Rebia Tevfik Başokçu'nun biyografisi

/

b%3>

REBlA T ,V,-İA Ü^OivÇUfNUK BİYOGRAFİSİ

- 3

( ¿ ( 8

16Ü? de İstanbul’da doğmuştur. Aile kütüğü, birinci Sultan Ahnet- in Okçub şısı Emin Efendi ile başlar. Büyük babası OsmanlI imparatorlu­ ğunda Bosna Her sekten başlayarak Edirne'ye kadar Umum P.umali Lofterdor- H ğ ı etmiş Ali Rıza Beydir. Babası ticaret ve Nafıa nezaretleri Umum Muhasebecisi Pevfik Beydir* Türkiye'nin tanınmış kıymetli ressamla­ rında» Refet Tevfik Başokçu'nun kızkardeşidir. Robia îevfik Başokçu 1907*de İkinci Sultan "ahmut'ua aliye k a z ı n Nafiz Paşa’nin torunu

Ahmet Aziz Bey’le evelenmiş, dokuz senelik izdivaçtan sonra ayrılmıştır. Ahmet Aziz b e y Trabzon efterdarlığmdan emeklidir.

TAHSİL HAYATİ: Rebia Baçokçu tahsilini hususi hocalarla yapmış olmasına i’ağmen : ar iilmuall isnat'tan birincilikle diploma almıştır.

193 den 194o sonesine kadar Paris'te Sorbon Üniversitesinde P e ^ ^loji Modern kurslarını takibetmiştlr. Alman işgalinde Paris Üniversitesi'nin Bitler t rafından k »atılması üzerini etüdlerini bırakmak zorunda kal­ mıştır. Fransızca, imanca* lisanlarinı yazar, okur, konuşur, biraz da

İngilizce bilir. ğ,^,, ' ' ,V' ■-- .

ç aL1ş:."-/v : LIYAT i ; ilk ünya Savaşı sonunda 1920 de İstanbul'dan Paris'e gitmiş ve oradan Almanya'ya geçmiş, kendi hayatını kazanmak arzusuyla iş alemine atılmıştır. Evvela çok küçükten başlayarak sonradan büyük bir terzihane olan 'Saadi* ismini taşıyan Berlin'de BudapeşteStr. de 100 işçi çalıştıran bir müessese meydana getirmiştir^ níaJljjjwsoase üç sone Berlin oda balolarında birinciliği kazanmış ve Berlin’in en yüksek moda evlerinden biri olmuştur. Hitler gürültüleri sırasında müessesesini Paris'e nakletmiş, Paris'in Champa Elysees caddesinde 72 numarada güzel bir daireye yerleşmiştir. İkinci Dünya Harbi başlamadan evvel kendisini nodo hayatındanbüabütün uzaklaştırmş, yazı alemine girmiştir. Paria

radyosundan Türkiye’ye her hafta konuşmalar yapmış , Paris'ten Türkiye gazetelerine yazılar göndermiştir. O zamanddn beri yanlız yazı ve sosyal hizmetlerle meşgul olmuştur.

(

SOSYAL HAYATİ t İlk ünya lor binde' Kızılay Boğaziçi şubesinin Bebek'teki ' erkezinin i are heyetinde katibe olarak çalışmıştır. 192?'de Berlin'de merhum BÜy k elçi . enalettin 6ani Paşa samanında sefarette Tüne himayei Etfal Cemiyeti şubesi Büyük piçi tavaf m d n kurulduğa zaman idare

Reisi seçiifcniştir.

1938 de Paris'te: Büyük f i n c a n zelzelesi felaketzedelerine yardım gayesi le Paris'te bir cemiyet kurmak teşebbüsüne geçmiş, bu teşebbüs çok ba­ şarılı olmuştur.'Aid* a la Turquie' ismi verilen bu cemiyete Fransız Cumhurreisi Albert Lebreun, Dahiliye Nazırı Albor Sarrau ve Atatürk'ün dostu General lîugene gibi on tanınmış şahsiyetler de dahil olmuş her taraftan toplanan mühim iktarda paralar ürkiye'yo bankalar vasıtasıyla gönderilmiştir. 1934 te İstanbul'da bulunan .'İmanlardan bir kısmı Aya- sofya Camii'nin mahzenlerinde keşfettikleri bir sandık içinde eski

Yunani’İare ait 1- adet demir miğfer bulmuşla*, bunları Türkiye'den kaçırıp yabancı müzeler© satmak kaygusuyla harekete geçmişler, fakat sandığı caniden çıkartacak itiraaö edilir bir Türk'e ihtiyaç vardır, 0 aralık Berlin'de bulunan Rebia Başokçu akıllarına gelmiş ancak onun yardımıyla böyle bir işin başarılabileceğini dUşünmüşlor müzelere sa­ tacaklara bu servetin . ‘.5% nin kendisine verileceğöni teklif ederek yardımını ve İstanbul'a gitmesini istemişlerse de Bağokçu vaziyeti hemen o zamanki derlin Büyük İçirtiz Kemale 11 in Sami Jaşa'ya haber vermiş, Kemalettin Sami Paşa'nin derhal Ankara'ya giderek alayları Atatürk'e bildirmesi üzerine bir hafa geçmece* Ayasofya Camii müzeye

tahvil edil- iştir. Bu suretle de eeki eserler soygunculuğuna son verilmiştir.

İkinci ünya Harbi içinde 19^1 senesi başında Ankara'ya gelmiş, Vatan gazetesi sahibi Ahmet • nin • ın daveti üzerine yazı hayatına

başlamıştır, aynı zamanda Ankara' Yardım ‘evenler ■ erne.lin'de propo-ganda şefi olarak bir müddet bulunmuş, Ankara radyosunda da uzun

!: *

zamanla® konuşmalar yapmıştır,

YaZI IiAY,.Pi.; ilk kitabı olan faris Cehennemin*d© Basıl Kurtuldum? adlı eseri evvela vatan gazetesinde tefrika edildikten sonra 19+2 *de Yardım Sevenler Derneği menfaatine basalmıştiî. Bunu müteakkip 'Avrupa'da

20 Se en Nasıl Geçti?' adlı kitabı yine Vatan fcazatesindı tefrika olarak neşrolunmuş o zamanki satış derecesine göre bir sen e zarfında 9000

nüsha basılmış ve satılmıştır. Bu kitap B illi Eğitim Bakanlığı tara­ fında -İllaki barımdan faydalı görülmüş ve mektepler için alınmıştır.

Daha sonra 19 4 'te Yeni Sabah gazetesi adına Bulgaristan ve Yunanistan'a gitmiş gördüklerini 'Hür Yunanistan ve Bulgaristan'da Gördüklerim' adlı yazıları e v ela gazatedo çakmış sonra da basılmıştır. Bir c’e "Daima Asla' ad : ı a ir hikaye kitabı yakında neşrolunacaktır.

194-6 da Vatan gazetesini ..tem s ilen tekrar Parie'© gitmiş i irleşik illetler# basınında acredlté gazeteci sıfatıyla ça işmiş,

inlandiya ’daflflt ibaren İskandinavya , Ingil ere wo b itilin Avrupayı

dolaşmış ve gazetesine yüzlerce makaleler ve röportajlar göndermiştir. Bu sırada T'ato ’nun Avrupada’ki askeri manevralarına da davet edilmiş ;ir. 1952 de Fransız eniz "icareti Bakanlığı tarafından Amerika’ya kadar gidin gelme bir tr na tlantik seyahatine davet edilerek *Le Libcrte*

gf isiyle New York’s gitmiş f kat oradan Paris’e avaetini geciktirmiştir. Bunun sebebi çocuk terbiyesi ve kültür sisteminizin ekseriyetle son

derece bozuk oluşundan derin üşüntüler duymakta ve şarlatanlıklarüa^uzak faziletli iyi insan yetiştirmı esasları üzerinde dört ile onsekiz yaş­ ları ar sind a 250 kişilik bir yetim mektebi yaptırmak gayesiyle Amerikalı dostlarımızın sempatilerinden istifadeyi ümid etmesidir. Bu maksatla

1955 Ek

komitesi’ ui kurmuştur. Başlangıçta İA üyo3i bulunan bu komite»nin 19i* da Washington*da bir şubesi açılmış, Amerikalı .iyelerin sayısı .«5 i

bulmuştur. Bunların arasında TürAiye-de hizmet etmiş Amerikan Büyük Kişilerinden Mr. Me. Ghee, .Mr. Grew. Mr. Edwin Wilson bulunduğu gibi i :s Lilian Rock , Miss Mildred Bixbv gibi avukatlar ve is, iranees r. Belton gibi meşhur mebuslar* da yer"almışlardır. Aynı zamanda Amerikan ‘aliyesi de okul, projesini tetkik ve tvsvip e t :ikten s o m a Amerika * dan "para toplamak hakkını komiteye ver-iştir. Tam işe baş­ lanacağı sırada oriitenin .kurucusu ve reisi > çilen Sebia ,acokcu’nun pek alır bir enfakçfis geçirmesi işleri alt Üst etmiş, Baçokçu n!-eri-

k a ’da kolamamın İstanbul'a avdet etmiştir, .akat okul geyaaini terketmemi 2 Kasım I960- da Osmanbey Şair î,ig,ar Sokan yo Hiçöönmez apartmanın 6

numaralı . airesinde komitenin aynı isim alcında İstanbul merkezini kur-*- muştur.îr-are eyeti a z a l a n arasında Safiye Küsayin Bibi, Profesör

eiia ..'emin* Nazlı G.a spirali, İffet Halim Uruz gibi memleketimizin en kıymetli kadınları yer alnaçlardır. ..

¿u fazilet okulu projesine karşı büyük bir hassasiyet gösteren İstanbul Valisi Sayı Refik Tulga , ve Belediye Reis Muavini ;dnan Çelikoğlu'

Okulun kurulma fi için umoli l-'ieari tepelerinde 5*5 dönümlük devlete ait güzel bir araziyi 1962 so rune kadar okula başlanmak şartiyle - örneğe

tahsis etliklerini resmen bildirmişlerdir, b u karar üzerine eis Pebia Baş okçu ile Reis Vekili Safiye H işeyin Bibi 1961 sonbaharında New York’a

gitmeye, oradaki ko iyeyle işbirliği yaparak projeyi hakikate ulaştıracak fonu toplftraiya çalışacaklardır.

Başokçu’nun ömrü vefa o tiği takdirde ’Son Hamle’ ismini vereceği ve bir gönüllü asker kadının son perelerini vatandaşlarına bildirecek bir kitap daha yazacaktır.

Taha Toros Arşivi