3
Güzelliğin bir kaygı değil, özgüven kaynağı olduğu inancından yola çıkarak 2004 yılında hayata geçirilen “Dove Özgüven Projesi”; dünya genelinde okul çağındaki gençlere kendilerine güvenmeleri ve kendileriyle barışık olmaları için verilen eğitimleri kapsamaktadır.
Bugüne kadar toplam 139 ülkede 20 milyonu aşkın okul çağındaki çocuğa ulaşan Dove Özgüven Projesi ile 2020 yılına kadar 20 milyon gence daha ulaşılması hedefleniyor.
Ergenlik döneminde olan 11-16 yaş arasındaki pek çok genç, medyada ve sosyal ağlarda gördükleri ideal kadın/erkek figürlerinden ve toplumdaki diğer faktörlerden etkilenerek fiziksel görünüşleriyle ilgili kaygı duyabiliyor. Bu kaygı durumu yani fiziksel özgüven eksikliği, onların potansiyellerini açığa çıkarmalarını olumsuz yönde etkileyebiliyor.
Araştırmalar fiziksel özgüveni düşük olan gençlerin aşağıdaki gibi durumlarla karşılaşabildiklerini gösteriyor:
• Sınıf içerisinde katılım ve performans düşüklüğü
• Düşünsel ve fiziksel sağlık konusunda bazı zayıflıklar
• Arkadaşlarıyla etkileşim kurmaktan, herhangi bir sportif aktiviteye katılmaktan veya bir konuda görüş belirtmekten kaçınma
• Yemek yememe veya doktora gitmeme gibi hayatlarını riske atacak davranışlar sergileme
Dove Özgüven Projesi, 11-16 yaş aralığındaki gençlerin zihinsel ve fiziksel sağlıklarını desteklemek, hem okulda hem de hayatta başarılı bireyler olmaları yolunda onlara rehberlik etmek üzere tasarlanmıştır.
Dove Özgüven Projesi’nin 6 modülden oluşan Kendime Güveniyorum Eğitimleri, Dove’un dünya genelinde birlikte çalıştığı akademisyenler tarafından geliştirildi. Türkiye’de ise eğitim bilimci, yazar ve akademisyen Dr. Özgür Bolat tarafından yeniden düzenlenip kültürümüze uygun hale getirildi.
3/6
GİRİŞ (5 Dakika)
Geçen hafta neler yaptık? (1 Dakika)
"Çocuklara geçen hafta neler yaptık? Aklınızda neler kaldı?" diye sorun . Geçen hafta olmayan öğrenci varsa etkinliklerin mesajlarından kısaca bahsetmek iyi olacaktır (Slaytta).
• Medyadaki görüntü ve imajlar çoğu zaman manipülasyona uğrar.
• Gerçek insan görünümlerini medyadaki imajlarla karşılaştırmak zarar verir.
• Medyanın verdiği mesajlara karşı sergilediğimiz tutumları yeniden düzenleyebiliriz.
Kendini İzleme Etkinliği hakkında konuşma (3 Dakika)
Medya mesajları ve imajlarıyla baş etmek için neler yapabilirsin? Diğer insanları medya mesajlarından ve imajlarından korumak için neler yapabilirsin? Bu hafta bu soruyu kendinize sorun ve böyle bir olay yaşarsanız burayı doldurun, haftaya üzerine konuşalım" demiştik. "Neler yaptınız?
Kim anlatmak ister?" diye sorun.
Bu hafta neler yapacağız? (1 Dakika)
"Bu hafta karşılaştırmanın etkilerinden, bu etkilere karşı ne yapabileceğimizden söz edeceğiz" diye kısaca bilgi verin.
Amaç: Hem medyadaki hem sosyal hayatımızdaki insanlarla kendimizi karşılaştırmak, duygularımızı, düşüncelerimizi ve davranışlarmızı dolayısıyla özgüvenimizi olumsuz yönde etkiler. Dahası ideal görünümlerin yeniden üretilmesine neden olur.
Video: Karşılaştırma Videosu Yönerge:
1) "Kendimizi medyadaki manipüle edilmiş görüntülerle karşılaştırmak gerçekçi midir?" diye sorun (Slaytta). Beklenen cevap: “Bu görüntülerle kendimizi karşılaştırmak gerçekçi değildir çünkü bu görüntüler gerçek değildir.”
2) Etkinlik Kitapçığı'ndan 3.A etkinliğini açmalarını ve görseller üzerinden medya mesajlarının şifresini çözmelerini isteyin. Herkes yanında oturan arkadaşı ile birlikte çalışabilir. (3 Dakika)
3) Gönüllü öğrencilerden neler yazdıklarını paylaşmalarını isteyin.
4) "Peki, kendimizi medyada gördüğümüz insanlar dışında kimlerle karşılaştırıyoruz?" diye sorun (Slaytta). (Beklenen cevap: Arkadaşlar, komşular, aile bireyleri, sokakta gördüğümüz kişiler...)
5) "Bununla ilgili bir video izlemek ister misiniz?" diye sorun ve KarşılaştırMA Videosu’nu açın.
6) Videoyu izledikten sonra aşağıdaki soruları sorun:
• Bu videoda ne izlediniz?
• Kendimizi çevremizdekilerle karşılaştırmak bizi ve ilişkilerimizi nasıl etkiler?
Etkinlik 3.1: Karşılaştırma ve Etkileri (12 Dakika)
53 Modül 3 / 6
7) Etkinlik kitapçığında 3.B etkinliğini açmalarını isteyin. Bu etkinlikte kendimizi başka insanlarla karşılaştırdığımızda hissettiğimiz duygu ve düşünceler üzerinde durarak, davranışlarımıza nasıl yansıdığını düşünmelerini isteyin. Herkes yanındaki arkadaşıyla çalışabilir.
8) Gönüllü öğrencilerden cevapları alın.
9) Sonra aşağıdaki sorularla neden karşılaştırma yapıldığı ve bunun kişiyi nasıl hissettirdiğini açıklayın (Slaytta).
• İnsanlar, kendinden daha "kötü" olduğunu düşündüğü biriyle kendilerini karşılaştırdıklarında ne hisseder? (Beklenen cevap: iyi)
• İnsanlar, kendinden daha "iyi" olduğunu düşündüğü biriyle kendilerini karşılaştırdıklarında ne hisseder? (Beklenen cevap: kötü)
• Peki bu durum bizde dalgalı bir duygu hali yaratmaz mı? Aşağıdaki gibi görselleştirebilirsiniz. Kendinden daha "iyi" biriyle karşılaştırdığında özgüven düşecek, daha
"kötü" biriyle karşılaştırdığında özgüven yükselecek. Bu da sağlıklı bir durum değildir çünkü koşullu ve değişken bir durum oluşturur. Sağlıklı özgüven, duruma ve insanlara bağlı olarak değişmez vurgusunu yapın.
Kendimizi çevremizdeki insanlarla karşılaştırma ilişkikerimizi olumsuz etkiler çünkü kendimizi çevremizdeki insanlarla karşılaştırdıkça birilerini bizden daha üstün birilerini daha yetersiz algılarız. Halbuki sağlıklı bir ilişki için eşit bir zemin gerekir.
Öğretmen İçin İpucu
100
Bu Etkinlikte Sınıfta Ne Oluyor?
Bu modülde çocuklar engelli bir birey gördüklerinde kendilerini daha iyi hissettiklerini,
"hallerine şükrettiklerini" söyleyebilirler. Toplumun dezavantajlı gruplarında yer alan bireyler üzerinden kendini iyi hissetme halinin, "acıma" duygusunun hem o kişilerle kurduğumuz ilişkilere zarar verebileceğini hem de kendilerini iyi hissetme hallerini böyle durumlara bağlamalarının onların özgüven gelişimi açısından da faydalı olmayacağını vurgulayabilirsiniz.
Etkinlik 3.2: Karşılaştırma Girdabı (3 Dakika)
Amaç: Kişi diğerleriyle kendini karşılaştırarak kendini daha "güzel, başarılı, yeterli"
hissederse, bu durumu sürdürmek için karşısına çıkan tanıdığı/tanımadığı herkesle kendisini karşılaştırır. Zihni sürekli bu karşılaştırmayla meşgul olan kişi kendini bir girdabın içinde hisseder. İnsanlar kendilerini sürekli diğerleriyle karşılaştırdıkça bir çıkmaza girerler. Sonra
“Böyle hissettikçe neler yapar” diyerek çocukların düşünmesini sağlayın.
Yönerge:
1) "Karşılaştırma bir girdap gibidir" sözü size ne ifade ediyor? diye sorun (Slaytta).
2) "Bu karşılaştırmayı her zaman bir kişi üzerinden de yapmayabilir insan. "Ayşe'nin gözleri güzel, benimki değil. Zeynep'in beli ince benimki değil. Arda'nın saçları çok güzel benimki değil, Mehmet'in boyu uzun benimki değil." Bu şekilde insanlara bakıp kendimizi karşılaştırdıkça kendimizi sıkışmış, yetersiz ve çaresiz hissederiz ve bu durumda özgüvenli olur muyuz? Giderek kendimizi bir girdapta sıkışmış hissetmemize neden olur. Bunun yerine ne yapabiliriz, kendimizi nasıl keşfederiz üzerine çalışmaya devam edeceğiz" açıklamasını yapın.
55 Modül 3 / 6
Etkinlik 3.3: Karşılaştırma Yerine Ne Yapabiliriz? (5 Dakika)
Amaç: Karşılaştırmayı biz yapmasak bile, bulunduğumuz ortamlarda böyle diyaloglara maruz kalabiliriz. Böyle durumlarda karşılaşıldığında ne yapılması gerektiğiyle ilgili davranış repertuarı oluşturmalıyız.
Yönerge:
1) "Peki, karşılaştırma yerine ne yapabiliriz?" diye sorun. Herkes yanındaki arkadaşıyla düşünmesine izin verin ve önerilerini etkinlik kitapçığında 3.C etkinliğini açarak yazmalarını isteyin. Bu bölüm için 3 dakika verin.
2) Sonra gönüllü olan öğrencilerden önerilerini dinleyin.
3) Ardından aşağıdaki önerileri çocuklarla paylaşın (Slaytta):
• Görünüşümüzle ilgili olmayan özelliklere dikkat çekebiliriz.
• Eleştirel olmak yerine, kabul edici olabiliriz.
• Kendimizi olduğumuz gibi kabul edebiliriz.
Etkinlik 3.4: Senaryomuzu Nasıl Değiştireceğiz? (10 Dakika)
Amaç: Bulunan çözümlerin davranışa dökülebilmesi için pratik yapılması gerekir.
Karşılaştırma durumlarında yapabileceklerimizi önceden deneyip özümseyebiliriz.
Yönerge:
1) "Şimdi karşılaştırma yaptığımız durumlarda, karşılaştırma yapmak yerine neler yapabiliriz diye düşünelim ve alternatif düşünceler bulalım. Herkes yanındaki arkadaşıyla birlikte çalışabilir. Kısa diyaloglar yazıp sonra onları canlandıracağız" deyin ve etkinlik kitapçığından 3.D etkinliğini açmalarını isteyin ve dört durum üzerinden cevap vermelerini sağlayın.
2) "A kişisi belirtilen durumda kendinde değiştirmek istediği şeyi söyler, yani karşılaştırır. B kişisi ise bu eğitimi almış kişidir ve arkadaşının bu yaptığının onun için iyi bir şey olmadığını bilir ve ona neden kendini karşılaştırmaması gerektiğini açıklar" açıklamasını yapın.
Örnek:
A kişisi: Şuna bak, harika görünüyor! Keşke ben de ...onun gibi ince olabilseydim ...
B kişisi: Kendimizi kıyaslayarak canımızı sıkmamalıyız çünkü ...bu görüntülerle oynanmış, gerçek değil ...
3) Sonra birkaç gönüllü öğrenciden canlandırma yapmalarını isteyebilirsiniz. Biri A kişisi diğer B kişisi olabilir ve yazdıklarını canlandırabilirler.
Çocuklardan birkaç yanıt aldıktan sonra bir sonraki slayttaki örneklerini paylaşabilirsiniz:
• Bu görüntülerle kesinlikle oynanmış. Hiç kimse gerçekte böyle görünemez.
• Herkes farklıdır, aynı görünmek zorunda değiliz.
• Sanatsal konularda çok iyisin, bir gün sanat eserlerini satabilirsin.
57 Modül 3 / 6
Aşağıdaki soruları sırasıyla sorun, öğrencilerden yanıtlar alın (Slaytta):
• Bugün sizi en çok etkileyen şey neydi?
• Bugün konuştuklarımızdan aklınızda ne kaldı?
Etkinlik 3.5: Bugün Neler Öğrendik? (5 Dakika)
Eğer vaktiniz kalırsa “Bugün Neler Öğrendik” kısmını aşağıdaki gibi yapabilirsiniz:
Yakala ve Anlat: Eğitmen bir plastik top, yumak ya da yuvarladığı bir kağıt parçasını elinde tutar ve "Bugün aklında ne kaldı?" diye sorar. Sonra topu atar ve yakalayan öğrenci soruya cevap verir. Sonra topu yakalayan öğrenci bir başkasına atar ve yakalayan kişi de soruya cevap verir. 3 tur böyle geçtikten sonra öğretmen topu geri alır. Bir sonraki soruyu sorar ve top turu tekrarlanır.
Öğretmen İçin İpucu
Öğrencilerden yanıtları aldıktan sonra genel bir toparlama yapmak amacıyla mesajları tekrarlayın (Slaytta):
• Karşılaştırma yapmak olumsuz sonuçlar yaratabilir.
• Karşılaştırmaya karşı koyabiliriz.
Bugün neler öğrendik?
Etkinlik kitapçığından 3.E etkinliğini açmalarını isteyin ve ev etkinliğini açıklayın: "Kendinin ve diğer insanların fiziksel görünüme daha az önem vermesi, karşılaştırma girdabından kurtulması için ne yapabilirsin? Kendinize bu soruyu sorun, bu hafta böyle bir olay yaşarsanız burayı doldurun, haftaya üzerine konuşalım" deyin.
Etkinlik 3.6: Kendini İzleme Etkinliği
3. Modülü bitirdiniz.
