MİLLETLER CEMİYETİ’NİN
YÜKSELİŞİ VE ÇÖKÜŞÜ
• WILSON PRENSİPLERİ
• ABD başkanı Woodrow Wilson’un öne sürdüğü ilkeler ABD politikasının esaslarını ortaya koyuyordu.
• Wilson İlkeleri, daha Birinci Dünya Savaşı bitmeden ABD Başkanı Woodrow Wilson’ın (1856-1924) ABD Kongresi’nde 18 Ocak
1918’de yaptığı konuşmada belirttiği savaş sonrası kurulacak yeni dünya için dikkat edilmesi gereken temel ilkelerdi. Bu ilkeler 14 tane idi. Wilson 11 Şubat 1918’de bu ilkelere bazı yeni ilkeler daha ekledi.
• Wilson, Birinci Dünya Savaşı’nın çıkışının başlıca iki nedenden kaynaklandığını düşünür. Bunlardan birincisi geleneksel
yayılmacılıktır. Öteki ise milliyetçilik hareketleridir.
• Wilson’a göre, kozmopolit imparatorlukların milliyetçi güçlerle çatışması büyük savaşlara neden olur. Bu nedenle bu imparatorluklar parçalanmalı ve bu topraklar üzerinde bağımız devletler kurulmalıdır. Ulusların kendi
geleceklerini belirleme ilkesi tanınmalıdır.
• Wilson’ın ikinci önemli önerisi (3’üncü ilkede ifadesini bulur) ulusal sınırlar ve ulusal pazarlar tayin edilince dünya ülkelerinin serbest ticarete geçmeleridir.
Böylelikle dünyada dünyada dış ticarete kapalı devlet kalmayacaktır. Yeni kurulan ülkeler ve azgelişmiş ülkeler dünya kapitalist sistemiyle
bütünleşecektir.
• Bunun için yeni kurulacak ülkelerde liberal hükümetler iktidara gelmelidir. Bu dünya ülkelerinin serbest ticarete açılmalarının ön koşuludur.
• Yeni düzenin kurulmasında sorunların çıkması durumunda bunun bir savaşa dönüşmemesi için uluslar arası bir örgüt devreye girmelidir.
• Wilson İlkeleri’nin 14’üncüsü Milletler Cemiyeti’nin kurulmasını öngörür.
Milletler Cemiyeti’ni Zayıflatan Etmenler
• 1929: Dünya Ekonomik Bunalımı.
• SSCB’de tek ülkede sosyalizmin yerleşmesi.
Ayrıca SSCB’nin milletler meselesine kendi
çözümünü getirmesi ve bunun nispeten işlemesi.
• Almanya’da Versay antlaşmasının toplumsal
olarak büyük öfke yaratması. Almanya’nın
ekonomisinin çökmesi.
• Komünizmin Avrupa’da toplumsal tabana sahip olmaya devam etmesi
• Faşist hareketlerin yükselişi: İtalya ve Almanya
– İtalya’nın 1935’te Etiyopya’yı işgali.
– Almanya’nın 1936’da Rhineland bölgesini Versay’a aykırı bir şekilde yeniden silahlandırması.
Avusturya’yı işgal etmesi ve en sonunda Çekoslovakya’ya girmesi.
•
• Hızla sanayileşen ve emperyalist aşamaya geçen Japonya’nın
sermayesini dışarıya taşıyacak alanlara sahip olmaması. Asya’daki Britanya ve İngiliz varlığının Japonya’nın emperyalist yayılmacılığını engellemesi. Çin’e doğru genişleme arayışı. Nihayetinde 1931’de Japonya’nın Çin’in Mançurya bölgesini işgal etmesi.
• Versay’ı imzalamaya çekinen ABD’nin MC’ye de üye olmaması.
• Ekonomik kalkınma ve meşruiyet arayışındaki İngiltere ve Fransa’nın Almanya’ya karşı silahlanamaması ve sürekli bir yatıştırma politikası içerisinde bulunmaları.
