|
T A R İ H Î B A H İ S L E R
|
lll)=llllllllllllllllfllllll!llltlllllllllllllllllllllllllllllllllimillllllllllllllllllllllllllll!llllllllllllllllillll= llllBoğaziçi köyleri
3
B oğaziçinin A na dolu ve R um eli kı y ıla rın d a k i k ö y leri sa k in le riy le ve ba zı h u su siy etleriy le b irb irin d enayrılır-I
L
Halûk Y. Şehsûvaroğlu
ve h u z u rla rın ı dü şü n m ü y o rla r. B u rad a K ız Ko le jin e g irerk en Rum b ey lerin d en îste fe n a k i B eyin dı. Y ayvan yapılı leb id ery a yalı-la rıy le Boğaziçinin m anzarasını ve güzelliğini b irb iri ardınca devam e ttire n bu köylerde, a rtık beton b in a la r ve a p a rtım a n la r y er alm ak ta d ır.
Yalısı, döşem esi, kayığı, arabası ve m u aşeretiy le eski b ir m edeniye ti böylesine söküp atm ak ve yeri ne beton b in aların zevksizliğini o- tu rtm a k sanki neye y aram ıştır.
S ey y ah ların eski Boğaziçini ara d ık la rın a şüphe yok, biz de onun h asreti içindeyiz. Uzun zam an la rd a n b e ri değil, yalnız bizim ne sillerin öm rü içinde Boğaiçinde ne k a d a r güzel yalı kıyasıya yıkılıp gitm iştir. B ugün a rtık eski köyle ri. sem tleri y erlerin d e b u lm ak im kânsızdır.
B ütün Boğaziçinde eski m anza rayı kesik kesik çizen b ir kaç kö şe k alm ıştır. B eylerbeyinde b ir kaç eski y alı a ra la rın d a , yeni bi n a la ra rağm en, geçmiş d ev ri ifa de ediyor. Z aten bu köyde yalnız H asip Paşa yalısı b ü tü n Boğaziçini süsliyen te k güzellik halin d e k al mış gibidir.
K an d illid ek i b îr kaç y alı da b ir eski Boğaziçi sem tini sad âk atle ya şatıyor. V aniköy de az bozulan sem tlerd en b irid ir.
Hiç olm azsa bun d an sonra eli m izde kalan köşeleri m uhafaza e- debilsek. A sırlarca şiirim izin, m u
sikim izin b ü y ü led iğ i K anlıca ko yunu kısa zam anda ne h a lle re sok tuk. Bu güzel koy b ir zam a n lar bazı y a tla rın dem irlem esine tahsis edilm işti. Sonra da eski y a lıla r sö k ü lü p y e rle rin e beton b in a la r ya pıldı. Boğaziçinde A m erikan kon foru a ram ak tan vazgeçsek ne iyi olacak. Biz kendi m edeniyetim izi böylesine hor g örürken Boğaziçin de o tu ran bazı y ab an cıların eski T ü rk g ü zellik lerin i nasıl ihyaya ç a lıştık la rın ı h a y ra n lık la seyredi yoruz.
Bugün de bahçesiyle, döşem esiy le, te rtib i ve h e r şeye hâkim ince zevkiyle Boğazın böyle güzel b ir yalısı K andillide b ir yabancıya a it olanıdır.
A sırlard an b eri yab an cılar d aha ziyade R um eli k ıy ıla rın ı tercih etm işlerd ir. Bu yüzden B üyükde- re. T arabya, Y eniköy ve h a ttâ Ar- n av u tk ö y k ıy ıların d a m anzaraya daha fazla garp zevki h âk im d ir.
A rn av u tk ö y ü n d e b ü tü n kıyı ge çen asra ait güzel ve ahşap yapı la rla süslü idi. F a k a t zam anla bu b in a la rın sah ip leri eski y a lıla rı yı kıp y erlerin e sıra ile sefertası gi bi a p a rtım a n la r inşa e ttile r. Bu b in a la rın çirk in pen cerelerin d en k endileri, k arşıd ak i eski Boğaziçi nin g ü zellik lerin i ve te p e le ri sey red iy o rla r. F a k a t b o zd u k ları bu sem te n âzır o la n la rın zev k le rin i
m eşh u r yalısı v a rd ı. Bu y alı 19. as rın b a şla rın d a inşa edilm iş, II. M ahm ut ve sonra da A bdülm ecit bu yalıda Îstefen ak i ve A leko bey leri ziy aret e tm işlerd i. S u lta n Mah m u t Îstefen ak i Beye b ir de yağlıbo ya p o rtresin i hediye etm iş ve bu resim y alıd a itin a ile m uhafaza e- dilm işti. Y alının b ü y ü k kapısı üs tü n d e A-n N ecatü fi-s S ıdk ib a re si yazılı taş b ir levha asılıydı.
Îstefen ak i beyin yaz ve kış o tu r m ak için y ap tırd ığ ı bu m etin bina b u n d an b ir m üd d et evvel K olej i- d aresi ta ra fın d a n y ık tırılm ıştı.
Bu ta rih i b in a la rı m uh afaza et m ek vazifem iz k a d a r k üçük p a r ça la r h a lin d e eski Boğaziçi m an zarasını v eren sem tleri de k ü l ha linde devam ettirm eliy iz .
B ugün a rtık ne ta rih î b in a la rı m ızı m uhafaza edebiliyor, ne de eski sem tlerin bozulm am asm a ça lışıyoruz. F a k a t arad a b ir, m ü d a h ale etm ek m erak ın a k ap ılıp ya rısın d an çoğu y ık ılıp gitm iş b in a la rın tam am en y ık tırılıp tem izlen m esine m âni oluyoruz.
Böyle b ir m uam ele, b ir iki sene- den b eri yine Kız K o lejin in giriş kısm ında eski b ir yalıya ta tb ik e- d ilm ek ted ir.
Bu y a lı y ık ılm ay a başlandığı za m an kim se ses çıkarm am ış, zem in k a tın a in d ik ten sonra bilm em han gi zat ta ra fın d a n (ta rih î y ap ıd ır, y ık ılam az) fetv ası v erilm iş ve b i n a yolun ü stü n d e te h lik e li b ir mo loz y ığ ın ı h alin d e k a lm ıştır.
B ir b in an ın b u şek ild e m u h afa zasında ne fay d a o lduğunu anlıya- m adık. E sasen b u h ale gelm iş b ir yap ın ın y ık ılm ad an durm asın a im kân v a r m ıdır? O lsa olsa bin an ın ö lçü lerin i alm ak, rölövesini yap tırm a k ve sonra da kalan enkazı- k a ld ırm a k lâzım gelir. Ç ünkü bu h aliy le b u yığın h e r an çökebilir ve feci b ir kazaya sebebiyet v e rir.
A lâ k a lıla rın b u b in ad an evvel, b ü tü n b ir k ıy ın ın b u g ü n k ü m anza rasın ı alıncaya k a d a r n ere d e ol d u k la rın ı çok m erak ediyoruz.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği Taha Toros Arşivi
