SÜT İNEKLERİNDE STAFİLOKOKKAL MASTİTİSLER İÇİN AŞI ÇALIŞMALARI

Vet. lIil. Dcrg. (2001). 17.4: '.1-19

SOT

iNEKLERiNDE STAFiLOKOKKAL MASTiTisLER iI;:iN

A~I <;:ALI~MALARI'

H. Huseyin Hadimlil@ Osman Ergani~ 1

S

tudi

es

on

S

taph

y

l

o

c

o

ccal Vaccin

es

for Ma

s

titi

s

in

D:'lir~'

Co

w

s

Ozet: Bu ~all.$mada. 010len Staphylococcus aureus a.$lian lie sOt ineklerinde stalilokokkal, masllt1slenn inSldenslnin azaltilmasl ama91andl. Klinik ve subklinlk mastitis,erden izole edilen S. 8ureus sU.$lan kullanllarak alOminyum hidroksil veya minerai Vag ad/uvanlll olo/en S. aureus bakeerin ve baktenn+toksoid (kombine) allilar haZlrlandl. 010161"1 S. au· reus a.$llarmln saha ~r1larlnda kurudaki inek ve dUvelenn kan ve sOt serumlarmdakl ImmunOjenlk elkmhk/en (an· uSlahlokokkal. anti U· ve l3·hemolizin anlikorlann olu.$umu). suuekl somatik hOcre sayllar! ve meme i9i S. aureus en· fekslyonlan uzenne etkileri belirlenmeye 9ah.$lldl. Denemeler, 7·8 ayhk gebe IS ba.$ kurudaki Holstein mek ve 12 ball Holstem duve olmak uzere toplam 27 hayvan uzerinde gergekJellllnidi. Otolen S. aureus (baklenn ve komblne) alillan: meme USlu lenl dugOmu bOlgeslnden deri altl veya sag uyluk bOlgesinden kas i9i yolla 2 kez uygulandl. Konlroi grubu hayvanlara gore alilianan kurudaki mek ve dOvelerin kan ve sOl serumlarmda yGksek tltrede antlstalilokokkal (p.::Q.001). anti u-hemolizin (P<O.OS) ve anti Il·hemolizin (P<O.OS) antikorlar belirlendi. AYni zamanda, allih gruplann sullenndeki somallk hucre sayllan kontrol gruplanna gore daha dUliOk bulundu (P<O.OS). Blr laktasyondaki S aureus mastltlsleri: a.$11I kurudaki Ineklerde % 9.3-12.S oranlannda Iken kontrolgrubunda % IS.6 oranmda tespll edildl. A.$11i duvelerde ise S. aureus mastltlsleri % 8.3-12.S oranlarmda bulunurken a.$lslz dGvelerde % 33.3 oranlnda belirlendi. Anahtar Kelimeler : MastitiS. Staphylococcus aureus. alii, sOl9u mek

Summary: The aim of the sludy was 10 mvestlgate autogenous Staphylococcus aureus vaccmes In control of masllus In dairy cows Selected strains of S. aureus tsolated from both clinical and subclinical cases were used to prepare au· togenous S aureus vaccines (bacterin and bactenn + toxoid) in aluminium hydroxide or minerai oil adluvanlS. Sera and milk samples collected from dry cows and hetters were analysed for Immunogentc activity of S. aureus vaccines by detection of antibody Illers to staphylocoocal anhgens. 0.' and p·haemoIYSlnes. mfluence on somatIC cell counts and Intramammary S. aureus InCidence. Experimental studies were carned out on a 10lal 27 animals (pregnant for 7·8 months 15 dry cows and 12 heifers). Autogenous S. aureus vaccines were administered to cows by subcutaneous route m the area of supramammary lymph node or mtramuscular route to semitendmous muscle. In companson with control groups. antibody levels to staphyloccaJ antigens. and 10 the 0.- and p. haemollsmes were Significantly higher (P<O,OOI, P<O.OS and P<O.OS. respectively) In the sera and whey from vaccinated cows. The average somatic cell count In the milk samples of vaccinaled cows were also found to be significantly less (P<O.OS) than nonvaccinated cows The ratio for the S. aureus mastitiS in a lactating period. in dry cows vaccinated baclerin and combined vac· cines was t2.S % and 8.3 %, respec1ivety. IS.6 % In nonvaccinated dry cows. For Ihe vaccinated heifers. the ralios were 93 %, 12.50

,'0. white 33 3 % In nonvacclnated heifers. Key Words: MastitiS. Staphylococcus aureus. vaccme. dairy cow

Giri~

Maslltls. butun dOnyada suI hayvanlannln meme bezlnde yangl lie karaktenze. sOl venmlnin azal· mas Ina. suI kalitesinln bozulmaslna ve onemli de-recede ekonomtk kaYlplara sebep olan bir hastafikUr (Bramley

ve

Dodd 1984, Philpol 1984).

Hastallk elkenJennin polimlkrobtyal daglllm gos-fermeSi, hayvan-c;:evre ili~kjsi ve kotO yonetim gibi ~­ ~llli faklorfer mastillSln eradlkasyonunu ImkanSIZ hale getirmekleair (Smith 1983). YavruJann beslenmesi

ve

(jdl~ T.mhl 13.12,2(X1I <!! hhJlblllh<in clcuk.cdu,tr

Insan sa91191 aC;:lslndan mastitisli sut kullantmtntn sa· klncafl olmasl mastitlsle miJcadelede hayvanlann ko-runmastnl 6n plana C;:lkarmaktadlf (Colditz ve Watson 1985). Ulkemizde (Arda ve iSlanbulJuoglu 1979, Arda ve istanbulJuoglu 1980, Ate~ ve ark 1991, Ergani~ ve ark 1993, Erganj~ ve ark 1995. Sezen

ve

ark 1986) ve dOnyada (Craven ve ark 1986. Francis ve Carol! 1986, Jones 1993. Jonsson ve ark 1991) yapllan

c;:a.

h~malara gOre khnik mastlltstenn % 60-65'101 ve subk· Jinik mastitislenn % 80-85'lni stafiJokoklar olu~­ lurmaktadlr. Ozellikle Staphylococcus aureus sOt

Hu \<lII~l1la. Si,:II;u~ Unl\CrSIIC~1 Arn~lIfma FmUl lar:l!mliall dcslc~lcncn 3}111 :ldll dO~lOm le/lllln hir tx;lunll.inden ()7cllcm11l~lIr

IPru),: i'<o: SABE·961r7l).

H,\Dl"'ILI. E:RGAN1S

venm!nde 6nemh 61yude azalmaya, somatlk huere sa-y!smda artl~ ile sonLN;lanan, ledavis! sm!rl! ve rnaliyeti yuksek maslitislere sebep olmaktadlf (DeGraves ve Fetrow 1993, Francis 1989).

Mastlt!s, toplam SI{W hastahklannm % 26's!n!

otu~lUrmak1adlr (Philpot 1964, DeGraves ve Fetrow t993). Ekonomik kaybln % 70-80'inl subklinlk mas-tl1lsler. % 20-3O'unu da klrnlk mastltlSler OJu~­ lurmaktad!r (Vestweber 1993, Miller ve ark 1993). Masti1!S konlrol programlan mastitislenn insidensini azaJtmaYI amaylamakla beraber, kullaOlJan metotlann mahyetinin yUksek olmasl, suI bile~imini ve katitesini bozmasl ve bazen yelersiz kalmasl sebebiyte zaman zaman islenilen sonuytar ahnamamaktadlr (Craven ve W,lhams 1985. John ve Dodd 1984). 8u yuzden, mast!tlste mucadetede hem koruma hem de tedavide yenl metat/ann geti~tirilmesi zorunlu olmaklad!r (Vest-weber 1994).

Stal!lokokkal subkhnik mastltislerin en az % 3O'u antrblyotikler ile ledavi edilememekte velveya mastitis kontrol programlan etkisiz kalabilmektedir (Gudding ve ark 1984, Moore ve Heider 1964). Bununla binikte, slalilokoklann merne dokusunda olu~turdukJan mik-roapselerin' g~ici olarak kapanmasl lie subklinik en· lekslyonlann yakla~lk % 20'sinde herhangi bir tedavi uygulamaks!zm, kendiliOinden iyile~me go-rulebilmektedir (Yancey 1993). Meme iyi en· leksiyonlann kendiJiginden iyile~mesi. yevredeki mik-roorganizmalann immOn sislemi uyarmasl ile belini olyude rnerne bezinde ve sOt sekresyonlannda hu-moral ve hUcresel baOI~lkhOln olu~masl ile aylk-lanabllmekledir (NICkerson 1993b).

Ruminant/ann merne bezi savunma sistemlerini desteklemek i9n spesifik mikroorganlzmalardan ha-zll1anan a~llann lek ba~ma veya kombine ~ekilde ve· nlmelen lie kan ve sOt serumlannda yeteni seviyede antlkor olu~turulmasl ama91anmaktadlr (Nickerson ve ark 1991). Mastitis'le kuliaOilan veya ge/i~tirilecek a~I' lar; (Buddie ve Pulford 1983, Coldilz ve Watson 1985, Wldel 1994, Hadimli 1996, Calzolari ve ark 1997) mastitis sl~lIgml ve ~iddetini azaUmah, yeni meme iyi enleksiyonlarr engellemeli ve mevcut enleksiyonlan

Iyile~tlrebilmelidir. Stafilokokkal mastitislerin olu~·

lurdugu kaYlplann yuksek olmasl sebebryle daha yOk S. aureus a~1 yah~maJarr yapllml~ da, E. call. Strep-tococcus ssp. ve Corynebactenum ssp. 'Ier lie IlglII ara~!lnnatarda bulunmakladlf (CoJditz ve ark 1985).

A~I 9ah~malannda, antijen kaynagl olarak kul· lamlacak su~un yanll$ s~imi, a~1 materyalinln uygun yol ve kompozisyonda verilmemesi, uygun epiloplann S8((ilememesi gibi unsurlar bagl~lklamada ba~nslz olunmaslna sebep olmaktadlf (Nickerson ve ark 1985. Firat ve UysaI1988, Walson 1988). Aynca. a{>lOm ko-ruma sOresi ve a~lIama sonrasl olu~abilecek Van el· kilerinin bilinmesl gerekmektedir (Yancey 1993). Meme ustO lent dO~umO bOlgesine a~llann deri altl uy· gutanmasl. lenlalik daglllmdan dolaYI burada sen· tezlenen anfikorlann meme sekresyonlanna yuksek seviyede g~i$ine izin vermesi nedeniyle Iokal humoral ve hOcresel bagl~lkllOI daha iyi uyarmaktadlT (Calzotan ve ark 1997. Giraudo ve ark 1997, Nonnecke ve ark 1986).

Stafilokokkal mastItis a~1 yaJl~malannda; yo· OunJukla khnik ve subkhnik mastltlslerden izole edllen S. aureus su~tarl kullanllmaktadlT (Watson 1988, Nlc, kerson ve ark 1993, Nordhaug ve ark 1994a. Calzolan ve ark 1997. Glraduo ve ark 1997). Bununla blnlkle, koaguJaz negatil stalilokoklann kullanJldlQI a~1 va· h{>malannda, S. aureus mastitislere kar~l belirgln blr koruma saglanamazken, koagulaz negalil slatilokokkal mastitislerin kontrolOnde ba$clnir sonuQlann allndlgl ilade edilmektedir (Buddie ve Pulford 1983).

Bu r;:ah{>mada, stafilokokokkal mastllislenn kont· rolO ilfln atOminyum hrdroksit veya minerai yagh ad· juvantlarla kombine edllen otojen S. aureus (baklenn ve bakterin+toksoid) a~llan lie suI ineklen a~llandl. Saha ~rtlarlnda a~11I hayvanlarrn kan ve sut se-rumlannda anlistailiokokkal, anti ( l -ve [l-hemolizln an· tikor titreteri. sOtteki somatlk hucre saYllan ve merne 191 enleksiyonlann oranlarr uzenne a~llamanJn etkllennln belirlenmesi amaylandl.

Materyal ve Metot

Qah~ma. 7-8 ayhk gebe 15 ba~ kuru donemdek! Holstein inek va 12 ba~ Holstein dOve olmak Ozcrc 27 slglr Ozerinde geryekle~tinldl (Tablo 1).

Tablo 1. Cah$maya ahnan slQlrtann laktasyon durumu. Olojen S. aureus a$1 furlen. uygulama yerlen ve saYllan

Deneme A$I Turti EnJeksryon Alilh Kontrot Laklasyon

Gruplan ~ekli GNP Grup D6neml

Deneme 1 a AI(OH)3 Baklerin Deri alh 4 Kuru

1b Al(OH)3 Bakterin Derialll 3 Ouve

Oeneme 2 Mineral Yagh Baktenn Derialll 6 3 Ouve

:-out ind.:l .. rindc ~tllfilokokklll mllslilisler ...

Khntk ve subklmtk mastttisierden izole edilen

(Henstyl 1994) ve « ve 0- hemolizln Iitrelen yQkSek

olan

S

.

aureus'lar

olof8n a~llann hazll'lanmasll"lda

anlltan kaynagl olarak kullantldl.

~llama 6ncesi

va

somas •. 25. hahaya kadar 4 haftallk arahklal1a her hayvandan ayn ayn kan

ve

SiJt orneklen toplandt.

SUI

6meklen: somatik huere saylSI

ve baktenY0IoJlk yOnden muayene edlk:li (ShaJm 1971). Kan ve sut serumian, anllStahlokokkal. anll a-ve 11- hemoliZln anllkorlar y6nunden lncelendi.

S

aureus Izolatlannm hemohzln Ozelhklerinin

Behrienmesl:

S.

aureus izolatlan (her unlle M1In ayn

ayrll Brain-Heart Inlusion Brolh (BHIB)'a ekJhp 16-18 saat 37 C'de Oretddi. Daha sonra 2500 rpm'de 30

da-klka santnlLij edlldi ve ustteki supematant SIVI almdl. FIZyoloJlk tuzlu su (frS) lie supernatant SIVI 112, 1/ 4, .. 1/1024~ekhndesulandlnldl

(l HemohZln aktlvllelerimn belirlenmesi ~in; Oze-nlenne e~1I mlktarda % 1 'lik Ylkanml~ tav~n eritrosili ilave edlldl. 37 C'lik su banyosunda 1 saal tutularak

lam hemoliz veren dilusyon tespll edik:li (Firat ve

Uysal 1988).

II HemollZln akllVltelennm bellrlenmesi ityin; uze-nlenne e~lt mlktarda % 1 'lik Ylkanml~ koyun enlrOSl1J .Iave edild, 37 C'lik su banyosunda 1 saal ve 4"C'de

btr geee tulularak lam hemohz veren dllusyon tesprt

edlldl (Firat ve UysaI1988).

Dl0ten A~llann Hazll1anmasl : ~I lZoialt olarak

bellrlenen S. aureus su~lanndan (her uOile ityln ayn) oloJen a~llar hazlrlandl.

Baktenn A~liann Hazlrlanmasl : ~I su~u S.

au·

reus izolatlan % 7 koyun kantl agara ekllip 37"C'de 16-18 saal inkUbe edilerek sal otarak Oretildi. Urelilen laze kulturden blrkarr kolonl %10 sterit sut serumu (yagslz lnek sutu rennin ile preslpite ediJdi ve ust SIVI 0.45 mm'lik mlltpor tlltreden sOzOlerek elde edlldl)

irre-ren Nutnent Broth'a eklldl ve 37 Cde 24 saat InkObe edlldi. Ureyen kullur 6000 rpm'de fer saal santrifCrj

edllerek 3 kez PBS ile Ylkandl. Baktenyel

kon-sanlrasyonu spektrolotomctre ve bakten koloOi saylm

yonleml rle kar~IIa~llnlarak lxl09 bakteIVml

ayar-laneh Baktenyel suspanslyonun ityenslne son

kon-santrasyonu % 0.3-0.5 oIacak ~ekllde (% 37'lik

lor-maldehlt (Merck) % l00'luk kabul edilerek

hazlrlanan) lorrnaltn katllarak rnaktlve edlldi

COp-debeeck ve Norcross 1985, Walson 1988. Watson 1992. NICkerson

ve

ark 1993, Nordhaug

ve

ark 1994b, Erganl~ ve Istanbulluoglu 1999). Otojen a~l­ lann kullanlm solusyonlan ityln; 1 klSlm (1 ml) baklenn

a~1 materyalr + 1 klslm (1 ml) minerai yag ad;want

{SpanSO 7.42 klslm+Span20 2.16 k,srffi-+. TweenSO

(SpanBO 7.42 klslm+Span20 2.16 klslrn+ TweenBO 2.37 klslm+Marcol 84.05 klslm) ite mekanlk blr

ka-n~tlnclda (mlkser) homojenize edlldi. Blr klslm (1 ml) bakterin a~1 materyaJi + 1 klSlrn (1 ml) aluminyum

htd-rokstt jeli (% 2O'ltk) altnarak manyellk kan~ttrlclda

ho-mo/enize edildi.

Korrt>lne (Baktenn+ Toksotd) ~Ilann Ha·

zlrlanmasl : ~I su~u S.

aureus

izolaUan BHIB'a eklhp 37 C'de 48 saat Inkube edildl. Ureyen kullur saninluJ edilerek loplandl ve usllekl supernatant SIVI01n (.(. ve Il-hemoliztn tItrelen beltrlendikten soma son kon-sanlrasyonu % 0.3'().5 olacak ~ekllde (% 3Tltk lor -maldehlt (Merck) % l00'luk kabul edllerek hazlrlanan) formalinle inaktive edllerek toksotd a~1 hazlrlandl (Firat ve Uysal 1987, Watson 1988, Watson 1992). Kom· bine a~tntn kuUanlm solusyonu I~in; 1 klSlm (I ml)

bakterin a~1 materyah + 1 klslrn (1 rnl)

S.

aureus ('J.-ve IHoksoidi + 2 klSlm (2 ml) alumlnyum hJdrokSlt tell (%20'lik) ahnarak manyetlk kan~lrnclda homo/enize edildi.

A~IIa(ln Stenlite. Zararslzhk ve TOkslsile Konl -rolleri : Bir mt a~1 materyali BHI8'a eklldl ve 3TC'de 1 haha eluvde lululdu. BHIB'dan preparat hazlrlanarak gram boyama yaplldl ve larkh kall besiyerlenne ektm

yapllarak uremenln olup oImadlOI tespit edildi.

Za-rarslzhk ve tokslsite kontrolleri ise; 3 yet¥tn beyaz la -reye 0.2 ml a~1 maleryali deri alit en,ekte edildi ve 1 hafta g6zlendi. Farelerde klinlk semplomlar gO-rutmemesi ve canh kalmasl sonucu a$llann glivenli 01-dugu kanaallne vanldl (Sears 1984. Ergan~ ve Is-tanbulluoglu 1999).

Oto/en A~llann Uygulanmasl : Kurudakl Inekler.

dOOuma 8 ve 4 hafta kala alummyum htdroksit (A12

(DH13) jellt otoien baklenn a~1

5 ml miktannda merne

OslO lenl dOOOmu b6lgesinde den alII ve oloJen korn·

bine a~1 sag uyluk bOlgesinde kas Irri yotta 2 kez

uy-gulandl (Nickerson ve ark 1993, Nordhaug ve ark 1994b).

DOveler; do{juma 8 ve 4 hafta kala mineral yaglt

ve alOminyum hldroksll leh K;eren oloJen baktenn a~I'

lar 5 mI miktannda

meme

ustu len! dugumu

001-gesinde deri altl yolla 2 kez uygulandl (Watson 1984. Watson 1992).

A,lillnn inekJeI"cieki fmmunoreni101el"inin 5efolojik Test·

lerle BeUrienmesl

Antlslafllokokkal Tilrelenn Mlkro Serum Ag· IUltnasyon T eS11 (rnSA T) ile Beltrlenmesl : DoQum

son-rasl 25. haftaya kadar a~11t ve a~ISlz lneklenn kan ve

sOt serumlanndaki anlislailiokokkal anlikor welen mSAT ile belirlendt. (Nickerson ve ark 1993, Erganl~

ve

ark 1997). mSAT: 96 g6zlU U laban" mlkropleytler

H,\I)]\IL!. ERGANI~

lenne 50 ml FTS daOlllJdl. Daha sonra birinci gOze 20 ml kan veya sOt serumu kondu, homojen iekilde ka-rlitlrlldt. Blrinci gOzden 2. gOze 50 ml dilusyon ak-tanlmak suretiyle son goze Kadar serumun 2 kalll su-landmnasl yaplldl. Serum sulandlrmalaomn Ozerine (her unlle iCin ayn ayo ail sUilanndan hazlr1anan) stalilokokkal tup aglOllnasyon antijeninden 50 ml ilave edildikten sonra mlkropleytler 37"C'de 24 saat Inkube edildi. Clkan sonU9lar nonnal sayllara cavrildl (amegin, 1/10=0, 1/20=1, 1/40=2, ... 1/10240=11) ve geometrik ortalamalan allOarak degerlendirildi (Nickerson ve ark 1993, Erganii ve ark 1997).

Anti Hemolizin Tilrelerinin Bellrlenmesi : Mik -ropleytlerin tOm gazlerine 50 ml FTS daglllldl ve 1. gaze 50 ml kan veya sOt serumu ilave edildi. Daha soma 1. gozden 2. geze 50 ml dilusyon aktanlmak surellyle son goze Kadar serumun 2 kalll su-landlnnaJan yaplldl (Firat ve Uysal l988).

Anti C/.-hemohzin Tilrelerinin Belirlenmesi; serum sulandlrmalan Gzerine (her unite ~in ayn ayn kul-lanllan ail sUilanndan hazll1anan) Illresi belli C/.- he-rnolizln ilave edildi va oda ISlsrnda 20 dakika bek-lendl. Surenln sonunda lum gOzlere 50 ml % ,'Jik ylkanml~ tav~n erilroslli Ilave edildl ve 37 QC'ye ayarlanmli su banyosunda , saat bekJetildi (Firat ve Uysal 1988). Clkan sonU9lar normal sayllara (6r-oeOln, serumun kendlsi=" 112=2, 1/4=3, ... 11 1024=11) cevrildi ve geometnk ortalamalan ahnarak degertendirildi (Erganii ve ark 1997).

Anti p-hemolizin Titrelerinin Belirlenmesi; serum sulandlrmalan Gzerine (her Onite ~in ayn ayo kul· lamlan ail sUilanndan hazlrlanan) litresi belli

P-hemohzln ilave edildi va ada ISlsmda 20 dakika bek· lendL SOrenin sonunda 10m gOzlere 50 ml % l'lik Y I-kanmli koyun entrosili ilave edildi ve 37 "C'ye ayar· lanml~ su banyosunda 1 saal ve 4°C'de 1 geee

beklelildl (Firat ve Uysal 1988). Clkan sonU9lar nor· mal sayllara (omegin, serumun kendisi=l, 112=2, 1/ 4=3 ... 1/1024= I I) cevrildi ve geomelrik ortalamalan allnarak deOertendirildi (Erganii ve ark 1997).

~Ilann SQneki Somatik Hocre SaYllan (SHS)

Uzerine Etkilerinin Belirlenmesi : Do{jum somasl 25 haftaya Kadar a~JII ve ailslz ineklerin her meme 10 -bundan ayn ayn toplanan sOllerinden hazlrtanan pre· paraUar SHS boyama solusyonu (metilen mavis. 0.6 gr, %95 Etil alkol 54 ml. Glasiyal aselik asit 6 ml, Ase· tonilril (Tetraklorelan) 40 mI) ire boyandl ve , ml'deki SHS belirtendi (I OF 1981, Erganii ve Hadimli 1996).

Aillann Meme

iCi

Enfeksiyonlar Uzerine Et· kilerinln Belirtenmesi : Degum sonrasl 25. haftaya Kadar Billl ve ailslz Ineklerden allnan sut 6meklennln baktenyoloJik muayenesi de bir faklasyon do-nemindeki mastitislerin oranlan behrlendi.

ISlatistiksel Anarizler : Callimanln verilerinin is· talistiksel anaHzi Mlnitab programlnda "two samples ["' testi ile (Jarvis 1993) yaplldl.

Bulgular

Ail SUilannlO Seyimi ; Deneme gruplanndaki kll· nik ve subklinik mastillsli ineklerden izole edllen

S

aureus

sUi1an araSlnda C/.- ve (l-hemohzin lItreleri en yuksek bulunan sUilar (her uMe Kfln ayn ayn) olOjen aillann haZlrlanmaslOda antlJen kaynaOI olarak kut -lanlldl (Tabla 2).

Tavianlarda Hazlrlanan HiperimmGn Se·

rumlann Titreleri : Tavianlarda her unite iCin ayn ayn hazlnanan anlistafilokokkal, anti 0.- ve p-hemolizin

anlikor titreleri Tabla 3'de gOslerilmlillf. An-listafilokokkal. anli (.(-ve p-hemolizin hlperimmOn se-rumlann sonuclan serolojik testlerde pozilil kontrol olarak kullamtdl.

Kurudakl lnek ve OQvelerde AnliSlafilokokkal Anlikor Til· reier-in Varhg'

Tablo 2. OtoJeo a~1 s~u se<;:ilen Staphylococcus aureus izolaUarlnln fl- ve O-hemoliZln Weleri

Denerne Gruplan

1 (n 10) 2 (n 8) 3 (n 10)

Her Deneme Grubundan 1 Izole Edileo S. aureus

6 5 5 Se<;:ilen S. aureus2 NoS N04 N04 o:-hemollZln 1/64 1/32 1/128

1 C;::aJl$ma oncesl klinlk ve subklinik mastitisli sut Orneklerinden izole edilen ve se<;:ilen S. aureus sU$lan. 2 S aureus sU$lari her den erne grubu w;:erisinde ayn ayn numaralandmldL

O-hemollzin

1/32 1/32 1/64

Siit incklcrinde stafiJokokklll mastitisler ...

Tablo 3. OtOJ8ll a~1 s~u S. 8Uffl"US izoLatLanmn ta~nlardaki antislafi\okokkal, U· ve IJ· antihemollZln hlpenmmOn serumlann III·

relen I (Her unlle ~In 3'er laVfan kullamkb)

Oeneme Anlislafilokokkal Titreler Anti hemohzln Titreler

Gruplan mSAT LAT u- Hemollzin II Hemollzln

112560 +++ 1/16 IIt6

2 111280 ++ 1/8 1/8

3 1/5120 +++ 1/64 1/16

I Tav~nLara stafilokokkal antlJenler ve u ve

P

hemotiziolerio son kez verildikten 15 gOn sonra a)lnan serumlann tltrelenn

or-taJamaJan

Dogumdan 8 ve 4 hafta once, alUminyum hid·

rokSilli bakterin a~1I (Deneme la) ile deri altl ve

kom-bme a:;;1 ile kas 1<;:1 (Deneme 3) a~llanan kurudaki

Ineklenn: a$llama oneesi kan ve doQumu takiben ,.,

5., 9., 13 .. 17., 21. ve 25. haftalarda alman kan ve suI

serumlanndaki anllstaf,lokokkal antikor tilrelen $ekil

1 ve 2'de goslerilmi$tir. Bakterin (Deneme la) ve

komblne (Deneme 3) a$llar ile a:;;llanan kurudaki Ineklerin kan ve sOt serumlannda mSAT ile an-Iistafilokokkal antikor titreleri kontrol gruplanna gOre

(p<O.OOl) daha yuksek belir1endi (~kil 1 ve 2). Bu-nunla bll1ikte. a{>11I ineklenn kan ve 501 serumlannda

antlstafilokokkal titreteri araslnda farkllilklar

bu-lunmakla blrlikte istatisliksel olarak 6nemsizdi

(p>O.05).

Alumtnyum hidroksiUi (Deneme lb) ve mineral

yagll (Deneme 2) baklerin a$Jlar ile doguma B ve 4 hafta kala deri alII a$llanan dOvelerin. a$llama 6neesi

kan ve dogumu takiben 1.,5.,9 .. 13., 17 .. 21. ve 25.

haftalarda aJlnan kan ve sill serumlannda

an-tlslafllokokkal antikor Illreleri ~kjl 1 ve 2'de g6s-lerilmi$lir. Kontrol grubu dOvelere gore a$11I dOvelerin

kan ve sut serumlannda anlislalilokokkal antikor

til-relen (p<O.OOI) daha yuksek lespil edildi ($skill ve

:

1

•

I

.

I •

, I

•

•

_••

--,

--_

..

~

-

_1

•

~ _ _ _ 0;

•

-

_"

:---....

_~

-"

•

•

$ekJl 1. OloJen S. aureus A~llafl lie A~llanan Ku·

rudakl inek ve Duvelerin Kan Serumlarmdaki An-IIslafilokokkal Anllkor Tilreleri

2).

~Ih kurudaki inek va dCNelerin kan ve sOt se·

rumlanndaki antistalilokokkal titrelerdeki farkhhklar IS,

tatistikseJ oIarak onemsizdi (P>O.05). Kuru jnek ve

du-velerde; sutte en yDksek anlistalilokokkal antikor tilrelen doQum:::lan soma 1. haftada alman 6rneklerde (ko-IoSlrumda) gozlendi. Ileriki haftalardaki omeklemelerde

belini dO{>O$Jene kar~lfa$11d1 ($Skill ve 2).

KuruclakJ lnek ve Oiivelerde Anti Cl-hemolwn Antikor Til· relerinin Varhg.

Bakterin a~. (Deneme 1 a) ve kombine a~1

(Oe-neme 3) ile a$llanan kurudakl Ineklenn kan ve sut

se-rumlannda a$llama jle oIu$an anti a-hemolizjn antikor titreleri $akil 3 ve 4'de g6slenlml~ljr. Baktenn a{>1 (De,

neme 1a) ve kombine a{>1 (Deneme 3) ile a$llanan ku·

rudaki ineklarin kan ve sOt serumlannda a$llama on·

eesi ve kontrol grubu ineklere gOre yuksek Iitrede ant. a-hemolizin antlkor olu{>umu lespit edildi (P<O.05)

($skil 3 ve 4). Bakterin a~lh ineklere g6re kombine a$1

ile a~lfanan kurudaki ineklerin kan ve sui serumlannda

anti Ct-hemolizin anlikor litrelerinin daha yfiksek

01-dugu belirlendi.

AIOminyum hidroksil (Deneme 1 b) ve mineral

':

1

1..

1

I •

-

_--.

.

.

--_,a

-_

.

-

----

--~ekil 2. Olo/en S. aureus A~llan lie ~llanan Kurudakl

inek va Duveledn SOl Serumlarmdakl Antlslafllokokkal

IIADI{l.1LL ERGANIS

-

_.

•

--,

U - - 0 . - ' 0

•

-

-,

..

_,

!U

_,

~

..

..

_"

.

-,.

,

_•

_•

"

"

•

-!?ekI13. Oloien

s

.

Bureus ~lIan lie ~llanan Kurudaki

inek ve Duvelenn Kan Serumlanndaki Anti Alfa-hemolizln Anllkor Titre'eri

ya~ (Deneme 2) adjuvantll Bakterin a~lIan ile a~l­ Ianan duvelerin kan ve sOt serumlanndaki anli

a-hemoliZln anllkor lilreleri grafik 3 ve 4'de gOs-!erilmi~llr. A~lIama oncesi ve kontrol grubu

hay-van lara gore yOksek lilrede anlikor olu~umu be-lirlendi (p<O.05). Bununla birlikte a~11I dOvelerin (Deneme 1 b ve 2) kan ve sOt serumlanndaki de-gener araslndaki farkhllkJar istalistiksel a~ldan Onem-slzdi (P>O.05; $ekll 3 ve 4).

Kurudaki inek ve Ouvelerde Anll ~hemolizln Anllkor Tilrelerlnin Varhgl

Bakterin a~1 (Deneme 1 a) va kombine

(De-name 3) ite a~llanan kurudaki ineklerin kan ve sOt

serumlannda a!?lIama ile olu~an anli ~-hemolizin an· Ilkor tltrelen $ekil 5 ve 6'da gosterilmi!?tlr. Bakterin a~1 (Deneme 1 a) ve kombine a!?, (Deneme 3) ile a~l­ Ianan kurudaki ineklerin kan serum ve sOt serum o

r-neklennde a!?llama oncesi ve kontrol grubu ineklere gore yuksek Wede anti ~-hemolizin anlikorlar be-IIrlendi (P<O.05; $ekil 5 ve 6).

Alumlnyum hidrokSit (Deneme lb) ve mineral

ya~ (Deneme 2) adJUYanili baklenn a~llan ile a!?l-Ianan duvelerin kan ve sOl serumlanndaki anti ~_ hemolizm anlikor titreleri $ski! 5 ve 6'da gOs-lenlml!?tlr. ~~llama oncesi ve kontrol grubu hay-vanlara gore yOksek titrede anlikor1ar belir1endi (P<O.05). Mineral ya~ adjuvanUl a!?1 jle a~llanan dO· velenn (Deneme 2) 501 serum omeklerinde daha yuksek Illrede anlikor tespil edildi ($ekil 6). Bununla blrllkle, a.?11i dOvelerin degerleri araslndaki larkhhklar Istallstlksel olarak onemsiz bulundu (P>O.05).

Ololen s. aureus A"larln Somalik HOcre SaYllar! (SHS) Ozerlne Elkileri

Ololen S. aureus a~llan ile a~llanan kurudaki Inek (Deneme 1a ve 3) va dOvelerin (Deneme 1b va

2) kolostrum omeklerinde yOksek degerlerdekl

so-"

I

...

"

••

!

,

·

1

" I

"

o~

i

,

_•

"

"

_ 0 . ... ,

--_

_ _ _ 1

..

"

!?ekll 4. Olojen S. aureus A~lIari lie A~llanan Kurudakl Inak ve Duvelerin SuI Serumlanndaki Anll Alfa-hemolizin Antikor Titreleri

malik hOcre saYllan fizyolOjik olarak normal kabul

edll-dL

A.?11l ve konUol grubu ineklerin sOtierindekl

so-matik hocre saYllan (SHS) $ekil Tde gOslerilmi.?llf. Konlrol grubu ineklere gore bakterin a.?1 ile a~lh (Oe-neme la) ineklerden alman sOt omeklenndeki somalik hOcre sayllannln 9. haftadan ilibaren daha dO.?Ok de· ~erlerde belirlendi ($ekil 7) (P<O.05). Bununla birlikte. kombine a~1 ile a.?11I (Oeneme 3) ve kontrol grubu inelderin sOtierindeki somatik hocrs saYllan araslnda iSlatistiksel bir larkllgln olmadlgl gOrOldO (P>O.05) ($ekiI7).

Sakterin a~lsl ile a.?llanan dOvelerin (Deneme 1 b ve 2) va konlrol grubu dOvelerin sOtiarindekl somatlk hOcre saYllan ~kil Tde gosterilmi.?tlr. Kontrol grubu dOvelere gOre a~111 dOvelerin sOtlerindeki somatik hOcre saYllan 5. haftadan itibaren daha dO~Qk oldugu gozlendi (P<O.05).

Olojen S. aureus A.?lIann Kurudaki inek ve D u-velerde Meme iyi Enfeksiyonlan Ozerine Etkllen Bakterin (Deneme la) a~1 ve kombine (Deneme 3) a~1

ile a.?llanan kurudaki ineklerde; doQum somas I bir lak-tasyondaki S. aureus mastitisleri: % 9.3-12.5 oran-lannda belir1endi (Tablo 4). Bununla birlikte, a~lslz inekJerde ise bir laktasyondaki

S

.

aureus maslillSi % 15.6 oranlnda bulundu. Aynca. Koagulaz Negatl! Sla-filokoklar (KNS),

£.

coli, Sreptococcus ssp.,

En-terobacter ssp., Bacillus ssp. Act. pyogenes ve

Pse-udomonas ssp. tOrO mikroorganizmalarda izole edildi

(Tablo 4). Bakterin a.?llar ile a~llanan dOvelerde (De-neme lb ve 2) doQum sonrasl bir laklasyondaki S.

au-reus mastitisleri; % 8.3-12.5 oranlannda belirlendl

(Tablo 5). Bununla birlikte, a~lslz dOvelerde ise blr lak-tasyondaki

S.

aureus mastitisi % 33.3 oranmda bu-lundu. Aynea, KNS,

£.

coli, Sreptococcus ssp ..

En-terobacter ssp., Act. pyogenes, Pseudomonas ssp ..

SUI in{'klrrindr Slafilokokkal maslilbler •..

'"

_"

--~, ~.

"

- - 0 . . . ...

! "

-~,

'

.'

•

..

.

•

_•

_•

_•

_•

"

"

_"

a

-~ek.1 5. OIOjen S. aureus ~llan lie ~llanan Kurudaki

Inek va Duvelerin Kan Serumlanndaki Anti Bela

-hemohz.n Ant.kor T.lreleri

ssp_ luru mlkoorganlzmalarda izola edildl (fablo 5). Tartl~ma ve Sonu4ji

Mastitis. sOt Oreticili~i yapllan dunyamn her

ye-nnde g6rUlebddi~i glbi ulkemizde de slkllkla

kar-~lla~llmaktadlr (Ergani~ va lJ4jia.n 2001). Mastitisi

ol~turan elkenler poIimikrobiyel blr da~lhm

g65-lerrnekle birllkte Idinik mastltJsienn % 6O-65'lni ve

subklinlk mastltlslerin % 6O-85'inl stafilokoklar olu~­

turmaktadlr. Ozellikle S. aureus 6nemh

OkfUde

sOt

venmlnde azalma. somatik hUere sayllannda artl~, le-daviSI slnHll ve maliyeti yuksek mastitisle,; olu~­

lurmaktadH. Maslilislerin lnsldensini azaltmak k;:in

ge-II~hnlen mastItis kontrol programlarma ra~men S. aureus'lar dalma blr problem ta~kil etmeldedir (Ate~ ve ark 1991. Erganl~ ve arl< 1993. Francis ve Caroll

1986. Moore ve Helder 1984).

Masllhslenn kontrotO ~n; gelt~llnlffil~ suru

ye-tl~llrme programlan. sa~lm ve saQlm ekipmanl hiJ-yen •. leat dipping uygulamalan. kuru dOnem veJveya

laklasyonda dOnemlnde oIu~an mastitislerin an-tlblyotlklerle ledavis;, surulerdekl hayvanlann behrh

dbnemlerde muayeneleri ile sa~hkh ve hasta

hay-vanlann belirlenmesi glbi konlrol programlan

kul-lantlmaktadlf (Philpol 1984). Aynca. sa~mallneklerin

meme beZI k;:enslne spiral takilmasi. kuru d6neme

gecerken meme bezinin Involusyonunun hlz

-Iandlnlmasl. ImmOnmodulatOr preparallann (L

a-vamlZoi. Baypamun, vs). vitamin ve minerai

mad-deler Ilavesi ve sllokinlenn kullanllmasr ile merne

bezlnln savunma sistemlen non·spesilik olarak

art-unlmaya yall~llmaldadlf (Craven ve CoIdltz 1985, N ic-kerson 1993a, Nickerson 1993b).

Mastltlslerin a~llama lie eradlkasyonu veya

kont-rolu ara~tlflCllar wyln dallna ula~tlmaSI gu;: bir heelef olarak gorulmektedir (Yancey 1993). A~llama de Iep-tosPlroz. bruselloz vb sislemlk haslallklann

era-dlkasyonu mumkun oIabilirken, mastltlste Ise

yeni

...

_

_

"~

-_.

..

.~

-

-

-,.

.~ U

--,

I

.~

_.,

...

_..

.~

•

•

-

..

..

_"

,

~elol 6. Ololen s. aureus ~.lan .Ie ~.lanan Kurudaki

Inek ve Dlivelerin Sut Serumlanndaki Anti Beta-hemolizm Ant.kor Tilreten

meme ~I enfeksiyonlann oranlannm azanllmasl, mas· titis ~iddetinin hafifletilmesi ve sureslnin klsalUlmasl is·

tenrnektedir (Hadimli 1996. Widel 1994. Yancey 1993).

Opdebeeck ve Norcross (1985). S. aureus

bak-terin a~1 ile doQuma 7 gOn kala deri alII ~Ilanan ku·

rudaki inelderin ELISA ile kan ve SUI (serum 1.750,

koloslrumda 12.338) serumlannda kontral grupianna (serum 128 ve kolostrum 700) gOre antl-stalilokokkal

antlkortann daha yDksek oldu~unu rapor etml~lerclir. Nickerson ve ark (1993). S. aureus baldenn a~1 lie 6

hafta arayla 2 kez kas iyi ve deri alii a~llanan kurudaki Jersey ineklerin kan ve sut serumlannda ELISA ile a~lslz lneldere gOre 4.7 kat daha yuksek

an-tistafilokokkal antlkor tllrelerini. 2. a~llama ile Illrelenn

daha da yDkseldigini ve kas

9

va deri alit a~llamanln

antikor tltrelennde istatistlksel blr farldrllk ol~­

lurmadlQlnl belirtmi~lerdir. Ar~tlrlCllar (Nickerson ve

a,x 1993), a~lh ve kontrol grubu lneldenn sOtlenndeki

somaUk hUere saYllan arasll'lda I5lallsllksel bir larldlilk

olmamakla birlikle den altl a$llanan lneklerde daha dO~Ok oldu~unu ifade elmi~lerdlf. Ikinci a~llamadan 4 hafta soma yapllan S. aureus eprDvasyonunda: kent

-ral grubu ineklerin % 91.7'sinde va 8$111 ineldenn (kas

~i % 36.4 ve deri ani % 60.0) % 47.6'slnda yeni S.

au-reus mastitis; olu$tugunu ve mastllislenn a$111 grup

-larda % 48.1 (kas

k;:i

% 60.3 ve deri ani % 34.7) ora· nmda iyjle~ raper edrlmi$llr.

Bu yah$mada. konlrol grubu lneklere (2.14 ve

0.25) gOre alOminyum hidrokslUi baklenn a~1 ile deri

ani a~llanan kurudalo ineldenn (Oeneme la) kan ve

sut serumlannda (7.31 ve 2.43) daha yOksek Iitrede antistafilokokkal antikorlar lespil edildr (P<O.OOl)

(~ekjJ t ve 2). Opdebeek ve Norcross (1985a) a~lh

meldenn kolostrum ve serumunda yuksek litre, Nic

-kerson ve ark (1993) ise konlrollere gOre a~lh lneldenn

kan ve SUI serumlannda 4.7 kal daha yuksek

HADIMLI. ERGANIS

-.-

_.

-

.1

-.

_.-

-

_.

-

.--.-.

.

_.

-

_-

--

_....

•

~ekI17. OtOten S. 8ureUS Ali1lan lie Aliilanan Kurudaki Inek va DOvelenn SOtlenndeki Somatik HCtcre SaYllan

ara~tmcllann (Opdebeek ve Norcross 1985a, Nic-kerson ve ari< 1993) yall~malannda a~lh ineklerin ozelllkle kolostumda antikot titrelerinin daha yOksek olduQu bellnenmi~tjr.

A~lh kurudaki ineklerin kan ve sOt serumlannda antlStafllokokkal (P<O.OO1), anti Q-hemolizin (P<0.05) ve anti p,-hemolizin (P<0.05) titreleri 01-dukya yOksek bulundu ($Skil 3-6). A~III kUrudaki Ineklenn sutlerindeki somatik hOere saYllannm daha du~uk olduQu gozlendi ($ekil 7). Nickerson ve ark (1993), a~lh ve a~lslz Ineklerin sOtierindeki somatik hUcre saYllan arasmda Istatistiksel bir farkhhQln 01-madl9ml bildirirken, bu yah~mada kontrol va a~lh gruplar araslnda istatistiksel farkhllk belirlendi (P<O.OS).

DoQum sonrasl bir laktasyon d6neminde ~e­ killenen toplam S. aureus mastitis oranlan; bakterin (Deneme la) ve kombine (Deneme 3) a~lh ineklerde % 12.5-9.3 ve kontrol grubu ineklerde % 15.6 olarak belir1endl (Tablo 4). Bakterin a~r ile a~llanan ineklere gore (Deneme 1a %12.5) kombine a~1 ile a~llanan ineklerde (Deneme 3 % 9.3) S. aureus mastitisleri daha dO~Ok oranda belirlendL Nickerson ve ark (1993). eprOvasyon sonraSI a~lh gruplarda yeni S.

aureus mastitis oranlannl dO~Ok (% 47.6), iyile~en S.

aureus mastitis oranlnl daha yOksek ve 6zeUikie deri alii a$lIamaya (% 34.7) gore kas iyi a~llamanm (% 60.3) daha iyi olduQunu Ilade etmi~lerdir. Bu 9a-ir$mada, deri altl a~llanan ineklerdeki (% 12.5) S. au-reus mastitis oranl kontrol grubu (% 15.6) ve ara~­ tlttcltann (Nickerson ve ark 1993) sonuylanndan daha d(j~uk bulundu.

Watson (1984), klinik mastitisten izole edilen, hemoliz ozelliQini kaybedinceye kadar pasajlayrp at· lenue ettiQi S. aureus'u (lx1010 bakterilml) dOvelere den alii verdiQini, a~llarna oneesi ve a~lsrz hay-vanlara gore a~111 dOvelerin kan ve sOt serumlannda anti-stalitokokkal _{IgGz antikor lilresini 2,7} kat daha

fazla bildirilmi~tir. Aynca, S. aureus'un eprOvasyon somasl 501 serumlarrnda antikor sevlyesinln 8 kat art-Ilglnl, a~11r grupla da S. aureus mastitisinln olu$-madtgrnr belirtmi$tir. Ara$IItICI (Watson 1984), ep-rOvasyon somast somatik hUcre saYllannda geyici blr yOkselme oldugu, faka! gruplar araslnda belirgin fark-hhk olmadlgrnr rapor e!mi~lir. Nourdhaug ve ark (1994b), inaktif pseudokapsOIlO, a ve b toksoid ihtiva eden, mineral yagh a~1 ile dogumdan 8 ve 4 hafta once gebe dOveleri deri altl a$lladlklarrnl: 1. ve 2. a~l­ lama sonrasl ELISA ile S, aureus pseudokapsOle kaf$1 (ozellikle kolostrumda) yuksek titrede IgG_I ve IgGz (toplam IgG) antikonan, a ve b toksolde kar$1 oJu~an IgG antikonan belirtemi~ler va yakla~lk 120. gune kadar titreleri tespit etmi$lerdir. Ara$tltlcllar (No-urdhaug ve ark1994b)2. a~llamanln anlikor titrelennln daha uzun sOreli olmaslnda etkiH olduQunu

bil-dirmi~lerdir. Aym yah~mada, a~llr dOvelenn % 5.2'si ve

kontrol grubu dOvelerin % 14.0'u ;;::500.000 hOcre/ml iken, a~lh dOvelerin % 51.7's; ve a$lslz duvelerin % 40.0'nln <100,000 hOcre/ml altlnda olduQunu rapor el· mi~lerdir. Bununla birlikla, a~llama sonrasl S. aureus

masillisieri a~lh dOvelerde % 10.8 konlrol grubunda '% 14.5 oranlannda belirtilmi~tir. Giraudo ve ark (1997).

klinik mastilislerden izole editen S. aureus inaktif kap-sOIiO S, aureus, subklinik mastitislerden izole edilen kapsulsOz S. aureus hucreleri, S. aureus ek-sopolisakkaril ekslraktl ve Streptococcus ssp. huc-relarini ihtiva aden a~1 ile dOQum oncas; 8. ve 4. hafta ve dOQum sonrasl 1. ve 5. ha/talarda den alii a~l­ ladlklan va kontrol grubu dOvelenn sOt 6rneklenndekl somatik hUcre saYllan araslnda farkhllgln olmadlQln1 ifade etmi$lerdir. Ara~lIncllar (Giraudo ve ari< 1997),

doQum somasl 7 ay boyunca allnan SUi 6meklerinde S. aureus maslitisleri doQum cneesi % 6.7, degum somasl % 6.0 a~llr dOvelerde va a~lstz dOvelerde % 18.8 oranlannda bulmu~lardlr.

Bu ~h~mada, Kontrol grubuna gore alOmlnyum hidroksillt veya mineral yagh bakterin a~llar ile deri ani a~tlanan dOvelerin kan ve sut serumlannda daha yOk' sek litrede antislalilokokkal, anli a-hemolizln ve anti ~-hemoljzjn titreleri belirlendi ($ekil 3·6). Nourdhaug ve ark (l994b) kontrol gruplanna g6re a~lh dOvelenn kan ve sOt serumlarrnda ELISA ile anlisla/ilokkat. anll Q- ve ~-hemorizin antikorlannrn belirlendiQi yah$ma ile bu yah~manln sonuylan benzerlik gOslermekledlr. Bununla birlikte, aluminyum hldrokSltli ve mineral ya~1I bakterin a~1 lie kas M;:I ve den alii a~rlanan saQmal, ku

-rudaki inek ve dOvelenn kan ve sut serumlan araSlnda antislafilokkal, anli Q- ve ~-hemolizrn anllkorlar yo-nOnden larkhhklar istatistlksel olarak onemslzdl (P>O.05). A~tll kurudaki lnek ve duvelenn kolostrum (1. haha) omeklerinde en yOksek sevryede antikor III

-SOl irwkll'rindc ~Iafllokokkal mllstilislcr ...

Tablo 4. Ototen S. aureus ~Ilan lie ~llanan Kurudaki lneklerde Meme Mfl Enfeksl)'Olllarrn Ourumu

En1ekslyonlar' Ssureus KNS StreptococCus ssp. E.coh Act pyogenes Pseudomonas ssp. Enterobacter ssp. BaSIl/US ssp. inek 0=4 n % 2 (SO) 1 (25) t (25) 1 (25) Bakterin Merne Iobu n:16 o % 2 (12.5) 2 (12.5) 1 (6.25) 1 (6.25) inek 0=8 Komblne o % 2 (25) 1 (12.5) 2 (25) 1...(12.5) 1 (12.5) Meme Iobu 0:32 o % 3(9.3) 2 (6.25) 2 (6.25) 1 (3.1) 1 (3.1) !nek 0=3 n % Kon\(01 1 (33.3) 1 (33.3) 1 (33.3) Meme Iobu n=12 o % 2(15.6) 2(16.6) 1 (8.3)

'Bazl meme Ioblanndan blrden fazla mikroorganizma izole edildi.

Tablo 5. OIojen S. Bureus ~rlarr Ire killanan OCrvelerde Merne ~I Enfeksiyonlarrn Durumu

Enfekslyonlar' S aureus KNS Streptococcus ssp. E.coIl Enlerobacter ssp. Corynebactenum ssp. Aspergillus ssp. Basillus ssp, AI2(OH)3'li Bakterin Deneme Ie

!nek Meme Iobu

0=3 n=12 0 % 0 % 1 (33.3) 1 (8.3) 2 (66.6) 3 (25) 1 (33.3) 1 (8.3) 1 (33.3) 1 (6.3) M. Yagrl Bakterin Denerne 2b

fnek Merne Iobu

0=6 n=24 0 % 0 % 1 (33.3) 3( 12.5) 1 (15.6) 1 (4.1) 1 (15.6) 1 (4.1) 1 (15.6) 1 (4.1) 1 (15.6) 1 (4.1) Konlrol

loek Meme Iobu

0=3 n=12 0 % 0 % 2 (66.6) 4 (33.3) 1 (33.3) 2 (15.6) 1 (33.3) 1 (8.3) 1 (8.3)

'Bazl meme Ioblanndan btrden lazla mikroorganlzma izole edrldi.

reSI belirlendi.

Konlrol grubuna gore a~lh duvelerin sutlerindeki

somatik hUere sayllannm daha dO~Ok olduQu g6z·

lendi (~ekil 7). Watson (1984) attenOe a~lnm somatik

hOcre saYlsmda artl~ yapabileceQi ile a~lklanlf'ken,

Nourdhaug ve ark (1994a)'ln elde ettigi sonuylarla

benzerlik respit edildi.

Dogum sonrasl laktasyon doneminde ~ekillenen loplam S.

aureus

mastitisleri; a~11r dOvelerde % 8.3·

12.5 ve kontrol grubu dOvelerde % 33.3 olarak

be-lirlendl (Tablo 5). Kontrol gruplarrna gore a~1I1 grup, larda S.

aureus

mastitisler;n daha dO~ijk oranlarda 01·

dugunu ilade ed;Jmj~tjr (Nourdhaug ve ark 1994b.

Giraudo ve ark 1997). Su ~all~mada a~11I dOveferde

tespit edilen oranlann, Naurdhaug ve ark (1994b),nln

a~11I dOvelerde %14.5 olarak buldugu oramndan

dO~Ok, Giraudo ve ark (1997)'nln % 6.0 ve % 6.7'lrk buJgulanndan yOksek bulundu.

H\[)IMI I ERGANI~

SonUlf oIarak, degl~jk adJuvanth ve ic;erikli a~l­

lann kurudaki inek ve dOvelere larkll uygulamalan ile

aide edllen sonuclan araslndakl larkhhklann is-lallshksel oIarak Onemslz oldugu tespit edildi. A~lslz

hayvanlara gOre a~111 hayvanlarda S. aureus mastitis

oranlannln daha dO~Ok Clkmasl mastitise ka~1

a91-lamanm oIumlu etkisini gOstermektedir. Bununla

bir-IIkte, bu cah~ma ve diOer ara~tlnCllann sonuclanna

gore etkemn eradikasyonu geryekJe~tirilernemi~ olup

sadece merne iCi enfeksJYOn oranlannda bir dO~me

saOlanabilm~tlr. Mastltlsln bUtunliyle eradikasyonu mumkun oImamakla birtikte, mastitis kontroi

prOO-ramlan va a~11ama ile ba~rllI sonuylar ahnmasl mumkun olabilmektedlr.

Kaynaklar

Arda. M. ve Istanbulluogtu. E. (1979) Mastrtislere sebep

olon Anocrob, Aerob, Mycoplasma ve Mantartann

izo-lasyonu, ldentlhkasyonu ve bunlara etkih <>Ian an

-tlblyotlklenn saplanmasl A.

O

.

Vel Fak. O6rg .. 26, 3-4:

14-29

Arda, M ve IstanbuUuoglu, E. (1960) MastJtlSiere sebep

oIan Aeroblk-Mlkroaerolillk. Anaerobik bakJerilenn

120-lasyonu ve IOerIllhkasyonu uzennde ~1I~malar. TOBITAK

VHAG-304, Kesln Raper.

Ale~, M.. Ergani~, 0 .. yor1u, M. ve Serpek, B. (1991) Konya yOresllldeki mastitisli ineklerden elde edilen sut

Or-nekJenmn mlkrobfyel Ilorasl ve LDH aktlvilesi. Doga. Tr. Vel AnImal Sci. 47: 152-157.

Bramley. A.J. and Dodd, F. H. (1984) RCVlCWS 01 the

prog-res of dairy SClElnce: mastrtlS control - progress and

!Xos-peetS. J. Dairy Res. 51,481-512.

Budde, B.M. and PuHord, H.D. (1983) Vaccmation agamsl

staphylococcal mastltls.(Letter 10 the Eator), New Zea. Vel J, 31 182-183.

CalzoJan. A.. Glrauelo. J.A .. Rampone, H. Odiemo. L..

Gt-rauelo, AT .. Fngeno, C .. Benera, S .. Raspantl. C., Her·

nandez. J .. Wehbe. M .. Manea, M.. Ferrari. M., Lamestra, A and Nagel, R. (1997) Field trials 01 a vaccine against

bo-vine masiftlS. 1. Evaluallon In two commercl8l dairy herds. J. Dairy Sc •. , 60:854-858.

Coldltz. J.G and Watson, D.L (1985) The

Im-muflOPhY5lologlCal baSIS for vacclnallng ruminants agrunst

maslltlS. Australian Vet. J .. 62(5): 145-153.

Craven, N.: Anderson. J.C. and Jones, T.O. (1986) An-umlCrob!aJ drug susceptibility of Staphylococcus aureus

ISOlated from bow"te mastitis. Vet. Record 15, 290-291.

Craven, N and Williams, M.A. (1985) Defences of Ihe

bo-vne mammary gland agamst Inlecllon and prospects for

their enhancement Vet. Immun.and Immunpalh., 10;71.

127

DeGraves. F.J. and Fetrow, J. (1993) Economics of

mas-IlIiS and mastJtlS control. Vet. CAin. North Am.: Food AnunaJ

PractICe 9(3): 421-434.

E~, 0 ve ~, U.S. (2001) Vetenner EptdemryoIop. II BasIo, Konya

Ergan~, O. ve Hadimh. H.H. (1998) SUt ineklennde

sta-filOkokkal maslltJSlenn kontrolU M;ln ototen Staphylococcus

aureus Wil yall¥fl3lan. III. Ulusal Velenner Mlktobryolofl

Kongresl, sh 41-42. 23-25 Eylul, Bursa.

Ergani~, 0 .. Hadimli. H.H. ve SoImaz, H. (1997) Tavuklann

kollbasllfozu k;:In EschenchlB coA 01. 02. 078

se-rOllplenllden ~I geI~llnltneSl. Tubilak VHAG-1126 noIu

prOJ8, Kesln Aapor.

E~, O. ve JSlanbulluoglu. E. (1999) immunolofl. II

BaskJ, Konya.

Ergan~, 0., Kaya. O. ve Kuyucuoglu. Y. (1993) lnek mas·

t"lSienna sebep alan mlkroorgamzmalar ve antlbiyollkJere

duyarflhklan. Turk Vel. Hek. EM. OerglS!. 5 (3); 49-50.

Erganl$, 0 .. Kuyucuogru. Y. ve Ok. O. (1995) Jnek va koyun

maslJllslenne sebep olan koagulaz negalll ve pozltif sla·

filokokJann biyOtJplendiOlmeSi. Vetennanum, 6(1·2): 23·27

Flra!, G ve UysaI. Y. (1988) Stahkokokkal OIJnh mastltlSlere

ka'll bIr ~I hazll1arvnasl. Pendik Hayv. Hast ~t Enst

Def'g 2; 28-43

FOSler, T.J. (1991) Potenbal for V8CCIf"\atlOll a98"1 J(I.

f8C1JOns caused by Staphyf<x:occus aureus. VacCIne. 9

221-227.

FranCIS. PG. (1989) MasltllS therapy. Sr. Vel. J., 14

5:302-310.

FranciS, P.G. and Carroll. PJ (1986) AnllblOliC reSIstance

patterns of Staphylococcus aureus strains ISolated Irom

cli-nICal boVine maslrtlS. Vet. Record., 29, 361-363

Giraudo, JA, Calzolari, A., Rampone. H .. Rampone. A ..

GI-raudo, A. T., BognI, C., LameSlra, A. and Nagel, A. (1997)

Field tnals of a vaccine againsl boVine maSIlIJS. 1

Eva-luation In herfcrs. J. Drury Sci., 80:845-853

Gudding, R., McDonald, J.S. and CheVille, N F. (1984) Pa l-hogenesis of Staphylococcus Burous maSIIIIS' BactenologlC.

hlSloIogtc and ultrastructural palhOloglC findings. Am. J. Vet Res., 45(12): 2525-2531.

Hadimlt. H.H. (1996) Maslltls ve Bagl~lkllk (Doklora

Se-mmeri II). S.

O

.

Saghk Bilimlen EnslltUsiJ, Konya

Hensyl,

w.A.

(1994) Bergey's manual of cJelennnatlVe

bac-tenology. Ninth EditIOn (Edited by Snealh P H A). WiDIMlS

& Wlilons. BaltlOlOfe. USA.

IntemallOnaJ Drury FederatIOn -IDF (1981) laboratory Met

-hods for Use MaslltlS Work.

JaMs, M.C. (1993) M.nrtab for Windows, release 9.2, MI

-mtab Inc. 3081 Enlerpnse DIVe Slate Collage, PA 16601 USA.

John, A. and Dodd. F.H. (1984) ReVIews of the dairy SCI·

ence: Maslltis contrOl - progress and prospects. J.Oalry

Res .. 51. 481-512.

Jones. T.O. (1993) Bovine mastitis bactonology: Problems

Sui incklcrinde ~Ialilokokkal maslilislcr ...

JonsSOfl, P , Olsson, S" Ololson, A., Faith, C .. HoIrrt>erg,

o and Funke, H. (1991) BactenologlcaJ InvesttgallOflS of

c~flIC8l mas\lllS In herlers in Sweden. J. DailY Res., 58,

179-185

Miller, GY., Bartle", P.C" Lance, S .. E.

Anderson

.

J. and Helder, LE. (1993) Costs of cbmcal maslltlS and mastitis

prevention In dairy herds. J. A. V M. A .. 202(8): 12301236.

Moore. G,A and Heider, LE. (1984) Treatment of mastitIS.

Vet Clln. North Am. Aillmal Pr&C1 6(2): 32-37

NICkerson. S.C. (1987) Immune mechanasms 01 the boVIOe

oooar

An

oveMeW

J. A. V M. A. 187(1): 41·45

NICkerson, S C. (1993a) Controlling StaphyfOCOCCUS au·

reus mastitIS through preventIOn and theraphy. Vel. Med., Apnl 366.

NICkerson. S.C. (1993b) Preventing new Staphylococcus

aureus mastitiS Infections. Vet Med., AprIl. 36&-374.

NICkerson. SC., Owens, WE and Boddie, A. (1991) Prog·

(ess IfI the develobment of a vaccine to control mas\ltlS.

LOUISIana Agnculture, 34(4): 20-22

NICkerson, S.C .. Owens. W.E. and Bockie, A.L. (1993) Et·

feel 01 a Staphylococcus aureus baclenn on serum 81l+

tlbody, new II1fecbOrl and manmary histology IfI

non-lactating dairy CQWS.J Dairy Sci.; 76: 129().1297.

Nonnecke, B.J., Elsken, L.A. and Kahni, M.E. (1986) Local

and systemIC Immune response In the

caw

after into

ramammary vacclnallon dlJnng lactation. Vel. lmmun. and Immunpath .. ll:31·44

Nordhaug. M.L.. Nessa, L.l., Norcross, NL. and Gudding.

R (l994a) A field trial With an expenrnental vaccine aga· IfISt Sraphy1ococcus aureus masIJilS IfI cattle. I. Clinical Pa·

rameters J, Dairy Sci.: 77:1267·1277.

N()f<l\aug, M.l.. Nesse, 1.L. Norcross. N.L. and Gudding,

R. (l994b) A Held trial wrth an expenmental vaccne aga. Inst Staphyk>coccus aureus mastitIS in cattle. 2. Ar,tibody

response. J. DaIry Sct., 77:127&-1284.

Opdebeeck, J.P. and Norcross, N.l. (1985) Antibodies in

boVIne serum and lacteal secretions to capsular antigens

of StaphylOcoccus aureus.Am. J. Vet. Res .. 46(7): 1561·

1564

Philpot W N (1984) ECOf\OfTIICS of mastitIS control. Vet. C~n.

North Am.: Anunal Pract .. 6(2): 233--245

Sears. P.M. (1984) Immurllsallon and Immunlly Vet. Clln. North America: LAnunal Prac .. 6(2): 391·398.

Schalm. O.w., Carrol, E.J and Jain, NC. (t971) BOVine

mastItis. lea Feblger Camp., Philadelphia.

Sezen. I Y. Ergan~. 0 .. yortu, M va Ate~. M. (1986) Mas·

tlllSII Inek Stitlerinden izole OOlen Staphylococcus

au-reus'larda pemsilin rezlSlansi lie bazl erIZIm karaktenen ve

bIyokimyasal testier fJzennde t;.all~r SU Vet Fak.

Deg. 2, 91·t02.

Smrth. LK. (1983) MastlllS control: A d1SCUSS1Of'1. J. Dairy

Sci., 66:1790-1794.

Vostwober, J.G. (1993) Staphylococcus aureus maSlJtls.

Part I. Virulence, defence mechanISms and establishment 01 infection, Food Animal, 15( 11): 1561·1566.

VeslWeber, J.G (1994) Staphylococcus aureus mastlllS

Part II. Diagnostic aids. therapy and control. Food Animal.

16(2): 217·225

Watson, D.L (1984) EvaluatIOn of attenuated, live staph·

yiococcaI mastllJS vaccine ., lactalng heifers. J. Dewy ScI..

67:2608-2613.

Watson, O.L (t988) Vaccll13tlOn agatnSt expenmental

staphylococcal mastltls in ewes. Res Vet. ScI.; 45:1&-21.

Watson, D.l. (1992) VaCCination against experimental

staphylococcal mastitis In dairy heifers. Res. Vet. SCI.

53.346·353.

Watson, D.l. and Lee. C.G. (1978) Immunity to ex·

perimental staphylococcal mastrtlS. Comparison 01 bve. kll·

led vaCCInes Aust Vet. J., 54:374·378

Watson, D.L, McColl. M.L and DaVIeS, H.I. (1996) FICkI

tnat of 8 staphyJococcal mastItis varone IfI dairy herds:

cII-nlcal. sutdnlcal and microbiologICal assessments. Ausl. Vet. J., 74(6): 447·450.

Widel, P.w. (1994) What about Staphylococcus 8ureusvac·

cine?, Ago·Practice, 15(6): 26·28.

Yancey, R.J. (1993) Recent advances In boVIne vaccine