58
Obezite ve Çeflitli Akut Faz Reaktanlar› Aras›ndaki ‹liflkiler
The Relationship Between Obesity and Acute Phase Reactants
Ö
Özzeett
A
Ammaaçç:: Obezite; vücut ya¤ oran›n›n artmas› ve davran›fl, endokrin ve me-tabolik de¤iflikliklerle karakterize, kompleks, multifaktöriyel bir hastal›k-t›r. Günümüzde prevalans› giderek artmaya devam eden obezite, küresel boyutta bir halk sa¤l›¤› ve ekonomi sorunudur. Vücut Kitle ‹ndeksi (VK‹) eriflkinlerde obezitenin toplumsal düzeydeki en yararl› ve pratik göster-gesidir. Bu çal›flmada çeflitli akut faz reaktanlar›n›n düzeyleri ile obezite aras›nda karfl›l›kl› iliflkinin de¤erlendirilmesi amaçland›.
G
Geerreeçç vvee YYöönntteemm:: Çal›flmaya al›nan 92 hasta VK‹’lerine göre 24 non-obez (VK‹<25), 26 afl›r› kilolu (VK‹=25-30) ve 42 obez (VK‹>30) birey olmak üze-re 3 gruba ayr›ld›. Hastalardan al›nan kan örneklerinden eritrosit sedi-mentasyon h›z›, α-1 asit glikoprotein, serüloplazmin, haptoglobin, transfer-rin, α-1 antitripsin ve C-reaktif protein düzeyleri çal›fl›ld›.
B
Buullgguullaarr:: Obez hastalarda akut faz proteinlerinden α-1 asit glikoprotein, serüloplazmin, haptoglobin, C-reaktif protein ve eritrosit sedimentasyon h›z› de¤erlerinin non-obez hastalara k›yasla yüksek oldu¤u belirlendi. Afl›r› kilolu ve obez hastalar karfl›laflt›r›ld›¤›nda, obezlerde sadece α-1 asit glikoprotein düzeylerinin yüksek oldu¤u gözlenirken non-obez ve afl›r› ki-lolu hastalar aras›nda parametrelerde anlaml› farkl›l›k belirlenemedi. S
Soonnuuçç:: Etyolojik tan›da akut faz proteinleri primer olarak anlaml› de¤er tafl›masa da hastal›k seyrinin takibi ve ay›r›c› tan› aç›s›ndan önemli rol oy-narlar. Elde etti¤imiz sonuçlar, obezite s›kl›¤›n›n %20 oldu¤u Türk toplu-munda akut faz proteinlerinin klinik de¤erlendirilmesinde VK‹ de¤erleri-nin göz önünde bulundurulmas›n›n gereklili¤ini vurgulamaktad›r. Türk Fiz T›p Rehab Derg 2005;51(2):58-61
A
Annaahhttaarr KKeelliimmeelleerr:: Obezite, Akut faz reaktanlar›
S
Suummmmaarryy
O
Obbjjeeccttiivvee:: Obesity is a complex multi-factorial disease, characterised by increased body fat mass and alterations in behavioural, endocrine and metabolic properties. It has a progressively increasing prevalence and has become a global public health and economical problem. Body Mass Index is a practical and useful parameter in adults. In the present inves-tigation, we aimed to determine the relations between acute phase re-actants and obesity.
M
Maatteerriiaallss aanndd MMeetthhooddss:: Ninety-two patients were included in the study. Patients were randomly classified into three subgroups according to their BMI. Twenty-four patients were in non-obese (BMI<25), 26 in overweight (BMI=25-30) and 42 in obese (BMI>30) groups. After collec-tion of blood samples, eritrocyte sedimentacollec-tion rate, α-1 acid glycopro-tein, ceruloplasmin, haptoglobin, transferrin, α-1 antitrypsin and C-reac-tive protein levels were measured.
R
Reessuullttss:: The levels of α-1 acid glycoprotein, ceruloplasmin, haptoglobin, C-reactive protein levels and eritrocyte sedimentation rate were increased in obese patients compared to the non-obese group. α-1 acid glycoprotein le-vels were increased in obese patients compared to the over-weight group. On the other hand, there were no statistically significant difference betwe-en non-obese and over-weight groups regarding all parameters.
C
Coonncclluussiioonn:: Acute phase reactants might have important roles in the fol-low up of obese patients. Our results emphasize the importance of BMI in the evaluation of acute phase reactant analysis in the Turkish popu-lation in which the obesity prevalence is up to 20%.Turk J Phys Med Rehab 2005;51(2):58-61
K
Keeyy WWoorrddss:: Obesity, Acute phase reactants
Orijinal Makale / Original Article
M. Y. Burak Ç‹MEN*, Özlem BÖLGEN Ç‹MEN**, Neslihan ERÇET‹N*, Nurgül ARINCI ‹NCEL**, Canan ERDO⁄AN**, U¤ur AT‹K*
Mersin Üniversitesi T›p Fakültesi *Biyokimya Anabilim Dal›, **Fiziksel T›p ve Rehabilitasyon Anabilim Dal›, Mersin
Y
Yaazz››flflmmaa aaddrreessii:: Dr. M. Y. Burak Çimen-Mersin Üniversitesi T›p Fakültesi Biyokimya Anabilim Dal›, 33079, Mersin Tel: 0324 3374300/1527 Faks: 0324 3374305 e-posta: [email protected] KKaabbuull TTaarriihhii:: Mart 2005
G
Giir
riifl
fl
Ya¤ dokular›nda sa¤l›¤› bozacak ölçüde anormal veya afl›r› mik-tarda ya¤ birikmesi olarak tan›mlanabilen obezite; vücut ya¤ oran›-n›n artmas› ve davran›fl, endokrin ve metabolik de¤iflikliklerle karak-terize, kompleks, multifaktöryel bir hastal›kt›r. Günümüzde
preva-lans› giderek artmaya devam eden obezite küresel boyutta bir halk sa¤l›¤› ve ekonomi sorunudur. Asl›nda afl›r› kilo, obezite ve bunlar›n neden oldu¤u sa¤l›k sorunlar› beslenme eksiklikleri ve enfeksiyöz hastal›klar gibi daha klasik sa¤l›k sorunlar›n›n yerini almaktad›r (1).
Vücut Kitle ‹ndeksi (VK‹), yafla göre vücut a¤›rl›¤›, boya gö-re a¤›rl›k, deri k›vr›m kal›nl›¤›n›n ölçümü ve içerdi¤i ya¤
m›ndan vücut kompozisyonu obezite de¤erlendirmesi amac›yla kullan›lan tan› yöntemleri aras›nda yer almaktad›r. VK‹ eriflkin-lerde obezitenin toplumsal düzeydeki en yararl› ve pratik gös-tergesidir. Normal düzeyleri 18,5-24,9 aral›¤›ndad›r. 25-29,9 ara-s›ndaki bireyler afl›r› kilolu, ≥30 olan bireyler ise obez olarak de-¤erlendirilmektedir (2).
Metabolik yolaklarda adipozitlerin rolü aç›k olmakla birlikte inflamasyondaki rolü çok az anlafl›labilmifltir ve obezitenin kronik, düflük evreli bir inflamasyon tablosuyla iliflkili oldu¤u düflünül-mektedir. Adipozit öncü hücreleri potansiyel fagositik kapasiteye sahiptir ve uygun uyaranlara cevap olarak makrofaj benzeri hüc-relerden transforme edildikleri bilinmektedir (3). Çeflitli çal›flma-larda adipozitlerin, T hücreleri ve makrofajlar›n bu yolakta sahip oldu¤u kompleman aktivasyonu ve inflamatuvar sitokin üretimine benzer rolleri oldu¤u gösterilmifltir (4,5).
Baz› plazma proteinleri inflamasyon (yang›) hallerinde spesifik olmayan çok büyük art›fllar gösterebilmektedir. Bu proteinler ‘er-ken akut faz reaktanlar›’ veya ‘er‘er-ken akut faz proteinleri’ olarak adland›r›l›rken, serüloplazmin gibi enfeksiyonlar›n geç dönemle-rinde art›fl gösterenler ise ‘geç akut faz proteinleri’ olarak adlan-d›r›l›r. Akut faz yan›t›yla iliflkili olarak düzeylerinde azalmalar göz-lenebilen prealbumin, albumin ve transferrin gibi plazma protein-leri ise ‘negatif akut faz proteinprotein-leri’ olarak isimlendirilir. Akut faz proteinlerinin düzeylerinde gözlenen bu art›fllar etyolojik tan› aç›-s›ndan spesifik bir de¤er tafl›mamakla birlikte ay›r›c› tan› ve yan-g› seyrinin izlenmesinde özellikle önem tafl›maktad›r (6).
Test sonuçlar›n›n güvenilirli¤i, numune seçiminden sonuçlar›n raporlanmas›na kadar olan basamaklarda etkili faktörlere ba¤l›d›r. Bu aç›dan test sonuçlar›n› etkileyen fizyolojik etmenler denetle-nebilir ve denetlenemez olarak iki gruba ayr›lmaktad›r. Numune-nin al›nd›¤› kifliye ait yafl, cinsiyet, boy, kilo gibi de¤iflkenler denet-lenemeyen etmenler aras›nda say›labilir. Sa¤l›kl› bireyler için refe-rans de¤erlerin belirlenmesinde genetik faktörler, obezite ve hi-pertansiyon gibi risk faktörleri referans toplum d›fl›nda b›rakma kriterleri olarak kabul edilmektedir. Analiz sonucu ile tan›n›n des-teklenmesinde karar verdirecek de¤erin duyarl› biçimde seçilme-si hayati önem tafl›maktad›r. En ideal flekilde saptanan normal de-¤er aral›klar›n›n dahi topluma ait bir ortalama dede-¤er oldu¤u göz önünde tutularak bireysel de¤iflkenlikler olabilece¤i daima düflü-nülmelidir (7). Bu çal›flmada kas iskelet sistemi yak›nmalar›yla baflvuran hastalar›n laboratuvar incelemelerinde s›k yararlan›lan parametrelerden α-1 asit glikoprotein (α-1 AG), seruloplazmin, haptoglobin, transferrin, α-1 antitiripsin (α-1 AT), C-reaktif protein (CRP) ve eritrosit sedimantasyon h›z› (ESH) gibi akut faz reaktan-lar›n›n düzeyleri ile obezite aras›nda karfl›l›kl› iliflkinin de¤erlendi-rilmesi amaçland›.
G
Ge
er
re
eç
ç v
ve
e Y
Yö
ön
ntte
em
m
Çal›flmaya yafl ortalamalar› 51,4±9,2 olan bel a¤r›s› (n=36), diz a¤r›s› (n=18), boyun a¤r›s› (n=22), ellerde a¤r›-yanma (n=9) ve dir-sek a¤r›s› (n=7) flikayetleriyle poliklini¤e baflvuran 92 hasta al›nd›. Hastalar VK‹’lerine göre 24 non-obez (Grup-I, VK‹<25), 26 afl›r› ki-lolu (Grup-II, VK‹=25-30) ve 42 obez (Grup-III, VK‹>30) olmak üze-re 3 gruba ayr›ld›. Atefl, enfeksiyon, tan› alm›fl kollajen doku has-tal›¤› ve malignitesi olan bireyler çal›flmaya dahil edilmedi.
Hastalar›n VK‹, bel ve kalça çevresi, deri k›vr›m kal›nl›¤› ölçüm-leri yap›ld›. Hastalar›n boylar› ayakta, bir duvar önünde santimet-re (cm) olarak ölçüldü. VK‹ vücut a¤›rl›¤›n›n kg olarak de¤erinin, boyun metre olarak de¤erinin karesine bölünmesi ile hesaplan-maktad›r (VK‹=kg/m2) (2). Cilt katlant› ölçümü standart bas›nç
uy-gulayan kaliper kullan›larak ölçüldü. Triseps, biseps, subskapular ve suprailiak cilt katlant› ölçümleri standart lokalizasyon ve pro-sedür uygulanarak gerçeklefltirildi (8). Bel çevresi superior iliak krest ve kostalar›n alt s›n›r›n›n orta noktas›ndan, kalça çevresi ise simfizis pubis hizas›ndan kalçalardan geçen hat çevresinden öl-çüldü.
Hastalar›n açl›k kan örneklerinin al›m›n› takiben, ESH ölçümle-ri EDTA’l› kandan fotometölçümle-rik–kinetik yöntemle TEST-1 (Alifax) ciha-z›nda ölçülürken, α-1 AG, serüloplazmin, haptoglobin, transferrin, α-1 AT ve CRP düzeyleri Cobas Integra-800 (Roche Diagnostic) ci-haz›nda immünoturbidometrik yöntemlerle çal›fl›ld›. α-1 AG, serü-loplazmin, haptoglobin, transferrin, α-1 AT düzeyleri, numunelerin spesifik antiserum ile muamelesi sonucu oluflan presipitat›n tur-bidometrik olarak 340 nm’de ölçümüne dayanan yöntemlerle saptand›.
Elde edilen sonuçlar›n istatistiksel analizi One-Way Anova test ve Post-Hoc Tukey test kullan›larak gerçeklefltirilirken, istatistik-sel anlaml›l›k s›n›r› p<0,05 olarak belirlenmifltir.
B
Bu
ullg
gu
ulla
ar
r
Cilt katlant› ölçümlerine ait sonuçlar›n istatistiksel analiz de-¤erlendirmesi Tablo 1’de verilmektedir. Elde edilen sonuçlar›n bek-lenildi¤i flekilde gruplar aras›nda anlaml› farkl›l›klar gösterdi¤i be-lirlendi.
Akut faz proteinleri için istatistiksel analiz sonuçlar› Tablo 2’de verilmifltir. Tablodan görüldü¤ü gibi non-obez ve obez hastalar karfl›laflt›r›ld›¤›nda, obez hastalarda ölçülen akut faz proteinlerin-den α-1 AG, serüloplazmin, haptoglobin, CRP ve ESH de¤erlerinin istatistiksel olarak anlaml› flekilde yüksek oldu¤u belirlendi. Afl›r› kilolu ve obez hastalar karfl›laflt›r›ld›¤›nda ise obez hastalarda sa-dece α-1 AG düzeylerinin anlaml› olarak yüksek oldu¤u
gözlenir-N
Noonn--oobbeezz ((nn==2244)) AAflfl››rr›› KKiilloolluu ((nn==2266)) ObObeezz ((nn==4422)) OOnnee--WWaayy AAnnoovvaa TTeesstt Yafl (kg) 51,12±9,59 49,19±7,48 53,02±9,83 AFY Vücut kitle indeksi (kg/m2)
22,23±1,91 27,77±1,30 34,92±3,69 0,0001 Bel Çevresi (cm) 81,96±10,43 90,96±7,09 104,00±9,87 0,0001 Kalça Çevresi (cm) 94,87±7,25 102,96±7,57 117,71±9,98 0,0001 Biseps (mm) 21,92±21,18 22,57±7,70 30,97±9,39 0,009 Triseps (mm) 25,04±6,09 32,42±9,22 39,98±8,91 0,0001 Supraskapular (mm) 31,46±8,51 40,08±8,38 47,83±7,50 0,0001 Subskapular (mm) 28,62±7,99 37,61±7,77 42,47±10,31 0,0001
AFY: anlaml› fark yok
TTaabblloo 11:: CCiilltt kkaattllaanntt›› ööllççüümmlleerriinnddeenn eellddee eeddiilleenn ddee¤¤eerrlleerriinn ggrruuppllaarr aarraass››nnddaa kkaarrflfl››llaaflfltt››rr››llmmaass››..
Türk Fiz T›p Rehab Derg 2005;51(2):58-61 Turk J Phys Med Rehab 2005;51(2):58-61
Çimen ve ark. Obezite ve Akut Faz Reaktanlar›
59
ken non-obez ve afl›r› kilolu hastalar aras›nda de¤erlendirilen pa-rametreler aç›s›ndan ise istatistiksel olarak anlaml› bir farkl›l›k be-lirlenemedi. Ayr›ca α-1 AT ve negatif akut faz reaktan› olarak bili-nen transferrin de¤erleri aç›s›ndan da gruplar aras›nda anlaml› bir de¤ifliklik belirlenmedi.
T
Ta
ar
rtt››fl
flm
ma
a
Obez ya¤ dokusunun inflamasyonla karakterize oldu¤u ve obezite ilerledikçe makrofajlar taraf›ndan progresif infiltrasyon geliflti¤i gösterilmifltir. Yap›lan çal›flmalarda, adipokinler olarak adland›r›lan proinflamatuvar sitokinlerin üretiminin obezitenin metabolik komplikasyonlar›yla iliflkili oldu¤u düflünülmektedir. Zay›f bireylerle karfl›laflt›r›ld›¤›nda, obezlerin ya¤ dokular›nda TNF-α, IL-6, iNOS, TGF-ß1, CRP, soluble ICAM ve monosit kemo-taktik protein-1 (MCP-1) ve plasminojen aktivatör inhibitor tip-1 (PAI-1) gibi prokoagulan proteinlerin daha fazla miktarda sal›n-d›klar› belirlenmifltir (9,10). Yudkin ve arkadafllar› (11) taraf›ndan yap›lan bir çal›flmada sitokin düzeyleri ve TNF-α üretiminin bir bölgesi olan visseral ya¤ birikim miktar› aras›nda yak›n bir iliflki-nin varl›¤› gözlenmifltir.
Daha önceden yap›lan çal›flmalarda inflamasyon bölgesinden makrofajlar›n ayr›lmas›n›n bu sitokinlerin art›fl›n› engelledi¤i belir-lenmifltir (12). Proinflamatuvar sitokinlerin sal›n›m›n› takiben akut faz proteinlerinin üretiminde de art›fllar gözlenebilmektedir. Bu-nunla iliflkili olarak artan IL-6 düzeylerinin karaci¤erde CRP ve haptoglobin ekspresyonunu uyard›¤› da bildirilmifltir (13). Adipo-zitlerde artm›fl leptin sekresyonu veya azalm›fl adiponektin oluflu-mu makrofajlar›n adipoz dokuya transportunu uyararak birikimle-rine yol açmakta ve makrofajlar›n endotel hücrelere adezyonunu
kolaylaflt›rmaktad›r (14). Chiellini ve ark. (15) taraf›ndan yap›lan bir çal›flmada serum haptoglobin düzeylerinin VK‹, leptin ve CRP ölçümleriyle iliflkili oldu¤u gösterilmifltir. Cignarelli ve ark. (16) ta-raf›ndan gerçeklefltirilen bir çal›flmada ise serum seruloplazmin düzeylerinin obezlerde normal kilolu bireylere k›yasla daha yük-sek oldu¤u bildirilmektedir. Ek olarak obeziteyle yak›ndan iliflkili olan Tip 2 diabetes mellitus ve aterosklerozis gibi hastal›klar›n da metabolik ve inflamatuvar yollarda bozukluklarla karakterize ol-du¤u günümüzde kesinlik kazanm›flt›r (17). Yap›lan çal›flmalarda VK‹ ve CRP düzeyleri aras›nda anlaml› korelasyonlar›n varl›¤› sap-tanm›flt›r (18,19). Ayr›ca di¤er çal›flmalarda metabolik sendromlu hastalarda obezitenin artm›fl CRP düzeyleriyle iliflkili önemli bir faktör oldu¤u da gösterilmifltir (20,21).
Akut faz reaktanlar› poliklinik ve yatan hastalar›n rutin tetkik-leri içerisinde yer almakta, tan› ve izlem aç›s›ndan da kullan›lmak-tad›r. Kullan›lan pek çok parametre etkisi önceden bilinen birçok etmene aç›k haldedir. Bu aç›dan fizyolojik durumu yans›tan ve de-netlenemeyen etkenlerin test sonuçlar›na etkileri uzun süreli ol-maktad›r. Test sonucu olarak verilen de¤erin, referans s›n›rlar ara-s›nda veya d›fl›nda olmas›n›n hastan›n o test aç›ara-s›ndan sa¤l›kl› ve-ya hasta oldu¤unun söylenebilmesiyle iliflkisi testin normal veve-ya hasta toplumlar› birbirinden ne kadar ay›rabildi¤ine ba¤l›d›r. Bu aç›dan bak›ld›¤›nda çal›flmam›zda de¤erlendirilen parametrelerin normal de¤er s›n›rlar›n›n ve klinik anlaml›l›klar›n›n yorumlanmas› aç›s›ndan bireylerin VK‹ de¤erlerinin de bilinmesinin önem tafl›d›-¤› görülmektedir.
Adipozit büyüklü¤üyle orant›l› olarak makrofaj birikimi proinf-lamatuvar moleküller ve akut faz proteinlerinin ya¤ dokuda üre-timleri artabilir ki bu obezitenin patofizyolojik sonuçlar›na daya-nak sa¤lamaktad›r. Tan›sal aç›dan genellikle hekimler tüm
toplu-N
Noonn--oobbeezz ((II)) ((nn==2244)) AAflfl››rr›› KKiilloolluu ((IIII)) ((nn==2266)) ObObeezz ((IIIIII)) ((nn==4422)) OOnnee--WWaayy AAnnoovvaa TTeesstt α-1 AG 0,82±0,27 0,84±0,21 1,16±0,46 I-II AFY
I-III 0,01 II-III 0,01 Serüloplazmin 0,31±0,05 0,34±0,04 0,35±0,05 I-II AFY I-III 0,03 II-III AFY Haptoglobin 1,16±0,42 1,35±0,49 1,59±0,58 I-II AFY I-III 0,005 II-III AFY CRP 2,47±1,36 4,09±3,07 5,49±3,34 I-II AFY I-III 0,0001 II-III AFY ESH 10,13±7,79 13,4±8,72 18,21±9,28 I-II AFY I-III 0,002 II-III AFY Transferrin 2,91±0,65 2,83±0,37 2,91±0,45 I-II AFY I-III AFY II-III AFY α-1 AT 1,22±0,15 1,18±0,16 1,26±0,20 I-II AFY I-III AFY II-III AFY
AFY: Anlaml› fark yok, VK‹: Vücut Kile ‹ndeksi, α-1 AG: α-1 asit glikoprotein, CRP: C-reaktif protein, ESH: Eritrosit sedimantasyon h›z›, α-1 AT: α-1 antitiripsin
TTaabblloo 22:: AAkkuutt ffaazz pprrootteeiinn ddee¤¤eerrlleerriinniinn ggrruuppllaarr aarraass›› kkaarrflfl››llaaflfltt››rr››llmmaass››..
Türk Fiz T›p Rehab Derg 2005;51(2):58-61 Turk J Phys Med Rehab 2005;51(2):58-61 Çimen ve ark.
Obezite ve Akut Faz Reaktanlar›
60
mu yans›tan referans de¤er aral›¤›n› kullanmak zorunda kalsalar da biriken tecrübelerle bireysel de¤iflkenleri de göz önünde bu-lundurmalar› gerekmektedir. Akut faz reaktanlar› yüksek sapta-nan hastalardan ileri tetkik ve incelemeler istenmekte, bu durum da hasta aç›s›ndan yaratt›¤› s›k›nt›lara ek olarak zaman ve mali ka-y›plara neden olabilmektedir. Elde etti¤imiz sonuçlar, obezite s›k-l›¤›n›n %20 oldu¤u Türk toplumunda çeflitli akut faz proteinleri-nin klinik olarak de¤erlendirilmesinde VK‹ de¤erleriproteinleri-nin de göz önünde bulundurulmas›n›n gereklili¤ini vurgulamaktad›r. Ek ola-rak VK‹ temel al›naola-rak daha genifl populasyonlarda referans ara-l›k çal›flmalar› yap›lmas›n›n gerekli oldu¤unu düflünmekteyiz.
K
Ka
ay
yn
na
ak
klla
ar
r
1. Dursun AN. Küresel bir sorun olarak obezite. In: Björntorp P, editör. International Textbook of Obesity. ‹stanbul: And Yay›nc›l›k; 2002. p. 1-22.
2. Dursun AN. Vücut bilefliminin ölçülmesi: Laboratuvardan klini¤e. In: Kopelman PG, Stock MJ, editors. Klinik Obezite. ‹stanbul: And Yay›n-c›l›k; 2000. p. 18-50.
3. Charriere G, Cousin B, Arnaud E, Andre M, Bacou F, Penicaud L, et al. Preadipocyte conversion to macrophage: evidence of plasticity. J Bi-ol Chem 2003;278:9850-5.
4. Hotamisligil GS, Shargill NS, Spiegelman BM. Adipose tissue expres-sion of tumor necrosis factor: direct role in obesity-linked insulin re-sistance. Science 1993;259:87-90.
5. Rosen BS, Cook KS, Yaglom J, Groves DL, Volanakis JE, Damm D, et al. Adipsin and complement factor D activity: an immune-related de-fect in obesity. Science 1989;244:1483-7.
6. Özgünen T, Üstdal M. Plazma protein bozukluklar›. In: Özgünen T, Üstdal M, editors. Hekimlikte biyokimya: Hangi test istenmeli? ‹stan-bul: Bar›fl Kitabevi; 1997. p. 141-62.
7. Laleli Y, Akbay A. Referans aral›k analizi. In: Taga Y, Aslan D, editors. T›bbi laboratuarlarda standardizasyon ve kalite yönetimi. ‹stanbul: Mart Matbaac›l›k; 2000. p. 125-37.
8. Singhal A, Wells J, Cole TJ, Fewtrell M, Lucas A. Programming of le-an body mass: a link between birth weight, obesity, le-and cardiovascu-lar disease? Am J Clin Nutr 2003;77:726-30.
9. Visser M, Bouter LM, McQuillan GM, Wener MH, Harris TB. Elevated C-reactive protein levels in overweight and obese adults. JAMA 1999;282:2131-5.
10. Samad F, Yamamoto K, Loskutoff DJ. Distribution and regulation of plasminogen activator inhibitor-1 in murine adipose tissue in vivo. In-duction by tumor necrosis factor-alpha and lipopolysaccharide. J Clin Invest 1996;97:37-46.
11. Yudkin JS, Yajnik CS, Mohamed-Ali V, Bulmer K. High levels of circu-lating proinflammatory cytokines and leptin in urban, but not rural, Indians. A potential explanation for increased risk of diabetes and co-ronary hearth disease. Diabetes Care 1999;22:363-4.
12. Koay MA, Gao X, Washington MK, Parman KS, Sadikot RT, Blackwell TS, et al. Macrophages are necessary for maximal nuclear factor-kappa B activation in response to endotoxin. Am J Respir Cell Mol Bi-ol 2002;26:572-8.
13. Morrone G, Ciliberto G, Oliviero S, Arcone R, Dante L, Content J, et al. Recombinant interleukin 6 regulates the transcriptional activati-on of a set of human acute phase genes. J Biol Chem 1988;263:12554-58.
14. Sierra-Honigmann MR, Nath AK, Murakami C, Garcia-Cardena G, Papapetropoulos A, Sessa WC, et al. Biological action of leptin as an angiogenic factor. Science 1998;281:1683-86.
15. Chiellini C, Santini F, Marsili A, Berti P, Bertacca A, Pelosini C, et al. Serum haptoglobin: a novel marker of adiposity in humans. J Clin En-docrinol Metab 2004;89:2678-83.
16. Cignarelli M, DePergola G, Picca G, Sciaraffia M, Pannacciulli N, Tarallo M, et al. Relationship of obesity and body fat distribution with ceruloplasmin serum levels. Int J Obes Relat Metab Disord 1996;20:809-13.
17. Nakanishi S, Yamane K, Kamei N, Okubo M, Kohno N. Elevated C-re-active protein is a risk factor for the development of type 2 diabetes in Japanese Americans. Diabetes Care 2003;26:2754-57.
18. Rawson ES, Freedson PS, Osganian SK, Matthews CE, Reed G, Ocke-ne IS, et al. Body mass index, but not physical activity, is associated with CRP. Med Sci Sports Exerc 2003;35:1160-6.
19. Pieroni L, Bastard JP, Piton A, Khalil L, Hainque B, Jardel C. Interpre-tation of circulating C-reactivea protein levels in adults: body mass index and gender are a must. Diabetes Metab 2003;29(2):133-8. 20. Aronson D, Bartha P, Zinder O, Kerner A, Markiewicz W, Avizohar O,
et al. Obesity is the major determinant of elevated C-reactive prote-in prote-in subjects with the metabolic syndrome. Int J Obes Relat Metab Disord 2004;28:674-9.
21. Tamakoshi K, Yatsuya H, Kondo T, Hori Y, Ishikawa W, Zhang H, et al. The metabolic syndrome is associated with elevated circulating C-re-active protein in healthy reference range, a systemic low-grade inf-lammatory state. Int J Obes Relat Metab Disord 2003;27(4):443-9. Türk Fiz T›p Rehab Derg 2005;51(2):58-61
Turk J Phys Med Rehab 2005;51(2):58-61
Çimen ve ark. Obezite ve Akut Faz Reaktanlar›
