Müzeye bağış

CUMHURİYET

=

IT-^ & JU

=

ıııışiıııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııınııııııııiHHiııııııııııııııııııııııııııııııiH^ıııı

¡

T A R İ H İ B A H İ S L E R

f

ınJımımımııiHiııııımıınıııııımımiiiııııiiimıııııımmıımııııımıııııııııııııııııımıiHimıııııılıııı

Müzeye Bağış

E

Halûk Y. Şehsuvaroğlu

Y a z a n :

t M M I

1

_I

j

1

k etlerd e genç, ih tiy a r h e rk es za- j in an ların ın b ir kısm ın ı m üzelerde ' g eçirere k görgü ve b ilg ile rin i ar- ; tır ır la r ve kolek siy on sah ibi me- | ra k lıla r , zen gin ler de h a y a tla rı i boyunca to p lad ık ları e se rle ri b ir gün m ü zelere b ağ ışlam ak la m illi k ü ltü re hizm et etm iş o lu rla r.

B a tı m ü zelerin in zen gin liğini bu yolda y ap ılm ış b a ğ ışla r h e r gün biraz daha a rtırır. B u harek etin şüphe yok ki ik i ta ra flı fa y d a la n m ev cu ttu r. B ir defa bağış sah ibi­ nin ism i b ir m illî m üessesede ebe­ dileşm iş olu r. D aha m ühim m i de ■ toplanm ış k ıy m etli e se rle r dağıl- ; m aktan, k ay b o lm ak tan k u rtu lu r. I B u n la r h erk ese a çık olan m üzeler- I de in san lığ ın tetk ik in e, istifad esi- | ne konulm uş olu r.

B a tı m em lek etlerin d e bu h ay ırlı h a re k e tle rin m ütem adiyen tev alisi, o m em lek etlerd ek i is tik r a r duygu­ sundan, em niyet hissind en ile ri g elm ek ted ir.

O ralard a h â tır a la r a k arşı saygı g ö sterilir, y ap ılan h izm etler unu­ tu lm az. K o lek siy o n sah ip leri bü­ yük em ek ve para sa rfı ile top la­ d ık ları k ıy m etli e se rle ri b ir m ü­ zeye v erirk en b ilir le r k i’ isim leri, d ev letleri ay ak ta durdukça payi­ dar o la ca k tır. Y a p tık la rı v ak fı, k ırk , e lli sene sonra b iri gelip bo- zam ıy acak tır. Ve bu ese rle ri her tü rlü m edenî te rtib e sahip m üze­ lerd e, ru tu b etten , yangından, h ır­ sızlık tan k o ru n u rlar. İlm î k atalo g ­ la rı y ap ılır.

B a ğ ışta bu lu n an adına ay rı b ir pavyonda, salonda e se rle r b ilg i ve zev k le te şh ire k on ulur. B a z a n sbu salonda bağış sah ibin in b ir büstü vey a p o rtresi de bu lu n u r. B ağ ış sa­ h ib in in ço cu k ları, to ru n ları ve m ensup olduğu m ille tin fe rd le ri b u ray ı saygı ve şü k ran la ziy aret ed erler.

M edenî seviyen in b e lli b a şlı öl­ çü lerin d en b iri de d ev am lılık hissi | ve h â tıra la ra saygıd ır. C em iy etler, i hizm et etm iş in sa n la rı unutm az,

h am iy et sah ip lerin i daim a a rala­ rında y aşar b ir h ald e tu tarsa ferd- le re üm id ve şevk g elir ve bu gi­ b ilerin say ısı a rta r.

lu r. B a tı m em lek etleri m ü zelerin i fe rd le r kurup id are ed erler.

B ü y ü k k o lek siy o n erler eserlerin i m üzelere b a ğ ış la rla r; zen gin ler m üzelerin devam ı için v a k ıfla r ya­ p a rla r. B ütün bu n ların üstünde de fe rd le rin d evam lı ve titiz alâk a­ la rı ile m üzeler pay id ar olup gi­ d erler.

In g iltered e şeh irlerd ek i beled iye m ü zeleri d ev let id aresin in tam a­ m en d ışındad ır. L ond rad aki büyük m üzelerde kendi m ü tev elli heyet­ le ri ile idare o lu n u rlar. D ev letin bu m ü zeler ile olan a lâ k a sı b ir m ik ta r tah sisat verm ek ten ib a re t­ tir . B u itib a rla bu m ü zeler M aliye B ak an lığ ın a b ağ lı b u lu n u rlar. B u B a k a n lık m ü zelerin id aresin e, iç işlerin e k atiy en m üdahale etm ez. M ü zeler m ü tev elli h e y e tle ri ta ra ­ fınd an id are olu nu r. H attâ müze m ü d ü rlerin i de bu h e y e tle r seçer. B a tıd a h e r şeyde b ir d ev am lılık v ard ır. V e orada y a şay an lar bu­ nun böy le olduğuna, değişm iyece- ğine in an m ışlard ır.

Doğuda ise in san lar, g ün lük ha­ y a tla rın ı y a şa rla r. K im se y arın ın ı bilm ez. B a şla n ıla n işle rin ay n ı hızda devam ed ebilm esi b ir h ay al­ dir. F e rd le ri, geçm iş zam anları a lâ ­ k ad ar etm ez, esk i h â tıra la ra k ıy ­ m et v ere n lerin say ısı da pek az­ dır. B u seb ep le m ü zecilik an lay ı­ şım ızda arzu ed ilen g elişm elerin ta rih i de pek esk iy e gitm ez.

F e th i F aşan m ilk T ü rk m üzesini kurm asınd an sonra b a şlıca hare­ k e tli devir Ham di B ey in M ü zeler M üdürlüğü zam anıd ır. B u kıy m et­ li âlim ve san atk âr, T ü rk iy en in es­ ki e se rle r d âvasını m ille tle ra ra sı b ir plâna çık a rm ıştır. İsm i ve ça­ lışm a la rı etrafın d a dünyayı alâ k a ­ d ar etm iş ve İsta n b u l A rk e o lo ji m üzesini fey iz li ça lışm aları ile zen g in leştirm iştir.

C u m h uriyet d evrinde A ta tü rk ’ün esk i T ü rk m ed en iy etleri üzerind eki çalışm a la rı ve gösterd iği h ed efler b ilh assa a rk e o lo jik aland a pek ve­ r im li. olm uş v e m üzelerim iz esk i A nad olu m ed en iy etlerin in çeşitli e se rle ri ile dolm u ştur.

rı bi!r salond a ba­ ğ ışlay an ın adına a çıla n b ir < salon­ da bu e se r le r teş h ire k on u lm u ş­ tu r. Um um M üdürlük ay rıca (B esim A ta la y A rm ağanı 1962) ism i ile b ir de k atalo g y ay ın la m ıştır. B u k ata­ logun başında (M illi E ğ itim B a ­ k an lığ ı E sk i E s e rle r ve M ü zeler G enel M üdürlüğü, a rm ağ an lar se­ risi sayı 1) ib a re si y e r a lm ak ta­ dır. B u 1 say ısının çok say ılara y ü k selm esin i tem en n i ederiz.

B u k atalo g d an öğrendiğim ize göre B esim A ta la y ’ın b ağ ışlad ığ ı k olek siy on arasınd a (silâ h la r, ba­ k ır şam d an lar, k a n d ille r, bu hu r­ d an lar, fe n e rle r, m u tfak ve ev eş­ yası, ahşap e se rle r, cam e se rle r, ç in ile r, dinî e se rle r, esk i anah­ ta r la r ve k ilitle r , tu v a le t eşy ası, d ok u m alar, a rk e o lo jik e se rle r, sik­ k eler, el yazm ası ç e ş itli k ita p la r) y e r a lm ak tad ır.

Şim d iy e k ad ar m illî k ü tü p hane­ m ize m üteadd it te lif e se r le r v e r­ m iş olan m uh terem ilim ad am ım ı­ zın bu son h a rek etin i bütün m em lek etsev erlere b ir örn ek o- lu r tem en n isi ile şü k ran la k a rş ılı­ yoruz. B u k ü ltü r h ay atım ızın ge­ lişm esi için y ap ılm ış en g ü z el h is- ı m etlerd en b irid ir.

Uzun y ılla rd a n b e ri m ü zelerim i­ zin U m um M üdürlüğü, id are sa­ hasında y etişm iş z a tla r tarafın d an işg al ed ilird i. Son sen elerd e Umum M ü dürlüğe, Müze M ü d ü rlü k lerin ­ de çalışm ış, İlm î etü d ler yapm ış b ir b ilg in g e tirilm iştir.

Y e n i Um um M üdürün fey iz li ça­ lışm aların d a m u v affak olm asını bü tün gönlüm üzle d ileriz. Şim d iy e kad ar çok k ırta siy eci bu zihn iyet ile çalışan ve m ü zecilik m eselele­ rinden uzak bu lu n an U m um Mü­ dürlüğün bundan sonra h a y ırlı b ir in k işaf yolun a g irm esi b ek len m e­ lid ir. İd a re c ile rin v e re c e k le r i de- \ v a m lılık ve em niyet d uygusu b ir çok k o lek siy o n erim izi de, sayın B esim A ta la y ’ın h are k e tin e k ata­ ca k tır.

M ü zelerim izde em n iy eti tesis et­ m ek, o n ların m ahfuz ve devam lı m ü esseseler olduğuna h e rk esi inan dırm ak vazifem izd ir.

B iz bugünkü d ev let m üzelerin­ deki e se rle ri de g erek tiğ i şek ild e m uhafaza edem iyoruz. Senelerd en- b e ri ru tu b etten k u rtu lam ıy an mü­ zelerim iz v ard ır. So n ra m ü zeleri­ m izi .bir d ev let d airesi halind e ida­ re etm ek ısrarın d ay ız. B u m üzele­ re hükm î şah siy et v erm ek , m üte- ve>Hi h e y e tle ri kıîflfıSR v^”*onları v a k ıfla r k abu l^ ed er h a j^ geturmek lâ z ım d ır. B u - v t k t a f r l t i ^ Y M lö n e r serm ay eleri ile kendi kendini ida­ re ed er h ale g e lirle rse , d ev let de bü yük k ü lfetlerd en k u rtu lm u ş

o-B ü tü n bu ça lışm a la r yanında m ü zelere bağış geleneğ i k u ru la ­ m am ış, son on sene içinde rah m et­ li R uşen E şre f Ü nayd m ’ın Topka- pı S a ra y ın a bağ ışlad ığ ı çok k ıy ­ m etli arşiv v e sik a la rı v e diğer bazı b a ğ ışla r istisn a ed ilirse bu yold a fa z la b ir h a re k e t kaydedi- lem em iştir.

Y a ln ız geçen lerd e A ta tü rk d evri m ille tv e k ille rin d e n ve d eğerli b il­ ginlerd en B esim A talay , h ay atı bo­ yunca toplad ığı esk i T ü rk sanat ese rle rin i M illi E ğitim B a k a n lığ ı­ na b ağ ışlam ıştır.

E sk i E s e rle r ve M ü zeler U m um M üdürlüğünün k a d irb ilirliğ i ile A nk ara E tn o g rafy a M üzesinde

ay-Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği Taha Toros Arşivi