TÜRKİYE DE NEFROLOJİ, DİYALİZ VE TRANSPLANTASYON

(1)

TÜRK NEFROLOJİ DERNEĞİ YAYINLARI

PUBLISHED BY THE TURKISH SOCIETY OF NEPHROLOGY

TÜRKİYE’DE

NEFROLOJİ, DİYALİZ TRANSPLANTASYON VE

REGISTRY OF THE NEPHROLOGY, DIALYSIS AND

TRANSPLANTATION IN TURKEY

REGISTRY 2012

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI VE TÜRK NEFROLOJİ DERNEĞİ ORTAK RAPORU

MINISTRY OF HEALTH AND TURKISH SOCIETY OF NEPHROLOGY JOINT REPORT

YAYINA HAZIRLAYANLAR / EDITORS

Gültekin SÜLEYMANLAR Mehmet Rıza ALTIPARMAK Nurhan SEYAHİ Başkan / Chairman Genel Koordinatör / General Coordinator Üye / Member

Sinan TRABULUS Üye / Member

ISBN 978 - 605 - 62465 - 0 - 0

Ankara - 2013



K UR U LUŞ 1970

TÜ

RK NEFROLOJİ DE RNEĞİ

23. Yıl

_rd

Year

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI

(2)

(3)

TÜRK NEFROLOJİ DERNEĞİ YAYINLARI

PUBLISHED BY THE TURKISH SOCIETY OF NEPHROLOGY

TÜRKİYE’DE

NEFROLOJİ, DİYALİZ TRANSPLANTASYON VE

REGISTRY OF THE NEPHROLOGY, DIALYSIS AND

TRANSPLANTATION IN TURKEY

REGISTRY 2012

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI VE TÜRK NEFROLOJİ DERNEĞİ ORTAK RAPORU

MINISTRY OF HEALTH AND TURKISH SOCIETY OF NEPHROLOGY JOINT REPORT

YAYINA HAZIRLAYANLAR / EDITORS

Gültekin SÜLEYMANLAR Mehmet Rıza ALTIPARMAK Nurhan SEYAHİ Başkan / Chairman Genel Koordinatör / General Coordinator Üye / Member

Sinan TRABULUS Üye / Member

Ankara - 2013

TÜ

RK NEFROLOJİ DERN EĞİ



K UR U LUŞ 1970

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI

(4)

TÜRK NEFROLOJİ DERNEĞİ YAYINLARI

PUBLISHED BY THE TURKISH SOCIETY OF NEPHROLOGY

Önemli Not / Important Note

Bu kitabın bütün hakları Türk Nefroloji Derneği’ne aittir.

Makale ve bulgular kaynak gösterilmeden yeniden yayınlanamaz.

All copyrights are reserved for Turkish Society of Nephrology.

Articles and figures can not be published without reference.

ISBN 978-605-62465-0-0

Dizgi ve Tasarım / Contents and Design: BAYT Bilimsel Arş. Basın Yayın Tanıtım Ltd. Şti.

Ziya Gökalp Cad. 30/31, Kızılay Tel. 0312 431 3062

Baskı / Printing: Miki Matbaacılık San. ve Tic. Ltd. Şti.

Matbaacılar Sitesi, 560 Sk. No. 27, Yanimahalle, Ankara Tel. 0312 395 2128

Baskı Tarihi / Printing date: Kasım / November 2013

(5)

ÖNSÖZ / INTRODUCTION

1990 yılında Prof. Dr. Ekrem Erek tarafından başlatılan Türk Nefroloji Derneği (TND) Ulusal Kayıt ve İstatistik (Registry) faaliyetlerinin 23. yılını doldurmasının haklı gururu ile hepinize sevgi ve saygılarımı sunarım. Ül- kemizdeki hiçbir bilimsel derneğin yapamadığı Ulusal Kayıt ve İstatistik (Registry) faaliyetlerinin bugünkü ku- rumsal kimliğine kavuşmasında geçmiş dönem kurul başkanı Prof. Dr. Kamil Sedengeçti’nin vizyonunun ve özverili çalışmalarının altını çizmek isterim.

Geçen 23 yıl içinde merkez temelli Ulusal Böbrek Kayıt Sistemi çalışmaları artan merkez ve hasta sayılarına rağmen, kesintisiz olarak bugüne değin sürdürülmüş ve her ulusal kongrede detaylı raporlar yayımlamıştır.

Bu başarı öyküsünde TND Kayıt ve İstatistik (Registry) Kurulunun büyük çabaları yanı sıra TND yönetimlerinin de konuya pozitif yaklaşımını ve verilerini derneğimizle paylaşan merkezlerin desteklerini çok önemsiyo- rum. Bu çabaları için değerli hocalarıma ve merkez sorumlularına şükranlarımı sunarım. Bu uzun soluklu işbirliği, elde edilen başarının temelini oluşturmuştur.

1990-2007 yılları arasında merkez temelli olarak basılı materyal ile klasik veri toplama süreci yerine, 2007 yılında elektronik ortamda veri toplanmasına başlanmıştır.

2008 yılından beri Avrupa’daki renal replasman tedavi (RRT) merkezlerinde kullanılan temel ve genişletilmiş veri setleri, merkez temelli olarak ülkemizde de uygu- lamaya konulmuştur. Hasta temelli veri toplamaya yönelik elektronik alt yapı tamamlanmıştır. Ancak, günümüzde toplam sayısı 60.000’e yaklaşan RRT hastalarından teknik, idari, etik ve ekonomik zorluklar nedeniyle elektronik ortamda bire bir hasta temelli veri toplama işlemi maalesef hayata geçirilememiştir.

Herhangi bir yasal zorunluluk olmaksızın tamamen gönüllülük esasına göre yürütülen TND Registry çalışmalarında 2012 döneminde anket dönüş oranın % 50’lere düşmesi hepimizi üzmüş ve gelecekte sistemin sürdürülmesi adına kaygı yaratmıştır. Özellikle bu yıl veri toplama sürecinde karşılaştığımız bazı olumsuz tutum ve davranışlar, bazı merkezlerin duyarsızlığı ve ilgisizliği amatör ruhla çalışan kurulumuzun motivasy- onunu olumsuz etkilemiştir.

Büyük emeği gerektiren ve ekonomik yükü de beraber- inde getiren bu çalışmalarla RRT gerektiren son dönem böbrek hastalığı hakkındaki ulusal gerçekler ve güncel görüntüler somut olarak ortaya koyulmaktadır. Ulusal Böbrek Kayıt Sisteminin yıllık raporları ülkemizde RRT gerektiren son dönem böbrek hastalığının demografik, epidemiyolojik, klinik özellikleri ve tedavi yöntemlerin- in durumu ile yıllar içinde bu parametrelerde yaşanan değişimlere ilişkin özgün bilgi kaynağı konumundadır.

Son dönem böbrek hastalığının kontrolü ve tedavisine ilişkin ulusal strateji ve yaklaşımların belirlenmesinde

I would like to present my respect to all of you with the rightful pride of 23th anniversary of Turkish Renal Registry activities which are started by Prof. Dr. Ekrem Erek in 1990. I would like to underline the importance of the former president, Prof. Dr. Kamil Sedengeçti’s vision and devoted work for the National Renal Registry activities to attain a corporate identity, which had never been accomplished until today by a scientific association.

National Renal Registry System activities have been run for the past 23 years, despite the increasing number of patients and care centers, the detailed reports have been released in each National Congress.

I feel obligated to give credits to the positive attitude of the TSN executive committees and the support of their centers which shared us all their data, as well as the full-court press of the TSN Board of Renal Registry and Statistics. I express my gratitude towards center executives. This long-term cooperation has constituted the basis of this success. Instead of the classical method of collecting data by center based printed material between 1990 and 2007, data collecting activities have stepped into the electronic environment as of 2007.

Since 2008, the basic and extended data sets used in ERA-EDTA in Europe have been adopted in our country as well. The electronic infrastructure of patient based data collection has been completed. However, patient based data collection in electronic environment has not started due to technical, administrative, ethical and economic difficulties about collecting data from patients whose number has reached 60,000 today.

In 2012, a dramatic decrease in the feedbacks of the surveys has been experienced. Decreasing response rates have discouraged us all and increased our doubts about the continuation of this system. Especially, some negative attitudes we encountered in the course of data collection and insensitivity and indifference of some centers have affected our team spirit quite negatively this year.

National Renal Registry System, which requires great

work with considerable economic expenditure, help us

put forth the national facts and figures about chronic

kidney disease requiring the Renal Replacement

Therapies (RRT). The annual registry reports on the

National Renal Registry System constitute a unique

source of information about the demographic,

epidemiological, clinical and treatment characteristics

of end stage kidney disease. The system comes first

when consulting to an information source to determine

the national strategies and approaches to control and

treat kidney diseases. I also would like to state one

characteristic of this year’s National Renal Registry

System that is different from the previous years. We

(6)

başvurulan bilgi kaynaklarının başında gelmektedir.

Bu yılki Ulusal Böbrek Kayıt Sistemini önceki yıllardan ayıran bir özelliğini de belirtmek isterim. Registry çalışmalarının gücü ve güvenilirliğini tehlikeye sok- mamak için Sağlık Bakanlığı ile işbirliğine gidilmiş ve DİYOP veri kaynağından kümülatif veri desteği alınmıştır. Bunun dışında DİADER’in diyaliz kayıtları ile endüstrinin kayıtlarından da yararlanılmıştır.

Bilindiği gibi, RRT’ne ilişkin verilerimiz yaklaşık 10 yıldır USRDS ve ERA-EDTA Registry raporlarında da yer almaktadır. Bu durum, ülkemizdeki RRT sonuçlarının ABD ve Avrupa ülkelerindeki sonuçları ile karşılaştırılmasına olanak sağlamaktadır.

Kayıt ve İstatistik (Registry) Kurulunun 23 yılı aşkın süredir yürüttüğü faaliyetlerin TND’nin hem ulus- al, hem de uluslararası ölçekte marka değeri olan bir dernek haline gelmesine ciddi katkısı olmuştur.

Yazıma son verirken TND Ulusal Kayıt Sisteminin ku- rucusu Prof. Dr. Ekrem Erek’e ve kurumsal kimliğe ulaşmasındaki değerli katkıları dolayısıyla Prof. Dr.

Kamil Serdengeçti’ye TND yönetimi adına bir kez daha şükranlarımı sunarım. Uzun süredir Ulusal Böbrek Kayıt Sisteminin mutfağında birlikte çalıştığımız değerli arkadaşlarım Prof. Dr. Mehmet Rıza Altıparmak’a, Prof.

Dr. Nurhan Seyahi’ye ve diğer kurul üyelerine, Ulusal Kayıt Sistemi çalışmalarına verdiği büyük destek için TND Genel Sekreteri Prof. Dr. Kenan Ateş’e, Yönetim Kurulunun değerli üyelerine, kendi veri tabanlarından yararlanma fırsatı tanıyan başta Sağlık Hizmetleri Genel Müdürü Prof. Dr. İrfan Şencan olmak üzere Sağlık Bakanlığı yetkililerine, DİADER’e, Kayıt Sisteminin elek- tronik alt yapısını oluşturan ve merkezlerden verileri toplayan Pleksus şirketi elemanlarına ve verilerini bi- zlerle paylaşma inceliği gösteren merkez sorumlularına sonsuz şükran ve teşekkürlerimi sunarım.

Saygılarımla,

Prof. Dr. Gültekin Süleymanlar Türk Nefroloji Derneği Başkanı

studied in collaboration with the Ministry of Health and cumulative data support has been taken from DIYOP not to endanger the accuracy and the reliability of the Registry work. Apart from this, dialysis registries of DIADER and the related industry have been utilized.

As known, our data related to RRT is also included in USRDS and ERA-EDTA Registry reports over past 10 years. This enables us to compare our data with the data from the USA and European countries.

The activities carried out by National Renal Registry and Statistic Board for more than 23 years has seriously contributed TSN to become an association with brand equity in both national and international scale. Finally, I express my gratitude on behalf of TSN to Prof. Dr. Ekrem Erek, the founder of TSN National Renal Registry System and Prof. Dr. Kamil Serdengeçti, who helped us establish a corporate identity. I present my thanks to Prof. Dr. Mehmet Rıza Altınparmak, Prof.

Dr. Nurhan Seyahi and other board members with whom we have been working for a long time; to TSN secretary general, Prof. Dr. Kenan Ateş for his great support to National Renal Registry System; to the esteemed Board Members; to the Ministry of Health officials who opened their databases; to DIADER; the Pleksus Company staff who have collected data from centers and established the electronic infrastructure;

and to center executives who delicately shared their data with us.

Best Regards,

Prof. Dr. Gultekin SULEYMANLAR

President of Turkish Society of Nephrology

(7)

TÜRK NEFROLOJİ DERNEĞİ REGISTRY KURULU

TURKISH SOCIETY OF NEPHROLOGY REGISTRY COMMITTEE

Başkan: Prof. Dr. Gültekin SÜLEYMANLAR

Chairman Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi

Türk Nefroloji Derneği Başkanı

President of the Turkish Society of Nephrology Registry Kurulu Üyeleri:

Members of the Registry Committee: Prof. Dr. Mehmet Rıza ALTIPARMAK

İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Prof. Dr. Nurhan SEYAHİ

İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Prof. Dr. Aykut SİFİL

Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi

Yrd. Doç. Dr. İsmail KOÇYİĞİT Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Uzm. Dr. Sinan TRABULUS

İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI / MINISTRY OF HEALTH

İrfan ŞENCAN, Arif KAPUAĞASI, Murat ÖZTÜRK, Pınar GÜNEŞER YAVAŞ, Zehra UZUNDURUKAN, Özlem SAVCI, Savaş ÇAMÖZ

Ankara ve İç Anadolu Bölge Koordinatörleri / Regional Coordinators for Ankara and Mid-Turkey:

Çetin TURGAN, Turgay ARINSOY, Kenan ATEŞ, Bülent ALTUN, Şükrü SİNDEL, Neval DUMAN, Siren SEZER, Ayla SAN, Ahmet Uğur YALÇIN, Cengiz UTAŞ, Süleyman TÜRK, Murat DURANAY, Bülent TOKGÖZ, Serap DEMİR

İstanbul ve Trakya Bölge Koordinatörleri / Regional Coordinators for Istanbul and Thrace Region:

Mehmet Şükrü SEVER, Aydın TÜRKMEN, Mehmet KOÇ, Ali Rıza ODABAŞ, Nurhan ÖZDEMİR, Nazım DENİZLİ, Abdülkadir ÜNSAL, Rümeyza KAZANCIOĞLU, Reha ERKOÇ, Sedat ÜSTÜNDAĞ Bursa ve Marmara Bölge Koordinatörleri / Regional Coordinators for Bursa and Marmara Region:

Kamil DİLEK, Mustafa GÜLLÜLÜ, Mahmut YAVUZ, Itır YEĞENAĞA, Nilay OKTAY, Betül KALENDER İzmir ve Ege Bölge Koordinatörleri / Regional Coordinators for Izmir and Aegean Region:

Ali BAŞÇI, Sevgi MİR, Taner ÇAMSARI, Fehmi AKÇİÇEK, Cüneyt HOŞCOŞKUN, Adam USLU, Ali ÇELİK, Er- can OK, Mustafa CİRİT, Belda DURSUN

Karadeniz Bölge Koordinatörleri / Regional Coordinators for Black Sea Region:

Kuddusi CENGİZ, Nurol ARIK, Melda DİLEK, Şükrü ULUSOY

Erzurum ve Doğu Anadolu Bölge Koordinatörleri / Regional Coordinators for Eastern Turkey:

Hüseyin ÇELİKER, Hülya TAŞKAPAN, Ayhan DOĞUKAN, Mustafa KELEŞ, Abdullah UYANIK

Diyarbakır ve Güneydoğu Anadolu Bölge Koordinatörleri / Regional Coordinators for Southeastern Turkey:

Mehmet Emin YILMAZ, Ramazan DANIŞ, Veysi BAHADIR, Asım GÖYMEN

Adana ve Çukurova Bölge Koordinatörleri / Regional Coordinators for Adana and Cukurova Region:

Saime PAYDAŞ, İbrahim KARAYAYLALI, Neslihan SEYREK, Ahmet Alper KIYKIM

Antalya ve Akdeniz Bölge Koordinatörleri / Regional Coordinators for Antalya and Mediterranean Region:

Gülşen YAKUPOĞLU, Fevzi ERSOY, Ayhan DİNÇKAN, Tuğrul SEZER, Ramazan ÇETİNKAYA, Hüseyin KOÇAK, Asuman YAVUZ

Pediatrik Nefroloji Koordinatörü / Coordinator for Pediatric Nephrology:

Oğuz SÖYLEMEZOĞLU, Pediatrik Nefroloji Derneği Başkanı / President of Pediatric Nephrology Society

Veri Toplama ve Yönetimi / Data Collection and Management:

Aylin GÖKDUMAN, Burcu TOSUN, PLEKSUS Bilişim Teknolojileri

(8)

KISALTMALAR / ABBREVIATIONS

APD Aletli periton diyalizi BTx Böbrek transplantasyonu ESA Eritropoiezi stimule edici ajan

HD Hemodiyaliz

HT Hipertansiyon

mnb Milyon nüfus başına KV Kardiyovasküler PD Periton diyalizi

RRT Renal replasman tedavisi SAPD Sürekli ayaktan periton diyalizi SDBY Son dönem böbrek yetmezliği TND Türk Nefroloji Derneği

APD Automatic peritoneal dialysis

CAPD Continuous ambulatory peritoneal dialysis CV Cardiovascular

ESA Erythropoiesis stimulating agent ESRD End stage renal disease

HD Hemodialysis

HT Hypertension

PD Peritoneal dialysis

pmp Per million population

RRT Renal replacement therapy

KTx Kidney transplantation

TSN Turkish Society of Nephrology

(9)

İÇİNDEKİLER / CONTENTS

Sayfa /Page Türkiye’de Renal Replasman Tedavisi: Genel Bilgiler /

Renal Replacement Therapy in Turkey: General Considerations ………..….…... 1

Hemodiyaliz / Hemodialysis ……….…….. 4

Periton Diyalizi / Peritoneal Dialysis ……….……… 21

Böbrek Transplantasyonu / Kidney Transplantation ……….………. 31

Pediatrik Hemodiyaliz / Pediatric Hemodialysis ……….……. 39

Pediatrik Periton Diyalizi / Pediatric Peritoneal Dialysis ……….…….. 47

Pediatrik Böbrek Transplantasyonu / Pediatric Kidney Transplantation …..……….. 55

22 Yıllık Registry’den Rakamlar / Figures from Registry of 22 Years ………. 61

Diyaliz ve Transplantasyonda Türkiye’den ve Dünya’dan Genel Bilgiler / General Information about Dialysis and Transplantation from Turkey and World ………... 67

Kayıt Sistemine Katılan Merkezler / Centers Included in the Registry ……….… 74

(10)

(11)

TÜRKİYE'DE RENAL REPLASMAN TEDAVİSİ (RRT):

GENEL BİLGİLER

RENAL REPLACEMENT THERAPY (RRT) IN TURKEY:

GENERAL CONSIDERATIONS

Genel İnsidans General Incidence

TABLO 1. 2012 yılı içinde ilk kez RRT’ne başlanan hastaların (çocuk hastalar dahil) uygulanan RRT tipine göre dağılımı.

TABLE 1. Distribution of incident RRT patients (including pediatric patients) according to RRT type in 2012.

* Preemptif Tx / Preemptive Tx

Genel insidans / General incidence = 139 mnb / ppm

Genel Prevalans General Prevalence

TABLO 2. 2012 yılı sonu itibarıyla kronik HD/PD programında veya fonksiyone greftle izlenmekte olan tüm hastaların (çocuk hastalar dahil) RRT tipine göre dağılımı.

TABLE 2. Distribution of chronic HD/PD patients or patients followed with functioning graft (including pediatric patients) according to RRT type as of the end of 2012.

* Yaklaşık sayı / Approximate number

Genel prevalans / General prevalence = 816 mnb / ppm

n %

Hemodiyaliz / Hemodialysis 8552 81.60

Periton diyalizi / Peritoneal dialysis 1338 12.77

Transplantasyon / Transplantation * 590 5.63

Toplam / Total 10480 100.00

n %

Hemodiyaliz / Hemodialysis 48900 79.28

Periton diyalizi / Peritoneal dialysis 4777 7.75

Transplantasyon / Transplantation * 8000 12.97

Toplam / Total 61677 100.00

(12)

TABLO 3. 2012 yılı sonu itibarıyla RRT (HS/PD/BTx) uygulanan merkez sayıları.

TABLE 3. Number of RRT centers (HD/PD/KTx) as of the end of 2012.

TABLO 4. 2012 yılı sonu itibarıyla HD cihaz sayıları.

TABLE 4. Number of HD machines as of the end of 2012.

TABLO 5. Diyaliz merkezlerinde (HD/PD) çalışan hekim sayıları.

TABLE 5. Number of doctors working in dialysis centers (HD/PD).

TABLO 6. Diyaliz merkezlerinde çalışan hekim dışı sağlık personeli sayıları.

TABLE 6. Number of non-‐physician health care providers working in dialysis centers

n

Hemodiyaliz / Hemodialysis 832

Periton diyalizi / Peritoneal dialysis 142

Transplantasyon / Transplantation 62

Toplam / Total 1036

n

Sağlık Bakanlığı / Ministry of Health 4483

Üniversite / University 1276

Özel / Private 9877

Toplam / Total 15636

n

Nefroloji uzmanı / Nephrologist 436

Pediatrik nefroloji uzmanı / Pediatric nephrologist 37

İç Hastalıkları uzmanı / Internist 538

Çocuk Hastalıkları uzmanı / Pediatrist 5

Pratisyen hekim / General practitioners 996

Toplam / Total 2012

n

Hemşire / Nurse 4410

Diyaliz teknisyeni / Dialysis technician 550

Acil tıp teknisyeni / Emergency medical technician 237

Sağlık memuru / Health officer 159

Toplam / Total 5356

(13)

Türkiye 2012 yılı Ulusal Hemodiyaliz, Transplantasyon ve Nefroloji Kayıt Sistemi Raporu 3

Değerlendirme / Discussion

� 2012 yılında Türkiye’de renal replasman tedavisi gerektiren son dönem kronik böbrek yetmezliği nokta prevalansı milyon nüfus başına 816 olarak saptanmıştır (bu sayıya çocuk hastalar dahildir).

� 2012 yılında Türkiye’de RRT insidansı 139 olarak hesaplanmıştır (bu sayıya çocuk hastalar dahildir) (yeni transplant yapılan hastalardan yalnızca preemptif olanlar hesaba dahil edilmiştir).

� For the year 2012, the point prevalence of end stage renal disease needing renal replacement therapy is found as 816 in Turkey (including pediatric patients).

� For the year 2012, the incidence of renal replacement therapy is found as 139 in Turkey (including pediatric patients) (from new transplanted cases only the preemptive ones are included).

(14)

HEMODİYALİZ HEMODIALYSIS

Hemodiyaliz İnsidansı Incidence of Hemodialysis

TABLO 1. 2012 yılı içinde ilk RRT olarak HD'e başlanıp kronik HD programına alınan hastaların HD tipine göre dağılımı.

TABLE 1. Distribution of incident chronic HD patients according to HD type in 2012.

TABLO 2. 2012 yılı içinde ilk RRT olarak HD'e başlanıp kronik HD programına alınan hastaların yaş ve cinsiyet dağılımı.

TABLE 2. Age and gender distribution of incident chronic HD patients in 2012.

Erkek / Male Kadın / Female Toplam / Total

Yaş / Age n % n % n %

0-‐19 48 0.56 60 0.70 108 1.26

20-‐44 650 7.60 422 4.93 1072 12.53

45-‐64 2045 23.91 1380 16.14 3425 40.05

65-‐74 1159 13.55 1043 12.20 2202 25.75

≥75 899 10.51 846 9.89 1745 20.40

Toplam / Total 4801 56.14 3751 43.86 8552 100.00

TABLO 3. 2012 yılı içinde ilk RRT olarak HD'e başlanıp kronik HD programına alınan ve 90 günden uzun süre izlenen hastaların yaş ve cinsiyet dağılımı.

TABLE 3. Age and gender distribution of incident chronic HD patients followed for longer than 90 days in 2012.

Erkek / Male Kadın / Female Toplam / Total

Yaş / Age n % n % n %

0-‐19 42 0.54 47 0.61 89 1.15

20-‐44 581 7.50 381 4.92 962 12.42

45-‐64 1876 24.23 1277 16.49 3153 40.72

65-‐74 1045 13.49 946 12.22 1991 25.71

≥75 805 10.40 743 9.59 1548 19.99

Toplam / Total 4349 56.17 3394 43.83 7743 100.00

n %

Merkezde standart HD / Standard HD in center 8157 95.38

Evde HD / Home HD 22 0.26

Hemodiafiltrasyon / Hemodiafiltration 242 2.83

Hemofiltrasyon / Hemofiltration 4 0.05

Tipi belli değil / Unknown type 127 1.48

Toplam / Total 8552 100.00

(15)

TABLO 4. 2012 yılı içinde ilk RRT olarak HD'e başlanıp kronik HD programına alınan hastaların altta yatan etyolojik nedenlere göre dağılımı.

TABLE 4. Distribution of incident chronic HD patients according to etiology in 2012.

* Hipertansiyonun primer değil, kronik böbrek yetmezliğine bağlı oluşan sekonder hipertansiyon olduğuna dair kuvvetli şüpheler vardır.

* There are strong suspects that hypertension mentioned here is not primary but secondary which has occured due to chronic renal failure.

TABLO 5. 2012 yılı içinde ilk RRT olarak HD'e başlanıp kronik HD programına alınan diyabetik nefropatili hastaların yaş ve cinsiyet dağılımı.

TABLE 5. Age and gender distribution of incident chronic HD patients with diabetic nephropathy in 2012.

Erkek / Male Kadın / Female Toplam / Total

Yaş / Age n % n % n %

0-‐19 1 0.05 1 0.05 2 1.10

20-‐44 106 5.04 71 3.37 177 8.41

45-‐64 544 25.86 437 20.77 981 46.63

65-‐74 349 16.59 316 15.02 665 31.61

≥75 135 6.42 144 6.84 279 13.26

Toplam / Total 1135 53.94 969 46.06 2104 100.00

%

Diabetes mellitus / Diabetes mellitus 36.55

Tip 1 DM / Type 1 DM 4.84

Tip 2 DM / Type 2 DM 31.71

Hipertansiyon / Hypertension * 27.45

Glomerülonefrit / Glomerulonephritis 7.32

Polikistik böbrek hastalıkları / Polycystic kidney diseases 4.24 Tübülointerstisyel nefrit / Tubulointerstitial nephritis 2.69

Amiloidoz / Amyloidosis 1.85

Renal vasküler hastalık / Renal vascular disease 0.94

Diğer / Other 8.44

Etyoloji bilinmeyen / Unknown etiology 10.52

Toplam / Total 100.00

(16)

Hemodiyaliz Hastalarında Diyaliz Öncesi Dönem Predialytic Period of Hemodialysis Patients

TABLO 6. 2012 yılı içinde yeni kronik HD hastalarının diyaliz öncesi dönemde düzenli takip, nefrolog takibi ve eğitim alma durumlarına göre dağılımı.

TABLE 6. Distribution of incident chronic HD patients according to training, regular follow-‐up and follow-‐up by nephrologist during predialytic period in 2012.

TABLO 7. 2012 yılı içinde yeni kronik HD hastalarının hemodiyalize başlangıç durumlarına göre dağılımı.

TABLE 7. Distribution of incident chronic HD patients according to their initial approach of RRT in 2012.

TABLO 8. 2012 yılı içinde yeni kronik HD hastalarından hemodiyalize acil olarak başlanan hastaların başlangıç endikasyonlarına göre dağılımı.

TABLE 8. Distribution of incident chronic HD patients who have urgently started hemodialysis, according to indications in 2012.

n %

Düzenli takip yapılanlar / Regular follow-‐up 2322 56.54

Düzenli takip yapılmayanlar / No regular follow-‐up 1785 43.46 Nefrolog takibinde olanlar / Follow-‐up by nephrologist 2485 59.66 Nefrolog takibinde olmayanlar / No follow-‐up by nephrologist 1680 40.34

Eğitim alanlar / Training 1756 50.88

Eğitim almayanlar / No training 1695 49.12

n %

Acil / Urgent 1925 36.14

Programlı / Scheduled 3402 63.86

Toplam / Total 5327 100.00

n %

Hipervolemi, akciğer ödemi / Hypervolemia, pulmonary edema 854 35.58 İnatçı bulantı, kusma, iştahsızlık / Persistent nausea, vomiting, anorexia 444 18.50 Tedaviye dirençli hipertansiyon / Resistant hypertension 279 11.63

Hiperkalemi / Hyperkalemia 224 9.33

Üremik ensefalopati / Uremic encephalopathy 161 6.71

Kontrolsüz asidoz / Uncontrolled acidosis 143 5.96

Perikardit / Pericarditis 70 2.92

Üremiye bağlı kanama diyatezi / Hemorrhagic diathesis 33 1.37

Diğer / Other 192 8.00

Toplam / Total 2400 100.00

(17)

TABLO 9. 2012 yılı içinde yeni kronik HD hastalarının başlangıç sırasında eşlik eden / komorbid durumlara göre dağılımı.

TABLE 9. Distribution of incident chronic HD patients according to concomitant / comorbid conditions in 2012.

TABLO 10. 2012 yılı içinde yeni kronik HD hastalarının diyalize başlangıç sırasındaki laboratuvar bulgularına göre dağılımı.

TABLE 10. Distribution of incident chronic HD patients according to the initial laboratory data in 2012.

% % % % Toplam

Total

<4.0

mg/dL

4.0-‐5.9 mg/dL

6.0-‐9.9 mg/dL

≥10.0

mg/dL

Serum kreatinin / Serum creatinine 10.23 30.69 47.49 11.59 5418

<3.5

gr/dL

3.5-‐3.9 gr/dL

4.0-‐4.4 gr/dL

≥4.5

gr/dL

Serum albümin / Serum albumin 26.61 45.54 22.02 5.82 5531

<3.5

mmol/L

3.5-‐5.4 mmol/L

5.5-‐7.4 mmol/L

≥7.5

mmol/L

Serum potasyum / Serum potassium 5.53 67.41 24.98 2.08 5428

<8.5

mg/dL

8.5-‐9.9 mg/dL

10.0-‐11.9 mg/dL

≥12.0

mg/dL

Serum kalsiyum / Serum calcium 36.04 54.52 8.29 1.16 5539

<3.5

mg/dL

3.5-‐5.4 mg/dL

5.5-‐7.4 mg/dL

≥7.5

mg/dL

Serum fosfor / Serum phosphorus 10.55 49.40 33.01 7.03 5601

<8.0

gr/dL

8.0-‐9.9 gr/dL

10.0-‐11.9 gr/dL

≥12.0

gr/dL

Hemoglobin / Hemoglobin 13.43 36.00 37.22 13.36 5728

n %

Diabetes mellitus / Diabetes mellitus 1820 35.88

İskemik kalp hastalığı / Ischemic heart disease 761 15.00

Konjestif kalp yetersizliği / Congestive heart failure 491 9.68 Periferik damar hastalığı / Peripheral vascular disease 438 8.64

Serebrovasküler hastalık / Cerebrovascular disease 337 6.65

Kronik akciğer hastalığı / Chronic pulmonary disease 302 5.96

Malignite / Malignancy 275 5.42

Kronik karaciğer hastalığı / Chronic liver disease 93 1.83

Diğer / Other 555 10.94

Toplam / Total 5072 100.00

(18)

Hemodiyaliz Prevalansı Prevalence of Hemodialysis

TABLO 11. 2012 yılı sonu itibarıyla kronik HD programında izlemde olan hastaların HD tipine göre dağılımı.

TABLE 11. Distribution of prevalent HD patients according to HD type as of the end of 2012.

TABLO 12. 2012 yılı sonu itibarıyla kronik HD programında izlemde olan hastaların yaş ve cinsiyet dağılımı.

TABLE 12. Age and gender distribution of prevalent chronic HD patients as of the end of 2012.

Erkek / Male Kadın / Female Toplam / Total

Yaş / Age n % n % n %

0-‐19 182 0.37 168 0.34 350 0.71

20-‐44 4549 9.30 3061 6.26 7610 15.56

45-‐64 11914 24.36 8364 17.10 20278 41.47

65-‐74 6288 12.86 5702 11.66 11990 24.52

≥75 4306 8.80 4366 8.93 8672 17.73

Toplam / Total 27239 55.70 21661 44.30 48900 100.00

TABLO 13. 2012 yılı sonu itibarıyla evde HD programında izlemde olan hastaların yaş ve cinsiyet dağılımı.

TABLE 13. Age and gender distribution of prevalent home HD patients as of the end of 2012.

Erkek / Male Kadın / Female Toplam / Total

Yaş / Age n % n % n %

0-‐19 0 0.00 2 1.22 2 1.22

20-‐44 57 34.76 28 17.07 85 51.83

45-‐64 43 26.22 25 15.24 68 41.46

65-‐74 4 2.44 4 2.44 8 4.88

≥75 1 0.61 0 0.00 1 0.61

Toplam / Total 105 64.02 59 35.98 164 100.00

n %

Merkezde standart HD / Standard HD in center 46766 95.64

Evde HD / Home HD 164 0.33

Hemodiafiltrasyon / Hemodiafiltration 1354 2.77

Hemofiltrasyon / Hemofiltration 5 0.01

Tipi belli değil / Unknown type 611 1.25

Toplam / Total 48900 100.00

(19)

TABLO 14. 2012 yılı sonu itibarıyla kronik HD programında izlemde olan hastaların etyolojik nedenlere göre dağılımı.

TABLE 14. Distribution of prevalent chronic HD patients according to etiology as of the end of 2012.

* Hipertansiyonun primer değil, kronik böbrek yetmezliğine bağlı oluşan sekonder hipertansiyon olduğuna dair kuvvetli şüpheler vardır.

* There are strong suspects that hypertension mentioned here is not primary but secondary which has occured due to chronic renal failure.

TABLO 15. 2012 yılı sonu itibarıyla kronik HD programında izlemde olan hastaların diyaliz süresine göre dağılımı.

TABLE 15. Distribution of prevalent chronic HD patients according to duration of dialysis as of the end of 2012.

Süre / Duration n %

0-‐5 yıl / years 29590 60.51

6-‐10 yıl / years 12532 25.63

11-‐15 yıl / years 4648 9.50

16-‐20 yıl / years 1499 3.07

>20 yıl / years 631 1.29

Toplam / Total 48900 100.00

%

Diabetes mellitus / Diabetes mellitus 34.93

Tip 1 DM / Type 1 DM 4.60

Tip 2 DM / Type 2 DM 30.33

Hipertansiyon / Hypertension * 27.68

Glomerülonefrit / Glomerulonephritis 7.35

Polikistik böbrek hastalıkları / Polycystic kidney diseases 4.33 Tübülointerstisyel nefrit / Tubulointerstitial nephritis 2.00

Amiloidoz / Amyloidosis 1.93

Renal vasküler hastalık / Renal vascular disease 0.89

Diğer / Other 7.18

Etyoloji bilinmeyen / Unknown etiology 13.71

Toplam / Total 100.00

(20)

Hemodiyaliz ve Ölümler Hemodialysis and Deaths

TABLO 16. Kronik HD programında izlenmekte olan hastalardan 2012 yılında ölenlerin yaş ve cinsiyet dağılımı.

TABLE 16. Age and gender distribution of chronic HD patients died in 2012.

Erkek / Male Kadın / Female Toplam / Total

Yaş / Age n % n % n %

0-‐19 10 0.13 10 0.13 20 0.26

20-‐44 199 2.55 133 1.71 332 4.26

45-‐64 1304 16.73 837 10.74 2141 27.47

65-‐74 1268 16.27 1036 13.29 2304 29.56

≥75 1538 19.73 1459 18.72 2997 38.45

Toplam / Total 4319 55.41 3475 44.59 7794 100.00

TABLO 17. 2012 yılında ölen HD hastalarının ölüm nedenlerine göre dağılımı.

TABLE 17. Distribution of patients died in 2012, according to the cause of death.

TABLO 18. 2012 yılında kardiyovasküler nedenlerle ölen HD hastalarında ölüm nedenleri.

TABLE 18. Causes of death in HD patients died due to cardiovascular events in 2012.

%

Kardiyovasküler / Cardiovascular 54.02

Malignite / Malignancy 12.16

Serebrovasküler / Cerebrovascular 10.33

İnfeksiyon / Infection 8.64

Gastrointestinal kanama / Gastrointestinal bleeding 1.64

Akciğer embolisi / Pulmonary embolism 1.39

Karaciğer yetmezliği / Hepatic failure 1.29

Diyaliz girmeyi reddetme / Refusal of dialysis treatment 0.55

Diğer / Other 9.98

Toplam / Total 100.00

%

İskemik kalp hastalığı / Ischemic heart disease 35.99

Kalp yetersizliği / Heart failure 28.96

Ani ölüm / Sudden death 25.99

Diğer / Other 9.06

Toplam / Total 100.00

(21)

Hemodiyaliz Hastalarında Diyaliz Uygulamaları Dialysis Application in Hemodialysis Patients

TABLO 19. 2012 yılı sonu itibarıyla kronik HD hastalarının hemodiyalize giriş sıklığına göre dağılımı.

TABLE 19. Distribution of chronic HD patients according to HD frequency as of the end of 2012.

n %

Haftada 1 kez / Once weekly 292 0.60

Haftada 2 kez / Twice weekly 3136 6.41

Haftada 3 kez / 3 times weekly 45152 92.33

>Haftada 3 kez / >3 times weekly 321 0.66

Toplam / Total 48900 100.00

TABLO 20. 2012 yılı içinde kronik HD hastalarının tüketilen diyalizer membran tipine göre dağılımı.

TABLE 20. Distribution of chronic HD patients according to the dialyser type in 2012.

n %

Kuprofan / Cuprophane 0 0.00

Semisentetik / Semisynthetic 65.865 3.70

Sentetik / Synthetic 1.063.587 59.76

High-‐flux / High-‐flux 650.342 36.54

Toplam / Total 1.779.794 100.00

TABLO 21. 2012 yılı sonu itibarıyla kronik HD hastalarının diyalizer yüzey alanına göre dağılımı.

TABLE 21. Distribution of chronic HD patients according to dialyser surface area as of the end of 2012.

n %

<1.0 m

²

119 0.24

1.0-‐1.2 m

²

1529 3.13

1.3-‐1.5 m

²

19688 40.26

1.6-‐1.8 m

²

19833 40.56

>1.8 m

²

7731 15.81

Toplam / Total 48900 100.00

TABLO 22. 2012 yılı sonu itibarıyla kronik HD hastalarının kan akım hızına göre dağılımı.

TABLE 22. Distribution of chronic HD patients according to blood flow rate as of the end of 2012.

n %

<200 mL/dk / mL/min 2866 5.86

200-‐300 mL/dk / mL/min 9332 19.09

300-‐400 mL/dk / mL/min 34231 70.00

>400 mL/dk / mL/min 2471 5.05

Toplam / Total 48900 100.00

(22)

TABLO 23. 2012 yılı sonu itibarıyla kronik HD hastalarının uygulanan antikoagülasyon yöntemlerine göre dağılımı.

TABLE 23. Distribution of chronic HD patients according to anticoagulation methods as of the end of 2012.

n %

Standart heparinizasyon / Standard heparinization 15434 82.54

Düşük mol ağırlıklı heparinizasyon / Low mol weight heparinization 3030 16.20

Bölgesel heparinizasyon / Regional heparinization 37 0.20

Diğer / Other 197 1.05

Toplam / Total 18698 100.00

Hemodiyaliz Hastalarında Damar Erişim Yolu Vascular Access in Hemodialysis Patients

TABLO 24. 2012 yılı içinde yeni kronik HD hastalarının HD başlangıcındaki damar erişim yoluna göre dağılımı.

TABLE 24. Distribution of incident chronic HD patients according to route of vascular access in 2012.

n %

AV fistül / AV fistula 4874 56.99

AV greft / AV graft 42 0.50

Kalıcı (tünelli) kateter / Permanent (tunnelled) catheter 1644 19.22 Geçici (tünelsiz) kateter / Temporary (untunnelled) catheter 1992 23.29

Toplam / Total 8552 100.00

TABLO 25. 2012 yılı sonu itibarıyla kronik HD hastalarının halen kullanılmakta olan damar erişim yoluna göre dağılımı.

TABLE 25. Distribution of prevalent chronic HD patients according to vascular access still being used as of the end of 2012.

n %

AV fistül / AV fistula 41899 85.68

AV greft / AV graft 882 1.80

Kalıcı (tünelli) kateter / Permanent (tunnelled) catheter 5045 10.32 Geçici (tünelsiz) kateter / Temporary (untunnelled) catheter 1074 2.20

Toplam / Total 48900 100.00

(23)

TABLO 26. 2012 yılı sonu itibarıyla kronik HD hastalarından kateterle hemodiyalize girenlerin kateterle hemodiyalize girme nedenine göre dağılımı.

TABLE 26. Distribution of chronic HD patients according to the cause of entering HD with catheter as of the end of 2012.

n %

Diyalize kateterle başlayıp devam edenler / Started with

catheter and continue 1237 46.57

AV fistül veya greftinde sorun nedeniyle katetere geçilenler /

Switched to catheter due to problem in AV fistula or graft 1419 53.43

Toplam / Total 2656 100.00

TABLO 27. 2012 yılı içinde geçici (tünelsiz) kateter yerleştirilen kronik HD hastalarının kateter yerleştirme yerine göre dağılımı.

TABLE 27. Distribution of chronic HD patients with catheter according to the place of the catheter in 2012.

n %

İnternal juguler ven / Internal jugular vein 1119 41.28

Femoral ven / Femoral vein 595 21.95

Eksternal juguler ven / External jugular vein 511 18.85

Subklavian ven / Subclavian vein 477 17.59

İnferior vena kava / Inferior vena cava 9 0.33

Toplam / Total 2711 100.00

TABLO 28. 2012 yılı içinde izlenen kronik HD hastalarının santral venöz kateterizasyondan sonra gelişen komplikasyonlara göre dağılımı.

TABLE 28. Distribution of chronic HD patients according to the complications developed after central venous catheterization in 2012.

Erken komplikasyonlar / Early complications n %

Arter ponksiyonu / Artery punction 61 65.59

Pnömotoraks / Pneumothorax 12 12.90

Hemotoraks / Hemothorax 11 11.83

Ven veya atrium perforasyonu / Vein or atrium perforation 2 2.15

Ciddi aritmi / Serious arrythmia 7 7.53

Toplam komplikasyon sayısı / Total number of complications 93 100.00

Geç komplikasyonlar / Late complications n %

Çıkış yeri infeksiyonu / Exit site infection 490 37.90

Tromboz / Thrombosis 367 28.38

Tünel infeksiyonu / Tunnel infection 198 15.31

Vasküler darlık / Vascular stenosis 117 9.05

Sistemik infeksiyon / Systemic infection 106 8.20

Arteriyovenöz fistül / Arteriovenous fistula 15 1.16

Toplam komplikasyon sayısı / Total number of complications 1293 100.00

(24)

Hemodiyaliz Hastalarında Diyaliz Yeterliliği Dialysis Adequacy in Hemodialysis Patients

TABLO 29. 2012 yılı sonu itibarıyla kronik HD hastalarının Kt/V değerlerine göre dağılımı.

TABLE 29. Distribution of chronic HD patients according to Kt/V values as of the end of 2012.

n %

≤1.20 6628 13.55

1.21-‐1.40 10723 21.93

>1.40 31549 64.52

Toplam / Total 48900 100.00

Hemodiyaliz Hastalarında Hipertansiyon Hypertension in Hemodialysis Patients

TABLO 30. 2012 sonu itibarıyla kronik HD hastalarının diyaliz seansı öncesi hipertansiyon durumuna göre dağılımı.

TABLE 30. Distribution of chronic HD patients according to hypertension level before the dialysis session as of the end of 2012.

n %

İlaç yok, KB <140/90 mmHg / Untreated, BP <140/90 mmHg 10871 61.90 İlaç var, KB <140/90 mmHg / Treated, BP <140/90 mmHg 3784 21.54 İlaç yok, KB ≥140/90 mmHg / Untreated, BP ≥140/90 mmHg 1169 6.66 İlaç var, KB ≥140/90 mmHg / Treated, BP ≥140/90 mmHg 1739 9.90

Toplam / Total 17563 100.00

TABLO 31. 2012 sonu itibarıyla kronik HD hastalarının antihipertansif ilaç kullanımına göre dağılımı.

TABLE 31. Distribution of chronic HD patients according to use of antihypertensive drug as of the end of 2012.

n %

Kullanmıyor / Not using 31739 64.90

1 ilaç / 1 drug 10988 22.47

2 ilaç / drugs 4634 9.48

>2 ilaç / drugs 1539 3.15

Toplam / Total 48900 100.00

(25)

TABLO 32. 2012 sonu itibarıyla kronik HD hastalarının kullanılan antihipertansif ilaç türlerine göre dağılımı.

TABLE 32. Distribution of chronic HD patients according to type of antihypertensive drug as of the end of 2012.

n %

Kalsiyum kanal blokeri / Calcium channel blocker 2347 27.03

Beta bloker / Beta blocker 2249 25.91

Diüretik / Diuretic 1450 16.70

ACE inhibitörü / ACE inhibitor 1311 15.10

Anjiotensin reseptör blokeri / Angiotensin receptor blocker 747 8.60

Alfa bloker / Alpha blocker 429 4.94

Diğer / Other 149 1.72

Toplam / Total 8682 100.00

Hemodiyaliz Hastalarında Serum Albümin Düzeyi Serum Albumin Level in Hemodialysis Patients

TABLO 33. 2012 yılı sonu itibarıyla kronik HD hastalarının serum albümin düzeyine (son 3 ayın ortalaması) göre dağılımı.

TABLE 33. Distribution of chronic HD patients according to serum albumin level (mean value of last 3 months) as of the end of 2012.

n %

<3.5 gr/dL 7079 14.48

3.5-‐4.0 gr/dL 23028 47.09

>4.0 gr/dL 18793 38.43

Toplam / Total 48900 100.00

Hemodiyaliz Hastalarında Anemi Anemia in Hemodialysis Patients

TABLO 34. 2012 yılı sonu itibarıyla kronik HD hastalarının hemoglobin düzeyine (son 3 ayın ortalaması) göre dağılımı.

TABLE 34. Distribution of chronic HD patients according to hemoglobin level (mean value of last 3 months) as of the end of 2012.

n %

<8.0 gr/dL 1187 2.43

8.0-‐9.9 gr/dL 2169 14.92

10.0-‐11.5 gr/dL 17419 35.62

11.6-‐13.0 gr/dL 16489 33.72

≥13.0 gr/dL 6509 13.31

Toplam / Total 48900 100.00