'\nk"ra Ünıv Vel Fak Derg. 49. 125.128.2002
Marınara Bölgesİ'ndeki
keçilerde koyun adenovirusları
(OA V -1,2,3,5)
ve sığır adenovirusları
(BA V -1,2,3) 'na karşı antikor dağılımının
araştırılması
*
Scmra OKUR GÜMÜŞOVA), Yılmaz AKÇA
1i Ç"n"kLıle Onsekiı Mart Üniversiıesi. Sa~lık Yiibekokulu. Çan,ıkkale;' Ankar" IJni\'Crsitesı. Veıerınn ""klıllesi. Vımluil
Anabilim Dalı. Ankara
Özet: Marıııara Bölgesı'ndeki 9 ayrı yerle~im birıminde. balk elinde ve devlete ait bir i.~leımede yetl~tirilen kc,'ılnden "lın,ın 5(1) kan senıııııı örııe~i. koyun adenuvinıs seroıipleri (tip 1.2,3.5) ve sı~ır adenovirııs snoıipleri (ıip 1.2.3)'ne k"r~ı II(\tr,ı1il"syon teslı ılc ıesı edıldi. Tesı somıeunda senımlarda. OAV-I'e kar~ı '/'04.4. OAV-2'ye kar~ı %4.R. OAV-Te kar~ı °;'02. O'\V )'e k,ıı'~ı <;';7.2. 13AV-I'e karşı %8.4. BA V-2'ye karşı o,I,.(J.2 ve BAV-3'e kar~ı %5.2 oranında niitr,ı1lzan antık,ır s"!,taııclı Ik~yıı/ kel.'l serlılıılımLın 166'sl bu çalışmada kullanılan en aı bir adenovirus seroıipi ıçin poıitir bulnndu. BlInl,lrdan %511.6'sl 1:->.:I/16(ı)y"lnl/.l" kuyıın adenovınısl,ırı \'l' ';;,.:ı4.3'ii (57/166) yalnızca sığır adenovinısları için po/itir olcırak belirlendI. Bu s<)11Iı,'I,Iı''\Lirııı,ıı':ı
Bölgesi' ndeki keçilerde. araştırıııada kullanılan koyun (tıp 1.2.3.5) ve sı~ır adenovirııs (iip 1.2.3) serotipleriyle enkksı yonıııı oldıık"ı y:ıygın olduğunu ort,ıya koydu .
..'\nahlar kelıme1cr: Adenovinıslar. antikor. keçi. mikronötrali/asyon
Survey for antibodies against to ovine adenoviruses (OA V-1,2,3,5) and bovine adenovinıscs
(HAV-1,2,3) in goats in Marmara Region
SUl11mary: Fi\'e hundered hlood sera eolleeted from goats whieh had been hred in publıe aml ,I,ıte rarııı ın 0 dlllnelll p"ııs ()i
Marıııara Regıon and ha\'e been ıesıed agaınsı avine adeno\'inıs serotypes (ıype 1.2.3.5) and hOl'ıne ,ıdcno\ını, ,erolvpe, ııyp,' 1.231 by ııııemneulralizatıon ıest. According ıo ıesı results. 4A'Yc. %4.R. 9.2%. 7.2%. RA';;. 6.2'ir ancl 5.2'1, seJ'tırre\"lancc wcre detccıed against OA V -I. 0/\V.2. OA V -3. OA V -5. BA V -I. SA V -2. and SA V -3. respecıively. Oııı or 500 goat,er,!. 16() \\.cre l()lınd lO be positıve for antibodies against at 1cast one serotype of adeno\'irııses. 50.6% (84/166) and 3.:1.3% (57/16(,) of ıhese sna wclc deıecıed ,ıs posilive for only ovine adenovinıses (ıype 1.2.3.5) and bovine adenovinıses (type 1.2.3). reSpCllI\ c1y. Thesc Il'SllllS showed thaı the adenovinıs infecıion wiıh o\'ine (type
ı.2.3.5) and bm'ine
(type 1.2.3) adenovinıs semtypcs in "O;lh <Jreexırcnıcly wilicspre,ıd in Marıııara Region.Key wonls: AdeIHJ\lnıses. antibody, goal. micronclItrali/aıion
Giriş
Hayvanlarda ekonomik kayıpların nedenlcri ara-sında solunum vc sindirim sistcmi hastalıkları öncmli yer tilımakıadı!'. Viral ncdcnli solunum vc sindirim sistcmi hastalıklarınııı etkenlerindcn hi ri isc adcnovinıslardır 13.1<:))
Adenovirus enfeksiyonları insan, kuş, fare, sığır. domuz. aı. koyun, keçi vc köpeklerde sindirim ve so-IU11lım sistemi lezyonları oluştururlar (2,9,19).
Adenoviruslar. ortalama 70-90 nm çapında, çift ip-lıkçikli DNA kapsayan, zarsız vc kLihik simetrili vi-ruslardır (2) Homolog türlcrdcn hanrlanan primcr ya da sekonder höbrck hücrc kültürlerindc yuvarlaklaşma. şişme vc üzüm salkımı benzeri kümcleşmeler ile ka-rakıerize ePEmcydana getirerck ürerler (10).
Bulaşma. hayvandan hayvana horizonta! olarak. gaiıa ve aerosol yolla alpr (4). Virus oldukça dayanıklı
" BlI çalı~ııı,ı :ıynı başlıklı doktora teıinden özetlenmiştir.
olduğu için kantamine çiznıeleI. kıyakıkr. ,lltlıkLır ve yemek kapları yolu ile de hulaşahilir (1i)
Keçilcrin adcnovinıs cnfeksiyonlarında. ilk klinik hulgular ateş ve diyaredir. Bunu ıakihen 2-3 gün ı~'e rİsİnde solunum sistemi semptomları oluşııı ( 1.12).
Gihbs vc ark. (16) yaptıkları bir çalışm,ıda imk el-tikleri iki keçi adenovinısu ile koyun ve sığır ,ıdenminh' ları arasında çapraz reaksiyonlar ıcspit etmışkr \'l: nö\-rali/.asyon testleri sırasında senımları referans tıtre olarak 112 oranında sulandırıııışlardıI. Araşıırıcılar hıı ıki keçı adenovirusuna karşı keçilcrdc 'Ir97. koyunlarda ıse %X2 oranında pozititlik saptamışlardı!'. Opasina (20). tarafın-dan yapılan hir çalışmada ise N i.icrya \Iaki ke(;ikrdc 'ii,5')
oranında OA V
-s
antikoru saptanırken. Ei.S<1ve EI Amin (14). Sudan' daki keçilerde I3AV-3'e karşı %:'\.6 ()J,ınında presİpitan antikor helirlemişlerdiI.Seınra Okur Giiınii:;ova - Yılınaz Akçı
Materyal ve Metot
"Lıhlo i. Sığır vc koyun adcno"il'll'ilarının doku kiiltiirtı infektif clo/l"rı.
Tahk I. Ti\~ue cultıııe ınfcctıve do~e~ of ho"ıne and o"ine ade-nOl'ınl\e\.
Kıııı (ımekleri: Serolojik araştırma amacıyla
Mar-mara Bölgesi'nelcki Y yerleşim hirinıinde halk elinde ve c1e\lele aİt işleımderde heslenen ortalama :-ı.5-3 yaşlı 10p-lam 51)0 keçiden kaolinli tliplere: al111an kan örneklerin den ,ertımları ayrılarak :'i(ıOede 30 dakika inaktive edildi <Tablıı 2).
Matcr}al
H/iııe k/ilı/ini: Araştırmada kullanılan virusların
lireıilnıcsi. ıiırderinin bdirlenmesi ve niitralizasyon test-lerinde MDRK devamlı doku kültürü kullanıldı. MDBK hlinclerinın ürclih11l.;sinelc rj,.10 dana serumu içeren Eagle MEM (Eagle minimum essential medium) vasatından ya-rarlanılelı.
\I/l"IIslıır: Araştırnıada koyun adenovirus tip I, tip
2. tıp' ve ıip 5 (OAY- 1.2.3,5) ile sığır adenovirusları tip
i. tip 2 \T tip 3 (8AY- 1.2.1) vİnısları kullanıldı.
Yi-rusların doku kültürü enfektir dozları Karber (18) me \ııdun;ı göre hesaplandı ve Tahlo i'de gösterildi.
'iO
Sıı
51) SiL :21) LLL ISIl SO 'iil 'iOO i\lIlllllne ~ay"ı 1~letl11ekodbrı Edirne (UzlInköpril) Ezıne (Çamlıc;ı Köyli) Gelıbolu (Yeniköy) Bi;!" (Elınaiı Kiiyiı)Çınakkale (ZiLıal •."kıilıe,ı çirılıgı') Balıke~ir (hlreıııll)
Bayramiç (Tlirkmenlı Kıiyiı) Çanakkale (Uıecik Köyıi) Lap~eki
TOPLA'v1 Metot
Mikmniitmli:usymı ıesıi: Örneklenen bn ,ertım larında. OA Y - 1.2.1.5 ve BAY - 1.2.1' e spesifik nıitralının antikor araştırılması amaeı ile Frey ve i.İess (I:'i )'ın hıl dirdiği yönteme giire nötraliıasyon ıesti uygul~uıdl. Bu amaçla, siiz konusu etkenlerden hirisine spesifik antikor varlığını araştırmak için. serum iımeklerinin 1/2 oraııınd~ı hazırlanan sulandırmalanndan mikrotiı rasyon tahleıı nde' yan yana bulunan iki göı.e O.OS ml konuldu Daha ,0ןil;1
serum sulandırmaları iizerine eşit hacımde iOODKID,,, / 0.05 ml oranında sulandırıbn virustan ıLıve edildi ve ıah letler 17°C'deki CO~'li ctüvde i saal sUreyle inkuLa,yona bırakıldı. Süre sonund~ı tüm gözlere MDBK hUere ,ii" pansiyonu (300 O{)Ohiicre/ml) konuldu ve tesl 37'C de 6 giin inkuhasyonctan sonra doku kUltürü lllikmsk(lhuncLi değerlendirildi.
SenI/n niiımlizus."on (SN",j ıesıi: Anıik"r vdrllğl saptanan sertımlann antikor düzeylerinin ıespitı ll,ın. serum örneklerinin ]og2 tahaııına gı)re hd/ırtın~ın ~u-landırmalarına (\/2. 1/4. 1/8 ... 1/256) ~erun) niiır~IIi/~I,-yon testleri yapıldı.
Bulgular
Mikroniilraliıasyon testi ilc incelenen :'inn keçi bn senımundan 42'si (llc,84) BAY-I. 31'i ('/'62) B:\Y-2 ve
26\1 (';-;052) BAY-3'e spesirik antikmbr yiinUnden
po-zitif olarak değerlendirildi. OA Y - 1.
nA v
-2. OA\! -.1 ıe OAY-5 için antikor varlığı saptanan sertlill ~~ıyısı ıse sı-rasıyla 22 (%4.4). 24 (%48). 4(ı ('/'9.2) \L'.,rı
('/c,7.2)ııla-rak belirlendi (Şckil i).
Örneklemenin yapıldığı 500 kc(,.'i serunııından i()6\1
('Yı.33.2) araştırmada kullanılan koyun \'L'!\'ey;ı sığır ;ıde novinıs serotiplerinin en ai. hirisine kar.~ı. spe,ırik dnııkor
varlığı yiinünden poıiıir hulundıı. Bu ,enıın iır neklerinden 84'ü ('7r50.6) sadeee ktıyun ~ıdenı)\iıu, ,e-roıiplerinin en aı hiri yöniinden pmilİ! hlılunıırkelJ. hun Tahlo :2. Kc.,ı kan ~enıınlarının alındı~ı ı,~lcımcleı(';111 I.,)dl;ııiC
numune ~ayıları.
Tahle 2. The code~ aml nunıber of ,pCCıınCIl\1\Iııch olıLııııcd
goaı hlood ~era from admini~ıraıion~,
---Doku kiılıiıni ınfekıif doz (DKID50) DKID",: IO.;"/O.! ını DKID", IO.u/OI ını DKID,,,.IO.4.7\/O.1 ını DKID,,,: IO.41'/O.! nıl DKID,,:: iO'u /0.1 nıl DKID,,: iO'u /ll.! nıl DK!!),,,. 10,;" /0.1ını Vın" 13!\V-I InV-:2 B/W -3 OA\/-I O,,\V-:2 OAV-1 OAV-5
/\denovinıslar Ienroid dokuda semptomsuz seyreden persiste veya laıenı enfeksiyonlar oluşturduklarından. kontnıl altına alınmaları oldukça zordur. Enfeksiyon iyi hİr san it asyon. çevredeki gaita kontaminasyonunun kont-rolü ve işletiilC ya da sürüye yeni hayvan girişlerinden iınce yapılacık iyi bir dezcnfeksiyon ile önlenebilir (17). Ilindistan' da. adenovirııs1ardan korunma amacıyla hıvalan. inaktivc koyun adenovirus aşıları geliştirilmiştir. Aşılaıııa gehe hayvanlara yapıldığında. pasir immuni-ı;ısyon yavnılara aktarılabilıniştir. Ayrıca. aşılamanın, ker;ilerdc oldukça sık rastlanılan hir problem olan üro-liliyaıis oluşumunu da azalııığı hdirlenmiştir (5).
Bu araştırınada amaç. Marmara Biilgesi'nin 9 yer-leşim hiriminden toplanan keçi kan serumlarında 0/\Y -I,
01\\1-2. OAY-.'. OAY-5. BAY-I. BAY-2 ve 8AY-3'e
spesifik anıikor varlığının araştırması yanısıra. bölgede en ~'()k rastlanan serotipleri bdirleychilmektir. Bu çalışma Türkiye' de bu amaçla planlanan ilk çalışmadır
Ankara Univ Vet Fak Derg. 49. 20()2
larm 7S'inde (%469) lck scrotipe karşı, 6'sında (';H.6) isc ~ok serotipI.: karşı pozitillik tespiı I.:dildi. Ayrıca, sa. decc sığır aıknoviruslarıııın I.:n az hiri yönünden poziıif hulunan senım numune sayısı 57 ('1r34.3) olarak sap-ıanırken. hunların 54'li (%32.5) ıek serotipe karşı, Tü ise (',;i .X) iki serolipl.: karşı pO/iıif olarak helirlendi. Buna giire koyun adenovirusları ile oluşan enfeksiyon sa ..
Şekıl ı. Ke~'ı ,enıııılarınııı koyun ve sığır adenovınıs se-mııplcnııe kar~ı noıraiiz<ısyoıı testı ilc tespit edilen pozitİnik
"1-yıları.
Fı~ııre i The ııumhers or posİlivc goaı scra whieh werc raund u,ıng hy Ilcuıralız<ıtıon tcsı agaiııst ıo ovine and bavine ade-IH)\"lnl, snotypes.
yısının. sığır adeno, irus snoıipleri ile ol uş,lIı Cilkksİ yon
sayısından fazla olduğu sonucun,ı varıldı (T,ıhlo .))
Tartışma ve Sonu\'
Duhey ve ark. (13)'nın Hindisl,11l'daki ke~ı1erde 'k64.X oranında koyun aıkno,irus (OA V -1) ,ınıikoru s,ıp-tadıkları, Opasina (20)'ııın ise. Ni.JClya'clakı kl.:~ilcrde
rlc59 oranında 0/\ V.S anıikoruna rastlaclığı helirknıııiş
lir. Ayrıca, Eisa ve El Amin (i 41. Suıbn' (Lı yaplı k !<ı rı hır çalışmada keçilerde 13,\ V-Ye karşı '1,56 ur,lIııııda pre-sipitan anıikor varlığı beliıkmişlerdir. Türkiye'de ıse. ke-çilerde koyun vc sığır adenovinıslarıııııı \arlığıııın "r,ış-tırılması ile ilgili bir çalışma bulunıııaııı,ıktadır. Ane,ık. Türkiye'nin değişik yerlerinde hulunan koyun ve sı-ğırlarda türe spesifik adenovinısların ııeıkn olduğu en-feksiyonların oldukça yüksek dU/cycle olduğu hiı\uk <,;a-lışmada bildirilmiştir (ô.X.21). Bu ,ıraşıırıııad,ı ise. Marmara Bölgesi'n(kki çeşitli işktıııekrden örııekknen
500 keçicle OAV-l. OAV-2. OAV-.' ve OAV-) se
rotiplerine karşı sırasıyla '(,-4.4. '!i4.X. ";.02 \1.: ',; 7.2
ııra-nıncla nöırali7an antikor belirleııirken. 13:-\\1- i. 13,\\1.2 ve BAV-3'e karşı ise sırasıyla '!r.XA, 'i; 6.2 \e '/').2 ora-nında nÖlralizan antikor saptaıınııştır (Şekil I). Bu so-nuçlar, incelenen işletmelenkki kl.:çikrdc koyıın ve sığıı adeno,inıs snotipleri ilc enfeksiyonun geliştiğini onay,ı koymuşıur.
Ayrıca. örneklemI.: yapılan işktmekrdcn çı)ğıınd,ı. inceknen semtiplerin hepsine karşı pOliıirıik hulunıııdsı
T,ıhlü 3. Keçı senıııılannda koyun ve sığır adcnovinıs serotiplcrine karşı oluşımış amikorlar.
Tdblc 3. "Ilıc .seroposİti\"cs whidı havc oeeured againsı to üvine dnd hovine adenııvinı.s ,croıypcs İıı goat sera.
Çuk ,emıip Ç'ık semlip Karı~ık cnfeksıyon Seroı ip.serotıpler OAV-I OAV-::ı 0/\ V-3 OAV-5 0/\V-2.0AV-2 0/\ V-I.OA V 2.0A V-3 01\ V - J.OA V -3.0A V-5 OA V-I.OAV-S BAV-I. BAV-2 BAV-3 BA V-I.HA V-2 H/\ V -2.13A V. 3 0/\V-3.RAV-I OA V-3.RA V-3 OA V-2.HA V - J.I3A V-2 OAV-2.HAV-2.B/\ V-.' OA V-I.OA V-2.0A VS.BAV-I OA V -I.HA V - J.BA V-2 O/\V-I.OAV 2.BAV-t 0/\ V-3.13/\ V -I.BA V-2 O;\V-5.BAV-I.B/\ V2 Pozitillik ,ayıları LO LO 30 28 i 2
ı
2 ::ıO 14 20 2 4 2 2 3 3 2 2 6 i 78 (%46.')1 6(%3.6) 54 (%32.S) 25 (%IS) Tapl,ıııı po/itıllık 25 (';;151 iM ('.; 332112~ Seınra Okur (iliıııli~()\'a . Yılınaz Akça
hiilgClkki keçi populasyonunda, koyun ve sığır ade-IHl\İrus serotipleriyle enfeksiyonların oldukça yaygın ol-duğunu göstermiştir. Hölgedeki keçilerde koyun ve sığır adeno\" iruslarına Sikca rastlanması, farklı türlerdeki ye-ıı~tirıciliğin küçük aile işletmelerinde birhirlerine yakın
hdlld urtak harınaklarda yapılmasma, aile bireylerinin
h~ıstalıkların bulaşması ve daenfeksiyon ile ilgili hilgi düzeylerinin yetersizliğine, yetiştirilen tüm hayvan tür-!crine ait hakım işlemlerinin aym bireyler tarafından kumbine olarak yürütülmesine ve bu işlemler sırasında gerekli hiJ)'eııe dikkat edilmemesine hağlanmıştır. Ade-IHlvinıs enfeksiyonlarının meydana getirdiği ekonomik kayıpları önlemek için önerilen aşılama programlarının ülkemizde kullanılmaması, enfeksiyonun yaygmlığının \e buna bağlı olarak oluşan ekononıik kayıpların sebebi olarak görlilıııüştür.
Daha önce de yapılmış çalışmalar (6-H, 2i) gözö-miııde buluııdunılduğunda, adeno\"irus enfeksiyonlarına ülkemiıde sıkça rastlandığı sonucu ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle, ekonomik kayıplara neden olan bu en-kksiyondan korunmak amacı ile bakıcılıkta uygulannıası gerekli hijyen kurallarının yetiştiricilere anlatılması ile il-gıli saha ,-"alışmalarınm yapılmasının ve yurt dışında kul-Lıııılan aşılama programlarının ülkemiz koşullarına göre (ülkenıizde sık rastlanan serotipler belirlenip, bu se-rotiplcre karşı aşı hazırlanması) düzenlenerek uy-gulanmaya başlanması konusunda, gerekli girişimlerde bulunulmasının bu enfeksiyonun önlenmesi, dolayısıyla ülkemiı ekonomisİ açısından önem taşıdığı sonucuna va-rıluııştır.
6. Burgu İ, Akça Y(I 9R2): Gelemen /)('1,1", Uf('III7!' Çl/ılıifı
sıi[ırlamıd(l Ima ı'ıml eıı/eksıroıılum ke(/}I ,1('mll'Jlk u
1'(/"-11rlIwla r. AU Vet Fak Derg. 29, S06-5
ı
2.7, Burgu İ, Üzturk F, Akça Y(I ,-)X4) iil/7/mm Deıo/el
Creı-me Çi/ili,"::1 kOl'lml(lmıLia I'/f-ol m/eksl\oıılıır
ıı~,'rlfle\"-mloiık um,~ltrmıılur AÜ VeL Fak Dcrt:. 32. 1(,7-i 7'),
R, Burgu İ, Toker A ( 1985): Türkıı/de .",'!(/
(f(I"II(}1'(/'(/I/(/I'I-11111(rıp 1-2-3) semlııiık olumk 1/'.I/JlI/. AL Vel Fak Dcı",
32, 223-210,
9, Chanrllless RL (1965): IJellWII.llmfl()1ı oL a fıorc(/ı,'
{/(Ie-llol'irlıS hı'ele,:lml/ mı,:ms('(ııır Vırolot:y,25, 143,144
L0, Corrier DE, \Iontgomcry D. Seutehficld WL (i ')X2!
AdellOl'lrlıs 111 ılıe IlıleslllıUI epl/lıel",,,ı oLii foııl ,,'I/Iı ıım.
loııged Liıanlıea Vel Patho\' 19, 564.
i I, ı>erhyshire .TB, Collins AP (I
'n
I) \ ',,'nll',~ieul .Iıudın ol/WL npeml1elııul mııııl/ıı11 dl,ıeas,'s herd o/ı)l,~-'. Er Vel J,
127,436,
12. Duhey SC, .Ioshi DV. Slıarma S1\ ( 19X5)Seml,,~ı('(t!
nı-deııce j(Jr (/1'1111' UdellOl'lrlı.l wıııh"dıes ii/ ılıeel'- ,~oul-' ııııd
bOl'llıe 111PWlj{lh, Inci J Aniın Sci, 55, 652-6:'3
13, Duhey SC, Kumar N. Sharma S:\ (19~7) 1~'\/w!'liI7elıl,;/
pıı/"wııoelllenııs 111lumhs 11'111ı I"nı/ ,,,,Iule ol ,,1'1111'
{/(Ie-llil\'lruS ırpe I, Ind J Anıın Sci, 57, ?R7-:92,
14, Eisa :\1, El amin M:\G (1972): Adelı"I',,'1ı1 IJI','.III)IIUIlI1I{
wıııhodıes IIIıhe sera ol sO":e domeslle 1I11lI1/ıt!.Ij'eeın ii/
ılıe Sııdıııl. S J Vel Sri Anıın Hush, 13,242-24:;
15, Frey HR, Liess B (I <)7I), \'emıd7/I(/I,~.lk(/w/lk [oııd
1('1-\Veııdharkeıı eiııer sıark Tı'/oı}(ııhogetle \lO-Mf) 1'/1'I(ıIIUIli.
mes Fir dl(li{II0sıısclıe llI1/ersııehl(/I,~elı mli d,'r
"1I/{ml'I,'r-methhode, Zbl Veı Med, ill,
cı
1-7i .16, Gihhs Ep.T. Taylor Wl'. Lawman i\lJP (l'n7) The
1.11)-lalııııı ol{f(leIlOl'lrus/mm gouls a/lnled ıı'ııh 1,1'111'd,n:
ıw-IlIS rumiilailIS IIINıgt'rııı, Res Vel SeL 2], 331-335
17, Istrate:'ol, Garoium M, Merlrea N. Coıııan iiie)~;)
ili/,'-1lI1l'lrus iıı/ectioıı.l iıı /'(,i/IIII/WIII' Rcı'
eıe,'
Anınl. 33, 37-41,
i.
3.
Kaynaklar
Alımhanı A, Rallner D, Zissman A (I 9R9): Isol(llıolı o(
WL {{(lelı()\'lms/iml1 ılıe goolex ılıe wıld ıhex domesl/c go(ll
Inhııd, IsI'J Veı \1cd,45, 29.31,
Aclair BM. '\leFerran .IB, Calvert VM (I ,)RO):
Oe-""IOjJIJ1I:'IlI or o IJ1lcıoııııe /lıwıe,ıceııı uııııhod\' ıesI 101
se-mlo,~IClı/ delee:IIOIl ol (ldelıOl'lrus IIl/e,-[I(IIı iii hııds, A vian
P<ılho1. 9. 291-301L.
Arlair BM. :\leKi1lop ER, Coaekley BII (1986):
Se-mlogıeol ıdeıııi/iuııııııı o/ WL AuslmliUlI (lde/I()\'lruS ısoloıe
Imm slıl:'ej! Aust Vet J, 63, 162.
Aclair BM, MeKi1lop ER, Me Ferran
.m
(ı985): Se-ro/n}.!.ic c/ussijiC((liolı oj"ıw() ()Piııe (1l1t'llovirus is(}lcl/(~s.li'(J111ılw Ceıııml VI/I/ed Slules Aın .i Vel Res. 46, 945-')46,
Bclak S (1')90): Ol'iııl:' AduIOl'lruses. 171- iR5, In: Z
DIIl-ter. B Mureın (Eds), Vınıs Infeeıion of Ruminanıs. Elsevier Scıcnce I'uhlishes BV, !\ımlerebın,
18. Karlıcr G (I ,-)(,4): In d/(/gııııs/lc 1}I'(1(I'i/wl'S Iıı'' 1'/1,tl </nJ
rice1.1I(/1diseases, Puh Healt ;\ss (i\e\\ Y oık i.3,4S:;!).
1<), Lchnıkuhl Hi). Cutlip RC, Brogden KA (i C)')))
SI:'-rnelJidelıııologıc s/(/'ı'n' 101' wlen()\'ı,.,!ı ın/ec/ilin ın luıııhs
Am J Vet Res. 54, 1277- i279,
20, Opasina BA (19RS): 0111'(/.11' con.lımınls 1111,ı/I</;.:"~ııUI
pmdııclıon ın ,loUlhıvf'l1 Nıgel'l(/. Rev ı-:ıcl' r-.kd Veı 1\1"-'
Trop, 38, :84-2')4,
21, Öztürk F. Toker Aii'JRR) Konw Tul'lll/ 1"leıııw;t'nlı,~ ull
.Ilglrl(/rd(/ .11,'[11' {/(Ienol'ırus /I/J/-2-_~ ,I'I'I,lolık 111(/1',ık
1</1'-IUlllIllIS/. Senİv Vet F~ık Dcrg, 4,213-2 i~,
Geliş l(/rIM' 13 Y2001 / Kııl"d i(/I'IIU /.,'.1 1:!(jOI
Y:ızı~ma Adresi:
Öi[r Glir Dr, Seııım Okur Giunü,IIII'(I
Ç(/nokk(/Ie Onsekız Mılrt Ulllı'elSııe".
S(/,,,::IıkYüksekııkıılu, ÇUlllikkolI'
