Kronik solunum hastalıklarıKronik solunum hastalıkları Evde Sağlık HizmetleriEvde Sağlık Hizmetleri

GARD Türkiye Projesi

Kronik solunum hastalıkları Kronik solunum hastalıkları

Evde Sağlık Hizmetleri Evde Sağlık Hizmetleri

•Triaj

•Bilgilendirme

•Eğitim

2. Basamak hastane

Evde bakım

hastaneleri

I. basamak Acil Servisler

Sağlık bakımı dışı servisler

Özel bakım kuruluşları

KBYM

Kronik Bakım Yönetimi Merkezi (KBYM) kronik hastalığı olan olguların organizasyon ve yönetiminden sorumludur

İleri teknoloji

 Evde sağlık hizmet (ESH) sunumu;

akut hastalık, uzun süreli sağlık problemi, kalıcı engellilik veya

terminal hastalıktan kaynaklanan

ihtiyaçlar doğrultusunda kişiye kendi

ortamında sağlık hizmeti verilmesidir.

ESH gerektiren solunum hastalıkları

 Obstrüktif Solunum Hastalıkları;

KOAH, Astım, Bronşiektazi, Kistik Fibrozis,

 Restriktif Solunum Hastalıkları;

Kifoskolyoz, İAH

 Nöromusküler Hastalıklar;

ALS, MD, Post Polio Sendromu,

 Uyku ilişkili Hastalıklar

 Diğer;

Akciğer maligniteleri, Akciğer transplantasyonu,

Pulmoner Hipertansiyon, Pnömoni, Post torakotomi,

Kronik solunum hastalıklarında ESH sunumu;

Gerekçeler

 Artan hastalık yükü

 Kronik hasta bakımı dışında hastane etkinliğinin artırılması

 Maliyet/etkinlik

 Evde bakıma olanak sağlayan teknolojik gelişim

 Hasta ve ailesinin memnuniyeti

Evde Bakımda Hedefler

Genel:

►

Sağ kalım↑

►Morbidite ↓

►Fonksiyonel Kapasite ↑

►Yaşam Kalitesi ↑

►Kendine bakım ↑ , bağımlılığı ↓

►Sağlıkla ilişkili harcamalarda ↓ Terminal dönem hasta:

► Fiziksel ve psikolojik rahatlığın sağlanması

► Yaşamın sonunun planlanması

Kronik Solunum Hastalıkları;

ESH Modelleri

Hastane merkezli uygulamalar;

 Evde hastane

 Erken destekli taburculuk ( < 48 saat )

 Destekli taburculuk ( > 48 saat ) I. Basamak uygulamalar

 Vaka yönetimi

 Hospis

III ve II. Basamaktan I.basamak ESH sunumuna sevk kriterleri (I)

 Solunum sistemi hastalığı nedeni ile takip ve koordinasyonu gereken hastalar

 Solunum sistemi hastalığına eşlik eden sistemik hastalık varlığı ve/veya bu

hastalığın idamesinde takip ve

koordinasyon gerekliliği

 USOT kullanan stabil durumdaki olgu; Son 1 yıl içinde 1’den fazla acil başvurusu ve hastaneye yatışı olan stabil durumdaki olgular

 En iyi FEV1 değerinin %50’nin altında olması ve takip gerektiren sağlık

durumunun varlığı

III ve II. Basamaktan I.basamak ESH

sunumuna sevk kriterleri (II)



Günlük yaşam aktivitelerinin yapılmasını engelleyen dispne, görme-işitme ve konuşmada güçlüklerin

olması, günlük yaşam aktivitelerinde yardım

gereksinimi veya günlük yaşam aktivitelerini yerine getirememe (geçerli ölçekler ile değerlendirme)



Hasta ve/veya hastaya bakmakla yükümlü kişilerin hastalık ve tedavi ile ilgili başa çıkma becerilerinin iyi olmaması veya tedavi ekibiyle iletişimsizliği

I.basamakta ESH sunumuna sevk kriterleri

(III)



Evde ileri teknoloji ve/veya komplike tedavi gerekliliği



Sürekli izlem ve destek gerektiren sağlık bakım ihtiyacı



Polikliniğe başvuramayan ancak monitorizasyon ve/veya eğitim gereken hasta



Yaşlı, yalnız yaşayan ve gündüz yaşam

aktivitelerinde bağımsızlığını sağlayamayan hasta



Terminal dönem hasta; bakım ihtiyacının değerlendirilmesi amacıyla

I.basamakta ESH sunumuna sevk kriterleri

(IV)

Solunum Hastalıkları;Evde sağlık hizmetleri

 Reçete edilen tedavi, prosedürlerin uygulanması

 Solunumsal cihaz uygulanması,eğitim,takip,bakım

 Labaratuvar incelemeleri için örnek alınması

 Pulmoner rehabilitasyon

 Ev ortamının hasta yaşamına uygunluğunun sağlanması

 Bakım veren bireyleri desteklenmesi/ alternatif hizmet sunumu

 Yaşamın sonunun planlanmasında takip eden göğüs hastalıkları uzmanı ile iletişim

 Ventilatör bağımlı hasta takibi, bakımı takip eden göğüs hastalıkları uzmanı ile iletişim

 Hasta ve ailesinin eğitimi

 Sigaranın bıraktırılması

KOAH ’da

Hizmetleri

Evde Sağlık

KOAH’da ESH uygulama gerekçeleri (I);

 10 yıl sonra KOAH, ölüm nedenleri arasında ilk 2 sırada yer alması beklenen bir sağlık sorunudur.

 Ulusal hastalık yükü çalışmasına göre KOAH ölüme neden olan ilk 3 hastalık arasındadır ve 40 yaş üstü yetişkinlerin % 20’si KOAH’lıdır.

 KOAH ESH’lerinde içinde yer aldığı entegre bakım sistemi ile yönetilmesi gereken bir

hastalıktır.

KOAH atağı;



Acil başvurularının %25’ini oluşturmaktadır



Atak nedeniyle hospitalizasyon KOAH’la ilgili harcamaların %70’ini oluşturmaktadır.



Acile başvuran her 4 hastadan 1’i evde sağlık hizmet sunumuna uygundur

•Thorax 2000; 55: 907-12

•Cochrane systematic review, 2003

KOAH’da ESH uygulama gerekçeleri (II)

KOAH’da ESH modelleri kabul gören uygulamardır!

 Seçilmiş KOAH akut ataklı olgularda ESH güvenli ve etkili bir tedavi uygulama şeklidir.

Cochrane, 2003

 Hastane başvurusu yada hospitalizasyon gerektiren KOAH akut atakta evde hastane ve destekli taburculuk uygulamaları güvenli ve etkili yaklaşımlardır.

(Kanıt düzeyi A) NICE Guidlines, 2004

 KOAH’lı hasta müracaatının yoğun olduğu merkez hastanelerde acil başvurusunu önlemek ve erken destekli taburculuk için evde hastane uygulanması gerçekçi bir yaklaşımdır.

(Kanıt düzeyi A) BTS Guideline, 2007

KOAH atağında evde hastane;



Doktor (göğüs hastalıkları uzmanı)



Hemşire



Fizyoterapist



Diyetisyen



Sosyal hizmet uzmanı

Multidisipliner Ekip

Kanıt düzeyi D

KOAH akut atakda evde hastane

uygulaması; hangi hastalar alınmalı ?



Bilinç düzeyi yeterli



Asidoz Ø



Ciddi ko-morbidite Ø



Yeterli sosyal destek



Hasta tercihi dikkate alınmalı

Kanıt düzeyi D

Hastane ve Evde bakım ekibi iş birliği

Taburculuk öncesi

Hasta değerlendirilmesi Dış ortam hazırlığı

•Klinik stabilite

•Sekresyon temizliği

•Nutrisyon

•Bakım üstlenici eğitimi

•Ekipman desteği

•Ev ortamının hazırlanması

•Mali destek/sosyal güvece

Uygun ?

Taburculuk Planı Evde Takip

 Ventilatör-destekli birey; kronik ventilatuar desteğin elektif olarak spontan solunumu desteklemek için başlandığı, günde en az 4 saat ventilasyon desteği gereken bireydir. Solunum desteği NIMV’lerle yapılır,sıklıkla gece.

 Ventilatör bağımlı birey; spontan solunumu olmayan yada ciddi derecede bozulmuş bireyler ile spontan solunum

dürtüsü olduğu halde ciddi solunum kas güçsüzlüğü

nedeniyle yeterli solunum yapamayan kronik olarak günde 16 saatten uzun süreli mekanik ventilatuar destek

gereksinimi olan bireylerdir, trakeostomi ile ev tipi IMV

‘lerle uygulanır.

Evde izlem programı

 Hastanın fiziksel durumu,

 Ventilatöre uyum,

 Ekipman işlerliği,

 Bakım verenin yeterliliği sorgulanmalı.

 Gerekli durumlarda takip eden II. Yada III. basamak ESH ekibine refere edilmelidir.

EVDE PULMONER REHABİLİTASYON

Entegre bakım;pulmoner rehabilitasyon

Başlangıç

Evde PR

Tedavi Egzersiz Eğitim

Pozitif yönlendirme

Sağlık bakımında süreklilik

Tedavi Güvenlik Transfer

Ambulasyon

Optimal sağlık Fonksiyon Aktif yaşam

Hastane

Primer / sekonder solunum hastalığı

Yeni hastalık/ yaralanma Yatak istirahati

Erken taburculuk Endurans ↓

Stabil KOAH’da Evde Pulmoner rehabilitasyon uygulamaları



Egzersiz programı



Hasta ve ailesinin eğitimi



Psikososyal destek



Nutrisyonel değerlendirme-destek

I. Basamakta takip eden hekim pulmoner rehabilitasyona gereklilik oluşturan durumları bilerek evde pulmoner

rehabilitasyon uygulamaları için yönlendirme/ iş birliği yapabilmelidir.

Evde pulmoner rehabiliyon;

Solunum Fizyoterapisi Değerlendirme

Eğitim

Solunum işini ↓

Akciğer volümlerini ↑ Havayolu temizleme

teknikleri

Egzersiz eğitimi:

Kuvvet & endurans

Transferler Ambulasyon

GYA

Ev düzenlemeleri IMV+NIV

Hastayı yaşadığı ortamda güvende, mobil, fonksiyonel ve bağımsız kılan kısa & uzun dönem uygulamalar

Değerlendirme

• Tıbbi geçmiş

• Laboratuar bulguları

• Kullanılan ilaçlar

• Yardımcı araçlar

• Sigara statüsü

• İnhaler ilaç teknikleri

• Sosyal durum

• Vital bulgular: KH, KB

• SpO₂: istirahat, farklı

pozisyonlar, GYA, yürüme, egz

• Dispne : MRC, Borg

• Fizyolojik cevaplar: Fiziksel aktivite & egzersiz kapasitesi

• Yaşam kalitesi

Evde pulmoner rehabiliyon;

Solunum Fizyoterapisi Değerlendirme

Eğitim

Solunum işini ↓

Akciğer volümlerini ↑ Havayolu temizleme

teknikleri

Egzersiz eğitimi:

Kuvvet & endurans

Transferler Ambulasyon

GYA

Ev düzenlemeleri IMV+NIV

Hastayı yaşadığı ortamda güvende, mobil, fonksiyonel ve bağımsız kılan kısa & uzun dönem uygulamalar

EĞİTİM

•

Hasta, aile, ebeveyn, bakıcı

•

Akut bozulma belirti & bulguları

•

Hastalık, semptom yönetimi

•

Yardımcı araç & gereçlerin kullanımı

•

Aktivite & egzersiz monitorizasyonu

• Ev ziyaretleri; birinci basamak ESH’leri için sevk edilen hastalara ev ziyareti

yapmak,

• Hastaları II. Yada III. Basamakta

yapılandırılmış ESH merkezlerine refere etmek,

• ESH uygulamalarında multidisipliner ekip içinde görev almak.

 

1.basamak hekiminin kronik solunum

hastalıklarında ESH görevleri;

Entegre bakımda etkinlik;

Fonksiyonel kapasite/ yaşam kalitesi ↑

Hastane başvurusu / acil bakım gerekliliği ↓

Sağlıkla ilişkili maliyet; ↓

Hasta ve ailesinin memnuniyeti; %91-çok memnun %9-memnun

Teşekkürler