TÜRKİYE-AVRUPA EĞİTİM VE BİLİMSEL TURKISH EUROPEAN FOUNDATION FOR EDUCATION AND SCIENTIFIC STUDIES FISTIKLI YOKUŞU NO. 8 / BEYKOZ-KANLICA İSTANBUL

1

T

-E

T

-A

E

B

A

V

T

-E

S

FÜR

B

W

F

-DTS

T

-A

E

B

A

V

T

E

F

E

S

F

Y

N

. 8 / B

-K

İ

CEP

:05444934300

T

0090 216 308 43 00 [email protected] www.tavakvakfi.org

UKRAYNA YAKIN ZAMANDA AB ÜYESİ OLABİLİR

Doğukan Yıldız – TAVAK – 12.06.2020

“Anadolu Ajansı ve AB kaynaklarından derlediğim Ukrayna’nın AB’ye üyelik süreci ile ilgili gelişmeler de oldukça iyimserim. Yakın zamanda Kırım ve Doğu Ukrayna meselesinde bölünme riski yaşaması muhtemel olan Ukrayna AB için Doğu Avrupa’da Rusya’ya karşı önemli bir

stratejik konumda olacak. “

Avrupa Birliği ile Ukrayna arasında Serbest Ticaret Anlaşması 1 Ocak 2016 itibariyle yürürlüğe girdi. Üzerinde büyük tartışmalar yaşanan anlaşmanın bedeli ise, yüzlerce can kaybı, Rusya’nın Kırım’ı tek taraflı ilhakı ve ülkenin doğusunda ne zaman biteceği belli olmayan bir kriz oldu.

AB’ye entegrasyon nedeniyle Rusya ile karşılıklı olarak başlatılan ambargolar

nedeniyle artık raflarda Rus menşeli ürünlerin yerini AB malları almaya başlayacak.

Ukrayna’yı bugün yol ayrımına iten Avrupa Birliği ile ilişkiler Sovyetler Birliği’nin dağılmasından hemen sonra başladı. 2 Aralık 1991 tarihinde, AB ülkelerinin dışişleri bakanları AB-Ukrayna Deklarasyonu'nu kabul etti. Ukrayna, aynı yıl AB’nin eski Sovyet cumhuriyetlerinde demokrasinin gelişmesi için teknik yardım kapsamında oluşturduğu mali destek programına dahil oldu. Ukrayna, Sovyetler Birliği’nin

dağılmasından hemen sonra stratejik hedefini "Avrupa’ya dönüş" olarak belirlemişti.

2

Ukrayna ve AB arasında cereyan eden en önemli olay ise, 1994 yılında siyasi, ekonomik ve kültürel alanlarında ortaklık ve iş birliği anlaşmasının imzalanması oldu. Ukrayna bu belgeye imza atan ilk eski Sovyet cumhuriyeti oldu. Anlaşma 1998 yılında yürürlüğe girdi.

AB Ukrayna’nın istekli politikasına karşılık ihtiyatlı

Ukrayna ve AB arasındaki ilişkilerin hukuki temelini 1994’ten 2008 yılına

kadar ortaklık ve iş birliği anlaşması oluşturdu. Bu anlaşma, Ukrayna ve AB arasında siyasi, ticari, ekonomik ve insani konularda geniş bir yelpazede işbirliğinin başlangıcı oldu. Artık Ukrayna’nın hedefi AB üyesi olmaktı. Ancak AB, Ukrayna’nın bu istekli politikasına karşılık ihtiyatlı davranmayı sürdürdü.

Komşu Ülkeler Projesi ve Doğu Ortaklığı Programı sayesinde AB ile Ukrayna arasındaki ilişkiler 2009 yılında iyice gelişti. İş birliğinin temel öncelikleri, demokrasinin gelişmesi, serbest ticaret alanlarının oluşturulması ve serbest vize rejiminin uygulanması gibi konuları içeriyordu.

Ukrayna'nın eski Devlet Başkanı Viktor Yanukoviç, AB ile entegrasyona önem

veriyor, bu yönde gereken protokolleri ve sözleşmeleri hayata geçirmeye çalışıyordu.

Hatta Yanukoviç, 2011 yılında Wall Street Journal’da yayınlanan makalesinde,

"Önümüzdeki 10 yıl içinde Avrupa ailesiyle tekrar bir araya gelmek istiyoruz. Bu hedefe tek başımıza ulaşamayız. Avrupa'daki dostlarımızı, çabalarımıza destek

vermeye çağırıyoruz. Geleceğimiz Avrupa ile yakın bağlar kurmaya ve sonunda AB'ye tam üye olmaya bağlı" ifadeleriyle AB üyelik hedefini ortaya koymuştu.

Aynı günlerde dönemin Rusya Devlet Başkanı Dmitri Medvedev, Rusya, Kazakistan ve Belarus'un kurduğu Avrasya Gümrük Birliği'ne Ukrayna'nın da katılmasını talep etmişti. Ukrayna, böyle bir birlikteliğe AB ile Serbest Ticaret Anlaşması olasılığını ortadan kaldıracağı gerekçesiyle soğuk bakıyordu.

Bir yıl sonra taraflar arasında mart ayında, Ukrayna ve AB Serbest Ticaret Alanı kurulmasına ilişkin hükümler de dahil olmak üzere bir Ortaklık Anlaşması paraf edildi. Yıl içerisinde bu kapsamdaki prosedürler hızla tamamlanarak Ukrayna’nın AB süreci şekillenmeye başladı.

3

Rusya baskıyı artırdı

Diğer taraftan Rusya, bu birlikteliğe karşı olduğunu sürekli vurgulayarak, Ukrayna üzerindeki baskısını artırdı. Baskıların gölgesinde Mart 2013'te Ukrayna Devlet Başkanı Viktor Yanukoviç, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı

görüşmede Rusya-Kazakistan-Belarus Gümrük Birliği’ne (Avrasya Ekonomik Birliği) katılma yönünde sinyaller vermeye başladı.

AB bu duruma tepki gösterdi. Dönemin AB Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barroso, Ukrayna’nın hem Avrasya Ekonomik Birliği'nin üyesi olup hem de AB Serbest Ticaret Anlaşması’na dahil olamayacağını ifade etti.

Eylül 2013'te Ukrayna hükümeti oy birliği ile AB Ortaklık Anlaşması projesini onayladı. Anlaşma, AB liderlerinin katılımıyla 28-29 kasım 2013'te Litvanya'nın başkenti Vilnius'ta yapılan Doğu Ortaklığı Zirvesi'nde imzalanmaya hazır hale geldi.

İlginç bir şekilde, 2013 kasım ayında Ukrayna’nın AB ile yakınlaşmasına engel olacak gelişmeler yaşanmaya başlandı. 11 Kasım’da Devlet Başkanı Viktor Yanukoviç’e iş dünyasını temsilen kaleme alınmış bir mektup gönderildi. Mektupta, Ukrayna sanayisinin güçlü ve rekabete dayanıklı bir yapıya sahip olmadığı vurgulanarak, AB ile ortaklık anlaşmasının ertelenmesi isteniyordu. Hemen ertesi günü Sanayici ve İşletmeciler Birliği ve Ukrayna Sendikalar Federasyonu temsilcileriyle bir araya gelen Yanukoviç, söz konusu endişelere hak verdiğini ifade ederek, bu duruma bir an önce çözüm bulunması gerektiğinin altını çizdi.

İki gün sonra da Zaparojye’de düzenlediği bir basın toplantısında Yanukoviç, Ukrayna sanayisini Avrupa standartlarında modernize edecek paraları olmadığını açıkladı. Yanukoviç’in tavrında değişiklikler sürerken, AB de tedbir almaya başladı.

21 Kasım'da AB ile ortaklık sürecini askıya alan karar imzalandı

AB dışişleri bakanlarının 18 Kasım’da yaptığı toplantıda, Vilnius’ta Ukrayna ile ortaklık anlaşması imzalanması hususunda kesin karar çıkmadı. Gerekçe olarak Ukrayna'nın tüm şartları yerine getirmemesi gösterildi. Anlaşmanın son güne kadar imzalanabileceğine dair yine de kapının açık bırakıldığı duyuruldu.

Ukrayna hükümeti, 21 Kasım 2015’te AB ile ortaklık sürecini askıya alan bir karar imzaladı. Kararın gerekçesinde Ukrayna’nın Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ve

4

Rusya ile olan ticari ilişkilerinde yaşanabilecek olumsuzluklara dikkat çekiliyordu.

Anlaşma sürecini askıya alan kararın, Rusya ve BDT ülkeleri ile ticaretlerinde oluşacak zararın tazmin edilmesine kadar yürürlükte kalacağı hükümet yetkilileri tarafından dile getirildi.

İşte bu karar, Ukrayna’da krizin başlamasına neden oldu. Aynı gün meydanda AB ile ilişkilere devam edilmesi istemiyle Kiev'deki Avrupa Meydanı'nda toplanan

protestocular fitili ateşlemiş oldu. Takip eden günlerde protestolar şiddetlenirken ülke karıştı. Meydan olaylarıyla başlayan süreçte Yanukoviç devrilirken Kırım’da kimliği belirsiz maskeli kişiler hükümet binalarını ele geçirdi. Daha sonra Rusya, Kırım’ı tek taraflı olarak ilhak etti. Ülkenin doğusunda Rus destekli ayrılıkçılar hükümet güçleriyle çatışmaya başladı. AB tercihinin Ukrayna’ya bedeli çok ağır oldu, protestolar, Kırım'ın Rusya tarafından ilhakı ve ülkenin doğusundaki çatışmalar nedeniyle 9 binden fazla kişi hayatını kaybetti.

Doğu’daki krize ve Kırım’ın kaybedilmesine karşılık yine de meydan olaylarının galibi Avrupa Birliği yanlıları oldu. Yanukoviç ülkeden ayrıldı. AB yanlıları iktidara geldi.

Geçici hükümeti Arseniy Yatsenyuk kurdu, devlet başkanlığına Petro Poroşenko seçildi. AB süreci gecikmeden tekrar başlatıldı.

Yeni dönemde AB ile ilk adım geçici hükümet tarafından atıldı. Yatsenyuk, Brüksel’de 21 Mart 2014'te Ortaklık Anlaşması'nın siyasi kısımlarını imzaladı. 27 Haziran

2014'te ise ülkenin yeni Devlet Başkanı Petro Poroşenko, anlaşmanın ekonomik kısmını Brüksel’de imzaladı. Anlaşma, AB ile Ukrayna arasında Serbest Ticaret Alanı oluşturmasını öngörüyordu. Eylül ayında Ukrayna Parlamentosu ve Avrupa

Parlamentosu anlaşmayı onayladı.

Rusya bütün bu gelişmeleri yakından takip ediyor ve tepki gösteriyordu. Moskova yönetimi her fırsatta anlaşmanın Rusya’nın aleyhine bir gelişme olduğunu vurguladı.

Rusya, kendi ekonomik çıkarları açısından anlaşmanın riskleri konusunda iki tarafı da uyardı. Bu yüzden anlaşmanın uygulamaya girişi 1 Ocak 2016 tarihine ertelendi.

Rusya, Ukrayna ve AB arasında anlaşmanın uygulanması ile ilgili görüşmeler yapılması kararlaştırıldı.

5

10 yıl içerisinde Ukrayna’nın AB’ye tam uyum sağlaması öngörülüyor Ancak 11 Haziran 2014’te başlayan üçlü görüşmeler netice vermedi. Üçlü görüşmeler yaklaşık 18 ay sürdü ve 21 Aralık 2015'te son toplantı yapıldı. Bakanlar düzeyinde 15, teknik düzeyde 7 olmak üzere toplam 22 toplantı yapılmasına rağmen Rusya’nın tutumu yüzünden toplantılardan bir sonuç alınamadı.

Ukrayna – AB Serbest Ticaret Bölgesi Anlaşması 2016 başında yürürlüğe girdi.

Anlaşma, Ukrayna’nın AB’ye entegrasyonunda ve üyelik sürecinde önemli bir adım olarak görülüyor. 10 yıl içerisinde Ukrayna’nın ekonomik açıdan AB’ye tam uyum sağlaması öngörülüyor. Anlaşmada, Avrupa’dan ithal edilecek ürünler ile ilgili olarak yeni düzenlemeler yer alıyor. Bu süre içerisinde AB'den ithal edilen ürünlerin

neredeyse yarısından gümrük vergisi kaldırılacak veya ciddi oranda indirilecek.

Sanayi ürünlerinde ise gümrük tarifesi sıfırlanacak.

Bu gelişmeler karşısında Rusya, 1 Ocak’tan itibaren Ukrayna’ya ticari yaptırımlar uygulayacağını duyurmuştu. Buna cevap olarak Ukrayna da eş zamanlı olarak Rusya'ya yaptırım kararı aldığını açıklamıştı.

AVRUPA BİRLİĞİ KAYNAKLARI

Ukrayna, Avrupa Birliği (AB) için öncelikli bir ortaktır. AB, Ukrayna'yı vatandaşları için istikrarlı, müreffeh ve demokratik bir gelecek sağlama konusunda destekliyor ve Ukrayna'nın bağımsızlığı, toprak bütünlüğü ve egemenliğine verdiği destekte

değişmez. 2014 yılında imzalanan Derin ve Kapsamlı Serbest Ticaret Bölgesi

(DCFTA) dahil Ortaklık Anlaşması (AA), Ukrayna ile AB'yi bir araya getirmek, daha derin siyasi bağları, daha güçlü ekonomik bağlantıları ve ortak değerlere saygıyı teşvik etmek için ana araçtır. Ukrayna, ekonomik büyümeyi hızlandırmak ve vatandaşlarının geçim kaynaklarını iyileştirmek için iddialı bir reform programına devam ediyor. Öncelikli reformlar arasında yolsuzlukla mücadele, yargı reformu, anayasal ve seçim reformları, iş ortamının iyileştirilmesi ve enerji verimliliği, kamu yönetimi ve ademi merkeziyet reformu. 2014 yılından bu yana, AB ve Finansal Kurumlar reform sürecini desteklemek için 15 milyar € 'dan fazla hibe ve krediyi seferber etmiş ve devam eden ilerleme üzerinde güçlü koşullara sahiptir.

Ukrayna, AB'nin Doğu Ortaklığı dahilinde Avrupa Birliği için öncelikli bir

ortaktır . Bir Ortaklık Anlaşması bir de dahil olmak üzere, Derin ve Kapsamlı Serbest

6

Ticaret Alanı (DCFTA) AB ve Ukrayna arasında 2007 ile 2011 arasında müzakere edilmiş ve 21 Mart ve 27 Haziran 2014 Bu işbirliği için daha önceki çerçeveler yerini imzalandı. Ortaklık Anlaşması Ukrayna ve AB'yi bir araya getirmek için ana

araçtır: daha derin siyasi bağları , daha güçlü ekonomik bağlantıları ve ortak değerlere saygıyı teşvik eder .

Parçaları Ortaklık Anlaşması geçici 1 Kasım 2014 insan hakları, temel özgürlükler ve hukukun üstünlüğü ile ilgili bu geliştirmiştir AB-Ukrayna işbirliğinin beri

uygulanmıştır; politik diyalog ve reformlar; kişilerin hareketi; ve enerji de dahil olmak üzere bir dizi sektörde işbirliğinin güçlendirilmesi; çevre ve iklim

eylemi; Ulaşım; finansal hizmetler; yolsuzlukla mücadele dahil kamu maliyesi; tarım ve kırsal kalkınma; balıkçılık ve denizcilik politikaları; tüketicinin korunması ve sivil toplum.

Anlaşma 1 Eylül 2017'de yürürlüğe girdi . Ortaklık Anlaşmasının uygulanma durumu yıllık olarak raporlanır. En son rapor (2019) çevrimiçi olarak mevcuttur

2014 ilkbaharından bu yana, Ukrayna ekonomisini istikrara kavuşturmayı ve vatandaşlarının geçim kaynaklarını iyileştirmeyi amaçlayan iddialı bir reform programı başlattı . Ukrayna ve AB birlikte bir gündem - Ortaklık

Gündemi belirlediler ve bunun ilerlemesini yakından takip ettiler. Yolsuzlukla mücadele, yargı reformu, anayasal ve seçim reformları, iş ve yatırım ortamının iyileştirilmesi ve enerji verimliliğinin yanı sıra ademi merkeziyetçilik de dahil olmak üzere kamu yönetimi reformu gündemdeki en önemli öncelikler

arasındadır. Toplumsal cinsiyet eşitliği tüm sektörlerde bir önceliktir.

Siyasi desteğe ek olarak, 2014 yılından bu yana, AB ve Avrupa Finansal Kurumları Ukrayna'daki reform sürecini desteklemek için 15 milyar € 'dan fazla hibe ve kredi kullandı.

Taahhüt edilen ve uygulanmakta olan programlar, diğerlerinin yanı sıra şunları içerir :

Avrupa Komisyonu, AB adına, 30 Kasım 2018 tarihinde, yeni Makro-Finansal Yardım (MFA) programının ilk 500 milyon € 'nun Ukrayna'ya sunulmasını onayladı. Bu sürümle birlikte, 2014 yılından bu yana AB tarafından Ukrayna'ya verilen toplam Makro-Mali Yardım, AB üyesi olmayan herhangi bir ülkeye yönelik bu tür

7

yardımların en büyük miktarı olan 3,3 milyar Euro'ya (taahhüt edilen 4,4 milyardan) ulaşmıştır.

Ulaşım, enerji, tarım, eğitim ve belediye sektörlerinde altyapı gelişimini ve reformları ve ayrıca KOBİ gelişimi için önemli finansal ve teknik desteği desteklemek amacıyla Avrupa Yatırım Bankası (AYB) tarafından 2014 yılından bu yana imzalanan 4.3 milyar € kredi .

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası'ndan 4,31 milyar € yatırım (bağlantı

harici) Mevcut portföy kapsamında Ukrayna'da , diğerlerinin yanı sıra , bankacılık sektörü, tarım ticareti, ulaştırma ve küçük işletmelerin Ukrayna'da gelişmesine ve reformuna yardımcı olmak için bağışçılar da dahil olmak üzere AB ve Üye

Devletlerinin desteği sayesinde .

AB Dış Yatırım Planı (EIP) - Bu, kamu ve özel yatırımları teşvik etmek için kurulmuş önemli bir AB girişimidir. EIP, yeni AB Garanti Fonu (1,5 milyar €) ile finansal

riskleri azaltarak ve AB hibelerini Mahalle Yatırım Platformu (NIP) aracılığıyla Avrupa Finansal Kurumlarından alınan kredilerle harmanlayarak ek yatırımlardan yararlanmaktadır. 2014 yılından bu yana, su ve sanitasyon, enerji verimliliği, ulaşım, bağlantı ve çevre, KOBİ'lere destek, belediye altyapısı ve yerel para birimi kredileri gibi alanlarda altyapının finansmanını desteklemek için UUP aracılığıyla Ukrayna'ya 205 milyon € 'dan fazla kanal verilmiştir.

Avrupa Komşuluk Aracı'ndan 1 365 milyon €, aşağıdakiler dahil:

2014 yılında - demokratik reformları desteklemek ve izlemek ve makroekonomik istikrarı güçlendirmek, yönetişim kapasitesini ve Ukrayna'nın sosyoekonomik gelişimini güçlendirmek için 365 milyon €. Bu iki eylemle gerçekleştirildi: Devlet İnşaat Sözleşmesi (355 milyon €) şeklinde bütçe desteği ve Ukrayna'daki Sivil Topluma destek (10 milyon €).

2015 yılında - 200 milyon € için: özel sektör geliştirme programı (95 milyon €), Teknik İşbirliği Tesisi (15 milyon €) ve ademi merkeziyet reformu U-LEAD (90 milyon €) desteği.

2016 yılında - 200 milyon € için: Ukrayna'daki AB Yolsuzlukla Mücadele Girişimi (15 milyon €), Teknik İşbirliği Tesisi (28.5 milyon €), Kamu Yönetimi Reformu (104

8

milyon €) ve hukukun üstünlüğü reformlarını destekleyen PRAVO programı ( 52.5 milyon €).

2017 yılında - 200 milyon € için: enerji verimliliği (50 milyon €), kamu maliyesi yönetimi (50 milyon €), sürdürülebilir sosyoekonomik kalkınmaya destek ve

Ukrayna'nın çatışmadan etkilenen doğu bölgelerinde (50 milyon €), Teknik İşbirliği Tesisi (37 milyon €) ve mikro ve küçük işletmelere UUP yoluyla ek finansman sağlamak için 13 milyon € yerel para birimi kredisi.

2018'de - 200 milyon € için: Ukrayna için Enerji Verimliliği Destek Programı - EE4U-II (54 milyon €), Teknik İşbirliği Tesisi (37 milyon €), EU4Skills: Modern Ukrayna için Daha İyi Beceriler (38 milyon €), İnsanlar Kişiler Program: Avrupa Evi (18 milyon €), sivil topluma 3 milyon € ve belediye altyapı projeleri için UUP'ye katkı (50 milyon €).

2019 - 200 milyon € için: Ukrayna'da AB Yolsuzlukla Mücadele Girişimi - Aşama II (15 milyon €), Avrupa ile U-LEAD: Aşama II (40 milyon €), sivil topluma ve kültüre destek (10 milyon €), Teknik İşbirliği Tesisi 2019 (44 milyon €), e-yönetişim ve dijital Ekonomi (25 milyon €), doğu Ukrayna'ya 10 milyon € daha fazla destek, tarım ve küçük çiftlik geliştirme (44 milyon €) ve 25 milyon € Belediye altyapı projeleri ve yerel para birimi kredileri için UUP.

2014'ten bu yana İstikrar ve Barışa katkıda bulunan Araç (IcSP) Aracı kapsamında 110 milyon Euro'dan fazla Dış Politika Araçları Hizmetleri (FPI) tarafından seferber edildi .

Buna AGİT Özel İzleme Misyonu desteği, ülke içinde yerinden olmuş kişilere (ÜİYOK'ler) ve çatışmalardan etkilenen nüfuslara yardımın yanı sıra krizden

etkilenen topluluklarda yönetişimin ve uzlaşmanın restorasyonu da dahildir. Seçilen son örnekler şunları içerir:

2018: Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin hazırlanmasında siber güvenliği artırarak Ukrayna'da istikrarı artırmak (1 milyon €)

2019: Azak Denizi sınırındaki bölgeler de dahil olmak üzere Ukrayna'nın doğusunda esnekliği ve istikrarı güçlendirmek için mayın eylemine destek (5 milyon €)

2019: Ukrayna'nın güneyinde ve doğusunda dezenformasyona karşı (2 milyon €)

9

2020: Azak Denizi bölgesinin daha fazla dayanıklılığına destek (1 milyon €)

UKRAYNA – AB ZİRVELERİ

1. AB-Ukrayna Zirvesi: Eylül 1997, Kiev'de 2. AB-Ukrayna Zirvesi: Ekim 1998 Viyana'da 3. AB-Ukrayna Zirvesi: Temmuz 1999

4. AB-Ukrayna Zirvesi: Eylül 2000

5. AB-Ukrayna Zirvesi: Eylül 2001, Yalta'da 6. AB-Ukrayna Zirvesi: Temmuz 2002, Kopenhag 7. AB-Ukrayna Zirvesi: Ekim 2003, Yalta'da 8. AB-Ukrayna Zirvesi: Lahey'de Temmuz 2004 9. AB-Ukrayna Zirvesi: Aralık 2005 Kiev'de

10. AB-Ukrayna Zirvesi: Ekim 2006'da Helsinki'de 11. AB-Ukrayna Zirvesi: Eylül 2007, Kiev

12. AB-Ukrayna Zirvesi: Paris Eylül 2008 13. AB-Ukrayna Zirvesi: Aralık 2009

14. AB-Ukrayna Zirvesi: Kasım 2010 Brüksel'de 15. AB-Ukrayna Zirvesi: Aralık 2011

16. AB-Ukrayna Zirvesi: 25 Şubat 2013 Brüksel'de 17. AB-Ukrayna Zirvesi: 27 Nisan 2015 Kiev'de 18. AB-Ukrayna Zirvesi: 24 Kasım 2016 Brüksel'de 19. AB-Ukrayna Zirvesi: 12–13 Temmuz 2017 Kiev'de 20. AB-Ukrayna Zirvesi: 9 Temmuz 2018 Brüksel'de

10

AB-Ukrayna Zirvesi: Kiev'de 8 Temmuz 2019

UKRAYNA HALKI’NIN AB’YE BAKIŞI

Ukrayna'da Avrupa Birliği ve Avrasya Gümrük Birliği veya Avrasya Ekonomik Birliği üyeliği desteği

tarih Sonuçlar Anket ajansı

AB EAEU ne kararsız

Ocak 2014 % 38 % 29 % 25 Sosyopolis

Kasım 2014 % 64 % 17 Derecelendirme

2014 Aralık % 73 - Deutsche Welle

Şubat 2015 % 47 % 12 % 27 Kiev Uluslararası Sosyoloji Enstitüsü 2015 Mart % 51,4 % 10,5 % 24,7 % 13,3 Kiev Uluslararası Sosyoloji Enstitüs

2015 Mart % 52 % 12,6 % 22,6 Razumkov Merkezi

Haziran 2015 % 67 % 12 Pew Araştırma Merkezi

Ocak 2016 % 59 % 16 Derecelendirme

Eylül 2016 % 49 % 18 % 15 Kiev Uluslararası Sosyoloji Enstitüsü

Haziran 2018 % 51 Sosyolojik grup "RATING"

Aralık 2019 % 64 % 13 Razumkov Merkezi

Ocak 2020 % 64 % 13 % 23 Ilko Kucheriv Demokratik Girişimler Vakfı.