T. Oft. Gaz. 30, 584-586, 2000
Ayn1 Ailede Beh~et Hastahg1 ve Sistemik Lupus Eritematozus
:jafak (;akmakr;1 (*),E. Yiicel (** ), Sibel Kadayifr;1lar (*** ), Yonca A. Akova (* ), Pmar Aydm (*)
OZET
Bu yaz1da sistemik lupus eritematozusa ikincil bilateral anterior iskemik optik noropati ge- li§en bayan hasta ile, tiveitin on planda oldugu Beh<;et hastahg1 saptanan oglu rapor edilmekte- dir. Birinci derece akrabalar arasmda gortilmesi nedeniyle Beh<;et hastahg1 ve SLE'nin ortak et- yopatogeneze bagh olma olas1hg1 ve klinik onemi tart1§1lmaktad1r.
Anahtar Kelimeler:
Sistemik lupus eritematozus, Beh<;et hastahg1, optik noropati, tiveitSUMMARY
Beh~et's
Disease And Systemic Lupus Erythematosus In The Same Family
A case with anterior ischemic optic neuropathy secondary to systemic lupus erythematosus and her son suffering from uveitis due to Beh<;et's disease are reported. Possible pathogenetic links between systemic lupus erythematosus and Beh<;et's disease in this family and clinical im- portance are reviewed.
Key Words:
Systemic lupus erythematosus, Beh<;et's disease, opti~ neuropathy, uveitisGiRi~
Behc;et hastahg1 ve sistemik lupus eritematosus (SLE) etyolojisi ve patofizyolojisi kesin olmayan roma- tolojik hastahklard1r. Her iki hastahk immiinregiilasyon- daki bozukluklar sonucu ortaya c;Ikmaktadir ve doku uy- gunluk antijenleriyle ili§kilidir (1,2). Her iki hastahkta da ailesel ili§ki gosterilmi§tir (3,4,5). Aynca bu'hastahk- lann baz1 ortak semptomlannm yam s1ra artralji, oral iil- serasyon, tiveit ve santral sinir sistemi tutulumu gibi or- tak klinik ozellikleri de saptanml§tlr (6). Literatiirde Behc;et hastahgmm izlemi s1rasmda SLE semptomlan ve bulgulan geli§en yalmz 2 olgu bildirilmektedir (7 ,8). Bu yaz1da okiiler bulgulan olan bir SLE olgusu ve pantive- itle giden Behc;et hastahg1 saptanan oglu ortak etyopato- genez ac;1smdan degerlendirilmektedir.
Olgu 1 (Anne)
~ubat 1995'te gorme bozuklugu §ikayetiyle Goz Po- liklinigine ba§vuran 44 ya§mda bayan hastanm oykiistin-
(*) Ba§kent iiniversitesi Tip Fakiiltesi Gi:iz Hastahklan ABD (**) Ba§kent Universitesi Tip Fakiiltesi Romatoloji ABD (***) Hacettepe Universitesi Tip Fakiiltesi Gi:iz Hastahklan ABD
den, Haziran 1994'te ba§layan halsizlik ve yaygm agnla- nnm oldugu; Agustos 1994'de artrit, ANA pozitifligi, artml§ anti-dsDNA serviyesi ve renal tutulum ile siste- mik lupus eritematozus tams1 konuldugu ogrenilmi§tir.
Yiiksek doz steroid ve pu§e siklofosfamid tedavisini to- lere edememesi nedeniyle kesilmi§ ancak renal yetmez- lige girip hemodiyaliz programma ahnmi§tlr.
Oftalmolojik muayenede gorme keskinligi sag goz- de 1 metreden parmak sayma, solda 0.7 dtizeyi bulun- mu§tur. Her iki gozde renk gorme ishihara kartlan ile 1/12 olc;iilmii§tiir. Fundus muayenesinde optik disklerin bilateral odemli ve mum alevi tarzmda hemorajili oldu- gu goriilmii§ttir. Hastaya SLE'ye ikincil bilateral anterior iskemik optik noropati tanlSlyla 80 mg oral prednizolon ba§lanmi§tlr.
De;
hafta sonra gorme keskinligi sagda tam; solda 0.9 dtizeyine pkml§tlr.Agustos 1995'de canhdan transplantasyon uygula- nan hastamn postoperatif goz muayenesinde gormeler tam olup; fundus bulgulan tamamiyle gerilemi§tir. Has-
Mecmuaya Geli~ Tarihi: 09.02.2000 Kabul Tarihi: 28.03.2000
Aym Ailede Beh~et Hastal!g1 ve Sistemik Lupus Eritematozus 585
tanm doku uygunluk antijenleri; HLA-A24, A29, B7, B8, Bw6, DR4, DR11, DR52, DR53, DQ7 §eklinde bu- lunmu§tur.
Olgu 2 (Ogul)
19 ya§mda erkek hasta Nisan 1996'da 3 giindiir sol goztinde klzankhk ve agn nedeniyle Goz Poliklinigine ba§vurmu§tur. Gorme keskinligi sagcta tam, solda 0.1 diizeyinde olan hastanm biyomikroskopik muayenesinde solda konjonktiva hiperemik, on kamarada 4+hiicre sap- tanml§tlr; arka segment dogal bulunmu§tur. Akut on tiveit tan1Slyla topikal tedavi verilmi§ ancak Temmuz 1996'da sol gozdeki ikinci atak geli§mi§ ve vitritis ile beraber kartopu opasiteler ile graniilomatOz iiveit tanlSl konmu§tur. Romatolojik degerlendirmede ( +) Paterji testi, aft ve graniilomatoz iiveit bulgulan ile Uluslararas1 Beh<ret <;ah§ma Grubu kriterlerine gore Beh<ret hastahg1 tanlSl konulmu§tur (2). Hastanm biyokimya ve immiino- lojik panel sonu<rlan normal olup doku uygunluk anti- jenleri HLA-A2, A9, B51(5), B8,. Bw6, C7DR3, DR4,DR52, DR53, DQ2, DQ3 §eklinde bulunmu§tur.
izlem siiresi i9inde miikerrer paniiveit ataklan ge<ri- ren hasta goz tutulumuna gore topikal, periokiiler ve oral steroid ile tedavi edilmekte aynca oral kol§isin almakta- dir. Son oftalmik muayenede gorme keskinligi her iki gozde tam olup, sol gozde diizelen bulgular izlenmi§tir.
TARTISMA
Beh9et hastahg1, Tiirkiye'nin de dahil oldugu orta ve uzak dogu iilkelerinde goreceli olarak s1k goriilmek- tedir (9). Beh9et hastahgmm HLA-B51(5) ile ili§kisi <re-
§itli ara§hrmalarda ortaya konmu§tur (10,11). Tiirkiye'de HLA-B51 S1khg1, Beh9et hastalannda %77 oranmda saptanmi§; HLA-B51 bulunan ki§ilerde Beh9et hastahg1 i9in rOlatif risk 7.8 olarak hesaplanmi§hr ( 10, 12). Beh<ret hastas1 olan vakam1zda da HLA-B51(5) alleli mevcuttur.
SLE ile HLA antijenlerinin ili§kisi Beh9et hastah- gmdaki kadar belirgin degildir. Beyaz ukta HLA-DR2 ve HLA-DR3 (rolatif risk 2,6), HLA-B8 (rolatif risk, 2,7) allelleri bulunan ki§ilerde SLE riski artmakta, HLA- DR4 antijeni bulunanlarda ise SLE'ye yakalanma riski azalmaktad1r (rolatif risk~ -2) (12-16). SLE olgumuzda SLE'ye yatkmhk saglayan HLA-B8 alleli saptanmi§, DR2 ve HLA-DR3 allellerine rastlanmami§, ancak SLE i9in risk azaltt1g1 bildirilen HLA-DR4 alleli de tespit edilmi§tir.
Beh9et hastahg1 ve SLE'nin birlikte aym hastada bulundugu 2 vaka daha once rapor edilmi§tir (7,8). Lee ve arkada§lar1 (7), laboratuvar tetkiki yap1lmaksizm Beh9et hastahg1 tams1 alan, daha sonra SLE oldugu an-
la§llan bir vaka rapor etmi§lerdir. Beh9et hastahg1 tams1 koyduran oral tilser, eritema nodozum ve paterji testi po- zitifligi gibi bulgulann, SLE'nin kompleks kliniginin par<rasi oldugu sonucuna varm1§lard1r. Bilgimize gore birinci derece akrabalar arasmda Beh9et hastahg1 ve SLE birlikteligi vakas1 daha once bildirilmemi§tir. Gore- celi olarak nadir gortilen iki hastahgm birinci derece ak- rabalarda ortaya 91kmas1 tamamen rastlanhsal olabilece- gi gibi ortak etyopatogenezi de akla getirmektedir. Aile- vi Beh9et olgulannda, her HLA-B51 pozitif karde§te Beh9et hastahgmm ortaya <tikmad1g1 bilinmektedir (17,18). Olgular1m1zda annede HLA-B8 pozifligi SLE riskini arttmrken, oglunda HLA-B8 ve HLA-B51 bera- berligi baglant1 sapmas1 (linkage disequilibrium) ile Beh9et hastahg1 i<rin rolatif riski daha da arthnnl§ olabi- lir (12). Ote yandan Beh9et hastahg1 ve SLE'nin birta- klm ortak klinik bulgulan da mevcuttur. Bunlar; ag1zda aft, santral sinir sistemi tutulumu, iiveit, eritema nodu- zum ve artrit olarak sayllabilir (6). Dveit, Beh9et hasta- lannda olduk9a s1k goriilmesine kar§m SLE'de nadirdir.
Bunun tersi olarak Beh9et hastahgmda nadir olarak kar-
§Ila§llan bObrek tutulumu SLE'de s1kt1r ve bir<rok hasta- da hastahgm prognozunu belirler. Olgulanm1zda ortak klinik bulgu mevcut degildir.
Baz1 ortak klinik bulgulan olmasma ragmen bir9ok otoantikorun bulundugu SLE'nin aksine, esas patolojik bulgusu vaskiilit olan Beh9et hastahgmda otoantikorlar genel olarak negatiftir. Beh<ret hastahg1 bulunan vaka- mizda otoantikor saptanmaml§hr.
Enfeksiyoz ajan tarafmdan tetikl~nen immiiregiilas- yon bozuklugu Beh9et hastahg1 i9iri esas patogenetik mekanizma olarak one siiriilmekte ise de (19), Beh9et hastahgmm otoimmiin bir hastahk olarak simflandml- mamasi gerektigi de savunulmaktad1r (20). Sonu<r ola- rak; Beh<ret hastahg1 ve SLE'nin birinci derece akraba- larda gortilmesi, hastahklann ortak bir etyopatogenetik ili§kiden 90k, rastlantrsal oldugunu ancak HLA-B8 pozi- tifliginin HLA-B51 alelini ta§Iyan ki§ilerde Beh9et Has- tahgi riskfui artt1rabilecegini dti§tindiinnektedir.
KAYNAKLAR
1. Bell DA, Maddison PJ: Serologic subsets in systemic!u- pus erythematosus. An examination of autoantibodies in relationship to clinical features of disease and HLA anti- gens. Arthritis Rheum 1980;23:1268-1270.
2. International study group for Beh~et's disease. Criteria for diagnosis of Beh~et's disease. Lancet 1990;355:1078-
1081.
3. Firat T, Ozkan N: iki karde§te Beh~et hastal!g1. TOft Gaz 1973;3: 6-9.
4. Reveille JD, Bias WB, Winkelstein JA, Provost TT, Dorsch CA, Armett FC: Familial systemic lupus erythe-
586 ~afak <;akmak91, E. Yiicel, Sibel Kaday1f91lar, Yonca A. Akova, Pmar Aydm
matosus: immunogenetic studies in eight families. Medi- cine 1983;62:21-25.
5. UrganciOg1u M, Bilgin T, Sezen T: Beh9et hastahg1 aile- vimidir? TOft Gaz 1975;5: 127-129.
6. Rothfield NF: Cutaneous manifestations of multisystem diseases. In: Dermatology in General Medicine. Fitzpat- rick TB, Eisen AZ, Wolff K, Freedberg IM, Austen KF (eds). 4. Bask! McGraw-Hill, New York 1993, . .s 2137- 2145.
7. Lee SN, Lee ES, Bang DS, Lee SH, Hong CS: Beh9et's syndrome and systemic lupus erythematosus: a case analysis. In: Beh9et's Disease (Basic and Clinical As- pects). O'Duffy JD, Kokmen E (eds) Mercel Dekker, New York 1991, s.243.
8. Lee WS, Kim SJ, Ahn SK: Behcet's disease as a part of the symptom complex of SLE? J Dermatol 1996;23: 196- 199.
9. Beh9et H: Uber rezidivierende Aphthose durch ein Virus verursachte Geschwure am Mund, am Auge und an den Genitatien. Dermatol Wochenschr 1937; 105: 1152- 1154.
10. Arber N, Klein T, Meiner Z, PrasE, Weinberger A: Close association of HLA-B51 and B52 in Israeli patients with Beh9et's synsdrome. Ann Rheum Dis 1991;50:351-356.
11. Azizlerli G, Aksungur VL, Sanca R, Akyol E, Oviil C:
The association of HLA-B5 antigen with specific mani- festations of Beh9et's disease. Dermatology 1994; 188:293-295.
12. Hasan A, Fortune F, Wilson A: Role of gamma delta T cells in pathogenesis and diagnosis of Beh9et's disease.
Lancet 1996;347:789-792.
13. Dunckey H, Gatenby PA, Serjeantson SW: DNA typing of HLA-DR antigens in systemic lupus erythematosus.
Immunogenetics 1986;24: 158-161.
14. Hochberg MC: Systemic lupus eryhematosus. Rheum Dis Clin North Am 1990;16:617-621.
15. Millard LG, Rowall NR, Rajah SM: Histocompatibility antigens in discoid and systemic lupus erythematosus. Br J Dermatoll977;96:139-143.
16. Reveille JD, Anderson KL, Schrohenloher RE, Acton RT, Barger BO: Restriction fragment legth polymorphism analysis of HLA-DR, DQ, and C4 alleles in Caucasians with systemic lupus erythematosus, J Rheumatol 1991;18:14-16.
17. Twari JL, Terasaki PI: HLA and Disease Associations Springer-Verlag, New York 1998,s5-15.
18. Hayasaka S, Kurome H, Noda HLA antigens in a Japane- se family with Beh9et's disease. Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol 1994;232:589-593.
19. Villanueva JL, Gonzalea-Dominguez J, Gonzalez-Feman- dez R, Prada JL, Pena J, Solana R: HLA antigen familial study in complete Behcet's syndrome affecting three sis- ters. Ann Rheum Dis 1993;52:155-159.
20. Yaz1c1 H: The place of Behcet's syndrome among the au- toimmune diseases. Int Rev Immunol 1997; 14:1-5.
