Ankara Ecz. Fak. Mec. 13. 65 (1983)
O r g a n i k B a z Y a p ı s ı n d a k i S t i m ü l a n l a r ı n ( D o p i n g m a d d e l e r i n i n ) İ d r a r d a İ T K v e G L K i l e N i t e l v e N i c e l A n a l i z l e r i *
Qualitative a n d Quantitative Analysis of O r g a n i c Basic Stimulants - d o p i n g m a t e r i a l s - i n U r i n e b y T L C a n d G L C
Nevin V U R A L * * Şahan SAYGI*** GİRİŞ
Sportif y a r ı ş m a l a r d a " D O P I N G " olayları 1925 yılından itibaren farmakolojik d o p i n g maddelerinin o r t a y a çıkması ile büyük önem kazanmıştır ( 1 ) . S p o r karşılaşmalarının yüzyılımızın ortalarına doğru uluslararası bir nitelik k a z a n m a s ı ile son yirmi yıl içinde uluslararası d o p i n g mücadelesi d e başlamıştır ( 2 ) . U l u s l a r a r a s ı O l i m p i y a t K o m i -tesi bünyesinde kurulan M e d i k a l K o m i t e 1968 Grenoble ve M e x i c o O l i m p i y a t O y u n l a r ı n d a ilk kez " d o p i n g l e m ü c a d e l e " kontrollerini ger-çekleştirmiştir. B u n d a n sonraki O l i m p i y a t oyunlarında d a h e m d o p i n g kontrolleri yapılmış ve h e m de y a s a k l a n a n doping maddelerini içeren listeler yayınlanmıştır (2,3). D o p i n g analizini y a p a n laboratuvar-ların a r a ç , gereç ve analitik yöntemler b a k ı m ı n d a n standardize edil-mesine çalışılmaktadır ( 4 ) .
T ü r k i y e ' d e at yarışlarında rutin d o p i n g kontrolleri 1951 yılından itibaren y a p ı l m a y a başlanmıştır ( 5 ) . S p o r c u l a r d a ise d o p i n g kontrol-lerinin yapılması için 1971 yılında Gençlik ve S p o r Bakanlığı B e d e n Terbiyesi Genel M ü d ü r l ü ğ ü tarafından " S p o r t i f Dopinglerle M ü c a
-Redaksiyona verildiği tarih: 17 Şubat 1983
* Ecz. Ş a h a n Saygı tarafından Toksikoloji Anabilim Dalı'nda hazırlanmış aynı isimli doktora tezinden özetlenmiştir. Sınav tarihi: 31.5.1982.
** Farmasötik Toksikoloji Anabilim Dalı, Eczacılık Fakültesi, Ankara
Üniversi-tesi. . *** Kontrol ve Analiz Laboratuvarı, MSB İlaç Fabrikası, Ankara.
J. Fac. Pharm Ankara 13. 65 (1983)
66 Nevin VURAL Şahan SAYGI
dele Y ö n e t m e l i ğ i " yayınlanmış (6) olmasına r a ğ m e n g ü n ü m ü z d e yetkili bir laboratuvar b u l u n m a m a k t a d ı r .
Bu ç a l ı ş m a d a U l u s l a r a r a s ı O l i m p i y a t K o m i t e s i M e d i k a l Ko-misyonu tarafından 5 g r u p altında t o p l a n a n d o p i n g maddelerinden (3) ilk üç g r u b a giren organik b a z yapısındaki stimülan aminlerden 19 ilaç seçilmiştir. Bu ilaçların biyolojik materyalde kalitatif ve kan-titatif analizleri için duyarlı, kesin, ç a b u k ve laboratuvar koşullarına uygun bir yöntem geliştirilmesi a m a ç edinilmiştir.
MATERYAL VE YÖNTEM I- MATERYAL:
a ) İ l a ç s t a n d a r t l a r ı : Amfetamin sülfat ( S p e c i a F r a n s a ) , M e -tamfetamin hidroklorür ( K n o l l A G - B . A l m a n y a ) , D i m e t a m f e t a m i n hidroklorür (Temmler-Werke-B.Almanya), p-Hidroksiamfetamin hid-roklorür ( J a n s s e n pharmaceutica-Belçika), Fentermin hidhid-roklorür (Heinrich M a c k Nachf. C h e m . - B . A l m a n y a ) , Tranilsipromin sülfat ( S K F A . B . D . ) , Metoksifenamin hidroklorür ( T h e U p j o h n G o m -pariya-A.B.D.), Foledrin sülfat ( K n o l l A G - B . A l m a n y a ) , Dietilpro-pion hidroklorür (Wyeth L a b . - A . B . D . ) , N i k e t a m i d (Siegfried S.A.-İsviçre), K a r d i a z o l ( A a r h u s - D a n i m a r k a ) , Fenilefrin hidroklorür ( D E V A ) , M e t a r a m i n o l bitartarat (Merck S h a r p a n d D o h m e - A . B . D . ) , N o v a d r a l hidroklorür ( E c z a c ı b a ş ı ) , E t a m i v a n (Riker Lab.-Avust-r a l y a ) , Pemolin (LaboLab.-Avust-ratoLab.-Avust-ries A Lab.-Avust-r o n - F Lab.-Avust-r a n s a ) , StLab.-Avust-riknin sülfat ( M . S . B . İ l â ç F b . ) .
b) K o n d e n s a s y o n m a d d e s i : 7-Klor-4-nitrobenzofurazan ( N B D ) ( M e r c k - B . A l m a n y a ) .
I I - Y Ö N T E M L E R :
A . İ n c e T a b a k a K r o m a t o g r a f i s i ( İ T K ) n e ait ç a l ı ş m a l a r : 1) İ l a ç standartlarının İ T K ' d a püskürtme belirteçleri ile tanım-l a n m a tanım-l a r ı : İtanım-laçtanım-ların (baztanım-larına göre h e s a p tanım-l a n a n ) 1 m g / m tanım-l konsant-rasyonda metanoldeki çözeltileri hazırlandı. Püskürtme belirteçleri olarak, ninhidrin (0.5 m g / m l a s e t o n d a ) , sülfürik asit (% 0.5 su içinde), D r a g g e n d o r f belirteci ve potasyum p e r m a n g a n a t belirteci (% 1
asetat/meta-Organik Baz Yapısındaki Stimülanların. 67
nol/konsantre a m o n y a k ( 8 5 : 1 0 : 5 ) ile develope edildikten sonra tank-tan çıkarılan plaklar o d a sıcaklığında kurutulup 254 nm de mor ötesi ışına m a r u z bırakıldı. Üzerine ninhidrin püskürtüldü ve mor ötesi ışını altında 15 dakika bekletildi. Üzerine d a h a sonra sırasıyla üstteki diğer belirteçler püskürtülerek oluşan lekeler ve renkleri kaydedildi. H e r ilacın R f değeri hesaplandı (7,8,9).
2) İ l a ç standartlarının N B D ile kondensasyonu ve İ T K ' d a ta-n ı m l a ta-n m a l a r ı :
10 ml'lik c a m şişelere 1 ml (1 m g / m l ) ilaç standardı, 1 ml etilase-tat, 1 m l N B D (4 m g / m l etilasetatda) ve 1 d a m l a 1 N N a O H ilavesiyle karıştırıldı. Ağzı sıkıca kapatılarak karanlıkta o d a sıcaklığında kon-densasyon reaksiyonuna bırakıldı (10, 11). K o n d e n s a s y o n ürünü,
silikajel G F2 5 4 plak üzerinde siklohekzan/etil asetat/eter ( 4 0 : 4 0 : 2 0 )
ile develope edildi. K r o m a t o g r a m l a r U . V d e 366 n m ' d e incelendi (10,12).
B. Gaz Sıvı Kromatografisine (GLK) ait çalışmalar (Gaz Kro-m a t o g r a f Packard-Becker M o d e l 4 1 9 ) :
, 1 ) İlaçların S E - 3 0 sabit fazında t a n ı m l a n m a l a r ı : 1 9 ilaç stan-dardı için a ş a ğ ı d a k i kromatografik koşullarda çalışıldı: S a b i t f a z : % 3 S E - 3 0 " C h r o m o s o r b WHP 8 0 - 1 0 0 mesh ü z e r i n d e " , D e d e k t ö r : F I D , T a ş ı y ı c ı g a z (azot) akış hızı 40 ml/dk. Fırın sıcaklığı: 140-250 ° C , Dedektör sıcaklığı; 2 0 0 - 2 7 5 ° C , Enjeksiyon giriş sıcaklığı: 2 0 0 - 2 7 5 ° C , K a y d e d i c i hızı: 0.5 cm/dk. Attenuation 32. 1 g/ 1 konsantrasyon-daki ilaç standartlarından 1 1 m a d d e enjekte edilerek alıkonma za-manları belirlendi.
2) İlaçların A p i e z o n - L / K O H sabit fazında t a n ı m l a n m a l a r ı : A m i n yapısındaki m a d d e l e r e karşı duyarlı olan (13, 14) kolon ma-teryali, l a b o r a t u v a r d a chromosorb W - A W (80-100 mesh) üzerinde % 10 A p i e z o n - L / % 10 K O H hazırlandı (14, 15), Dedektör F I D , taşıyıcı g a z (azot) akış hızı: 40 ml/dk. Fırın sıcaklığı: 1 6 0 - 2 0 0 ° C , Dedektör ve enjeksiyon giriş sıcaklığı 2 0 0 - 2 2 0 ° C , kaydedici hızı 0.5 cm/dk, Attenuation: 32 koşullarında çalışıldı. 1 g/ 1 konsantrasyon-daki ilaç standartlarından 1 1 m a d d e enjekte edilerek alıkonma z a m a n l a r ı belirlendi.
3) İlaçların S E - 3 0 sabit fazında asetik anhidriti ile türevleridiri-lerek t a n ı m l a n m a l a r ı : Primer ve sekonder a m i n yapısındaki ilaçların
68 Nevin VURAL Şahan SAYGI
g a z sıvı kromatografisi kolonu üzerinde türevleme işlemi asetik an-hidriti ile yapıldı (7, 13). 1 1 ilaç çözeltisi üzerine 1 1 asetik anhid-riti çekilerek birlikte enjekte edildi. G a z kromatografisi koşulları
1 ) ' deki gibi yürütüldü. Yalnız fırın sıcaklığı 1 6 0 - 2 1 0 ° C a r a s ı n d a ça-lışıldı.
C. K a l i b r a s y o n Eğrilerinin Çizilmesi:
M a d d e l e r i n (bazlarına göre h e s a p l a n a n 1 mg /ml) sudaki çözeltileri hazırlandı. F o r m ü l benzerlikleri, sabit faz seçicilikleri ve kullanılış özellikleri göz önüne alınarak amfetamin, metamfetamin, d i m e t a m -fetamin, tranilsipromin, metoksifenamin, dietilpropion, niketamid, kardiazol ve efedrinin 10-100 g/ 1 a r a s ı n d a değişen seri çözeltileri s u d a hazırlandı. İç standart (i.s., 30 g/ ,1) olarak, dimetamfetamin
(amfetamin ve metamfetamin için), amfetamin (dimetamfetamin ve tranilsipromin için), niketamid (metoksifenamin için), difenilamin (kardiazol için) kullanıldılar. Efedrin için norefedrin dış s t a n d a r t şeklinde kullanıldı. 1 ml s t a n d a r t çözelti (i.s. içeren) p H : 12-12.5 da 300 1 kloroformla ekstrakte edildi. Kloroform fazından 3 1 alı-n a r a k g a z kromatografa ealı-njekte edildi. Pik yükseklikleri oraalı-nları konsantrasyona karşı grafiğe geçirilerek kalibrasyon eğrileri çizildi. D. İlaçların İ d r a r d a n Ekstraksiyonu: 1 ml ilaç sulu standardı üzerine 4 ml idrar ilave edilerek 2.5 N N a O H ile p H : 12-12.5'a ayarlandı. K a t ı N a C l ile doyurulup 3 X 5 ml eter ile Whirlimixer'de 30 saniye ekstraksiyon yapıldı. Eter ekstraktları birleştirilip susuz
N a2S O4' d e n geçirilerek s u y u n d a n kurtarıldı. Üzerine 1 ml 2 N HCl
ilave edilerek yine 2 d a k i k a ekstraksiyon yapıldı. Asit ekstrakt 10 ml' lik kapaklı santrifüj tüpüne alınarak 5 N N a O H ile p H : 12-12.5'a ayarlandı. S o n ekstraksiyon işlemi ya saf kloroformla ya da i.s. içeren 300 1 kloroformla y a p ı l a r a k g a z kromatografa uygulandı (7, 16).
E. Ekstraksiyon Veriminin H e s a p l a n m a s ı : M a d d e l e r i n ekstrak-siyon verimi g a z sıvı kromatografisi yöntemi kullanılarak yapıldı
(13).
BULGULAR
O r g a n i k b a z yapısındaki 1 9 stimülan ilacın İ T K v e G L K ile elde edilen kromatografik özellikleri T a b l o I , I I , I I I , v e I V d e ;
amfe-Organik Baz Yapısındaki Stimülanların. 69
t a m i n , d i m e t a m f e t a m i n , niketamid, efedrin ve norefedrinin g a z kro-m a t o g r a kro-m l a r ı şekil 1,2 ve 3 te gösterilkro-miştir.
cm
10
0
10
5Şekil 1. Amfetamin ve Dimetamfetaminin Gaz Kromatogramları. 1- Amfetamin (0.3 mikrogram), 2- Dimetamfetamin (0.3 mikrogram).
5 2
1
0
15
10
o
10
OŞekil 2, Niketamid ve Difenilamirrin Gaz Kromatogramlari. 1- Niketamid (0.4 mikrog-ram), 2- Difenilamin (0.4 mikrogram).
5
5
cm
2
Organik Baz Yapısındaki Stimülanların... 71 cm
10
21
5o
10
5
0
DakikaŞekil 3. Efedrin ve Norefedrinin Gaz Kromatogramları. 1- Norefedrin (0.5 mikrogram), 2- Efedrin (0.6 mikrogram).
72 Nevin VURAL Şahan SAYGI
TARTIŞMA
D o p i n g kontrollerinde, İTK ve g a z sıvı kromatografisine ilave-ten, İ T K ' d a kondensasyon ve g a z sıvı kromatografisinde türevleme işlemleri düşük konsantrasyonlardaki ilaçların duyarlı ve kesin olarak tanımlanmasını sağladığından, a r a ş t ı r m a m ı z d a böyle bir kombine yöntem uygulanmıştır. İ T K ile yapılan ç a l ı ş m a d a , yöntemler bölü-m ü n d e belirtildiği gibi renk belirteçleri ile yapılan ç a l ı ş bölü-m a d a 19 ilaç-t a n 17 ilaç-tanesini 2-5 g duyarlıkilaç-ta ayırdeilaç-tmek m ü m k ü n olmuşilaç-tur. Yalnız pemolin ile kardiazol bu sisteme cevap vermemiştir.
Primer ve sekonder a m i n yapısındaki maddelerin t a n ı m l a n m a -sında kullanılan kondensasyon işlemi için araştırmacılar s o d y u m l,2naftokinon4sülfonat ( N A S ) , Dansilklorür ( N , N d i m e t i l a m i -nonaftalin-5-sulfonil klorür) ve N B D ' y i önermektedirler (17, 18). ç a l ı ş m a m ı z d a N B D ile kondenasyon işleminin kolay uygulanabilir olması, kondensatların dayanıklılığı, yöntemin duyarlı ve spesifik oluşu nedeni ile kullanıldı. N B D ile 12 m a d d e n i n kondensasyonu yapılarak 0.1-2 g m i k t a r d a primer veya sekonder aminin tayini m ü m k ü n olmuştur ( T a b l o I ) . Böylece Î T K ' d a duyarlık 2.5-20 kere artmıştır.
Tablo I. Primer ve Sekonder Amin içeren Organik Baz Yapısındaki Stimülan İlaçların NBD Kondensatlarının İTK'daki Rf Değerleri.
İlaç - NBD* Renk Rf Değeri Rf Değeri Rölatif**
Fentermin-NBD Turuncu 0.66 1.14
Tranilsipromin-NBD Koyu sarı 0.65-0.28 1.12-0.48
Açık sarı
Amfetamin-NBD Koyu sarı 0.58 1.00
Norefedrin-NBD Açık sarı 0.50 0.86
Metoksifenamin-NBD Pembe 0.48 0.83
p-Hidroksiamfetamin-NBD Turuncu 0.48 0.83
Metamfetamin-NBD Kavuniçi rengi 0.42 0.72
Metaraminol-NDB Koyu sarı 0.38 0.65
Foledrin-NBD Pembe-Pembe 0.38-0.14 0.65-0.24
Efedrin-NBD Turuncu 0.32 0.55
Novadral-NBD Koyu sarı 0.27 0.46
Fenilefrin-NBD Portakal rengi 0.17 0.29
* İ T K plakları 366 nm'de incelenerek kromatogramlar belirlenmiştir. ** Amfetamine göre.
Organik Baz Yapısındaki Stimülanların. .. 73 G a z sıvı kromatografisinde-polariteleri farklı iki ayrı sabit faz
sisteminin kullanılması ile d a h a sağlıklı bir ayırım elde edilmiştir. % 3 S E - 3 0 sabit fazında niketamid ve kardiazolün aynı alıkonma za-m a n l a r ı olduğu halde (192 saniye), alkali A p i e z o n - L sabit fazında niketamid 492'nci saniyede, kardiazol ise 648'inci saniyede pik ver-mektedir. Bu örnekler T a b l o II ve I I I te görülver-mektedir.
Tablo II. Organik Baz yapısıdaki stimülan ilaçların Gaz Sıvı Kromotografisindeki Alıkonma zamanları (Sabit faz % 3 SE. 30).
Enjeksi. Alıkonma Rölatif
ilaç Adı Fırın Dedektör Giriş Zamanı Alıkonma
Sıcaklığı Sıcaklığı Sıcaklığı (Saniye) Zamanları
Amfetamin 140°C 200°C 200°C 78* 1.00 Fentermin
"
84 1.07 Metamfetamin"
"
96 1.23 Tranilsipromin"
114 1.46 Dimetamfetamin"
"
120 1.53 Metoksifenamin"
204 2.61 Dietilpropion"
336 4.30 Norefedrin 160°C"
108* 1.00 Efedrin"
132 1.22 Niketamid"
192 1.77 Kardiazol 192 1.77 p-Hidroksiamfetamin 180°C 220°C 220°C 84* 1.00 Foledrin ""
" 91 .1.14 Fenilefrin 200°C 225°C 225°C 102* 1.00 Metaraminol"
"
1008 1.05 Novadral"
120 1.17 Etamivan"
" 192 1.88 Pemolin 250°C 275°C 275°C 108* 1.00 Striknin " 1008 9.33* Referans olarak seçilen maddeler.
A r a ş t ı r m a m ı z d a hem primer ve hem de sekonder a m i n yapısın-daki bazlar ile türev oluşturduğu ve bu işlemin kolon üzerinde ger-çekleştirilebilir olması nedenleri ile asetik anhidriti tercih edilmiştir. D o ğ r u d a n standart maddelerle çalışıldığında gerek S E - 3 0 ve gerekse alkali A p i e z o n - L sabit fazında 0.1 g m a d d e tanımlanabilmekte, asetillemeden sonra ise 0.05 g m a d d e düzeyine inilebilmektedir.
O r g a n i k b a z yapısındaki d o p i n g maddelerininin kontrolünde idrar, bu maddelerin bir miktar da değişikliğe u ğ r a m a d a n idrarla atılmaları (20, 2 1 ) , idrar konsantrasyonlarının k a n a göre d a h a yük-sek olması (7) ve ayrıca idrar numunesi temini d a h a kolay olduğu için tercih edilmektedir.
74 Nevin VURAL Şahan SAYGI
Tablo III. Organik Baz Yapısındaki Stimülan ilaçların Gaz Sıvı Kromatografisindeki Alıkonma Zamanları (Sabit faz % 10 Apiezon L / % 10 K O H ) .
Enjeksi. Alıkonma Rölatif
İlaç Adı Fırın Dedektör Giriş Zamanı Alıkonma
Sıcaklığı Sıcaklığı Sıcaklığı (Saniye) Zamanları
Amfetamin 160°C 200°C 2 0 0 ° C 312* 1.00 Fentermin 384 1.23 Metamfetamin
"
420 1.34 Tranilsipromin"
"
492 1.57 Dimetamfetamin ""
588 1.88 Dimetamfetamin " 588 1.88 Norefedrin 190°C 220°C 220°C 348* 1.00 Metoksifenamin " " 408 1.17 Efedrin"
" 432 1.24 Niketamid 200°C " 492* 1.00 Dietilpropion"
516 1.04 Dietilpropion"
516 1.04 Kardiazol " 648 1.31Referans olarak seçilen maddeler.
Tablo IV. Primer ve Sekonder Amin İçeren Organik Baz Yapısındaki Stimülan İlaçların N-Asetil Türevlerinin Gaz Sıvı Kormatografisindeki Alıkonma Zamanları
{Sabit faz % 3 SE-30)
Enjeksi. Alıkonma: Rölatif
İlaç Adı Fırın Dedektör Giriş Zamanı Alıkonma
İlaç Adı
Sıcaklığı Sıcaklığı Sıcaklığı (Saniye) Zamanlan
Amfetamin 160°C 200°C 200°C 162* 1.00 Fentermin
"
174 1.07 Metamfetamin"
"
240 1.48 Tranilsipromin 306 1.88 Metoksifenamin"
480 2.96 Norefedrin 180°C 220°C 220°C 186* 1.00 Efedrin ""
"
228 1.22 p-Hidroksiamfetamin"
360 1.93 Foledrin 210°C 240°C 240°C 180* 1.00 Metaraminol"
216 1.20 Novadral"
"
240 1.33 Fenilefrin ""
264 1.46 Fenilefrin " 264 1.46* Referans olarak seçilen maddeler.
A r a ş t ı r m a m ı z d a 5 ml idrar n u m u n e s i n e tek bir ekstraksiyon sis-temi u y g u l a n m ı ş , elde edilen ekstrakt, kullandığımız t ü m t a r a m a ve destekleyici analiz yöntemlerinde kullanılmıştır. A m f e t a m i n ve efedrin gibi u ç u c u b a z l a r ı n varlığı dikkate a l ı n a r a k ısı ve u ç u r m a işlemine gerek b ı r a k m a y a n k a d e m e l i mikro ekstraksiyon sistemi geliştirilmiştir.
Organik Baz Yapısındaki Stimülanların...
F o r m ü l benzerlikleri, sabit faz seçicilikleri ve kullanılış özellikleri göz önüne alınarak 9 ilacın ekstraksiyon verimleri ve kantitatif tayin-leri g a z sıvı kromatografisinde yapılmıştır (Şekil 1, 2, 3 ) . Bu sonuçlara göre en düşük o r t a l a m a verim kardiazol için % 58.36 ± 0.87 ve en yüksek o r t a l a m a verim amfetamin için % 96.84 ± 2.20 elde
edilmiş-t i r .
Geliştirdiğimiz bu sistematik y ö n t e m d e duyarlık ve verim sonuç-ları göz önünde b u l u n d u r u l d u ğ u n d a d o p i n g m a d d e l e r i listesinin ilk üç sınıfına giren ilaçların 1 litre i d r a r d a 2 mg m a d d e düzeyinin kesin tanımı ve miktar tayini için güvenle kullanılabileceği görülmektedir.
ÖZET
D o p i n g m a d d e l e r i içinde önemli yeri olan organik b a z yapısın-daki 19 stimülan ilaç için, i d r a r d a , duyarlı ve güvenilir bir t a r a m a yöntemi geliştirilmiştir.
İ T K ' d a çeşitli renk belirteçleri ile Silikajel G F2 5 4 üzerinde 2-5
g duyarlıkta, primer ve sekonder a m i n yapısında olan 12 bazın ise N B D ile verdikleri kondensasyon ürünlerinin 0.1-2 g duyarlıkta t a n ı m l a n m a l a r ı m ü m k ü n olmuştur. Bu 19 ilacın g a z sıvı k r o m a t o g -rafisinde, iki ayrı kolonda (% S E - 3 0 ve % 10 A p i e z o n - L % 10 K O H ) 1 4 0 - 2 5 0 ° C aralığında ayrılmaları (0.1 g duyarlıkta) sağlanmıştır. Primer ve sekonder aminlerin Nasetil türevlerinin ayrılmaları G L K ' -da ayrıca destekleyici deney olarak kullanılmıştır (duyarlık 0.5 g ) .
Bu stimülan bazların 5 ml i d r a r d a n pH 12-12.5 da eter, 2 N HC1 ve kloroformla kademeli ekstraksiyonla izolasyonları yapıldıktan sonra aynı ekstrakt İ T K v e G L K için kullanılmıştır. Böylece tek ekst-raksiyonla 1 litre i d r a r d a 2 mg bazın (% 58-97 verim) kalitâtif ve kantitatif analizi m ü m k ü n olmuştur.
S U M M A R Y
A sensitive a n d reliable screening test has been developed for 19 of the m a i n stimulant drugs used as d o p i n g substances, inorganic base structure.
76 Nevin VURAL Şahan SAYGI
T h e s e d r u g s have been detected o n T L C (Silicagel G F2 5 4 plates)
by various colour reagents with 2 - 5 g sensitivity a n d as N B D con-densates of p r i m a r y a n d s e c o n d a r y with bases 0.1-2 g sensitivity.
U s i n g 3 % S E - 3 0 a n d 10 % A p i e z o n - L / 1 0 % K O H c o l u m n s a n d oven t e m p e r a t u r e r a n g e from 1 4 0 ° C t o 2 5 0 ° C r e a s o n a b l e s e p a -rations of these drugs has been achieved with 0.1 g sensitivity by G L K . Besides, the s e p a r a t i o n o f N-acetyl derivatives o f the p r i m a r y a n d secondery a m i n e s has been d e v e l o p e d as a confirmatory m e t h o d with 0.5 g sensitivity by G L C .
All the o r g a n i c bases were isolated from 5 ml urine extracted with ether, 2 N H C 1 a n d chloroform respectively at pH 1 2 - 1 2 . 5 . T h i s extract has been used i n both T L C a n d G L C analysis. A s the recoveries have been varied between 5 8 - 9 7 %, 2 mg b a s e in 1 liter urine could h a v e been identified a n d determined.
L İ T E R A T Ü R 1- Akgün, N., Ankara Tıp Fak. Mec. 11: 80-92 (1958). 2- Dirix, A., Spor Hek. Derg., 14: 15-25 (1979).
3- The International Olmypic Committee: IOC Medical Controls X I I I . Olympic Winter Games. Lake Placid (1980).
4- IAAF Medical Comission's Regulations for Accreditation of Doping Control Labora-tories. (Prof. M. Donike'den elde edilen belge).
5- Özkazanç, A.N., Türkiye'de Yarış Atlarında Doping Olarak Kullanılan Başlıca Al-kaloidlerden Heroin ve Kokainin Salyada Aranması Üzerine Araştırmalar. A.Ü. Ba-sımevi (1956).
6- Gençlik ve Spor Bakanlığı Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü. Sportif Dopinglerle Mü-cadele Yönetmeliği. Ayyıldız Matbaası A.Ş. Ankara (1971).
7- Beckett, A.H., Tucker, G.T., Moffat, A.C., J. Pharm. Pharmac, 19: 273-294 (1967). 8- Decker, W.J., T h o m p s o n , J . D . , Clin. Toxicol., 13: 545-549 (1978).
9- Sznelwar, R.B., Chromatographic Detection of Some Drugs of Toxicological Interest Using a Method for Amphetamine Identification. (TIAFT toplantısında sunulan teb-liğin aslı yazarın kendisinden sağlanmıştır) (1979).
10- Clasing, D., Alfes, H., Reisch, J . , J a n t o s , N., Möllmann, H., Spor Hek. Derg., 5: 77-82 (1970).
11- Reisch, J . , K o m m e r t , H. J . , Clasing, D., Pharmazeutische Zeitung, 115: 752-753 (1970).
12- Hopen, T . J . , Briner, R.C., Sadler, H.G., Smith, R . L . , J. Forensic Sci., 21: 842-850 (1976).
Organik Baz Yapısındaki Stimülanların.. . 77 13- Foerster, E.H., Hatchett, D., Garriott, J . C . , J. Anal. Toxicol., 2: 50-55 (9781).
14- J a i n , N.C., Sneath, T . C . , Budd, R.D., Clin.Chem., 20: 1460-1462 (1974). 15- Berry, D.J., Grove, J . , J. Chromatog. 61: 111-123 (1971).
16- Ehrsson, N., K n a p p , D., Clin. Chem. 20: 1366-1367 (1974).
17- Goldbaum, L.R., Dominguez, A.M., Prog.Chem. Toxicol., 5: 101-149 (1974). 18- Gürkan, T., Microchimica Acta (Wien)., 1: 165-171 (1976).
19- Finkle, B.S., Cherry, E . J . , Taylor, D.M., J. Chromatogr. Sci., 9: 393-419 (1971). 20- Caldwell, J . , Dring, L . C . , Williams, R . T . , Biochem. J., 129 : 23-24 (1972). 2 1 - Dirix, A., Examens Anti-Doping Effectures en 1979 par la Ligue Velocipedique Belge.
