KOÇLARDA PROSTAGLANDIN F_2α, FUROSEMİD VE İNDOMETASİNİN SPERMA ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

Vel. Oil. Dtrg. (2001), 17,1 : !i}.!!!!

KOCLARDA PROSTAGLANDiN F1a, FUROSEMiD VE iNDOMETASiNiN

SPERMA bZELLiKLERi OZERiNE ETKiLERiNiN

ARA~TIRILMASI'

ibrah

im

Pirin9cil

C

Izzet Karahan 1

Tanzer Bozkurt2

Osman Gliler3

Im

'

e

sti

ga

tion

of

th

e Effec

t

s o

f Pro

s

taglandin

F2a,

F

uro

sc

mid

and

Indomethacin on

S

pe

rm

C

haract

e

ri

s

tic

s

in Ram

s

Summary : This investigation was made to establish the ellects of PGF2('l, furosemid, indomethacin and the com· binations 01 these drugs on the sperm volume. viscosity, mass aclivity, motility, density and abnormal spermatozoa rate in rams. In the study, 70 Akkaraman rams. approximately 2 years old were used. PGF2a. (0.1,0.2 and 0.3 mgt kg), lurosemid (2.0, 4.0 and 6.0 mglkg), Indomethacin (3.0, 6.0 and 9,0 mglkg) and the combinations 01 these drugs were intramuscularly given the animals in one dose and in doses following on each other's lour days. The sperm samples were collected after administrations. Sperm characteristics were determined in the samples. The sperm vcr lume, motility and density were established to decrease but the increase in abnormal sperm rate In the sperm samp' les In the rams given in one dose and in doses following on each other's four days PGF20. and furosemid. However, sperm characteristics weren't altered in the rams given indomethacin. In conclusion, It was decided that pros· taglandins and drugs effecting prostaglandin synthesis could aiter sperm production and sperm characterislics. Key words: Prostaglandin F2 alpha, Furosemid, Indomethacin, Sperm characteristics. Ram.

Ozet : Bu arallhrma, k~larda PGF2Q, furosemid, indomelasin ve bu ilaylann komblnasyonlannm sperma mlktan, VIS' kozitesi, kitle hareke'ti, motililesi, yogunlugu ve anormaJ spermatozoa oranl uzerine olan etkilerinin belirlenmesi amaclyla yaplldl, Ara~tltmada yakla~lk 2 ya~Hlda, 70 ba~ Akkaraman 1r1<1 k~ kullamldl. Hayvanlara PGF2a (0.1,0.2 ve 0.3 mglkg), furosemid (2.0, 4.0 ve 6.0 mglkg), indometasin (3.0. 6.0 ve 9.0 mglkg) va kombinasyonlan kas iyi yolla tek doz ve biro birini takiben dOrt gUnluk doz ~eklinde verildi. UygulamaJan takiben belirii zamanlatda sperma Omekleri allndl. Bu Or· neklerde sperma Ozellikleri beliriendi. Tek doz ve dOrt gOnlOk doz ~eklinde PGF2a ve furosemid verilen k09ardan alman sperma omekterinde sperma miktafl, motilitesi ve yogunlugunun azaJdlgl, anormal spermatozoa Otanlnm Ise 8rttlgl be-IIrtendi. Ancak, indometasin verilen ko~Jarda, sperma ozelliklerinin degl!;;medigi gOruldO. Sonuy oIarak, proslaglandinler ve prostaglandin senlezine etki eden ila~larm spellTla uretimi ve Ozel1iklerini de91~tlrebilecegl kanaatine vaflldl.

Anahtar kelimeler : Prostaglandin F2 alia. Furosemid, Indometasin, Sperma Ozelllkieri. K04(.

Girif

Prostaglandinler ara~idonik asitten sentezlenen gUylu ve larkll farmakolojik etkilere sa hip, di~i ve erkek Oreme sistemlerinde onemli fonksiyonlarl olan endojen maddelerdir (Bygdeman ve ark., 1985; Brander ve ark., 1991). Ancak bu maddelerin er· keklerde Oreme fonksiyonlarl Ozerine olan etkileri tam olarak aClklanmaml~tlr. Prostaglandinlerden PGF2u veteriner hekimlikte daha yok di§i hay· vanlarda d611enme ve dogum larihlerinin kontrol al· tina a!!nmasl amaclyla yayglO olarak kullamllrlar (Kelly, 1977; Brander ve ark., 1991), Erkeklerde testisler, epididimis. seminal ve prostat bez gibi ya· pllarda da prostaglandinler ve fUrevleri sentezlenir. Bu yapllarda, 6ze1tikle PGE2'nin ve bunun yanmda PGF, PGE1, PGA, PGD ile bunlarm tOrevlerinin bu·

Geh~ Tarihi: t2.06.2000 @:[email protected]

lundugu ortaya konulmu~tur (Isidori ve ark" 1980; BenvoJd ve ark., 1984; Bygdeman ve ark. 1985). Oreme yetenegi olan insanlarda ejakulattaki pros· taglandinlerin miktannlO yakla!?lk 1

mg/ml

oldugu g6sterilmi~tir (Aitken ve Kelly 1985: Benvold ve ark .• 1987).

Prostaglandinlerin seminal slvldaki du~uk du· zeyleri ile baZI sebebi aClklanamayan inlertihte olay· Ian araslnda iIi~ki oldugu belirtilmi!?tir Yaptlan

ca·

II~malarda (Kelly ve ark., 1979; Kreider ve ark., 1981; Benvold ve ark., 1984; 1987) spermanln fonksiyonel olmaslnln prostaglandin miktarmrn optimal dOzeyde olmastna bag!! oldugu Uen sOrUlmu~tDr. Aynca bazl oligospermi olaylannda

Dreme

sisteminde pros· taglandin duzeyJerinin yliksek oldugu bjldinlml~hr (Kelly, 1977: Aitken ve Kelly, 1985). Diger yandan

·Bu :l~lIrm3 T.K.B:hgl Tanmsal Ara~llrmatar Genel Md.liigiJ (TAGEM),nce deslek1cnrni~lir. I. ~.lJ. Vetenner Fakiiltcsl, Faml:u;oloJI vc ToIcsikoloJi Ab. Dah, ELAZIG.

PIRIN(:CI, KARAIIAN, BQZKURT, OGLER

proslaglandlnlerin hayvan IOrlerinde testosteron hor-monu duzeylerinde ve baZI cinsiyet organlanntn a~lr­ Itklannda azalmaya neden olduklan gosterilmi~tir (Singh ve Dominic, 1986; Go"lieb ve ark" 1988). Ya-pllan diger yali~malarda (Abbatiello ve ark,1975: Scott ve Persaud, 1978; Chinoy ve ark., 1980: Asok ve Chinoy, 1988) indometasin ve asetil saJisilik asil glbi Ilayiann da sperma ozelliklennde de~i~jklikler olu~lurduklan ilen sUrUlmuitOr.

Diiilerde oldu~u gibi erkeklerde de pros-taglandinlerin Oremeyle ilgili onemli gorevlerinin 01-du~u aylktlr. Bu durum dikkate alinarak, yapllan bu tyalt~mada kO(:larda bazl sperma ozellikleri Ozerine PGF2u, indomelasin ve furosemid gibi ila<;:lann et-kilerinin ara~llnlmasl ama<;:lanml~tlr.

Materyal ve Metol

Hayvan Materyali : Su <;:alt~mada ortalama 2 ya~mda, 40-50 kg aglrltklannda 70 ba~ Akkaraman Ino kO(: kullanlldl. Hayvanlar yan aClk besi ~art­ lannda beslendi. Beslenme icin kesil yem olarak % 45 arpa, % 20 kepek, % 30 ayeieegi tohumu kOs-pesi, % 1 luz ve % 2 mermer lozu kan~lmlndan olu-~an rasyon kullanlldl. Bu rasyondan k()(( ba~tna sabah·akiam 1.0 kg ve kaba yem olarak ise loplam 1.5 kg kuru yonea verildi. Su ihtiyaci suluklar !emiz ve dolu tulularak saglandl.

Uygulama Gruplan : Uygulama yapllan k()((lar her grupla 5 hayvan olacak ~ekilde gruplandlrlldl. Su gruplar binsi kontrol, digerlen deneme gruplan ieklinde aynldl.

,. Grup : (Kontrol) izotonik sodyum klorOr kas iCi yolla uygulandl.

2. Grup: PGF20. 0.1 mg/kg dozda kas iei yolla uygulandl.

3.' Grup: PGF2o. 0.2 mglkg dozda kas iei yolla uygulandl.

4. Grup: PGF2a 0.3 mg/kg dozda kas iyi yolla uygulandl.

5. Grup: Furosemid 2.0 mglkg dozda kas iei yolla uygulandl.

6. Grup: Furosemid 4.0 mg/kg dozda kas i'ri yolla uygulandl.

7. Grup: Furosemid 6.0 mglkg dozda kas iyi yolla uygulandl.

8. Grup : indomelasin 3.0 mglkg dozda kas

'Ci

yolla uygulandl.

9. Grup : indometasin 6.0 mglkg dozda kas iei yolla uygulandl.

10. Grup: indometasin 9.0 mglkg dozda kas iei yolla uygulandl.

11. Grup : PGF2c.t (0.1 mg/kg) ve Furosemid (2.0 mglkg) kas iCi yolla uygulandl.

12. Grup: PGF2c.t (0.1 mg/kg) ve indomelasin (3.0 mglkg) kas ieiyolla uygulandl.

13. Grup: Indomelasin (3.0 mglkg). ve Fu -rosemid (2.0 mglkg) kas iei yolla uygulandl.

14. Grup PGF20. (0.1 mglkg), Indomelasin (3.0 mg/kg). ve Furosemid (2.0 mg/kg) kas iei yolla uygulandl.

Ilae Uygulamalan ve Sperma Orneklenntn Altnmasl : Uygulamalarda ila<;: olarak 5 mg/ml'lik PGF2a promelamin luw (Upjohn·Eczaclbail), 40 mglml'lik lurosemid (Sigma). 60 mg/ml'lik In-domelasin (Sigma), ve % 0.9'luk sodyum klorOr (Ee-zaclbail) eazeltiteri kullanlldl. ilac verilecek hay· vanlar 24 saat onceden kapall bir yerde dinlenmeye allnd!. Konlrol ve deneme gruplanna ilaylarln uy· guJanmasl lek doz ve birhirini takiben dart gOnlOk doz ~eklinde yaplldl. Tek doz ve dart gunlOk doz uy· gulamalartndan sonra 2 ve 24. saallerde sperma

o

r-nekleri altndl.

Sperma Ozelliklerinln Belirlenmesi ; Spermanln makroskopik muayenesinde miklan va vizkosilesi, mikroskopik muayenesinde- ise kille hareketl, mo· lililesi, yogunlugu ve anormal spermatozoa oranl Tekin (1994) larallndan bildirilen melollar kul· lanllarak belirlendi. Ara~ttrmada elde edilen sonuylar istatiksel olarak Slat Wiev TM 512 bilgisayar prog-ramlnda "I" tesliyle degenendirildi.

Bulgular

Kontrol grubu ve PGF2u, furosemid, in· dometasin ile bu ilac;:lann kombinasyonJan lek ve dart gOnlOk doz ~eklinde verilen koc1arda sperma miktan, vizkozitesi, molililesi, kille hareketl, yo· ~untugu ve anormal spermatozoa oranl glbl sper-malolojik Ozellikler straslyla tablo " 2, 3, 4 ve 5'le, sunulmuitur. Tablo ve ~ekiller incelendiginde, lek doz veya dart gun 10k doz ~eklinde PGF2a ve lu-rosemid verilen koclarda sperma miktan, motiltlesi ve yogunlugunun konlrol grubuna gore azaldlgl, anormal spermatozoa orantntn artllgl, sperma vis-kozilesi ve kitle hareketinin ise de~iimcdigi garOldO. Buna kar~1n indomelasinin kOylarda verilen 10m doz· larda spermatolojik ozellikler Ozerine elkisin,tn 01· madlgl gorOldO. Di~er yandan, PGF2u + lurosemld, Indomelasin + lurosemid ve PGF2c.t + Indomelasln + furosemid kombinasyonlan venlen koc1arda da sper-ma miktan, molilitesi ve yo~unlugunun kontrol 9ru· buna gore azaldlgl, anormal spermatozoa orantntn artllgl, sperma viskozitesi ve kille harekelinin ise de· Oiimedigi,buna karitn PGF2u + indomelasin kom-binasyonunun ise spermalolojik ozellikler uzeflne el· kili olmadlgl lespi! edildi.

KOIo:llIrdli Pro~tllg.llIndin F'2a. Furosemid ve indomebsinin ...

Tabla 1 Kontrol Grubu Koc;:larda Sparma Ozalliklafi

~lamaNo»

,

2 3

Zaman » I.GON IV. GUN I. GON IV. GUN I. GUN IV GUN SPERMA

OZELUKLER( 2. Saat 24. Saal 2. Saal 24. Saat 2. Saal 24. Saal 2. Saal 24. Saal 2. Saal 24. Saal 2 Saal 24 Saa Mlktan (mI)

,

0.91 0.97 0.98 0.98 1.00 0.91 0.88 0.95 0.93 0.91 0.95 0.88

5,

0.03 0.02 0.04 0.04 0.05 0.03 0.03 0.03 0.02 0.03 0.03 0.03 Viskozlle (1·5)

,

4.10 4.40 4.30 4.30 4.00 4.30 4.30 4.20 4.80 4.20 4.30 4.90

5,

0.18 0.16 0.15 0.15 0.20 0.15 0.20 0.06 0.02 0.25 0.10 0.10 Kille Harekell (0·5) i 4.80 4.9<> 4.90 4.80 4.40 4.80 4.70 4.90 4.90 4.80 4.70 4.9<> S;; 0.13 0.10 0.12 0.21 0.16 0.13 0.16 0.10 0.21 0.10 0.10 0.10 1'.1olilUa (%)

,

96.0 94.0 93.0 97.0 94.0 96.0 91.0 93.0 96.0 94.0 96.0 96.0

5,

1.63 2.21 '.36 0.60 1.21 1.63 1.80 1.56 1.63 1.21 1.63 1.63 Yogun1uk(.'09/ml)

•

4.64 4.13 4.77 4.74 4.18 4.02 4.00 4.36 4.55 4.61 4.56 4.58 S;; 004 0.04 0.04 0.03 0.33 0.61 1.27 0.04 1.88 0.09 0.06 0.02 AnofmaJ Sperma·

•

2.48 2.03 2.18 2.12 2.00 2.20 2.54 2.85 2.75 2.91 2.72 2.18 10Zoa Oran! (% )

5,

0.11 0.51 0.04 0.04 0.27 0.06 0.04 0.03 0.03 0.03 0.09 0.04

Tabla 2 Tek Dol va OM GOnlGk Doz $aklinda PGF2a Venlen KoqIarda Sperma Ozellikleri uygulanan Doz » 0.1 mg.-\cg

Zaman » I.GON IV.GON

SPERMA

OZELLiKLERI 2. Saal 24. Saal 2. Saal 24. Saal Mklafl (mI)

•

0.78 0.76 0.75 0.71

5,

004 0.09 0.03 0.03 Vlskozlta (1·5)

•

4.10 4.2<> 4.20 4.00

5,

0.17 0.15 0.21 0.24 Kille Harekati (0·5)

•

4.80 4.60 4.10 3.90

5,

0.13 0.15 0.18 0.10 Motlhle( %)

•

86.0 81.0 86.0 83.0 S;; 1.63 1.80 1.63 1.53 Yogunluk (xl09/m1)

•

3.13 3.18 3.62 3.87 S. 004 0.33 0.13 0.03 Anormal $perma-

•

3.81 4.91 3.46 3.63 10zoa Oranl (% ) S. 0.04 0.09 0.18 0.17

Sperma 6rnekterinde yoguntuk yonOnden kontrol grubu ite 7. grup. anormal spermatozoa

oranl yOnOnden kontrol grubu ite 5. grup arastnda

((ok onemli (p<O.OOl); sperma miklan yonunden kontrol grubu ile 2, 4, 5, 6, 7 ve 14. gruplar,

vis-kozite yonOnden kontrol grubu ite 7. grup, kille ha·

rekeU y6nunden kontrol grubu jle 6 ve 13. gruplar, motilite yonOnden kontrol grubu He 3, 5, 7, 10 ve 13. gruplar, yo~unluk yonOnden konlrol grubu jle

0.2 mglkg

_O

_·3m9lkv

LGUN IV. GUN I. GON IV. GUN

2. Saal 24. Saal 2. Saat 24. Saal 2 SM, 24 Saal 2 SM, 24 Sao 0.73 0.02 4.00 0.15 4.70 0.10 84.0 2.21 3.87 0.02 2.98 0.13 0.78 0.77 0.65 0.75 0.72 0.64 0.65 0.04 0.02 0.03 0.04 0.2<> 0,15 0,10 3.9<> 3.70 3.80 4.00 3.9<> 3.80 3.70 0.21 0.15 0.06 0.21 0.15 006 0.15 4.40 4.10 3.80 4.30 4.20 3.9<> 3.80 0.15 0.15 0.21 0.21 0.16 0.18 0.15 81.0 74.0 78.0 86.0 76.0 76.0 74.0 1.80 2.22 1.80 '63 '63 1.80 2.22 3.83 3.81 3.79 3.13 3.21 3.25 3.30 0.03 0.04 0.03 0.04 0.03 0,10 0.04 3.87 3.12 3.10 2.41 2.82 3.93 3.83 0.03 0.05 0.04 0.07 0,07 0,17 0,09

4 ve 13. gruplar ve anormal spermatozoa oranl

yo-nOnden kontrol grubu ite 6 va 7. gruplar arastndaki larktn 6nemli (p<O.Ol) oldugu beltrlandl.

Tartl,ma ve Sonuy

Erkek hayvanlarda ve insanlarda

pros-taglandinlarin androjen hormonlann metabolizmasl

va sperma 6zellikleri Ozefine elkilerinin oldugu

bi-linmekledir. Bazi ara,tlflcllar (Abbatiello ve ark.,

PIRINC;CI. KARAHAN. BOZKURT. GULER Tblo3TkDo

•

•

"'

.

D6 G" 1"k00 $ krnd F

"

un"

,

.

,

•

_u"""~ 'd V'1 en en Koc;I

.0

da Sp6rma OzeUikleri

Uygulanan Doz ).). 2.0 mglkg 4.0 mglkg 6.0 mglkg Zaman ).). 10 GUN IV. GUN I. GUN IV. GUN 1. GUN IV. GUN SPERMA

OZELLlKlERI 2. Saal 24. Saal 2. Saal 24. Saal 2.Saal 24.Saal 2. Saat 24. Saal 2. Saal 24 Saal 2. Saal 24.Saa

Miktarl (mil

•

0.73 0.66 0.70 0.63 0.65 0.64 0.65 0.55 0.75 0.65 0.64 0.58 S, 0.05 0.06 0.03 0.04 0.05 0.06 0.08 0.05 0.03 0,03 0.06 0,08 Vlskozlle(I-5)

,

.

4.00 4.10 4.20 3.90 3.70 3.80 3.50 3.90 3.70 3.90 4.00 3.80

s.

0.21 0.17 0.15 0.12 0.17 0.25 0.21 0.13 0.15 0.17 0.21 0,15 KIUe Harekeli (Q.5) i 4.10 4.00 3.70 4.10 3.60 4.00 3.80 3.40 3.90 3.50 3.40 3.30

s.

0.18 0.21 0.21 0,18 0.18 0.21 0.20 020 0.16 021 0.24 0,18 Molilile(%)

,

83.0 87.0 75.0 77.0 88.0 83.0 86.0 77.0 74.0 76.0 74.0 63.0 S, 1.53 2.63 1.53 2.60 260 1.60 153 260 1.63 163 2.21 136 YOQunluk (xl09lml

•

3.94 3.87 3.51 3.92 3.87 3.77 3.13 2.78 3.51 2.85 2.72 2.87 S, 006 0.02 0.16 0.06 0.02 0.04 0.04 0.33 0.06 0.03 0.02 0.10 Anormal Sperma- i 3.49 3.93 4.01 4.10 4.49 3.48 4.49 4.93 4.18 4.12 3.41 3.93 10Z08 Oranl (,Y.) S, 0.06 0.05 0.05 0.06 0.06 0.11 0.06 0.05 0.04 0.04 0.07 0.17

Tablo 4 Tek Doz ve D6" GCmIGk Doz $eklinde Indomelasin Verilen Koclarda Sperma OzeUiklert

Uygulanan Doz ).). 3,0 mglkg

Zaman ).). I. GUN IV GUN

SPERMA

OZELLlKLERI 2. Saal 24. Saal 2.Saal 24. Saal Miktan{mI)

•

0.87 0.91 _0." 0.85 S, 0.02 0.03 0.08 0.03 ViskozllS(I-S)

•

4.30 4.10 4.40 4.20 S, 0,24 0.15 0.18 0.06 Kille Harekeb(O·S) i 4.60 4.50 4.40 4.70 S, 0.18 0.21 0.24 0.18 Mollhle(%} i 83.0 83.0 84.0 96.0 S, 1.36 1.63 2.21 1.63 YOQunluk(1C 109/ml)

,

3.98 4.13 3.85 3.87 Si 0.04 0.04 0.03 0.03 Anormal Sperma-

•

2.41 2.40 3.12 2.93 10Z08 Oranl (%)

S,

0.07 0.06 0.04 0.17

Kreider ve ark., 1981; SchelegeJ ve ark., 1981)

se-minal slvlda bulunan prostaglandinlerin

sper-matogenezis uzerinde baskllay'c, etkilerinin

01-du{lunu belirlemi~lerdir. Aynca yapllan di{ler

yall~malarda (Tso ve Lacy. 1975; Kimball ve ark.,

1978; Singh ve Dominic. 1986) degi~ik

pros-taglandin turevJerinin sistemik ve yerel

uy-gulamalan sonucunda erkek hayvanlarda testisler

ve sekonder cinsiyet organlannln aglrflklannda azalmaya neden olduklan gosterilmi~tir. Saksena

6.0 mglkg 9.0 mglkg 10 GUN IV. GUN L GUN IV GUN

2. Saat 24. Saat 2. Saal 24. Saal 2, Saat 24. Saat 2 Saal 24. Saa

1.10 0.10 4.10 0.09 4.80 0.18 86.0 1.60 3.83 0.02 3.01 0.05 0.95 0.91 0.98 1.00 0.98 0.91 0.95 0.03 0.15 0.03 0.05 0.02 009 0.03 4.40 4.30 4.20 4.40 4.30 4.70 4.40 0.16 0.15 0.06 006 0.24 015 015 4.90 4.70 4.80 4.60 4.70 '.50 '.80 0.10 0.20 0.15 0.18 0.24 0,24 0,18 96.0 " .0 85.0 86.0 88.0 86.0 89.0 1.63 1.02 2.20 2,21 2.21 1.70 1.63 3.81 3.95 3.77 _3." 4.01 3.97 3.88 0.Q3 0.03 0.04 003 0.10 003 004 2.48 2.41 2.49 2.02 2.36 2.82 2.48 0.16 0.07 0.06 0.61 0.40 021 0.11

ve ark. (1978) tav~anlarda testislere yerel olarak

PGF2a uygulanmasmln testis ve epidldimis a{llrliklan

ile sperma saYISI ve motilitesinde azalmaya. buna

ba{lli olarak g~jci bir klslfhOa neden olduOunu rapor

edilmi~tir. Kreider ve ark. (1981) ayglrlarda PGF2a'nlO kas iyi yolla uygulanmaslnln sperma

hac-minde artmaya, buna kar~llik spermatozoa

sa-Ylslnda ise azalmaya neden olduOunu, sperma mo-tilitesi ve anormal spermatozoa oranlOlO degi~medi{lini belirlemi~lerdir. Isidori ve ark. (1980)

KOIj:larda I'ro..,taglandin F20.. Furosemid ,'e indom{'tasinin ...

Tablo 5 Tak Doz ve DM GunlQk Doz l;:eklinde PGF2a Indometazin va Furosemid Kombinasyonlafl Verilen KOt;Iarda Sperma Ozelliklari Uygulama » PGF2a .;. Furosemid PGF2a + Indometasln Indometasin + Furosemid PGF2a • Indomelasn+Furosemld

Zaman » I.GON IV.GON I.GON IV.GON LGON IV. GON I GUN IV. GUN

SPERMA 2 24 2 24. 2. 24 2.

OZELLlKLERI Saat

Sa ..

Saal

Sa

..

Saal Saat Saat Mlklafl (ml) i 0.55 0.68 0.65 0.56 1.10 0.90 0.96 S, 0.03 0.02 0.05 004 0.22 0.16 0.08 Viskozlle (1-5) i 3.50 3.60 4.10 3.50 4.40 4.30 '.50 Si< 0.50 0,40 0.25 0.35 0.16 0.15 0.25 Kille Hareke1i{0·5) i '.00 4.20 _{'.00 3.90} 5.00 4.90

....

S, 0.23 0,10 0.20 0,10 0.15 0.21 0.10 Mohille ('Yo) i 81.0 84.0 86.0 " .0 90.0 90.0 ".0 Si 1.20 2.21 1.70 1.70 2.22 _1." 1.63

Yogunluk(xto'/mI) i 3.65 3.83 3.95 2.78 4.18 4.72 3.74

Si< 0.05 0,37 0.05 0.30 0.33 0.06 0.03 Anoonal Sperma·

•

3.82 3.36 3.48 3.12 2.12 2.18 3.18

tozoa Oranl (%) Si 0.17 0.40 0.11 0.04 0.04 0.04 0.08

seminal slvldaki proslaglandinlerin sperma

yo-gunlugu ve mali lites! Ozerine olumsuz elkilerinin

testislerde DNA senlezinin inhibe edilmesine ve prostaglandin reseptOrlerinin hassasiyetinin azal-mastna bagll oldu~unu ileri sGrmGl,)lerdir. Di~er

yandan bazl aral,)llnCllar (Aitken ve ark., 1985;

Gottlieb ve ark., 1988) seminal pros-laglandinlerden ozellikle PGE'lerin adenilat siklaz aktivitesini ve bunu takiben siklik AMP dOzeyinde artll,) olul,)turmalanna baQII olarak sperm mo-tilitesinde artll,) yaptlklartnl belirtmil,)lerdir.

Furosemldin in vitro olarak ozellikle PGE2

sentezini artttrdlQI ve prostaglandinlerin

y'-klmlanmastndan sorumlu olan 1S-hidroksi-PG·

dehidrogenaz ile PGE2-9-keloreduktaztn ak-tivitestni inhibe ettiQi gOsterilmil,)lir (Brander ve ark" 1991). insan ve hayvanlarda baZI klslnlk olay-lartnda seminal prostaglandinlerin duzeylerinde

deQi~meler olduQu bildirilmektedir (Kelly ve ark., 1979; Isidori ve ark., 1980; Bygdeman ve ark.,

1985). Benvold ve ark .. (1984, 1987) seminal Sl-vida PGE2 yogunlugunun dGl,)uk olduQu du-rumlarda sperma yoQunlugu ve motilltesinin art-tlQInI. spermanln lonksiyonlart i~in proslaglandin konsantrasyonunun optimal duzeyde olmasl ge-rektigini ortaya koymul,)lardlr. Gottlieb ve ark. (1988), insanlarda ejakulata 19-0H PGF ilavesinin sperma motililesi ve penetrasyon kapasitesini

azalttl~lOl, 19-0H PGE ilavesinin Ise belirtilen lonk-siyonlart olumlu elkilediQini gostermil,)lerdir. Mevcut

24. 2 24 2. 24. 2. 24 2 24.

Saal Saal Saal Saal Saal Saat Saa' Saa'

Sa ..

0.91 0.68 0.56 0.73 0.51 0.51 0.65 0.60 0.65 0.03 0.02 0.06 0.09 0.03 0,05 0.05 0,10 0.05 4.30 3.10 3.00 3.30 3.70 3.50 4.30 4.10 '.00 0,21 0.17 0,21 0.15 0.24 0.50 0.10 0.10 0.21 4.90 3.70 3.20 3.10 3.60 4.40 4.50 4.60 4.70 0.10 0.21 0.23 0.18 016 0.10 0.16 02' 0,16 ".0 63.0 64.0 67.0 73.0 75.0 ".0 85.0 95.0 1.53 1.63 1.30 1.60 1.90 2.50 1,65 2.21 _'30 3.87 3.18 2.85 2.87 2.83 4.10 3.90 3.81 3.87 0.02 0.33 0.03 0.02 0.02 0,10 0.04 0.33 0.02 5.71 5.03 4.93 5.12 2.43 2.57 2.65 2.65 2.83 0.40 0.15 0.05 0.04 0,07 003 0.03 0.04 0.05

qalll,)mada, k~lara 0.1, 0.2 ve 0.3 mglkg PGF2a ile 2.0, 4.0 ve 6.0 mg/kg dozlarda lurosernid ve· rildiQinde ozellikle dort gunluk uygulamalan lakiben sperma miktan, molilile ve yo~unluQunun kontrol grubuna gore azaldlQI. sperma vlskozilesi ve kille hareketinin deQil,)mediQi, buna karl,)tn anormal sper·

matozoa orantntn ise artl191 gorOldO (Tablo 2 ve 3). Elde edilen bu sonu.;:larla yukartdaki bazl aral,)'

IlnCllann gorOl,)leri araslnda paralellik olduQu go-rOlmektedir.

Indometasin ve benzeri ila91artn prostaglan-dinlerin sentezini azaltarak, gerek testosleron hor-monu ve gerekse sperma lonksiyonlan ile Greme or-ganlan Ozertnde etkili oldugu bildirilmektedir (Kelly,

1977; Chinoy ve ark., 1980; Asok ve Chinoy, 1988), Abbatiello ve ark., (1975) aspirin ve indometasin ve-rilmesinin spermatogeneziste artll,)a neden 01-duQunu. seminal bez ve testis aQlfltklarlOda ise de-Qil,)ikliQe neden olmadlgtnl gostermll,)lerdir. Buna

kar~1n Scoll ve Persaud (1978) rallarda aselil sa

-lisilik asidin spermatogenezis ve ureme organlart uzerine elkisinin olmadlQln1 bildirmekledirler. Kelly ve ark. (1979) ise sperma YOQunluQu yOksek alan· larda normal olanlara gOre prostaglandin dO-zeylerinin anlamlt ~ekilde dUl,)uk olduQunu be-lirlemil,)lerdir. Bu qalt~mada 3.0. 6.0 ve 9.0 mglkg dozlarda indometasin verilen gruptaki hayvanlann sperma ozelliklerinde kontrol grubuna gore de-Qil,)iklik olu~madlQI belirlenmil,)tir (Tabla 4). DiQer yandan PGF2u

+

indomelasin kombinasyonu verilen

PIRINC;CI. KARAIiAN. BOZKURT. GULER

banzer oldugu. ancak diger ila~ komblnasyonlan uygulanan gruplarda ise sperma miklan, motilitesi

ve yoQ:unlugunun azaldlQI g6rOlmO~lur. (Tablo 5).

Elde edilan bu sonlJ9lar, yukandakl bazl ara~­

tlnCllann g6rU~lerini dogrulamakladlf.

Bu ~all~manln sonuqlan deQerlendirildiginde,

k~lara PGF20. veya furosemid verilmesinin doza

ve verilme sOresine baQIl olarak bazl sperma

pa-rametrelerinl olumsuz elkiledigi, buna ka~m in-domalasinin ise elkilemedigi gOrOlmO~tur. Yu-kandaki a~lklamalann 1~lgl alllf'lda prostaglandin-larin ve prostaglandin melabolizmaSlna elki eden maddelerin sperma ozelliklerini degl~lirebjldikleri,

bu degj~ikliklerjn dol veriminf elkileyebilecekleri

ve

bu jra~larm damlzhk k~larda kullammmm gaz

Onuna allnmaslnln yararll olacagl kanaaline vanldl.

Kaynaklar

Abbatiello. E.R., Kaminsky, M .. Weisbroth. S. (1975).

The eflect of prostaglandins and prostaglandin inhibitors 01'1 spermatogenesis. Int. J. Fertil. 20, 3,177-182.

Abbatiello, E.R., Kaminsky. M .. Welsbroth, S. (1976).

The effect 01 prostaglandins F ta and Fla on

sper-matogenesis. Inl. J. Fenll. 21, 82-88.

Aitken, R.J .. Kelly, R.W. (1985). Analysis of direct el· leets 01 prostaglandins on human sperm lunction. J. Reprod. FertiL 73, 139·146.

Asok. K.R., Chinoy, N.J. (1988). Elfects 01 acety· Isallcylic acid 01'1 reproductive organs 01 adolescent male rats. Endocrinol Exp. 22, 1187-195.

Benvold. E" Svanborg, K., Eneroth. P., Gottlieb. C ..

Bygdeman, M, (1984). The naturat va nations In pros-taglandin concentration In human seminal fluid and its relation to sperm quality. Fertd. Sterit. 41, 5, 743·747 Benvold. E., Go11lieb. C., Svanborg. K., Bygdeman, M.,

Eneroth. P. (1987). Concentration 01 prostaglandins in seminailiuld of fertile men. Int. J. Androl. 10.463-469.

Brander. G.C .. Pugh. D.M., Bywater. R.J" Jenkins, W.L

(1991). "Veterinary Applied Pharmacology and

The-rapeutICS" Bailliere Tindall. W.B. Saunders. london.

Bygdeman. M .. Benvold" E. Golllieb. C., Svanborg, K., Eneroth. P. (1985). Prostaglandins and Male Fertility.

Adv. Prost. Thromb. leukol. Res. 15.609·611.

Chinoy. N.J .. Sharma. J.D .. Seelhalakshmi, L. San· leevan. A.G. (1980). Eflect 01 prostaglandins on his-tophysiology of male reproductive organs and fertility in

rats. Int J. Fertit. 25, 4.267-274.

88

Gottlieb, C .• Svanborg. K.. Eneroth. P .• Bygdeman, M. (1988). Effect 01 prostaglandins on human sperm lunellon

In vitro and seminal adenosine triphosphate conlent. Fer

-til. StenL 49. 2. 322·327.

Isidori. A., Conte. D .. laguzzi. G .. Giovenco, p .. Dondero.

F. (1980). Role of seminal prostaglandins In male fartlilly J. EndocrinoLlnvest. 3: I, 1·3.

Kelty. R.W. (1977). Effect of seminal prostaglandinS on

the metabolism of human spermatozoa, J. Reprod. Fert.

SO. 217-222.

Kelty, A.W., Cooper, I.. Templeton, A.A. (1979). Reduced prostaglandin levels in the semen With very high sperm concentrations. J. Reprod. Fert. 56.195-199.

Kimball. F.A.. Frielink. RD., Porteus. S.E. (1978). Elfects 01 15(S)·15·methyl prostaglandin F2a methyl aster con·

taining sllastic implants. Fertil. Staril. 29. 1. 103-108.

Kreider, J.L, Ogg, W.L Turner, J.W. (1981). Influence of prostaglandin Flo on sperm production and seminal chao

racteristics of the stallion. Prostaglandins. 22. 6. 903-913.

Saksena. S.K., Hun!. D.M .. Lau, t.F. (1978). Eflects 01 prostaglandin F2a on sperm coun!. sperm motility and lar

-tilizlng capacity In the male rabbit. Int J. Androl. Suppl2,

639·648

Sehelegel, W., Rotermund. S., Farber. G .. Nltschlag, E.

(1981). The inlluence of prostaglandins on sperm mOllllly.

Prostaglandins. 21, 1,87·99.

Seon. J.E., Persaud, T.V.N. (1978). A quantitatIVe study of the effects 01 acetylsalicylic aCId on spermatogenesIs

and organs 01 the rat. Int J. Fertlt. 23. 4. 282·287.

Singh, S.K.. Dominic. C.J. (1986). Prostaglandin F2 alpha-Induced changes in the sex organs of the male la·

boratory mouse. Exp. Clin. EndOCflOol" 88, 3. 309·315.

Tekin. N. (1994). Spermanln muayenasl ve de· garlendirilmesl. In: "Evctl Hayvanlarda Reproduksiyon Sun'l Tohumlama Dogum ve Inlertilite" Ed. E. Ala~m

Dlzgievi, Konya. 69·79.

Tierney, W.J. Daly, I.W. Abbatiello, E.R. (1979). The ef·

fect 01 prostaglandins PGE2 and PGP" on spero

matogeneSls In adull male Sprague· Dawley rats. Int J.

Fertd. 24, 3. 206·209.

Tso, E.C.F. and Lacy, D. (1975). Eflects of prostaglandin F2a on Ihe reproduc1lve system 01 the male rat. J. Rep· rod. FertiL 44, 545-550.