Cumhuriyet Üniversitesi Dişhekimliği Fakültesi Dergisi Cilt 5, Sayı 1, 2002
DEVAMLI ISIYLA OBTURASYON VE LATERAL KONDENSASYON YÖNTEMLERİ
İLE DOLDURULAN KÖK KANALLARINDAKİ GUTA PERKA MİKTARININ
KARŞILAŞTIRILMASI
Dt. Kürşat ER* Yrd.Doç.Dr. Kerem Engin AKPINAR** ÖZET
Bu çalışmanın amacı; lateral kondensasyon yöntemi ve System B ısı kaynağının kullanıldığı devamlı ısıyla obturasyon yönteminde kullanılan guta perka miktarının in vitro olarak ya-pay bir kanalda karşılaştırılmağıdır. Özel frezler kullanılarak 10 adet fiber blokta standart yapay kök kanalları hazırlandı. İlk olarak kanallar patsız olarak guta perka ile lateral kondensas-yon yöntemi kullanılarak dolduruldu. Guta perka daha sonra K-tîpi eğeler kul/anılarak kanallardan boşaltıldı. Aynı kanallar da-ha sonra patsız olarak guta perka ile System B ısı kaynağının kullanıldığı devamlı ısıyla obturasyon yöntemi kullanılarak 200°C'de dolduruldu Bloklar doldurulmadan önce ve her bir doldurulma tedavisinden sonra hassas dijital bir terazi ile tartıl-dı. Sonuçlar Wilcoxon testi kullanılarak incelendi. Gruplar ara-sında istatistiksel olarak önemli bir fark bulundu (p<0.05). So-nuçlar göstermiştir ki; System B ısı kaynağının kullanıldığı de-vamlı ısıyla obturasyon yönteminde kullanılan guta perka mik-tarı lateral kondensasyon yönteminde kullanılandan daha faz-ladır.
Anahtar Sözcükler : Kök kanal tedavisi, lateral kondensasyon yöntemi, devamlı ısıyla obturasyon yöntemi.
SUMMARY
The purpose of this study was to compare amount of gutta percha used both in lateral condensation technıque and continuous wave of condensation technıque usıng the System B heat source in an artıficial root canal in vitro. Standart simu-lated root canals in 10 fiber blocks were instrumanted using special burs. Firstly, the canals nere obturated wıth gutta percha using lateral condensation technique without sealer. Gutta percha was then removed from the canals using K-type files. The sarne 10 canals were then obturated with gutta percha using continuous wave of condensation using the System B heat source at 200°C wlthout sealer. The blocks were meighed before obturation and after each obturation tre-atment fly usıng a sensitive digıtal weighing device. Results were analysed statistically using Wilcoxon test. A statistically significant difference was found between the groups (p<0.05). The results showed that; amount of gutta percha used in con-tinuous wave of condensation technique using the System B heat source was more than lateral condensation technique.
Key Words : Root canal treatment. lateral condensation technique. continuous wave of condensation technique.
GİRİŞ
Kök kanal tedavisinin son aşaması kök ka-nal sisteminin üç boyutlu olarak sızdırmaz bir şe-kilde doldurulmasıdır ve bunun başarısı kök kanal sisteminin tam olarak temizlenmesi ve şekillendiril-mesine bağlıdır.11 Hekim için en büyük problem kök kanal sisteminin tek bir kanaldan oluşmaması-dır. Kök kanal sistemi; ana kök kanalı, denlin ka-nalları, aksesuar kanallar, kanal ramifikasyonları, apikal deltalar ve transvers anastomozların varlığı ile karakterize çok kompleks bir sisteme sahiptir.6-8 Böyle bir kompleks yapıda enfeksiyon odağının ta-mamen ortadan kaldırılarak, periapikal doku iyileş-mesinin sağlanması tedavi işlemlerinin tüm aşa-malarında çok hassas olmayı gerektirir.
Yapılan çalışmalarda başarısızlıktaki en önemli etkenin kanalların tam olarak doldurulma-masından kaynaklandığı gösterilmiştir.12'14 Kök kanallarının tam olarak doldurulması, kök kanalları ile periodontal dokular arasında iki yönlü olarak doku artıkları ve bakteri geçişini önlemek için ge-reklidir. Preparasyonu tamamlanmış kök kanalları-nın güvenli bir şekilde doldurulması için çeşitli ma-teryaller ve teknikler önerilmiştir.
Günümüzde fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerinden dolayı ideal dolgu materyali olarak guta perka ve pat kombinasyonu tercih edilmekte-dir. Guta perka; düzensiz kanal duvarlarına sıkıştı-rılabilir özelliği ile iyi adapte olabilen, toksisitesi
düşük, periapikal dokular tarafından iyi tolare edi-lebilen, manüplasyonu kolay, doku sıvılarında ko-layca çözünmeyen, içeriğindeki maddelerle radyo-opasitesi olan ve ısıtıldığında plastik özellik kaza-nan bir maddedir. Patlar ise antibakteriyel özellik-lerinden faydalanmak, lateral kanalları doldurmak, guta perka ve kanal duvarı arasındaki boşlukları doldurmak ve lubrikant olarak kullanmak üzere gu-ta perka ile birlikte kullanılmakgu-tadır.2'3'5'7'9'13
Kök kanallarının doldurulmasında en yaygın olarak kullanılan yöntem lateral kondensasyon yöntemidir. Bu yöntem, guta perkanın fiziksel özel-likleri dolayısı ile kompresyon yapılabilirliğine da-yanmaktadır. Ana kon yerleştirildikten sonra kalan boşluklar yardımcı konlarla doldurulmaktadır. Ana konun ve yardımcı konların kanal sondları ile sı-kıştırılması ile üç boyutlu bir tıkama oluşturulmak-tadır. Bu yöntemde guta perkanın daha kontrollü yerleştirilenime avantajına karşın, pat-kon arası ve konlar arası yetersiz adaptasyon ve homojeni-te dezavantajıdır. Brayton ve arkadaşları,4 bu yön-temde aksesuar konlar ile kanal duvarı arasında boşlukların olduğunu, lateral kanalların çoğunu doldurmadığını ve patın dağılımının homojen ol-madığını bildirmişlerdir.
Son yıllarda popüler olan yöntemlerden birisi de System B ısı kaynağının kullanıldığı devamlı ısıyla obturasyon yöntemidir. Kullanılan ısıyla guta perkanın akıcılığının artması, daha homojen ve
* Cumhuriyet Üniversitesi Dişhek. Fak. Endodonti Bilim Dalı, Araştırma Görevlisi **Cumhuriyet Üniversitesi Dişhek. Fak. Endodonti Bilim Dalı, Öğretim Üyesi
C.U. DİŞHEKİMLİĞİ FAKÜLTESi DERGİSİ 2002
kanal duvarlarına daha iyi adapte olabilir özellik kazanması düşüncesi ile geliştirilen ısıyla yumuşa-tılmış guta perka yöntemlerinden birisidir. System B'de guta perkanın termodinamik özelliklerinden daha kontrollü yararlanılmaktadır. System B ısı kaynağı ucundaki ısıyı monitorize eder ve böylece istenen ısı amaçlanan süreyle uygulanır. Dört adet değiştirilebilir tepiciye (heated-plugger) sahiptir (fi-ne, fine-medium, medium ve medium-large). Bu tepiciler ana konun ve kanalın çapına uygun ola-rak değiştirilebilir. Isıtılan tepiciler elektrik enerjisi üretilen ısıyı kanal içerisine konan guta perkaya ileterek plastik özellik kazanmasını sağlarlar. Seçi-len tepici ile kök kanalının apikal 5 mrn'sindeki guta perka kondense edilir. Geriye kalan kanal alanı eğer bir post yuvasına gerek yoksa back filling ge-rektirir. Bu işlern ya yine System B tepicisi ile yada Obtura II ile yapılarak dolgu işlemi tamamlanır. Bu aletin ısı kontrolü, kanal çapına uygun çeşitli ebat-larda tepicilerinin olması ve daha homojen bir dol-gu elde edilmesi gibi avantajlarına karşın vertikal kırıkların daha sık ortaya çıkması, dar ve eğri ka-nallardaki uygulama zorluğu ve kök yüzeyinde or-taya çıkan ısının daha yüksek olması dezavantaj-larıdır.1'2'11-12
Bu çalışmanın amacı, lateral kondensasyon ve Systern B ısı kaynağının kullanıldığı devamlı ısıyla obturasyon yöntemlerinde kullanılan guta perka miktarını karşılaştırarak hangi yöntemin üç boyutlu obturasyonu sağlamada etkin olduğunu saptamaktır.
MATERYAL VE METOD
Çalışmada kullanılmak üzere 10 adet 25 mm x 9 mm x 9 mm ebatlarında fiber bloklar hazır-landı. Daha sonra blokların içinde özel frez yardı-mıyla her bir blokta bir adet olacak şekilde stan-dart düz açılı 18 mm derinliğinde yapay kanallar oluşturuldu. Blokların başlangıç ağırlıkları 10'4 hassasiyette dijital terazi (Shimadzu, Libror AEG-120, Japan) ile ölçülüp kaydedildi. Sonra hazırlan-mış olan yapay kanallar lateral kondensasyon yön-temi ile sadece gutta perka kullanılarak patsız dol-duruldu. Kondensasyonun yeterli olup olmadığını kontrol etmek için Bilgisayarlı dental radyografi ci-hazı (CDR, Schick Technologies Inc., USA) ile radyografileri alındı. Tekrar blokların ölçüm işlem-leri yapıldı ve sonuçlar kaydedildi. Lateral konden-sasyon yöntemi ile doldurulmuş olan kanallar K-Ti-pi kök kanal eğeleri kullanılarak boşaltıldı. Boşalt-ma işleminin tam olarak gerçekleştirilip gerçekleşti-rilmediğini kontrol amacıyla tekrar CDR ile radyog-rafi alındı. Daha sonra aynı yapay kanallar bu se-fer Systern B ısı kaynağının (Analytic Technology, Redmont, WA, USA) kullanıldığı devamlı ısıyla
CİLT: 5, SAYI: 1
obturasyon yöntemi ile sadece guta perka kullanı-larak patsız 200 °C'de dolduruldu. Kondensasyo-nun yeterli olup olmadığını kontrol etmek için CDR ile radyografileri alındı. Tekrar blokların ölçüm iş-lemleri yapıldı ve sonuçlar kaydedildi.
Yapay kanallar boşken ölçülen ağırlıklarla, kanallar lateral kondensasyon yöntemi ve System B ısı kaynağının kullanıldığı devamlı ısıyla obtu-rasyon yöntemi ile doldurulduğundaki ağırlıkların farkları hesaplandı.
Sonuç olarak, her bir kanalın önce lateral kondensasyon yöntemi ile doldurulduğundaki, son-ra System B ısı kaynağının kullanıldığı devamlı ısıyla obturasyon yöntemi ile doldurulduğundaki ağırlıkları saptandı. Elde edilen veriler istatistiksel olarak değerlendirildi. İstatistiksel olarak değerlen-dirmede Wilcoxon Eşleştirilmiş İki Örnek Testi kul-lanıldı.
BULGULAR
System B ısı kaynağının kullanıldığı devam-lı ısıyla obturasyon yöntemi ile doldurulan kanalla-rın ağırlıklakanalla-rının ortalaması lateral kondensasyon yöntemi ile doldurulan kanalların ağırlıklarının or-talamasından istatistiksel olarak önemli ölçüde yüksek bulundu (p<0.05). (Tablo 1). System B ısı kaynağının kullanıldığı devamlı ısıyla obturasyon yönteminde kullanılan guta perka miktarında % 18.14'iük bir artış hesaplandı.
X±Se Lateral Kondensasyon Tekniği 0.1 378 ±0.0031 Devamlı Isıyla Obturasyon Tekniği 0.162810.0030 SONUÇ P=005;p<0,05 Tablo I. Deney gruplarına ait kullanılan ortalama
guta perka ağırlık değerleri (mg).
TARTIŞMA
Günümüzde kök kanal tedavisinin en önemli hedefi, anatomik zorlukların varlığında bile komp-leks kok kanal sisteminin mümkün olduğunca oriji-nal şeklinden sapmadan genişletilip biyouyumlu materyaller ile sızdırmayacak şekilde kapatılması-dır. Kanalın temizlenmesi ve şekillendirilmesi bü-yük Önem taşır ve klinik başarıyı belirler.
Liewehr ve arkadaşları10 30 adet şeffaf akrilik bloklarda oluşturdukları yapay düz açılı kök ka-nallarını doldurdukları bir çalışmada, kök kanalla-rını guta perka ile patsız olarak standart lateral kondensasyon ve sıcak lateral kondensasyon (En- 20
C.Ü. DİŞHEKİMLİĞİ FAKÜLTESİ DERGİSİ 2002 CİLT: 5, SAYI: 1
dolec termal endodontik kondensor aletini kullana-rak) yöntemleri ile doldurmuşlardır. Sonuç olarak, sıcak lateral kondensasyon yönteminde kullanılan guta perka miktarında ağırlık olarak diğer yönteme göre % 14.63'lük bir artış tespit etmişlerdir.
Nelson ve arkadaşları12 ise yapmış oldukları bir çalışmalarında 30 adet şeffaf akrilik bloklarda 30° açılı yapay kök kanalları oluşturmuşlardır. Kök kanallarını guta perka ile patsız olarak standart la-teral kondensasyon ve System B ısı kaynağının kullanıldığı düşük ısılı (101 °C) sıcak lateral kon-densasyon yöntemleri ile doldurmuşlardır. Sonuç olarak, System B ısı kaynağının kullanıldığı dü-şük ısılı (101 °C) sıcak lateral kondensasyon yön-teminde kullanılan guta perka miktarında ağırlık olarak diğer yönteme göre % 23,97'lik bir artış tes-pit etmişlerdir.
Bu çalışmada 10 adet fiber blok kullanıldı. Oluşturduğumuz yapay kanallar düz açılı idi. Kök kanallarını guta perka ile patsız olarak standart la-teral kondensasyon ve System B ısı kaynağının kullanıldığı devamlı ısıyla obturasyon yöntemleri (200 °C'de sıcak vertikal kondensasyon} ile doldu-ruldu. Sonuç olarak, System B ısı kaynağının kul-, lanıldığı devamlı ısıyla obturasyon yönteminde (200 °C'de sıcak vertikal kondensasyon) kullanılan guta perka miktarında ağırlık olarak diğer yönteme göre % 18.14'lük bir artış tespit edildi. Yukarıda bahsedilen çalışmalarda akrilik bloklar kulla-nılmıştır. Tercih etme sebepleri ise kanal içinin gö-rülebilir olmasından dolayı kondensasyonu kontrol edebilmeleridir. Ancak, bu çalışmada akrilik bloklar kullanılmadı. Çünkü, System B ısı kaynağının üre-tici firmanın önerdiği sıcaklık olan 200°C'de kulla-nılması gerekiyordu ve yapılan ön denemelerde akrilik bloklar 200 °C'de deformasyona uğradığı için fiber blokların kullanılması tercih edildi. Bu bloklar ısıya dayanıklı olmasına karşın şeffaf ol-madıkları için kondensasyonun yeterli olup olma-dığı radyografik yöntem ile tespit edildi. Ayrıca kul-lanılan ısıyla yumuşatılmış guta perka yöntemi de diğer çalışmalardan farklıydı.
Çalışmanın sonucunda elde edilen bulgular Lievvehr10 ve Nelson12'un bulguları ile paralellik göstermektedir. Isı uygulaması yapılan yöntemler-de kullanılan guta perka miktarı, standart lateral kondensasyon yöntemlerinde kullanılandan daha fazla bulunmuştur. Daha homojen ve daha sızdır-maz bir dolgu elde edilmiştir.
Sonuç olarak, System B ısı kaynağı ile kök kanallarının doldurulması daha avantajlı olduğu ve lateral kondensasyon yöntemine göre daha sızdır-maz bir şekilde, üç boyutlu kök kanal dolgusu elde edilebileceği söylenebilir.
KAYNAKLAR
1- Alaçam T., Uzel L, Alaçam A., Aydın M.- Endodonti. Barış Yayınlan, Ankara, s:196-19S, 2000.
2- Aydemir H., Taşbemir T., İnan U., Yavuzoğlu S., Ünal O.: Sistem ısı kaynağının in vitro kullanımında kök yüze- yindeki ısı değişiklikleri: diş grupları ve preparasyon kalınlığı ile ilişkisi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Dişhekimliği Fakültesi Der gisi, 3: 13-16, 2000.
3- Bala O., Can H.E., Ünlü i., Kayaoğlu G.: Cam iyono- mer esaslı kök kanal dolgu patlarının apikal sızıntılarının in vitro olarak değerlendirilmesi, Gazi Üniversitesi Dişhekimliği Fakülte si Dergisi, 19(1): 11-15, 2002.
4- Brayton S.M., Oavis S.R., Goldman M., Guîta-psrcha root canal fillings, an invitro analysis. Part 1., Oral Surgery, 35: 226-231, 1973.
5- Clinton K., Hirnel V.T.: Comparison ot a warm gutta- percha obturation technique and lateral condensation, Journal ot Endodontics, 27 (11): 692-695, 2001.
6- Er K., Akpınar K.E.: Chlorophenol (Klorofanol), Cum huriyet Üniversitesi Dişhekimliği Fakültesi Dergisi, 4(1): 61-65, 2001.
7- Gilhooly R.M.P., Hayes S.J., Bryant S.T., Dummer P.M.H.: Comparison ot cold lateral condensation and a warm multiphase gutta-percha technique for obturating curved root canals, International Endodontic Journal, 33:415-420, 2000.
8- Goldberg F., Artaza L.P., De Sılvio A.: Effectiveness of different obturation techniques in the filling ot simulated late ral canals, Journal of Endodontics, 27(5]; 362-364, 2001.
9- Jurcak J.J., VVeller R N., Kulild J.C.. Donley D.L.' in vitro intracanal temperatures produced during warm lateral con densation of gutta-percha, Journal of Endodontıcs, 18(1]:1-3, 1992.
10- üewerır F.R., Kulild J.C., Primack P.D.: Improved density of gutta-percha after warm lateral condensation., Jour nal of Endodontics, 19: 489-491, 1993.
11- McRobert A.S., Lurnley P.J.: An in vitro investigati- on of coronal leakage with three gutta-percha backfilling techni- ques., International Endodontic Journal, 30: 413-417, 1997.
12- Nelson E.A., Liewehr F.R., West L.A.: Increased density of gutta-percha using a controlled heat ınstrument wıth lateral condensation, Journal ot Endodontics, 26(12):748-750, 2000.
13- Pommel L., Camps J.: in vitro apical leakage ot System B compared with other filling techniques , Journal of Endodontics, 27 (7): 449-451, 2001.
14- Ünver T., Calt S., Etikan l.: Lateral ve sıcak vertikal kondenzasyon tekniklerinin apikal sızıntı yönünden elektrokim- yasal yöntemle incelenmesi, Hacettepe Dişhekimliği Fakültesi Dergisi, 13(4): 255-258, 1989.
Yazışma Adresi: Dt.Kürşat ER
Cumhuriyet Üniversitesi Dişhekimliği Fakültesi Endodonti Bilim Dalı KAMPUS/SİVAS
Tel:0 (346) 2191300/2764
e-mail:[email protected]
