ICCI 2010 Sonuç Bildirgesi
12 – 14 Mayıs 2010 tarihlerinde düzenlenen ICCI - Uluslararası Enerji ve Çevre Fuarı ve Konferansı’nda 22 oturumda 128 adet bildiri sunuldu. ICCI 2010’da sunulan bildirilerde ve yapılan konuşmalarda dile getirilen temel konular aşağıda maddeler halinde sunulmuştur.
Temel Politikalar
w Enerji; partiler, kurumlar ve kuruluşlar üstü bir meseledir.
w Enerji sektörünün bugün bulunduğu yerden daha iyi bir noktaya gelebilmesi için daha fazla fikrin, daha fazla paydaşın, daha katılımcı ortamlarda daha sık bir araya gelmesi yararlı olacaktır. ICCI bu görevi başarı ile yerine getirmekte, Türkiye enerji sektörünün etkileşimine ve kaynaşmasına önemli katkılar sağlamaktadır.
w Türkiye elektrik piyasasını işletmekle görevli kurumların sektörde öncü rol oynaması, rehberlik yapması, sektörün ufkunu ve vizyonunu genişleten adımlar atması istenmeli/sağlanmalıdır.
w Enerji politikalarında uluslararası hukuka önem verilmeli, bu konuda enstitüler kurulmalı veya devlet bünyesinde bazı yeni yapılanmalara gidilmelidir.
w Tüketiciler, ikili anlaşma ile enerji tedariki konusunda ve herkesin serbest tüketici olacağı süreç ile ilgili olarak bil- inçlendirilmeli ve teşvik edilmelidir. Ayrıca, bu süreçleri kolaylaştırıcı yapılar kurulmalıdır.
w YEK kanunda yapılacak değişiklikler ile yerli parça imalatı desteklenmelidir. Bu konuda Dünya Ticaret Örgütü kurallarının önemi bilinmekle birlikte, politika yapıcılar hem ülkemiz çıkarlarını korumak, hem yabancı yatırımcıları çekmek, hem de yerli istihdamı arttırmak için bu kuralları doğru stratejilerle aşmayı hedeflemelidir.
w YEK kanunun değişiklikleri çerçevesinde, Atıktan Enerji tanımının yapılması ve uygulanabilecek tüm teknik yön- temlerin desteklenmesi sağlanmalı, projelere “çevre projesi” ve yerel yönetimlerin desteklenmesi bağlamında da önem verilmelidir.
w Enerji ve doğal gaz politikaları daha katılımcı süreçlerle tasarlanmalıdır.
w Türkiye, dünyada petrol döneminin sonuna gelinmesi halinde karşılaşabileceği sorunlara şimdiden hazırlanmalı, en çok zarar görebilecek sektörlerini adaptasyona ve değişime planlanmalıdır.
w Elektrik üretiminde kaynak çeşitliliğine gidilmeli ve yerli kaynakların payının artırılmasına çalışılmalı, bu amaçla ülkemizin yerli kaynaklarının kullanımı ve uluslararası anlaşma ve yükümlülükleri, mevcut uluslararası piyasadaki enerji emtiaları arasındaki ilişkiler ve senaryolar çerçevesinde takip edilmeli ve değerlendirilmelidir.
w Tüm enerji piyasalarında liberalleşme ve rekabet konusunda mevcut uygulamalar iyileştirilerek tam rekabetçi, şeffaf ve işlevsel bir piyasa yapısı hedeflenmesine ek olarak, aynı zamanda adım adım, yıl yıl yapılması gereken- ler ve göstergeler detaylı olarak ortaya konulmalı, kamuoyu ile paylaşılmalı, yatırımcı ve tüketici bu ortama hazırlanmalıdır.
w Enerji sektörüne yön veren devlet kurumları stratejik hedeflerini daha fazla paydaş ile yıl bazında daha somut ve sayısal hedeflerle belirlemeli ve hedeflerden uzaklaşılması durumunda devreye girecek yapıları da stratejilerine entegre etmelidir.
w Türkiye EÜAŞ ve TEMSAN önderliğinde, yerli yatırımcıların da süreci öğrenmesi ve yatırımların arttırılması amacıyla konsantre güneş enerjisi çiftlikleri kurmalı, bu konuda Bakanlar Kurulu kararı alınarak ilk projeler lisanslama süre- cinden önce bu yöntemle hayata geçirilmeli ve teşvik edilmelidir.
w Enerji Bakanlığı bünyesinde; sadece yatırımcıların sorunlarını takip edecek bir daire ( Örneğin; Enerji Yatırımları Destek ve Takip Dairesi ) kurulmalı ve bu daire yatırımların önündeki sorunları bertaraf etmek adına çalışmalıdır.
w Elektrik dağıtım ve üretim özelleştirmelerine kararlılıkla devam edilmeli ve yatırım ortamının iyileştirilmesine yöne- lik çalışmalar artarak sürdürülmelidir.
Uluslararası Enerji Politikaları
w Türkiye doğu-batı, kuzey-güney ve güney-batı enerji koridoru fırsatlarını iyi değerlendirmelidir. Enerji koridoru stratejisi sadece jeostratejiye bağlı kalmadan, uluslar arası projelerle genişletilmelidir.
w Boğazlardaki tanker trafiği azaltılmalıdır. Samsun-Ceyhan bir an önce devreye alınmalıdır.
w Yeni çevre-enerji bağlantılı politika ve hedefler, gelişmekte olanlar için zor bir düzlem, teknoloji üretenler için yeni bir piyasadır. Türkiye, bu bağlamda, çalışmalarını hızlandırmalı ve bölge ülkelerine örnek olacak çözümler üretme- lidir.
w Türkiye’nin boru hattı politikaları konusunda attığı adımlarda “Al-ya da-Öde” ve “re-export” konusunda iyileştirmeler sağlanmalıdır.
w Enerji koridoru stratejisi yerli yatırımlar, tesisler ve yapılarla (LNG terminalleri, rafineriler, depolama tesisleri ve borsa tarzı yapılar ile) geliştirilmelidir.
w Türkiye, Avrupa Birliği’nin temiz enerji konusundaki stratejilerini, direktiflerini ve hedeflerini daha iyi değerlendirmelidir.
w Türkiye bir enerji “hub”’ı (merkezi) olmak için, finans dahil tüm mekanizmaları kurmaya ve bu mekanizmaların uluslararası piyasalarda etkinliği için liderlik yapmaya hazırlanmalıdır.
w Küresel gelişmelerin Türkiye enerji sektörüne etkilerinin daha iyi anlaşılabilmesi için senaryo ve tahmin çalışmalarına ağırlık verilmelidir.
Fosil Yakıtlar
w Yüksek verimli ve düşük emisyonlu fosil kaynaklardan elektrik üretim santrallerinin kurulması ve mevcut santral- lerin bu teknolojilere geçmesi sağlanmalıdır.
w Termik santrallerin bölge ısıtmasında kullanılması için somut adımlar atılmalı, bölgesel ısıtma yatırımını yapacak ve bilahare ısı satışını organize edecek kuruluşlar oluşturulmalı, finansal mekanizmalar ve hedefler belirlenmelidir.
w Mevcut kömür santrallerindeki yakma teknolojileri daha az emisyon için optimize edilmeli; ilgili teknolojiler EÜAŞ, yatırımcılar, KOBİ’ler koordinasyonu ve TÜBİTAK önderliğinde geliştirilmelidir.
w Kömür santrallerinin rehabilitasyonu, temiz kömür ve yeni yakma teknolojilerinin kullanımı konularıyla ilgili olan araştırma ve uygulamalar özendirilmeli ve desteklenmelidir.
w Kombine çevrim ve bölgesel ısıtma konularında başka ülkelerin tecrübeleri incelenmeli; emisyon, fiyat düşürücü ve enerji güvenliğini arttırıcı özellikleri değerlendirilmelidir.
w Doğal gaz depolama tesislerinin sayısı arttırılmalı ve bu tesislerin kurulması teşvik edilmelidir.
w Gaz türbinlerinin Türkiye’de üretimi için yabancı firmalar ile ikili anlaşmalar yapılmalıdır.
Yenilenebilir Enerji Kaynakları Rüzgar
w Rüzgar tahmin modellerine önem verilmeli, bu modeller üniversiteler ve enstitüler tarafından geliştirilmelidir.
w Rüzgar santrallerinin şebeke bozucu etkilerini en aza indirmek için çalışmalar ve teknolojilerin geliştirilmesi için Ar-Ge projeleri yapılmalıdır.
w Yenilenebilir ve özellikle rüzgar projelerinin finansmanında yatırımcıların karşılaştığı sorunların en aza indirilmesi için adımlar atılmalıdır.
Güneş
w Türkiye’de güneşten elektrik üretiminin bir an önce başlaması ve yaygınlaştırılması için mevzuata yönelik düzen- lemeler başlamalı ve yerli parça imalatında teşvik mekanizmaları harekete geçirilmelidir.
w Güneş enerjisi sistemlerinin, 500 kW ve altı sistemler de dahil olmak üzere, yerli istihdamla yaygınlaştırılabilmesi için teknik ve bürokratik sorunlarla ilgili adımlar bir an önce atılmalıdır.
w 2020 Stratejik Planına güneş enerjisi ile ilgili rakamsal hedefler konulmalıdır.
Biyoyakıt
w Maliye politikaları da hesaba katılarak bir biyoyakıt politikası ve biyoyakıtlar strateji belgesi/yol haritası oluşturulmalıdır.
w İller ve kaynaklar bazında Türkiye’deki biyoyakıt potansiyeli belirlenmelidir.
Jeotermal
w Türkiye’nin jeotermal potansiyeli hem termal ve elektrik üretiminde değerlendirilmeli, hem de kamuya açık bir
“Jeotermal Bilgi Bankası” kurulmalıdır.
w Jeotermal kaynakların değerlendirilmesi için “Jeotermal Müdürlüğü” kurulmalı ve stratejik hedefler doğrultusunda Türkiye’de jeotermal yaygınlaştırılmalıdır.
Hidroelektrik
w Karadeniz bölgesi HES yatırımlarında yaşanan bölgesel sorunlar iyi incelenmeli, sektörün farklı noktalarındaki aktörlerle çözümler geliştirilmeye çalışılmalıdır.
Lojistik
w Yenilenebilir enerji konusundaki hedeflere ulaşma ve bu hedefleri sürdürülebilir kılma konusunda lojistik fonksiy- onlar/hizmetler önemli bir yere sahiptir. Yenilebilir enerji ile ilgili oluşturulacak tüm strateji ve politikalarda, lojistik değişkenlerin de hesaba katılması gerekliliği bulunmaktadır. Yenilenebilir hedeflerine ulaşmada lojistik hizmet- lerin öneminin altı çizilmelidir.
Nükleer Enerji
w Nükleer santral kurulumunda eş zamanlı hidrojen üreten teknolojiler incelenerek, Türkiye’nin kuracağı nükleer santrallere de bu teknolojinin entegre edilmesi hedeflenmelidir.
w Türkiye nükleer enerjiden uzak duramaz. Dolayısıyla santral dizaynından nükleer atıkların bertarafına kadar her alanda bu teknolojiye destek verilmelidir.
Çevre
w Enerji-su ilişkisinde, enerji üretiminde daha az su kullanılmasını sağlayacak sistemlerin geliştirilmesine önem ver- ilmelidir.
w Türkiye sera gazı emisyonları validasyon ve verifikasyon süreçlerinde, kurumları ve mevzuat düzenlemeleri ile Amerika ve Avrupa’daki sürecin gerisinde kalmamalıdır.
w Çevresel sorunlarda ve havza planlaması konusunda Çevre ve Orman Bakanlığı adımlar atmalıdır.
w Gönüllü emisyon ticareti konusunda yatırımcılar daha fazla bilgilendirilmeli ve karbon borsaları konusundaki çalışmalar hızlandırılmalıdır.
w Türkiye, ETS (Avrupa Emisyon Ticaret Sistemi) ile ilgili karşılaşabileceği sorunlara ve muhtemel uyumlaştırma çalışmalarına hazırlanmalıdır.
Atık Yönetimi
w Atıkların doğru depolanması ve temiz enerji üretimi konusundaki yasal altyapı ve uygulama güçlendirilmelidir.
w Evsel kaynaklı atıklardan enerji üretimi çalışmaları arttırılmalıdır.
w Atık yağların yönetimine önem verilmelidir.
w Sıfır Atık Projeleri yaygınlaştırılmalı ve teşvik edilmelidir.
w Atıktan enerji teknolojileri ile biyoyakıt üretimi de hedeflenmelidir.
Enerji Verimliliği
w Binalarda enerji verimliliğine önem verilmekle kalmayıp hem istihdam, hem de enerji tüketimi açısından kullanımı daha kolay yöntemler ve hizmetlere ağırlık verilmelidir.
w KOBİ’ler, 500 kW ve altı güçlerdeki, özellikle yenilenebilir kaynaklara dayalı enerji yatırımlarına teşvik edilmeli, ilgili çalışmalar hızlandırılmalıdır.
w Kojenerasyon sistemlerinin sanayide kullanımı daha verimli sistemlerle arttırılmalıdır.
w Motor sistemlerindeki enerji verimliliğini artıcı teknolojiler konusunda Ar-Ge projelerine destek ve önem verilme- lidir.
w Binalarda ısı yalıtımının yerli sanayi ile arttırılması adına, Türkiye’de tüm evlerin yalıtımının tamamlanması için uzun dönemli hedefler ve stratejiler belirlenmelidir.
w Rehabilitasyon yolu ile mevcut hidroelektrik santrallerinin türbin ve jenerator verimleri arttırılmalı, bu konuda gerçekleştirilecek çalışmalar desteklenmelidir.
w Sağlık (hastane) ve diğer önemli hizmet sektörlerinde kojenerasyon ve trijenerasyon uygulamaları ile enerji kullanımı daha verimli hale getirilmeli, teşvik edilmelidir.
w Rafineri verimlerinin arttırılması, daha ağır ham petrol ve türevlerinden faydalanılabilmesi için araştırma ve uygu- lama projeleri teşvik edilmelidir.
w Örnek rehabilitasyon uygulamaları yaygınlaştırılmalıdır.
w İçten yanmalı motorlarda verim arttırıcı çalışmalar desteklenmeli ve emisyon limitleri/yakıt tüketimi zorunlulukları ile desteklenmelidir.
Yeni Teknolojiler ve Ar-Ge
w Yeni ve geleneksel olmayan teknolojilerin, mevcut enerji denkleminde ülkemiz açısından ortaya çıkaracağı fırsat ve tehditler çok paydaşlı çalışmalarla araştırılmalıdır.
w Elektrik enerjisi depolama sistemlerinin kurulması teşvik edilmeli, uzun dönemde bu sistemlerinin arz güvenliğine etkisi göz önüne alınarak, sistemde oluşan verimsizliklerin giderilmesi hedeflenmelidir.
w Rüzgardan elektrik elde edilmesinde yeni tasarımlara ve malzeme geliştirilmesine önem verilmelidir.
w Akıllı şebekelerin Türkiye’de uygulanması konusunda deneme projeleri ve çalışmalar başlatılmalı ve bir yol haritası çıkarılmalıdır.
w Dağıtık üretime önem verilmeli, bu sistemlerin yönetilebilmesi, entegre edebilmesi için çalışmalara ve süreçlere önem verilmelidir. Bilişim altyapısına dayalı, hızlı işleyen başvuru ve değerlendirme sistemleri kurulmalıdır.
w Hidrojen teknolojilerinde hazırlıklar hızlandırılmalı, Ar-Ge bütçeleri arttırılmalı ve yüksek öğretim programları oluşturulmalıdır.
w Elektrik arzı tarafında, şebeke sorunlarının çözümlerine yardımcı olacak teknoloji geliştirilmesi çalışmalarına önem verilmeli, esneklik ve güvenlik arasındaki sistem dengesinin iyileştirilmesine çalışılmalıdır.
w Çoklu üretim teknolojileri Türkiye’de de yaygınlaştırılmalıdır.
w Modeller ve talep tahminleri konusunda yeni araştırma ve gelişmeler takip edilerek, sistem ve üretim planlamalarının ayrılmaz bir parçası olmasına önem verilmelidir. Türkiye’deki enstitüler, üniversiteler ve yatırımcıların bölge ülkelerine de pazarlayabileceği yerli yazılımların geliştirmesi sağlanmalıdır.
w İstihdam, yerli Ar-Ge ve üretim konusunda birçok paydaşa görevler düşmektedir ve istenen hedeflere ulaşılması ancak ortak hareket edilmesi halinde mümkündür.
Projelendirme ve Sürdürülebilirlik
w Enerji projelerinin lisanslama sürecinden önce ciddi çalışmalar yapıldığını gösteren; çevresel, ekonomik ve teknolojik risklerin yönetilebileceğini kanıtlayan raporların hazırlanması ve bağımsız kuruluşlarca onaylanması zorunlu tutulmalıdır.
w Enerji projelerinde, sürdürülebilirlik (sosyal, ekonomik, çevresel) kriterleri de yer almalı ve sorgulanmalıdır.
w Enerji projelerinin yatırım döngüsü konusunda potansiyel ve yeni yatırımcılar daha fazla bilgilendirilmelidir.
w Enerji projelerinin kamulaştırma çalışmalarında daha adil, etkili ve hızlı hareket edilebilmesi için mevzuat düzen- lemeleri yapılmalıdır.
w Enerji proje ve yatırımlarında risk yönetimi ve sigorta hizmetleri ihmal edilmemelidir.
w Enerji sektöründeki büyümeye paralel olarak istihdam artışında eğitimli personel sayısının arttırılması için adımlar atılmalı, ortalama bir sektör çalışanın yılda aldığı eğitim süresi arttırılmalıdır.
w Enerji projelerinde lojistik için gerekli kolaylıklar sağlanmalıdır.
Tarım
w Tarımın her noktasında (gübreden araçlara ve sulamaya) küresel petrol fiyat dalgalanmalarından daha az et- kilenecek yenilenebilir kaynakların kullanımı arttırılmalı, teşvik edilmeli ve çiftçilere bu konuda daha fazla vergi indirimi sağlanmalıdır.
