Nekroloi:
PROF.
DR. HANS GUSTAV GÜTERBOCK'UN ANISINA
TAHSIN ÖZGÜÇ
Dil ve Tarih-Co~rafya Fakültesi'nin ilk Hititoloji profesörü Dr. H.C. Hans Gustav Güterbock 24 Mart'ta 91 ya~~nda ~ikago'da vefat etti. Türk Tarih Kurumu'nun ~eref üyesi olan H.G. Güterbock 27 May~s 1908'de Berlin'de do~du. Babas~n~n "Alman Do~u Kurumu'nun Genel Sekreteri olmas~, onun daha gençlik y~llar~nda eski yak~ndo~~~~ dillerine, tarihine ilgi duymasm~n ne-deni oldu. Hititoloji, Sumeroloji-Assirioloji ö~renimini zaman~n ünlü bilgin-leri Prof. Dr. Hans Ehelof, Prof. Johannes Friedrich ve Prof. Benno Landsberger'in yan~ nda tamamlayan H.G. Güterbock, göreve Berlin Müzesi'nde ba~lad~.
1936-1948'de ülkemizin ilk Hititoloji disipli~~i~~i~~~ ba~~~ olarak, eski Anadolu Tarihi ve kültürleri için çok önemli olan bu bilim dal~n~n kurulup geli~mesinde, uzmanlar~n yeti~mesinde, ö~retim ve ara~t~rma alan~nda ger-çekle~tirilmesi gerekenlerin en ço~unu ba~arm~~~ ve ö~rencilerinin orijinal Hitit tabletlerini yay~ mlamaya ba~lamalar~ n~~ sa~lam~~t~ r. Bir sene Uppsala Üniversitesi'nde misafir profesör olarak görev ald~ktan sonra, 1949'da ~ikago Üniversitesi "The Oriental Institute"de göreve ba~layan H.G. Güterbock 1976'da seçkin emeritus profesör oldu.
Fakülte'de B. Landsberger ile s~k~~ i~birli~i içinde, k~sa say~labilecek bir sürede, Hititoloji'nin mustakil bir disiplin olarak geli~mesini, ilk Hititoloji kütüphanesinin kurulmas~ n~~ sa~lam~~t~ r. Ö~rencileri üniversitede, müze-lerde görevlendirilmi~ler, çivi yaz~l~~ tablet ar~ivlerinin sorumlulu~unu üst-lenmi~lerdir. Anadolu Medeniyetleri Müzesi büyük salonunun tertip ve tan-zimi, onun eseridir.
Bo~azköy kaz~larma Hititolog olarak kat~lm~~, Hitit çivi yaz~l~~ metinlerini, hiyeroglif yaz~ tl~~ Hitit kral mühürlerini ayr~~ ciltler halinde yay~mlam~~, hiye-roglifierin okunmas~ na, anla~~lmas~ na büyük katk~larda bulunmu~, bu ko-nuda çal~~an bilginler aras~nda seçkin ve sayg~n yerin sahibi olmu~tur. TTK kaz~lar~ nda ke~f edilmi~~ hiyeroglifli belgeleri, tam zaman~ nda, bilim dünya-s~na s~mmu~tur.
672 TAHSIN ÖZGÜÇ
O, Hitit kültürünün her alan~ nda yo~unla~t~rd~~~~ ara~t~rmalar~n', yani tarihini, dilini, edebiyat~ n~, dinini, mitolojisi~~i, gramerini, kanunlar~ n', dev-let yönetimini, sosyal yap~s~n~, etnik ayr~l~ klar~~ bütün detay ve özellikleriyle ayd~nlatan ve yaz~l~~ belgelerin ~~~~~ nda sanat eserlerini yorumlayan ender hi-titologlarm ba~~nda yerini alm~~t~ r. Onun Hititoloji alan~nda ayd~ nlatmaya çal~~mad~~~, üzerinde durmad~~~~ bir konu, bir problem yoktur. Meslekta~lar~~ Hititoloji disipli~~i~~e H.G. Güterbock kadar katk~da bulunmu~~ bilginlerin az oldu~unu, yerinin hititologlar listesinde oldu~unu, hakl~~ olarak, vurgulamak-tad~ rlar.
O, üstün ara~ur~c~l~~~mn yan~nda, kendisini Hititolojiye adam~§ bir hoca olarak, ya~am~n~n sonuna kadar kendisiyle ili~ki kurmu~~ olan zaman~ n bütün hititologlar~ na yapt~~~~ yard~mlar~n~, tavsiyelerini, öneri ve tenkitlerini hiç azaltmam~~t~ r. Bugün ondan yararlanma ~ans~ na sahip olmu~~ bilginlerin sa-y~s~~ az~msanamayacak bir seviyededir.
H.G. Güterbock ya~am~n~n son y~llar~n~~ büyük bir projenin gerçekle~me-sine "~ikago Üniversitesi Hitit Lugat~~ Projegerçekle~me-sine" adam~~t~r. Proje üzerinde ça-l~~an meslekta~lar~~ onun kat~l~m c katk~lar~ndan övgüyle sözetmektedirler; bu lugat onun en önemli eserlerinden biri olacakt~r.
H.G. Güterbock'un yay~nlar~, kendisine 1974 ve 1986'da arma~an edil-mi~, iki ciltte derlenmi~tir. Türkçe'yi anadili gibi konu~an, yazan hocam~z~n "Kumarbi Efsanesi" hakk~ndaki kitab~~ ayr~~ olarak, de~i~ik konulardaki maka-leleri de Kurumumuz dergisi Belleten'de yarmlanm~~ur.
Akademi iiyelikleri, ~eref doktorl~~klanyla ödüllendirilmi~~ olan H.G. Güterbock, Türkiye Bilimler Akademisinin ~eref üyesi; The Britisl~~ Academy'ni~~, Tl~e American Academy of Arts and Sciences'~ n, Bayerische Akademie der Wissenschaft'~ n üyesi; Uppsala ve Ankara Üniversitelerinin ~e-ref doktorud~~ r.
Mustafa Kemal Atatürk'ün yüzüncü do~um y~ l~~ nedeniyle New York'ta "Birle~mi~~ Milletler Merkezi'nde yap~lan toplant~da, H.G. Güterbock'un Ankara'daki profesörlü~ü süresince, Atatürk taraf~ ndan kurulmu~~ Türkiye Cumhuriyeti'nde ya~ad~~~~ mutlulu~u hiçbir zaman unutmad~~~ n~~ vurgulayan sözleri, benim bugün de kulaklar~mda yans~ maktad~ r.
