l
ıvadınlar Birliğinin
Kapatılması
ÎfcJUJ*^
METE Tunçay’ın 62. (Şubat 1989) sa yınızda çıkan notuna bir ekleme yap mak istiyorum. Nezihe Muhittin hanı mın [Tepedelenligil 1889-1958] 1931 ’de İstanbul’da Nümune Matbaası’nda ba sılmış bulunan Türk Kadını adlı kita bının “ Kadın Cemiyetleri Tarihçesi” bölümünde (s.93-101), bu ilginç kuru luş hakkında geniş bilgi verilmekte, bir dipnotuyla Kadınlar Âlemi gazetesinde fırkanın doğuşuna ilişkin bir haber, me tinde de 26 Haziran 1923 tarihli Vakit'- ten KHF tarafından girişilen bir Talim ve Terbiye kongresi düzenleme hazırlık larına dair yazarın verdiği demeç akta rılmaktadır.
Vilâyete sunulan kuruluş dilekçesi, henüz siyasal haklarını almamış olan kadınların parti teşkiline kânunen mü saade edilemeyeceği gerekçesiyle redde dilince, bu kere derneğin adı Türk Ka dın Birliği’ne çevrilip tüzüğü de değiş tirilerek resmen tanınmıştır.
Yalnız bu bölümde, Nezihe Muhittin Beynelmilel Kadın Birliği’ne üye olmak için koşulan önce “ Sulh” cemiyetine girme şartı konusunda şöyle yazıyor: “ Ben bu husus hakkında kendilerine: Türkün daima sulhperver olduğunu, düşmanını asla arkasından vurmağa te nezzül etmediğini, tedafüi harplerde emsalsiz mertliği ve ulviyeti onun yük sek seciyelerinden biri olduğunu, bu kıymetli karakteri aleyhine propagan da yapamayacağımızı, sulh ve harp te mayülleri ancak hükümetimize ait bir mesele olduğunu bir içtimâda söyledik ten sonra, beynelmilel kadın cemiyeti ne yazdık. Bu fikirleri doğru bulmuş olacaklar ki, bizi bu şarttan müstağni kalmamıza rağmen kabul ettiler.” (s. 104)
Oysa Naci Sadullah’m 12 Aralık 1934 tarihli 7 Gün’de kendisiyle yaptığı rö portajda, Nezihe Muhittin, “ İlk teşek kül ettiğimiz zamanlarda, Beynelmilel Kadın Birliği’ne dahil olmak istemiştik. Bize, sulh cemiyetine âzâ olmak
lüzu-2 • lüzu-258
mundan bahsettiler. Kabul mecburiye tinde kaldık” demektedir (Derleyen: Orhan Topçuoğlu, Cumhuriyet Döne minde Olaylarda ve Mesleklerde Bası nımızda Yeralan İlk Kadınlar - Anka ra, 1984, s.23).
Kadın Birliği’nin kapatılmasında et kili olduğu sezilen bu ilişkinin gerçeği neydi acaba?
A L İ TEKİNCİ-ANKARA
İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi Taha Toros Arşivi
