SAĞLIĞI GELİŞTİRME BİLDİRGELERİ
Sağlık bildirgeleri birçok devletin ve örgütün bir araya gelerek sağlık sorunlarına ortak çözüm arayışlarının bir sonucu olarak doğan, bir çoğu uluslararası anlaşma niteliğine sahip olan
belgelerdir.
1977 yılında toplanan DSÖ 30. Genel Kurulu’nda belirlenen “herkese sağlık” hedeflerini belirlemiştir.
6-12 Eylül 1978 tarihleri arasında, Kazakistan’ın Alma-Ata kentinde, Temel Sağlık Hizmetleri Uluslararası Konferansı
düzenlenmiş, 134 ülke ve 67 uluslararası örgüt temsilcisinin onay verdiği, uluslararası sağlık anlaşması niteliğindeki Alma-Ata
Bildirgesi yayınlanmıştır.
Alma-Ata Bildirgesi
Sağlık ve kalkınmada görevli olan tüm birimlerin yanı sıra tüm dünya toplumlarının, insanların sağlıklarının korunması ve daha iyi duruma getirilmesi konusunda üzerlerine düşen görevleri belirleyen bir öneriler paketidir.
Bildirge’de 2000 yılı sağlık düzeyi, bir hedef olarak belirlenmiş ve kalkınmanın bir parçası olarak bu hedefe ulaşmanın
anahtarının da temel sağlık hizmeti olduğu vurgulanmıştır.
Alma-Ata Bildirgesi
Lizbon Bildirgesi(1981)
Dünya Tabipler Birliği tarafından yayımlanan Lizbon Bildirgesi (Hasta Hakları Bildirgesi), altı maddeden oluşmaktadır.
1. Hasta, hekimini özgürce seçme hakkına sahiptir. Hasta, bir dış baskı altında kalmadan özgürce çalışabilen bir hekim tarafından bakılma hakkına sahiptir.
2. Hasta, yeterli ölçüde bilgilendirildikten sonra tedaviyi kabul ya da ret etme hakkına sahiptir.
3. Hasta, kendisiyle ilgili tüm tıbbi ve kişisel bilgilerin gizliliğine gereken saygıyı göstermesini hekiminden bekleme hakkına sahiptir.
4. Hasta, onurlu bir biçimde ölme hakkına sahiptir.
5. Hasta, dini temsilci de dahil olmak üzere, ruhsal ve manevi yönden teselli edilmeyi
6. isteme ya da reddetme hakkına sahiptir.
Ottowa Şartı
17-21 Kasım 1986 tarihleri arasında Kanada’nın Ottowa kentinde toplanan, 1. Uluslar arası Sağlığı Geliştirme Konferansı’nın
sonucunda Sağlığı Geliştirme Ottowa Şartı yayımlanmıştır.
Sağlık için ön koşullar belirlenmiştir;
Barış,
Barınma,
Eğitim,
Gelir,
Tutarlı Bir Eko-sistem,
Sürdürülebilir Kaynaklar,
Sosyal Adalet ve Eşitlik olarak ön koşullar sıralanmıştır.
Sağlığı geliştirme amaç 1- Sağlığı destekleyerek, politik,
ekonomik, çevresel, davranışsal ve biyolojik faktörlerin sağlığa yararlı kılınmasıdır.
Sağlığı geliştirme amaç 2- Varolan sağlık koşullarındaki farklılıkları gidermek ve tüm insanlara eşit olanaklar ve kaynaklar
sağlamaktır.
Sağlığı geliştirme amaç 3- Hükümetlerle, sağlık ve diğer sosyal ve ekonomik sektörleri, hükümet dışı organizasyonları, gönüllü
organizasyonları, yerel yönetimleri, medyayı ortak bir payda da uzlaştırmaktır.
Ottowa Şartı
Sağlığı geliştirme eylem araçları;
Sağlıklı halk politikası oluşturma,
Destekleyici çevreler oluşturma,
Topluluk eylemlerinin güçlendirilmesi,
Kişisel yeteneklerin geliştirilmesi ,
Sağlık hizmetlerinin yeniden yönlendirilmesidir.
Ottowa Şartı
Adelaide Tavsiyeleri
2. Uluslararası Sağlığı Geliştirme Konferansı 5-9 Nisan 1988 tarihleri arasında Avustralya’nın Adelaide kentinde yapılmıştır.
Sağlıklı Halk Politikası eylemi,
Sağlıklı halk politikası stratejileri,
Sağlık alanındaki eşitsizliklerin giderilmesi İle ilgili tavsiyeler yayımlanmıştır.
Eylem politikası kapsamında hemen ilgilenilmesi gereken;
Kadın sağlığı ile ilgili sağlık hizmetlerin desteklenmesi,
Gıda ve beslenme
Tütün ve alkol kullanımı
Destekleyici ortamların oluşturulması
Adelaide Tavsiyeleri
Amsterdam Bildirgesi
30 Mart 1994 tarihinde Avrupa Hasta Hakları Bildirgesi
(Amsterdam Bildirgesi) ve Eylül 1995’te de Dünya Tabipleri Birliği Hasta Bildirgesi (Bali Bildirgesi) yayımlanmıştır.
Onay başlığı altında, herhangi bir tıbbi girişimin hastanın
bilgilendirilmiş onayının alınması koşuluyla gerçekleştirilebileceği,
Mahremiyet ve özel hayat,
Bakım ve tedavi ,
Hakların kullanımı sırasında yaşanacak anlaşmazlıklarda hastanın mahkemelere başvurma hakkı.
Bali Bildirgesi
Dünya Tabipleri Birliği Hasta Hakları Bildirgesi (Bali Bildirgesi), 1995 yılının Eylül ayında Endonezya’nın Bali kentinde yayımlanmıştır
Bildirgede; hastanın kaliteli tıbbi bakım hakkı; seçim yapma özgürlüğü; kendi kaderini belirleme hakkı;
bilgilendirme hakkı; gizlilik hakkı; sağlık eğitimi hakkı; onur hakkı;
dini destek hakkı vs.
hasta hakları üzerinde durulmuştur.
Bu bildirgede, herkesin kendi sağlık durumlarından kendilerinin sorumlu olduklarının vurgulanması gereği dile getirilmektedir .
Kopenhag Bildirgesi
5-9 Aralık 1994 tarihleri arasında Kopenhag’da toplanan DSÖ Avrupa Bölgesi üye hükümetleri temsilcileri, Sağlık Politikaları ile ilgili Kopenhag Bildirgesi’ni yayımlamışlardır.
Eşitsizlik, bulaşıcı hastalıkların yayılması,
Çernobil kazasının sonuçları, Aral Denizi havzasının
genişletilmesi, göçmen ve mültecilerin sayısının artarak
Avrupa’nın refahı düşük bölgelerine yönelmeleriyle birlikte ortaya çıkan sağlık sorunları ele alınmıştır.
Herkese Sağlık Hedefleri ve Politikaları doğrultusunda, çalışmalarını en çok ihtiyaç duyan insanlara ve ülkelere yönlendireceklerine ilişkin söz verilmiştir.
Jakarta Bildirgesi
Endonezya’nın başkenti Jakarta’da 21-25 Temmuz 1997 tarihinde düzenlenen, Sağlığı Geliştirme Konulu Dördüncü Uluslararası
Konferans’ta kabul edilmiş ve imzalanmıştır.
Sağlığı geliştirmek ve iyi bir sağlık düzeyine sahip olmak değerli ve paha biçilemez bir yatırımdır,
Sağlık için ön koşullar vardır, bunlar;
barış, barınma, eğitim, sosyal güvenlik,beslenme, gelir düzeyi
gibi birçok unsur sayılmıştır.
Yoksulluk sağlık için en büyük tehdit olarak ifade edilmektedir.
Ottowa şartında belirtilen;
Sağlıklı halk politikası oluşturma,
Destekleyici çevreler yaratma,
Topluluk eylemlerini güçlendirme
Sağlık hizmetlerini yeniden yönlendirme gibi
başlıkların elde edilmesi sağlığın geliştirilmesinde temel teşkil etmektedir vurgusu yapılmıştır.
Sağlıkla ilgili ortaya çıkan tehditlere karşı yeni eylem planları belirleme zorunluluğu söz konusudur
Jakarta Bildirgesi
Diğer bildirgelerden farklı olarak şu konular üzerinde de durulmuştur:
Sağlığa yönelik sosyal sorumluluğun geliştirilmesi,
Sağlığın gelişimi için yatırımların artırılması,
Sağlık için ortaklıkların geliştirilmesi, sağlamlaştırılması ve sürdürülmesi,
Toplumun kapasitesinin arttırılması ve bireyin güçlendirilmesi,
Sağlığın geliştirilmesi için gerekli olan alt yapının kurulması.
Jakarta Bildirgesi
Ljubljana Bildirgesi (1996)
Sağlık reformları, insan onuru, hakkaniyet, dayanışma ve meslek ahlakı kurallarına dayandırılmalıdır.
Her önemli sağlık reformu, sağlığın kazanılması konusunda kesin hedeflerle ilişkilendirilmelidir.
Sağlığın iyileştirilmesi ve korunması tüm toplumun temel ilgi alanı olmalıdır.
Sağlık reformları, demokratik süreç içinde vatandaşların sağlık ve sağlık hizmetlerinden beklentilerini hesaba katarak, ihtiyaçlarını göz önünde tutmalıdır.
Her sağlık reformu, maliyet-etkinliği dahil olmak üzere, sunulan sağlık hizmetlerinde kalitenin sürekli geliştirilmesini amaçlamalı ve bunun için kesin bir stratejiyi de içermelidir.
Dubrovnik Sözleşmesi
2 Eylül 2001 tarihinde Hırvatistan’da imzalanmıştır
Güneydoğu Avrupa’daki Sağlık Hizmetlerinden Yararlanamayan Nüfusların Sağlık İhtiyaçlarının Karşılanması başlığına dayanan bu sözleşmeye, Arnavutluk, Bulgaristan, Hırvatistan, Romanya ve
Yugoslavya gibi ülkeler kendi aralarında bir takım hedeflerin belirlenmesi ve elde edilmesi konusunda taahhütte
bulunmuşlardır.
Vatandaşlara uygun, elde edilebilir ve yüksek kalitede sağlık hizmeti sunmak ve ulaşılabilirliğini sağlamak,
Toplum ruh sağlığı hizmetlerini güçlendirmek ve bu yolla sosyal birleşmeyi kuvvetlendirmek,
Kan ve kan ürünleri konusunda güvenilirlik sağlamak,
Ücretsiz sunulan entegre acil sağlık bakım servislerini güçlendirmek,
Bulaşıcı hastalıkların gözetimi ve kontrolünü sağlamak,
Elde edilebilir ve güvenilir beslenme kaynaklarının oluşturulmasını sağlamak.
Dubrovnik Sözleşmesi
Bangkok Konferansı:
2005 yılında Bangkok’ta toplanan 6. Küresel Sağlığın
Geliştirilmesi Konferansı sonunda şu kararlara varılmıştır.
Sağlığın geliştirilmesi için dört temel nokta;
1. Küresel gelişim gündeminin merkezinde yer almalı, 2. Sağlığın geliştirilmesi hükümetlerin esas yükümlülüğü
haline gelmeli,
3. Sağlığın geliştirilmesi sivil toplumların ve toplulukların odak noktası olmalı,
4. Müşterek uygulamaları gerekli kılmalıdır
Tallinn Şartı:
2008 yılında Estonya’da gerçekleştirilen ve sağlık
sistemlerinin güçlendirilmesi için stratejik çerçeve ve kılavuz oluşturulmasını amaçlayan toplantıdır.
DSÖ’nün son dönem çıkan raporlarının tümünün
ortak noktalarının olduğu özellikle sağlık hizmetlerinin özelleştirilmesine yönelik yeni müdahaleler içermekte olduğundan raporların ayrıntılı incelenmesi söz
konusu olmuştur
Malta Belgesi:
DSÖ Avrupa Bölgesi Komitesinin 62. oturumu 2012 yılında Malta’da yapılmştır.
DSÖ bölgesindeki 53 üye devlet yeni ortak bir politika çerçevesi olan Sağlık 2020 üzerinde anlaşmaya
varmışlardır.
Ortak hedefleri; insanların sağlık ve esenliğini önemli ölçüde artırmak, sağlık alanındaki eşitsizlikleri azaltmak, halk sağlığını güçlendirmek ve evrensel, eşitlikçi,
sürdürülebilir, yüksek kaliteli ve insan odaklı sağlık sistemlerinin oluşmasını sağlamaktır
