Farklı bakım şartlarında kınalı kekliklerin (A.chukar) bazı verim özellikleri

Vet .tlil.lk·r~.(1991),13,2:S-w

FARKLI

_{BAKıM ŞARTLARINDA}

KINALI KEKLiKLERiN (A. chukar) BAZI

VERiM ÖZELLiKLERi'

Ortian ç

etin

1 Kemal Kmkçıı NurettinGülşen2

So ıııe

Produ

ctivity C

h a r ac ter istics

o

f

C

h uk a r

Par-tı-idges

(

A,

clıu kar)

in

Different ~Ian agcmcnt

Co

nd itions

Su mma ry: This study has been carried out lordetermining egg production,hatchabilily and growingcharactensnc s in intensiveconditions ol the Chukarpartridgeswhich arelocal wildsoecıesin Türkiye. Adult Chukar partridge s/rom

ditterentregionsol Anatoliawere dividedintctwogroups.In lirstgroup,there were 5 male and 5 lemale adult Chukar partridgesand lheywere maledonebyone in cages. In second group,therewere 5 male and 5 lemale adult Chukar partridges andtheywere rnated in Ilock.Averagenuniıer ol egg produc tio n,egg productionpercentage,egg weight ,

fertilrty.hatchabilily,and hatchability ollertilized eggs ol llock and cage Chuka rpartridges groups weredetermined

as: 38.40 and 11.20,47% and 16%, 19.319and 18.99 g.89.06 % and 57.14%,81.25% and 53.57 % and 91.1 1%

and 93.75 % respectively.There were statistically signif icanl diflerences between groups in rescects ol egg weight andegg productionpercentage (P<0.01 );egg prcduction,lertility and hatcnaburty(P<O.OOl). Bul there wereno ata

-listically significant dillerences between group sinrespects ol hatchability oftemnzec e9gs (P:>0.05). Eggproduction

periodol flock and cages Chukarpartridgesweredetermined as 83 and 68 days respect ively .Average body weights ol adult Chukar panridges were determined as411.39 g, while average body weight s ol 18 weeks old ol Partridge chickswerefound as 43 1.32 g.Dateof first oviposrtionwas reanzec34weeks old. As a result of this Sludy Itsc cn-sideredthaı for the conserv ation and suppo rtingol hunting industry ofTürlı:iye. the resea rches on management and improvement of e99 prcoocncn characteristics must becarriedout in Chukar partridges.

Keywords:Partridge,e99productıon. hatchability.groW1h raıe.intensive condit ions.

Özet: Buçalışma,Türkiye'nin yerli biryabanhayvan türüolanKmalıKekliklerin entansifşartlardakiyumurtaverimi,ku

-luçka ve civcivlerin büyüme özellikle rini tespit etmek ve korunması na katkıda bulunmak amacıyla yapılmıştır. Tü r-kiye'ninçeşitliyörelerinden getirilen Kın alı Keklikler;5erkek: Sdişiolacakşekildeserbest ve herbi rinde 1 erkek:1dişi olacak şekildetoplam Skalesteçift l e şt iri l mi şlerd ir. Sürü ve kafeskekliklerinden elde edilen ortalama yumuna verimi, yumuna verimi (%), yumurta a~ırlı ~ ı , döllülük oran ı, kuluçka randıma n ı ve çıkı m gücü değ e rleri sı rasıyla: 38.40 ve t1.20adet,%47 ve% 16,19.31 ve18.99 g."I"89.06ve %57.14,%81.25ve"/053 .57 ve% 91.11ve%93.75 olarak gerçe kleşmişti r. Grupla rda:yumuna ağırl ığı veyumurtlamara n dı man ı değ erle ri arasında P<O.Ol düzeyinde;yumurta verimi,dönOlükora nıve kufuç karandımanı değ erl e ri arasında P<O.OOl düzeyinde önemli birfarklılı kbulunurken,döllu

yumurtalardan çıkancivciv oranıdeğerindeherhangi birfarklıhkbulunamamıştır(P>O.05). Kafes ve sürüke kl ikl er ınde yumurtlama sezonusı rası yl a: 68 ve 83 gün devam etmiştir . Denemedeku llanı l an her iki gruba ait anaç kekhktenn

onalama can lı a~ırli klafl 411.399 olarakbulunurkenbukekliklerden elde edilen keklik civcivlerinin18haft alık yaş­ taki ortalamacanlı ağırlıkları431.32 9 olarakgerçekleşmıştir. ilk yumuna onalama34haftalık yaşta alınmıştır.Bu araş­ tırmanın sonuc unda, Kınalı Kekliklerüzerindebakım-besleme ve yumuna veriminin anınlmasınayönelik araştttmalar

yapılmasın ınkorunmasınavegelişmekteolan avsektörünekatkıdabulunabileceğikanaa tinevarıldı. Anahtar kehmeler:Keklik,yumurta verimi,kuluçka özellikleri,büyüme,eritansitşartlar.

Giriş

Fransa,Ispanya, Macaristan ve Çekoslavakya gibibirçok ülkede sutünve kekliklerinüret imleriya

-pılmakta ve üre tilen bu hayvanlar özel aviekıerd e avlandırıl maktadır. Bu Glkeler bu sayede önem li miktarda döviz geliri elde etmektedirter. Böyle av -laklar,henü zbaşlangıçaşamasındaolmakla birlikt e

(;e1i~Tarihi:27.11.1996

*HuaraşurmaSelçuk ÜniversitesiAra~lırmaFonutarafındanJesteklenmişlif(SOAF..':HIIOll ).

1.

s.ü

VeterinerFakültesi.Zoutekni Anahihm Dalı.KONY A

c;ETlN.Kı R ıKÇı , (;OLŞEN

Türkiye'd e de kurulmaya başlanrruşnr. Örneğin; Çatalca ve Nazilli'de kurulmuş olan özel avlaklar,

bu sektörün Türkiye'deki ilk örnekleri sayılabilecek niteliktedirler. Ancak bu avlaklarda üretilen ve av-landırılan keklikle r (Kaya kek1iği: Alectoris graeea) yurtdışındanithal edilmiştir.Türkiye, av sektörünün gelişmesine uygun coğrafi konum ve iklime sahip olmakla birlikte, üretim de kullanılan damızlık k ek-likterin ithal edilmesi,bu sektörün gel iş mesini zo r-laştıracakbirproblemolarakkarş ımı za çıkmaktadı r. Bu problemin çözülmesi nde Türkiye iklimine ve şartlarına adapte olmuş kekliklerin üretilmesive bu sektörün hizmetine sunulması yollarının araş­ tırılmasıfaydalı olacaktır.

Türkiye'd eenyaygın olarak bulunankeklik:Kı­ nah Keklikti r. Dolayısıyla gelişmekte olan av sek -törünun hizmetine sunulabileceken uygun keklik ır­

kmm

.

Kınali keklikolabileceği görulmektedir. Ancak gerek aşı rı avlanma. gerekse çevre kirliliği gibi se-beplerle Kınall Keklikl eri n de nesille rinin tükenma noktasına gelmesi, bu hayvanın av sektörüne so-kulmas ından ziyade korunmasını gerekli hale ge-tirmiştir. Oste likKınalı keklikl erinşarkı-turkuvet otk-lar gibi Anado lu insanın ı n kültüründe yer bulmuş olması(Çetin,1993),buhayvanların korunması nda tumtopluma sorumlulukyükleme kted ir.

Keklik:orta irilikte.tüyleri çeşitli renkl erde o la-bilen,kalıngövdeli,kısa kuyruklu,Phasianidae (SÜ-lüngiller)familyasının Perd rix ve Alectoris cinslerine giren kuşların ortak adıdır (Özçelik, '995; Turan, 1990 ). Türkiye'de: Taş kekliği (Alectons graeca), Kınalı keklik (Alecloris chukar),

çü

keklik (Perdix perdix) ve Kum (Çöı) kekhği (Ammoperdix g ri-seogula ris) gibi ırkıarı bulunmakla beraber,en yay-gın yaşama alanı bulmuş olanının Kınali Keklik ol-duğubildirilmektedir(Kiziroğlu, 1983). .

Kınalı Kekliklerin erkek ve dişilerinin q ô-rünümleri ayn ı olmakla beraber. erkekler ayak-larındabulunan kuvv etli mahmuzlarladişilerdenay -rılabilirler. Bununla birlikte. mahrnuzlara kUçük ve zayıf olarak bazı diş ilerde de rasllanılabilir. Boy-larının 33 cm, iki kanal arası uzunluklarının 52 cm.

kanal uzunluklarının 16 cm ve kuyruk uzun -luklarının 13 cm olduğ u bildirilmekt edir (Kuyulu,

1948). Bu hayvanlar monogamik olup, tabii ha-yatlarında bir yumurtlama mevsiminde 12-16 adet

•

yumurta yaparlar. Yumurtadan çıkan civc vler ön

-celeri, bôcek. karınca ve böcek yumurtaları, daha sonra bitkitohumları ve yeşil ol yiyerek beslenirler (Kuyulu.1948).

Kınalı Keklikler üzerinde sı nı rt ı sayıda yapılan çalışmalarda; entansif şartlardaki yumurta v e-rimlerinin 49.96-65 (Meyer ve Millarn. 1986) ve 50.36 adet (Yannakopoulos , 1992): yumurta ağır­ lıklarının 20 g (Yannakopoulos, 1992) civarında ol -duğu; dölluluk oranı ve kuluçka randı manların ı n % 85'in (Yannakopoulos, 1992) üzeri değerlerde ger -çekleştiği: kuluçka surelerinin 24 gün (Kiziroğlu.

1983:Kuyulu,'948;Özçelik,1995:Turan,1990) o l-dugu:ergin canlı ağırlıklarının 428 g (Oegen, t987) old ugu bildirilmektedir.

Bu çalışma, Kınalı kekliklerin entansif şart­ lardaki yumurta verim özelliklerini, kuluçka ve bü -yümeözelliklerini tespit etmek ve korunmasına kat· kıdabulunabilmekamacıylayapılmıştır.

Materyal ve Metol

Araşurmadamateryal olarak Türkiye'nin çeşitli bölgelerinden (Elazığ, Konya, Adıyaman, Urfa ve Ma rd in) gelirilen 10 çift ergin Kınalı Keklik kul -ıerulrmşnr. Bukeklikfertartılarakergincanlı ağırlıklar tespit edilmiştir. Araşt ırma, Selçuk Üniversitesi V e-teriner Fakültesi Deneme ve Uygulama Çiftliğinde yürütülmüştür.

. Ara ş t ı rma materyali olan Kınalı Keklikler beşer çift olacak şekilde 2 guruba ayrılmıştır. Birinci g u-ruptaki hayvanlar 4x3.5x3 m boyutlarındaki bir odaya, ikinci guruptak i hayvanlar ise 1 erkek ve 1 dişiolacak şekilde 1.2xO.75xO.75 cm boyutlarındaki kafeslere konul muştur(Monelli ve ark, 1988).Oda ve kafeslerde alilık olarak talaş ve kum kul-lanıimı ştı r.Ayrıca dişi kekliklerin yuva yapmada kul -lanabileceği saman, ot, ağaç dalı ve kaya parçası gibi materyaller de keklikle rin bulunduğu ortama bı­ rakıimışt ır.

Işıklandırma periyodu 21 Mart'tan itibaren 12 saat ayd!nlı k.12 saat karanlık olacak şekilde baş­

latılmış ve ilk yumurtanınalınmasından itibaren.a y-dınlatmanı n süresi haftada 1 saat artırılarak 17 sa -atte sabitle nmiJtir. Anaç kekliklere % 22.01 Ham Protein içeren bir rasyon hazırlanarak verilmıştır

Farklı Bölkıllı Şartların'daKıııalıKcklik lcrin.. .

Tablo2.KeklikCivcivlerineVerilen Rasyon unBi l eş imi. Tablo1.AnaçKekliklereVerilenRasyonu nBil e şimi. (Monetti ve ark., 1990). Denemede kullanılan ras

-yonları n analizi Selçuk Üniversitesi Veteriner Fa -kültesi Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları

Anabilim Dalı laboratuvarında yapılmıştır. Ras -yonun bil eşi mi Tablo 1'de gösterilmektedir.Ayrıca

haftada 1-2kezhayvan başına20 g kadardüşecek

şekilde yaşyonca otuverilmişt ir.

Dişi kekliklerin yaptıkları yumurtalar, gün aşırı toplanmış ve 15 gün 15-20°C'lik bir ortamda mu -hafaza edilerek(Hermes, 1991)kuluçka makinasına konulmuşt ur. Kuluçkadan alınan keklik civcivlerine, önce % 5'lik şekerli su verilmiştir. Civcivler35°C'lik odaısısında1xO.75xO.30cmboyutlarındakitelalthklı

ana kafeslerinde büyütülmüştür. Is ı , elektrikli rad-yanlardan sağlanmı ştı r. Oda sıcaklığı haftada 2°C

düşü rül müş ve keklik civcivlerine 2.aydan itibaren herhangi bir ıs ıtma uygulanmadan,talaşvekum alt

-Iıklı odalara alınmıştır. Keklik civcivlerine ilk 6 hafta 24 saat boyunca ışık verilmiş, 6. haftadan itibaren normal gün ışı ğı haricinde herhangi bir aydınlatma

yapılmamıştır. Keklik civcivleri% 26.33Ham Protein içeren bir rasyonlabeslenmiştir(Tablo2).Rasyonun verilmesine.şekerli su verildikten 4 saat sonrabaş­

lanmıştır. Mıs ır Soya Küspesi Bu ğ day Kepek Ba lıkUnu Et-Kemi k Unu KireçTaşı Bitkisel Yağ DCP Premix Toplam 31.6 34 10 2 5 4 8.9 3 1 0.5 100 (HP:% 22.01, ME: 2682)

Deneme gruplarından elde edilen yumurta v e-rimlerinin istatistiki değerlendirmeleri Khi kare (X:::;). kuluçka özellikleriyle ilgili diğer verimler ise t t es-tiyle,Windows 3.1programı altında çalışan Ouattro Pro 5 programı kullanılarak yapılmıştır (Kutsal ve ark.,1990).

Bulgular

Denemeye alınan erkek ve dişi ergin Kınalı

Kekliklerincanlı ağırlıkları Tablo 3'te gösterilm iştir.

Tablo 3.Kına lıKekliklerin ErginCan lıAğ ırlık lar ı

n x si<

Dişi 23 396.74 12.00

Erkek 17 466.76 13.39

Genel 40 411.39 11.00

Sürüdeki kekliklerden ilk yumurta, ışı kland ı rma

periyodunun başlatıldığı 21 Mart'tan 24 gün sonra, kafesteki kekliklerden ise 25 gün sonra alınmıştır.

Kafesteki dişi kekliklerin yumurtlama periyodu bo -yunca yumurtalarını yuva yapmadan rasgele bir yere yaptıkları, sürüdeki dişi kekliklerin ise ilk yu

-murtalarını rasgele bir yere yaptıktan sonra yuva

yaptıkları veyaptıkları ilkyumurtayı da bu yuvaya ta -şıdıkları gözlenmiştir. Sürüdeki tüm dişiler ayrı ayrı

yuva yapmadan hepsi bir yuvaya yumurtlamışlarve kekliklerin yaptıkları yumurtalar bu yuvadan top

-lanmıştır. Kafes ve sürü kekliklerinin yumurta v e-rimlerisı ras ıy la;68 ve83 gün devamet mişti r,

Sürü ve kafeste tutulan kekliklerden alınan yu-murta sayısı , yumurta ağırlığı ve kuluçka özellikleri ileilgilideğerlerTablo4'tegösteril mişti r.

Tablo 4. Denem e Gru p ları n ın Yumurta Verimleri ve Ku

-luçka Özell ikleri.

Yumu rtaverim i (Ad et) 38.40 11.20

Yumu rta verimi (%) 47 16

Yumurtaağırlığı 19.31±0. 15 18.99±0.16 Döllülükoranı(%) 89.06 57.14 KuluçkaRandımanı (%) 81.25 53.57 Çıkı mGücü (%) 91.11 93.75 Mıs ı r SoyaKüspe si Ba lıkunu Kireç taş ı Bitkiselya ğ Premiks Mineral Tuz Toplam 43.9 45.8 6 1.3 2,5 0.2 0.1 0.2 100 (HP:%26.33.ME:2931) 7 ••P<O.Ol SÜRÜ (n=5)

x

±

Sx

••• P<O.OOl KAFE S (n=5) X"±SX' Önemlilik

ÇETIN.KIRIKÇı. GÜLŞ EN TartışmaveSonuç 9 ii 13 ıs 17 19 21 Haftalar 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 ...

---+---

-+--_..._..

Denemeye alınan guruplarda aydınlatmaprog

-ramı başlatıldıktan itibaren sürü kekliklerinden 24, kafes kekliklerinden ise 25 gün sonra ilk yumurta

alınmış olup,bu süre Meyer ve Millam (1 986)'ın yu-murtaverimiyönünden seleksiyona tabitutulmuşve tutulmamış kekliklerden ilk yumurtayı elde edene kadar geçen 25ve28 günlük süreile benzerlik gös-termekt edir. Kafeslerde tutulmu ş olan dişi Kı nal ı Keklikler.yu mu rtaları n ı yuva yapmadan rasgele bir yere yapmışlardır. Beani veark.(1993)'da Çil Kek· likler üzerinde yaptıkları çalışmada, kaleste

zor-lamalı olarak şiftl eştirile n keklikl erde yuva yapma

.Şekil 1.KeklikCivcivlerininBüyüme Eğrisi.

Tablo 5 ve Şekil t'de görüldüğü gibı Kınalı K ek-lik civcivlerinde haftalık canlı ağırlı k artı şı ilk 4 haf -tada oldukça düşük gerçekleşmiştir. Ancak 4. h at-tadan itibaren 10. haftaya kadar,ilk 4 haftaya göre canlı ağırlık artmı ş ve sonra tekrar bu artış oranı azalmıştır. Keklik civcivlerinin 18. haftada 426.68 g bulunan ortalama canlı ağ ırlıkları nın, anaç kek-liklerinortalama ergin canlı ağırlıkları olan 411.39 g

değerinden yüksek olduğu görülmektedir. Ke k-liklerden ilk yumurta ortalama 34haftalık yaşta alın­ mıştır.

Keklik civcivlerind e ilk 15 günlük yaş dö -nemindeönemlimiktarda civc iv kaybı meydanag el-miştir(Tablo 5).Otopsi velaboratuvar bulguları so

-nucu, bunun sebebinin cocciozis hastalığ ı olduğu tespit edilmiştir.

Haftalar n X Si< %V

Çıkım 44 13.7 4 0.10 0.04 1. 36 19.98 0.41 12.22 2. 34 27.82 0.86 18.12 3. 28 39.18 1.33 17.92 4. 27 58.21 2.19 19.57 5. 27 77.1 1 3.10 20.89 6. 26 10 5.18 3.94 19.12 7. 26 135.33 4.24 15.9 6 8. 26 161.2 5 4.93 15.58 9. 25 192.19 5.26 13.68 LO. 25 223.01 6.48 14.53 lL. 25 251.67 5.33 10.59 12. 25 272.36 5.60 10.27 13. 25 309.36 7.40 . 11.96 14. 25 330.40 7.5 6 11.44 15. 25 356.23 7.77 10.90 16. 25 382.86 7.92 10.34 17. 25 400 .0 8 7.87 9.83 18. 25 426. 68 8.64 10.12 19. 25 433.75 8.23 9.49 20. 25 431.32 8.93 10.36 -21. 25 428.74 8.86 10.33 24. 25 445.86 9.95 11.16

Tablo5.KeklikCivcivlerininÇık ı mAğ ırlı kl arı veHaftalara GöreCanlı Ağ ırlıkArtış l a rı.

Denemeye alınan guruplar arasında yumurta ağırlığı ve yumurtlama randımanı özellikleri ba-kımından farklılık (P<0.01) bulunmuştur. Özellikle yumurta verimi bakımından sürü kekliklerinden alı ­ nan ortalama 38.40 adet olan yumurta verimi, kafes kekliklerinden elde edilen 11.20 adet

yu-murta veriminden yüksek bulunmuş olup

(P<0.001), döllülükoranı ve kuluçka randımanı gibi özelliklerde dedurum yumurta verimindeolduğu gi-bidir (P<0.OO1). Fertil yumurtalardan çıkan civciv

oranı yönünden kafes ve sürü keklikleri arasında herhangibirfarklılıkyoktur (P>0.05).

Kınalı Kekliklerin civcivlerininçı kı m ağırlığ ı, ha

f-\el~.ô. ~1~'VO",h,ô.<~r.ltk,ô.Wf'yI,~.,'ô.~9&, -~'X'm eğri leride Şekil 1'degösterilmiştir.

Far klı BakımŞa rt l a r m d aKmah Kckliklcrin ...

davranışınınçokzayıf olduğunu bildirmişlerdir. Elde edilen sonuçile benzerdir.

Rasgele çift leşti rilen sürü kekliklerinden o

r-talama 38.40 adet yumurta alınmıştır. Ancak ka-festeki diş i kekliklerin tabii hayat için bildirilen (

Ki-ziroğ lu, 1983; Kuyulu, 1948) yumurta sayısından

bile düş ük say ı da ortalama 11 adet yumurta

ver-meleri;barınma, besleme,yumurtaların toplanması

esnas ındaki strese ve hayvanların kafes sistemine

adaptasyon güçlüğüne bağlanabilir. Sürü

kek-liklerinden elde edilen yumurta sayısı ise Kınalı Keklikler için Yannakopoulos (1992)'un bildirdiği 50.36ve Meyer ve Millam (1986)'ın yumurta verimi yönünden seleksiyona tabi tutulmuş vetutulmamış

keklikler için elde ettiği 65 ve 49.96 adet yumurta sayısından düşük bulunmuştur. Bu araştırmadaki düşük yumurta verimi, denemedeki hayvanların üzerinde yumurta verimini artırıcı yönde herhangi bir seleksiyon yapılmamış olması ve direkt tabiiha -yattan getirilmeleri nedeniyle olabilir.

Denemede kullanılan gurupların yumurtlama periyodu kafes ve sürü kekliklerinde sırasıyla68 ve 83 gün devam etmiştir. Ancak hergün yumurta alı­

namamış, yani yumurta verimi %'si sürü

kek-liklerinde %47,kafes kekliklerinde ise %.16 olarak gerçekleşmiştir.

Buçalışmadasürüde ortalama yumurta ağırlığı 19.31 g bulunmuş olup,bu değer Yannakopoulos (1992)'unbildirdiği 20.34 g ile benzerbulunmuştur. Kafes kekliklerinden elde edilen yumurtaların or-talama ağırlığı 18.999 olup sürü kekliklerinden elde edilen yumurta ağırlıkları ile aralarında farklılık önemli bulunmuştur(P<0.01).

Sürü ve kafesteki kekliklerin döllülük oranları

sırasıyla; % 89.06 ve % 57.14, kuluçka

ran-dımanları ise; % 81.25 ve % 53.57 olarak

ger-çekleşmiştir. Kafesteki kekliklerdeki döllülüğün ve kuluçka randımanının düşüklüğü, Kınalı Kekliklerin monogam davranışta olmalarına ve kales- sis-temininhayvanlar üzerindeoluşturduğustrese bağ­ lanabilir. Sürü kekliklerinden elde edilen döllülük oranı, Yannakopoulos (1992)'un bildirdiği %

88.05'lik döllülük oranına benzerlik göstermekledir. -Deneme guruplarında.n elde edilen kuluçka

ran-dımanları ise, yineaynı araştırıcının % 88.31 olarak

bildirdiği kuluçka randımanından daha düşük olan 9

değerlerdir. Kuluçka randımanı için sürü kek -liklerinden elde edilen değer, Thompson ve ark.

(1 992)' n ı n Çil Keklikler için bildirdiği % 44.1 ve %

60.4 değerlerinden yüksek; Monetti ve ark. (1988)'nın Çil Kekliklerde rasyonun kuluçka ra n-dımanınaetkisini belirlemek içinyaptıkları çal ış mada

bildirdiği % 83.39'la benzer, % 93.94 ve % 85.51

değerlerinden ise daha düşüktür. Deneme grup -larından elde edilen çıkım gücü,SÜrü vekafes kek

-liklerinde sırasıyla; % 91.11 ve % 93.75 olarak

ger-çekleşmiş ve bu iki değer aras ında istatistiki olarak bir fark bulunmamıştır(P>0.05).

Çıkım ağırlığı ortalama 13.74 9 olarak b u-lunmuştur. Bulunan bu değer Çil Keklikler için bil -dirilen (Monetti ve ark.,1988) 7.96-8.78 g'dan daha yüksek bir değerdir. Kınalı Keklikler için bu özellik ile ilgili herhangi bir literatür bildirisine ra

st-lanmamıştır.

Çalışmada elde edilen keklik civcivlerinin canlı

ağırlık artışları oldukça yavaştır. Özellikle ilk 4

hat-tadaki 56.37 9 olan canlı ağırlık ortalamaları, Her-mes ve ark. (1984)'nın Taş Kekliği civcivlerinden 4. haftada elde ettikleri ortalama 150 g'lık canlı ağır­

Iıklanönemli oranda düşük bulunmuştur. Aynı araş­

tırıcılar, 16haftalık keklikağırlığını erkekler için 556 -583 g,dişileriçin 464-484 g olarak bildirirlerken,bu çalışmada aynı haftadaki canlı ağırlık385.8g olarak

gerçekleşmiştir. Bu değerler arasındaki fark, üze

-rinde çalışılan keklik ırkıarının farklı oluşuna bağ'

lanabilir. Bir başka faktör de, Kınalı Keklik c iv-civlerinin hayatlarının ilk dönemlerinde tabiatta proteince zengin böcek ve böcek yumurtaları ile beslenmeleri (Kuyulu, 1948;Turan, 1990) gerçeği,

çalışmada sağlanan % 26.33 Ham Protein ora

-nından daha yüksek değerde protein ile

bes-lendiklerini düşündürmektedir. Ancak Kınalı Kek-likler için Degen (1987)'in bildirdiği 428 g'lık ergin canlı ağırlıkla, bu araştırmada anaç kekliklerin or -talama 411.39 q'hk ergin canlı ağırlık değeri ben -zerlik göstermektedir. Kınalı Keklik civcivlerinin 19. haftadaki ortalama canlı ağırlıkları olan 433.75 g'lık ortalama değer; araştırmadaki anaç kekliklerden ve Degen (1987)'in bildirdiği ergin canlı ağırlıklan yük-sektir.

Kınalı keklik qivcivlerinden ilk yumurta ortalama

Ç~TlN, KIKIKÇLGÜLŞEN

ark. (1993)'nın Kınalı kekliklerle aynı familyada yer

alan suhmler için ilk yumurtlama yaşı olarak

bil-dirdiği 41 haftadan dahadüşükbirsüredir.

Sonuç olarak; Kınalı Kekliklerin,entans if şart­

larda bakım ve beslenmelerin e özen gösterildiği

müddetçe sürü halinde yetiştiril meye yatkın ol

-dukları söylenilebilir. Av hayvanı veya broiler gibi

değerlendiril mekisteniyo r ise ,Tablo5 ve Şekil t'in

ışığı alt ı nda 18 haftalı k yaşın canlı ağırlıkaçısından uyg un bir yaş olduğunu söyleyebiliriz. Kınalı Keklik

civcivlerinin bOyüm e dön emlerinin başlangıcında

Koksidiyozise aşırı duyarlılıklarından meydana

gelen kayıpları ve büyüme hızlarının Taş Kekliğine

göre düşüklüğü (Hermes ve ark.• 1984), bu ha

y-vanların enlansif yetiştincilik yolu ile tabii hayattak i

varlı kla rı nı sürdürmelerine katkı sağlan ması ve av

sektöründe kullanılmalarına kısmen engelteşkil e

l-mektedn. Ancak, Kınalr Kekhk üzerinde entans if

şartlardabakı m-besleme. davranış özelliklerinin i

n-celenmesi. duyarlı olduğu hastahkların araş­

tırılması.özellikleyumurtaveriminiart ırıcıyöndese

-leksiyon çalışmalarının uygulanması çalışmalarına

ihliyaç vardır. Bu sayede hem tabii hayatın k

o-runması, hem de av sektörüne katkı sağlanması

mümkünolabilecektir.

Kaynaklar

Beani,L,Cervo,R., Dessi-Fulqhen,F.(1993). lnüuence

of mate cheice on repr oduetive success of captive grey

partridges. Anim.Breed.Abstr.,61,12.

çetın. O. (1993). Kınalı Kekliğin korunması ve üretımi.

Türk Vet.Hek.Dergisi,6.1,29-30.

Degen, AA (1987). Responses of two Negev Desert

Phasianids, the chukar (Alectoris chukar)andthe $and

partridge (Ammope rdix heyi),to oiets of ditterent water

content.J.of Arid Envircnrnents.12,169-174.

Hermes, J.e., Woodard. A.E.. Vohra. P., Snyder, R.l.

(1984).The ettect ollighlinıensity. lemperature anddiet

ongrowıh in Red-Leggad Partridge.Poultry SCi..63.871

-874.

Hermes,J.e.(1991). Hatehability,type and dist ributionol

errbryo abnormalities and karyoty pe as aflected by

length of preineubation storage. Anim. Breed. Abslr.,

59,1,611.

Kiziroğlu, i.(1983).Türkiye Kuşlan.T.OKS.TabiiHayaıı Koruma GenelMüd ürlüğü Yayınları.

Kutsal. A., Alpan, O., Arpac ık, R. (1990). Istatistık Uy

-gulamalar.Bizim Büro Basımevi, Ankara.

Kuyulu,SA (1948). KınalıKeklik.Yurtta ve Dünyada Av

ve DenizSporları. 1.3.4·5.

Mantovani. C., Cerolini, S.. Mangıagalli, M.G.. Bel

-la ga rrtıa. F.,Rizzi,R. (1993). Egg laying of caged phe

-asants in a corarclledenvironmenı. Anim.Breed. Abstr..

61,11,6530.

Meyer, W.E., Millam, J.R. (1986). Primary teether molt

and serum luteinizing hormone coneentration in chukar

partridge(Aleeloris chukar)during a photoperiodically i

n-ducedmolt with orwithout fasting. Poultry Sci. 65,1615

-1622.

Menetti. P.G.,Benaset M.C.,Berardelli, C.(1988). Efteet

of the arnount of protein in Ieeds on reproduclive per

-termence of partridges reared in captivity. Nutr. Abstr.

andRev.•58, 3, 1462.

Menetti. P.G., Benassi, M.C .•Berardelli, C.,Gubellini.M. (1990). Ettect of the amount of dietary prot ein on rep

-roduetive efticiency in the Gray Partridge. Anim.Breed.

Abstr., 58, 2,t217.

Özçelik. M.(1995).Kuşlar Dünyası. BilimveTeknik.328.

66-73.

Thompson , D.J.• Burger. V.G., Serret. B.. Gansuirt, C.

(1992 ). Eveıu atio n of the productivity ol two strains ol

GrayPartridge.PouhrySCi.,71,1400-1402.

Turan, N. (1990). Türkiye'nin av ve yaban h

ay-vanları:Kuşlar. Orman Gen. Müd. E{Jitim Dairesi Baş­

kanlığıYayınları.

Yannakcpculos.A.L.(1992).Greek experienceewıthGa