Hastanelerde İSG Hizmetleri Örgütlenmesi ve Uygulamalar Gürültü Örneği

(1)

Alp Ergör

[email protected]

DEÜ TF Halk Sağlığı Anabilim Dalı

DEÜ İş Sağlığı Araştırma ve Uygulama Merkezi (İSAMER) DEÜH Çalışan Sağlığı ve Güvenliği Birimi

http://calisansagligi.deu.edu.tr

Hastanelerde İSG Hizmetleri Örgütlenmesi ve Uygulamalar

Gürültü Örneği

(2)

İnsanların sağlıksızlıkla çalışıp nasıl hep sağlıklı

kalabildiklerini merak ettiyseniz, yanıt

“ SAĞLIKLI

KALAMADIKLARIDIR .”

JM Stellman

Women’s work women’s health: myths and realities - 1976

Prof.JM Stellman PhD

(3)

SAĞLIK ÇALIŞANI

ÇALIŞMA ORTAMI

İklimlendirme, ışınım, biyolojik etmenler, kimyasallar, terapötikler, kas-iskelet sistemi stresleri, gürültü, elektrik, güvenlik sorunları - ŞİDDET,

...

ÇALIŞMA KOŞULLARI

Çalışma süresi, vardiyalı çalışma, ücret sistemleri,

özerklik ve denetim sistemleri, iş yükü, yineleyici iş,

özel çalışan grupları,...

ÇALIŞMA İLİŞKİLERİ,

MESLEKSEL EĞİTİM ve İSTİHDAM

İlişkiler,istihdam koşulları, iş güvencesi, meslek öncesi ve hizmet

içi eğitim, ...

Çalışanı çevreleyen diğer etmenler

Çalışana ilişkin özellikler

(4)

(5)

SAĞLIK ÇALIŞANI

SAĞLIK HİZMETLERİNDE ÇALIŞAN HERKES

Hekim, hemşire, sağlık teknisyeni, laboratuar çalışanları…

Temizlik personeli Diyetisyenler

Öğrenciler, Eğitimciler Sekreter

Şoför

Atölye çalışanları

…

Dünya sağlık çalışanı sayısı yaklaşık 60 milyon Ülkemizde ~ 700 bin sç

WHO 2014, SB, YÖK 2014 YAYED 2012

(6)

Sağlık işkolunun özellikleri

• Tehlike ↑

• Risk ↑

• Korunma ↓

• Uzun süreli çalışma

• Esnek çalışma

• Taşeronlaşma

 Ağır ve tehlikeli iş!

A Ergör, 2017

(7)

SÇ ile ilişkili enfeksiyon enfeksiyonlar / etmenler

• Tüberküloz

• Boğmaca

• Difteri

• Stafilokok enf.

• Hepatit Virüsleri

• HIV

• SARS

• KKKA

• Ebola

• …

Diğer Riskler

Dermatozlar – lateks, irritanlar vd Yineleyici travma – pipet kullanımı Çarpma – düşme vd tasarım sorunları Ergonomi – oturma, çalışma konumları Şiddet, taciz …

Elektrik kazaları

Havalandırma – yerel/genel Kesi vd yaralanmalar

GÜRÜLTÜ

Kimyasallar (kronik karşılaşma) – astma, üreme sağlığı sorunları, ca …?

Ukrayna –

ameliyathane Oksijen tankı – sızıntı –

patlama

Anestezist ex…

Prof.Stoynovksa, Medical Univ Pleven 2010

(8)

• Sıcaklık – Yüksek – Düşük

• Termal konfor

• Gürültü

• Titreşim

• Aydınlatma

• Radyasyon

– İonizan – ışınlar?

– Nonionizan - EMA

• Basınç

– Yüksek basınç – Düşük basınç

• Havadaki partiküller…

• …

1. Üretim süreçleri ile ilişkili etmenler

• Hammadde, ara ürün, atıklar

• Alet, makine, sistemler

• Çalışan – üretim aracı etkileşimi 2. Çalışma ortamından kaynaklanan öğeler

• Dış ortam (uv, sıcak, soğuk), yüksekte çalışma, yüksek/alçak basınçta çalışma 3. Çevre ile ilişkili etmenler

Çeşitli düzeydeki gürültünün etkileri (WHO ve ILO)

•

0-30 dB :

Hiçbir rahatsızlık duyulmayan aralık

•

30-60 dB : Psikolojik

•

80 dB : Psikolojik + Fizyolojik

•

85-125 dB : Psikolojik+Fizyolojik+Otolojik

A Ergör, 2017

(9)

80 00

Middle Age 1900 03 07

Ramazzini 1700

JAMA 1903 – Blastomychosis / KDAY

SÇÇ Kısa tarihi içinde fiziksel etmenler…?

Veba/ tifüs / Tbc / lab çalışması / savaşlar doktorlar, hemşireler, cerrahlar, cenaze

çalışanları…

HIV, SARS, Avian Influenza, KKKA, Şiddet, HBV, HCV, suçiçeği, … EBOLA

Laennec (1789 -1826) Tbc/otopsi?

Ulusal düzenlemeler

IŞINIM …

Kimyasallar, uzun çalışma süresi, vardiya, esnek çalışma…

16

A Ergör, 2017

(10)

Hastanelerde

İSG Hizmetleri Örgütlenmesi

Bir iyi uygulama örneği olarak DEÜH İSGB

(11)

11

DEÜ HASTANESİ

• 2400 çalışan + (1500 altişveren çalışanı)

• 7 değişik içerikli yoğun bakım ünitesi

• 22 salonlu ameliyathane

• 1000 yataklı hasta bakım alanı

• 60.000 yatan hasta / yıl

• 4,500 başvuru / gün

• laboratuar ve görüntüleme merkezleri, idari alanlar, bakım onarı birimleri, lojistik birimler…

D.E.Ü. HASTANESİ ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ http://calisansagligi.deu.edu.tr

(12)

DEÜH ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ

DEÜH İş Sağlığı ve Güvenliği Birimi

2000 - 2006 – 2008 / 2012 - …

http://calisansagligi.deu.edu.tr

(13)

DEÜH İSGB – DEÜTF İş ve Meslek Hastalıkları BD – DEÜ İSAMER Tek çatı altında çalışan 3 birim - 2016

Çalışan Sağlığı Birimi (ÇSB), Dokuz Eylül

Üniversitesi Hastanesi (DEÜH) kapsamında

çalışan herkesin, çalışma sağlığı ve

güvenliğinin korunması, geliştirilmesi ve

çalışma yaşamından kaynaklanan sağlık

sorunlarının izlenmesi, önlenmesi, çözüm

üretilmesi amacıyla, Başhekimliğe bağlı olarak

2012 yılında yeniden kurulmuş bir birimdir.

(14)

Nisan 2014 BAŞHEKİMLİK

Ocak 2014 13 - Temmuz

DEÜH Çalışan Sağlığı İle İlgili Kurumsal Yapıları

Eylül

Radyasyon Güvenliği Kurulu

DEÜTF Dekanlık - Başhekimlik Protokolü

DEÜ İSGB

EKK ÇS Komisyonu Kalite Birimi Çalışan Sağlığı ve

Güvenliği K

İSİG Kurulu

(15)

ÖLÇÜM VE İZLEM

DEĞERLENDİRME

Çalışma Alanı Risk Değerlendirme

Birimle Görüşme

Çalışanların İzlemi Ortam İzlemi

Sağlık Öykü ve Anketler Fizik Bakı

Biyolojik İzlem Akciğer Filmi

Işınım EMA Hava Kültürü ...

Çalışma Alan Risk Değerlendime Formu

ÇSB VERİ TABANI

Birim ile Paylaşım

Çalışma Ortam Risk Analizi ve Bulguların Değerlendirilmesi

Son Değerlendime ve Raporlama

DURUM

SAPTAMA

Ön Rapor Oluşturulması

EYLEM PLANLARININ UYGULANMASI VE

İZLENMESİ Mühendislik, Yönetsel, Bireysel Eylem Planlarının Yakın, Orta, Uzak Erimde Gerçekleştirilmesi

ÇSB İş Akış Şeması

(16)

İş Sağlığı ve Güvenliği

eğitimleri Çalışanın sağlık gözetimi

Kişisel sağlık dosyaları Risk

değerlendirmesi İş kazası

sürveyansı Meslek hastalıkları

tanı süreci

DEÜH ÇSB İşlevleri

(17)

İşe giriş

Risk Değerlendirme

Durum saptamalar

Olay ya da başvuru odaklı veya programlı

gözlemler

Periyodik bakılar

DEÜ Sağlık Çalışanları için İSTENEN İNCELEMELER Hemogram

Sedimentasyon ALT

Kreatinin HBsAg Anti HBS Akciğer grafisi

Gereksinim durumunda eklenenler Tiroid fonksiyon testleri

Karaciğer fonksiyon tesleri

…

Gaita – parazit arama

Nazal sürüntü (burun kültürü)

…

İncelemeler, son 6 ay – 1 yıl içinde, enfeksiyon hastalığı vb nedenler dışında istenmiş ve sistemden ulaşılabiliyorsa ÇSB

hekimi değerlendirerek kabul edebilmektedir.

DEÜH ÇSB İşleyiş Süreçleri

(18)

DEÜH ÇSB Risk Değerlendirme Sürecinden Bir Örnek

(19)

Sağlık Çalışanlarının Sağlığı Çalıştayı 2012 19

VERİ

TABANIMIZ

DEÜH ÇSB Veri Tabanından Örnekler

(20)

Sağlık Çalışanlarının Sağlığı Çalıştayı 2012 20

VERİ TABANIMIZ

DEÜH ÇSB Veri Tabanından Örnekler

(21)

ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ

DEÜH ÇSB İş Kazası Bildirim Süreci

(22)

DEÜH ÇSB İş Kazası Bildirim Süreci

(23)

DEÜH ÇSB İş Kazası Bildirim Süreci

(24)

Hastanelerde

İSG Hizmetleri Örgütlenmesi

ve

DEÜH İSGB gürültü izlem çalışmaları

(25)

Etmen

ORTAM İZLEMİ

İş Hijyeni

ÇALIŞAN İZLEMİ

Sonuç Çalışan

SÜRVEYANSIN YAPILANDIRILMASI

A Ergör, 2017

(26)

(27)

(28)

DEÜH Gürültü ile ilgili İş Hijyeni Çalışmaları Hakkında Kısa Bilgiler

AMAÇLAR

• Hastane için gürültü açısından riskli alanlarda gürültü ölçümü yapılması ve çalışanların gürültü maruziyetinin saptanması

Öğr.Gör.Dr.Bamsı TÜR DEÜ İSAMER , DEÜH İSGB

• Gürültü ölçümleri için TSE İSO 9612

(Çalışma ortamında maruz kalınan gürültünün belirlenmesi)

• Ölçümler için :

• SVANTEK marka SVAN 104 model kişisel gürültü ölçüm dozimetrisi

• SVANTEK marka SVAN 958 model gürültü ölçüm cihazı

(29)

Gürültü Ölçümü için iş analizi

a) Ölçüm yapılan yerlerdeki etkinlikler, çalışanların yaptıkları işler göz önüne alındı

b) Homojen gürültü karşılaşma gruplarını belirlendi

c) Her çalışan ya da grup için ölçüm yapılacak nominal bir gün ya da günler belirlendi

d) İşleri oluşturan görevler tanımlandı (TEM!?) e) Ölçüm stratejisini seçildi

g) Ölçüm planı oluşturuldu h) Ölçümler yapıldı

(30)

İşin tipi veya düzeni 1. Strateji Görev-tabanlı ölçüm

2. Strateji İş-tabanlı ölçüm

3. Strateji Tüm gün ölçüm

Sabit çalışan yeri- Basit veya tek iş * --- ---

Sabit çalışma yeri-Kompleks veya çoklu iş *

Gezici çalışan- Öngörülebilir düzen-Az sayıda

görev *

Gezici çalışan-Öngörülebilir düzen-

çok sayıda görev veya kompleks iş düzeni *

Gezici çalışan-Öngörülemeyen iş düzeni

--- *

Sabit veya gezici çalışan-Belirsiz görev süreli

çoklu görevler --- *

Sabit veya gezici çalışan-Görev

belirlenmemiş --- *

Strateji kullanılabilir.

* Önerilen strateji --- Strateji kullanılmaz

Ölçüm stratejisi

(31)

• Belirsizlik ölçümünün hesaplanması - zorunlu

• Gürültü dozimetrileri takılırken hava akımı, sürtünme vb yanıltıcıların dışlanması

• Tam gün ölçümde 3 günlük ölçüm değerleri arasında 3 dB den fazla ölçüm değerine ulaşılırsa +2 gün daha ölçüm yapılması

• Her ölçüm serisinden önce ve sonra alan kalibrasyonu yapılması ve ölçüm başlama ve bitiş değerleri arasında 0,5 dB den daha fazla fark olması

halinde o günkü ölçüm değerlerinin iptal edilmesi

• Tam gün ölçümlerde anlık ölçüm yapılarak sonuçların karşılaştırılması

(32)

(33)

(34)

(35)

BİRİMLER

ÖLÇÜLEN GÜRÜLTÜ

GÜNDÜZ GECE

Max dB

Peak C dB

Lex8h dB(A)

Max dB

PikC dB

Lex8h dB(A) Merkezi Sterilizasyon Birimi

Kirli alan çalışanları 118.3 146.7 81.9 110.4 122.9 78.9 Otoglav çalışanları 124.7 140.3 80.9 112.8 127.3 81.9

Spanç odası 62.7 70.4 54.7 * * *

Set ayrıştırma 123.6 139.5 77.8 * * *

Büro çalışanı 106.1 123.0 76.1 * * *

Kompresör odası 109.1 123.3 77.4 * * * Ameliyathane str

birimi

149.1 158.6 108.2 * * *

Anestezi Yoğun Bakım

Doktor 110.1 139.1 72.1 **

Hemşire 117.6 129.9 78.5 121.7 100.5 72.7

Personel 117.2 134.0 73.5 **

Dahiliye Yoğun Bakım

Doktor 100.9 122.7 70.7 **

Hemşire 108.0 127.8 75.5 100.8 119.2 78.2

Personel 110.5 138.2 73.4 **

* Gece çalışması yok ** Personel çalışmayı kabul etmedi Öğr.Gör.Dr.Bamsı TÜR DEÜ İSAMER , DEÜH İSGB

(36)

BİRİMLER

ÖLÇÜLEN GÜRÜLTÜ

GÜNDÜZ GECE

Max dB

Peak C dB

Lex8h dB(A)

Max dB

PikC dB

Lex8h dB(A) Acil Servis

Doktor 101.8 118.3 77.8 **

Hemşire 11.1 130.3 78.6 106.0 121.6 77.8 Paramedik 108.0 134.6 78.9 **

Ameliyathane

Salonlar hemşire 100.8 115.3 73.4 * * * Salonlar anestezi

tek.

113.9 143.9 78.5 * * *

Derlenme hemşire 116.3 145.9 76.6 * * * Kan Bankası

Donasyon 108.1 127.4 74.3

Afarez 113.9 121.6 76.2 * * *

Ürün ayrıştırma 118.4 132.5 78.1 112.8 127.3 80.4 Koridor/sekreter 113.9 121.6 78.9 * * *

Büro 91.4 108.6 71.5 * * *

(37)

BİRİMLER

ÖLÇÜLEN GÜRÜLTÜ

GÜNDÜZ GECE

Max dB

Peak C dB

Lex8h dB(A)

Max dB

PikC dB

Lex8h dB(A) Kardiyoloji Servisi

Hemşire 106.2 120.6 77.6 100.3 114.5 75.5 Nöroloji Servisi

Hemşire 1143 123.5 74.0 107.5 128.9 73.9 Doktor 106.0 126.3 72.2 **

Taş Kırma

Hemşire 104.2 119.9 78.5 * * * Eczane Beslenme Odası

Hemşire 112.4 123.6 82.7 * * * Merkez Laboratuvarı

Biyokimya 103.5 123.2 74.8 * * *

Arıtma 103.9 114.3 73.0 * * *

Tbc mikrobiyoloji

* Gece çalışması yok ** Personel çalışmayı kabul etmedi Toplam :720 saat ölçüm Öğr.Gör.Dr.Bamsı TÜR DEÜ İSAMER , DEÜH İSGB

(38)

BİRİMLER

ÖLÇÜLEN GÜRÜLTÜ

GÜNDÜZ GECE

Max dB

Peak C dB

Lex8h dB(A)

Max dB

PikC dB

Lex8h dB(A)

Ofis Alanları

Raporlama 113,4 137,7 79,9 * * *

İşyeri sağlık güvenlik birimi

100,3 117,1 70,9 * * *

Fatura 99,7 123,4 71,4 * * *

* Gece çalışması yok ** Personel çalışmayı kabul etmedi Toplam :720 saat ölçüm

(39)

1. Üretim süreçleri ile ilişkili etmenler

• Alet, makine, sistemler

• Çalışan – üretim aracı etkileşimi 2. Çevre ile ilişkili etmenler

Çeşitli düzeydeki gürültünün etkileri (WHO ve ILO)

•

0-30 dB :

Hiçbir rahatsızlık duyulmayan aralık

•

30-60 dB : Psikolojik

•

80 dB : Psikolojik + Fizyolojik

•

85-125 dB : Psikolojik+Fizyolojik+Otolojik

A Ergör, 2017

Gürültü kaynağının

belirlenmesi Önlem Çalışanın izlemi Ortamın izlemi

ETMENLERİN ETKİLEŞİMİ…!

(40)

(41)

(42)

Osman Ünlü, Kızlar Sivrisi, Antalya