Diğer Barsak Protozoonları
Kaynak;
Tünger A, Çavuşoğlu C, Korkmaz M. Asya Mikrobiyoloji. 2005, 4thed. Asya Tıp Kitabevi, İzmir.
Tanyüksel M. Giardia lamblia, pp:2571-9. Wilke Topçu A, Söyletir G, Doğanay M (eds), Enfeksiyon Hastalıkları ve Mikrobiyolojisi. 2008, 3thed. Nobel Tıp Kitabevi, İstanbul.
Özbel Y, Tamer GS. Balantidium coli, pp:2585-6. Wilke Topçu A, Söyletir G, Doğanay M (eds), Enfeksiyon Hastalıkları ve Mikrobiyolojisi. 2008, 3thed. Nobel Tıp Kitabevi, İstanbul.
Alkan MZ, Tamer GS. Dientamoeba fragilis, pp:2581-3. Wilke Topçu A, Söyletir G, Doğanay M (eds), Enfeksiyon Hastalıkları ve Mikrobiyolojisi. 2008, 3thed. Nobel Tıp Kitabevi, İstanbul.
Giardia intestinalis
İnsanda en sık görülen intestinal protozoondur İnce barsaklarda yaşar ve ara konağı yoktur Enfeksiyon kaynağı insandır
Dışkı ile atılan kistleri oldukça bulaşıcıdır En sık kontamine suların içilmesi ile bulaşır
Kistler, çocuklarda toprak ile temas eden elin ağıza götürülmesi ile veya kişiden kişiye de bulaşır
Giardia intestinalis
Mitokondri veya tipik golgi cisimciği gibi organelleri olmayan en ilkel ökaryotlardan biridir
Trofozoit ve kist olmak üzere iki formu bulunur
Armut şeklindeki simetrik trofozoiti iki çekirdekli, dört çift kamçılıdır
İnce barsak mukozasına emici diskleri ile tutunur ve ikiye bölünerek çoğalır
Dokulara geçemez
Giardia intestinalis
Dışkı ile atılan oval kistleri dört çekirdeklidir
Kistler dış ortamda üç ay canlılığını sürdürebilir
Ağız yoluyla alınan kistler duodenumda açılır ve içinden iki adet trofozoit çıkar
Giardia intestinalis
Kendiliğinden iyileşebilirken, bazılarında kronikleşir Belirtiler özellikle çocuklarda saptanır
Kistlerin alınması ile semptomların gelişmesi için 1-2 haftalık inkübasyon gerekir
Semptomatik hastalarda mukus sekresyonunda artış görülür
En sık diyare, kramplar ve gaz yakınmaları gelişir Dışkı yağlı, mukuslu ve açık renklidir
Giardia intestinalis
Epidemiyoloji:
➢ Ülkemizde protozoon enfeksiyonları arasında en sık görülenlerdendir
➢ Özellikle çocukluk yaş gruplarında ciddi klinik tablolara yol açabilir
➢ Enfeksiyon kayanağı enfekte insanların dışkılarıyla atılan kistlerdir
➢ Enfeksiyon sıklıkla bakım evlerinde yatan hastalarda veya uzun mesafeli, farklı coğrafik bölgelere yapılan seyahatlerden sonra gelişir
Giardia intestinalis
Patogenez:
➢ Bilinen virülans faktörleri
◼ Polipeptidler
◼ Isı şok proteinleri
◼ Lektinler
◼ Giardinler
◼ Tubulinler
Giardia intestinalis
Tanı
Dışkıda veya duodenal sıvıda trofozoit veya kistlerin görülmesi ile tanı konur
Dışkı incelemesinde çoğunlukla kistler, duodenal sıvıda ve nadiren sulu dışkıda trofozoitler görülebilir
Organizma dışkıda düzensiz atılır
Bu nedenle şüpheli ve kronik olgularda günaşırı örnek incelenmelidir
Giardia intestinalis
Tanı
Tanı konulamayan şüpheli olgularda, duodenal sıvının kolay bir yöntemle alınmasını sağlayan Enterotest
kullanılabilir Bu testte;
➢ Bir ipe sıkıca bağlanan içi jelatin dolu bir kapsül yutturulur
➢ Yaklaşık 5 saat sonra ip çekilerek kapsüle yapışmış materyal mikroskopta incelenir
➢ Ancak hastalar ucuna ip bağlı bir kapsülü yutmak zorundadır
Giardia intestinalis
Tanı
Mikroskopi dışında dışkıda Giardia antijenlerini saptayan ELISA yönteminin de sensitivitesi ve spesifitesi yüksektir
Korunmada su ve yiyecek kaynaklarının temizliği kişisel hijyen önemlidir
Sular 50oC’nin üzerinde ısıtıldığında veya klorlama süresi uzun olduğunda kistler ölür
Giardia intestinalis
Korunma
Toplu yaşanan, ekonomik durumu bozuk ve sanitasyonun yetersiz olduğu yerlerde sıktır
Hastalık kontrolünde, uygun tuvaletler, sağlıklı alt yapı ve içme-kullanma suyu temini önem taşımaktadır
Çiğ tüketilen sebze-meyve çok iyi yıkanmalıdır
Balantidium coli
İnsanı enfekte eden en büyük ve tek silli protozoondur İnsanlarda en az sıklıkla görülen protozoal patojenlerden biridir
Özellikle domuz insan yakınlığı olduğu yerlerde görülür Trofozoit ve kist şekiller bulunur
Ara konağı yoktur
İnsandan insana bulaşım görülebilir
Balantidium coli
Trofozoitleri genellikle iki farklı büyüklüktedir
➢ Küçükleri 40-60 µm
➢ Büyükleri 90-120 µm
Tüm gövdesi siller ile kaplıdır
Balantidium coli
Boyasız preparatlarda
➢ büyüklüğü,
➢ silleri,
➢ hareketleri ile kolayca tanınır Boyalı preparatlarda
➢ makro ve mikro nukleuslu iç yapısı gözlenebilir
Balantidium coli
Kistleri 50-75 µm boyutunda olup, kalın bir kist duvarı ile çevrilidir
Balantidium coli
Tanı
Taze dışkıda hareketli trofozoitler görülebilir Nativ-lugol ve trikrom boyama yöntemleriyle,
➢ diğer bağırsak protozoonlarından daha büyük olan ve
➢ hücre içinde böbrek şeklinde büyük nükleusu ve
➢ hücre etrafındaki kirpikler parazitin tanınmasını kolaylaştırır
Kist şekli dışkıda nadiren görülür
Dientamoeba fragilis
4-20 µm boyutunda
Çoğunlukla iki nukleuslu olarak gözlenir Kist formu bulunmamaktadır
Boyasız preparatlarda hareketli, geniş tabanlı yaprak biçiminde ve kenarları çıkıntılı şekilde görülür
Dientamoeba fragilis
Sitoplazması ince granüler yapıdadır
İçinde bakteri veya maya bulunan çok sayıda besin vakuolü yer alabilir
Dokulara girememektedir
Dientamoeba fragilis
Tanı
Belli aralıklarla alınan dışkı örneklerinde
➢ 4-6 granüllü,
➢ iki nükleuslu trofozoitlerin görülmesi ile konur
Dışkılamadan belli bir süre sonra deforme olmaya başlar
➢ Kısa bir süre içinde incelenmeli
➢ Fiksatif kullanılmalı
