TEMEL GERONTOLOJİ
Yaşlanma Kavramına İlişkin Yaklaşımlar ve Yaşlanma Kuramları
Kuramlar neden ortaya çıktı?
• Üretim biçiminin değişmesi (avcı toplayıcıtarımsanayi)
• Kamusal alan ile ev içi işler birbirinden ayrıldı.
• Kamusal alan= erkekler (?)
• Emeklilik kavramının ortaya çıkması (emeklilik = erkekler?)
• Emeklilik döneminin yarattığı problemler sonrası yaşlanma ile ilgili teoriler ortaya çıkmaya başlamıştır (Canatan, 2018).
Sosyolojik Yaşlanma Teorileri
• 1. Erken Dönem Teorik Yaklaşımlar (1960 öncesi ve 1960’lı yıllar)
Rol Teorisi
Geri Çekilme Teorisi (İlgisizlik-Disengagement)
Aktivite Teorisi
Devamlılık (Süreklilik-Continuity) Teorisi
Gerotranscendence (Maneviyatçı Gerontoloji) Teorisi
Modernleşme Teorisi
• 2. İkinci Nesil Teoriler (1970’li yıllar, Ödünç alınan yaklaşımlar)
Sembolik etkileşim
Etiketleme (Damgalama) Teorisi
Yaşlılık Alt-kültürü Teorisi
Yaş Tabakalaşması (katmanlaşması) Teorisi
Sosyal Değişim (Alışveriş- Exchange) Teorisi
Yaşlılığın Politik Ekomomisi
Life course (yaşam seyri-yaşam rotası) Yaklaşımı
• 3. Güncel Yaklaşımlar (1980 ve sonrası)
Sosyal Olguculuk ve Sosyal İnşaacılık Yaklaşımı
Eleştirel Yaklaşım
Feminist Teori
Postmodern Yaklaşım
KAYNAKLAR
• Canatan, (2018). Gerontoloji Kuramları. E. Özmete. ve A. Canatan (Ed.), Temel gerontoloji (1. Baskı) içinde (93-115). Ankara: Hedef CS Yayıncılık.
