5
Çeflitli dezenfektanlar›n Pseudomonas aeruginosa ve
Acineto-bacter baumannii sufllar›na karfl› etkinliklerinin araflt›r›lmas›
Celal Bayar Üniversitesi T›p Fakültesi, Mikrobiyoloji Anabilim Dal›, Manisa
The efficacy of various disinfectants against Pseudomonas
aeruginosa and Acinetobacter
baumanni-i strabaumanni-ins
‹letiflim / Correspondence: Hörü Gazi, Adres / Address: Celal Bayar Üniversitesi T›p Fakültesi, Mikrobiyoloji Anabilim Dal›, Manisa E-mail: [email protected]
Hörü Gazi, Nuri Özkütük, Sinem Akçal›, Talat Ecemifl, Süheyla Sürücüo¤lu, Tamer fianl›da¤, Beril Özbakkalo¤lu
ÖZET
Bu çal›flman›n amac› hastanemizin farkl› kliniklerinden izole edilen ço¤ul antibiyotik dirençli Pseudomonas aeruginosa ve Acinetobacter baumannii sufllar›n›n çeflitli dezenfektanlara karfl› duyarl›l›klar›n› belirlemektir. Dezenfektanlardan, cocospropylenediaminguaninacetat + didecyloxethylmetilamonyum propianat, gluteraldehit+metanal, gluteraldehit, glyxol+dimethylbenzylcocusphatalkyl ammonium chloride, cocospropylendiaminguanidindiacetat+dimethylbenzilco-cosphatalcyl amoniumchlorid, ve benzalkoniumchlorid+didecyldimethylamonniumchlorid’in bu mikroorganizmalara kar-fl› etkinlikleri araflt›r›lm›flt›r. Yo¤un Bak›m Ünitesi kaynakl› P. aeruginosa (10) ve A.baumannii (10) sufllar› grup I, di¤er servislerden izole edilen sufllar ise grup II olarak tan›mlanm›flt›r. Kullan›lan dezenfektanlar›n 15 dakikal›k süre içerisinde sufllar›n tümünü elimine etti¤i, grup I ve grup II aras›nda etkinlik aç›s›ndan fark bulunmad›¤› saptanm›flt›r.
Anahtar kelimeler: Pseudomonas aeruginosa, Acinetobacter baumannii, dezenfektan, yo¤un bak›m ünitesi SUMMARY
The aim of this study was to determine the susceptibilities of multidrug resistant Pseudomonas aeruginosa and Acine-tobacter baumannii strains isolated from different clinics in our hospital to various disinfectants. The efficacy of cocospropylenediaminguaninacetat + didecyloxethylmetilamonyum propianat, gluteraldehit+metanal, gluteraldehit, glyxol+dimethylbenzylcocusphatalkyl ammonium chloride, cocospropylendiaminguanidindiacetat+dimethylbenzilco-cosphatalcyl amoniumchlorid, benzalkoniumchlorid+didecyldimethylamonniumchlorid were investigated. Group I com-prises 10 P. aeruginosa and 10 A. baumannii strains isolated from ICU while the rest of bacteria were involved in group II. All of the tested strains were sensitive to antiseptics applied for 15 minutes and no difference was obtained on efficacy between two groups compared.
Key words: Pseudomonas aeruginosa, Acinetobacter baumannii, disinfectant, intensive care unit
Türk Mikrobiyol Cem Derg (2006) 36 (1): 5-8
© 1993 Türk Mikrobiyoloji Cemiyeti / Turkish Microbiological Society ISSN 0258-2171
G‹R‹fi
Pseudomonas aeruginosave Acinetobacter türle-ri, hastane infeksiyonu etkenleri aras›nda ilk s›ra-larda yer almaktad›rlar. F›rsatç› patojen özellik
gösteren bu mikroorganizmalar s›kl›kla personel veya hasta araç–gereci yoluyla ciddi hastane in-feksiyonlar›na yol açabilmektedirler. Çapraz kon-taminasyon ile hastadan hastaya geçifl en önemli yay›l›m yollar›ndan biridir (1).
H. Gazi, N. Özkütük, S. Akçal›, T. Ecemifl, S. Sürücüo¤lu, T. fianl›da¤, B. Özbakkalo¤lu
Di¤er taraftan, özellikle Yo¤un Bak›m Ünitele-rinde (YBÜ) ço¤ul dirençli sufllar›n art›fl göster-mesi klinisyenlerin empirik tedavi seçeneklerini azaltarak tedavi güçlüklerine neden olmaktad›r (2).
Bu infeksiyonlar›n önlenmesinde uygun dezen-fektan seçimi önemli basamaklardan birisidir. Bunun için de her hastanede mikroorganizmala-r›n dezenfektanlara karfl› duyarl›l›k durumunun bilinmesi gerekmektedir.
Bu çal›flman›n amac› hastanemizin farkl› klinik-lerinden izole edilen ve ço¤ul antibiyotik direnci nedeniyle sorun oluflturan Pseudomonas
aeruginosa ve Acinetobacter baumanni-i sufllar›n›n dezenfektan olarak kullan›lmakta olan maddelere duyarl›klar›n› belirlemektir. GEREÇ VE YÖNTEM
Hastanemizde ço¤ul antibiyotik dirençli direnci nedeniyle sorun oluflturan ve YBÜ’den ve di¤er kliniklerde yatan hastalar›n kan ve solunum yolu örneklerinden izole edilen 20 A.
baumanni-i ve 20 P. aeruginosa suflu incelenmifltir. Bakte-rilerin identifikasyonunda klasik bakteriyolojik yöntemler ve yar› otomatize biyokimyasal identi-fikasyon kitleri (BBL Crystal E/NF, Becton Dic-kinson, USA) kullan›lm›flt›r. ‹ncelenen sufllar›n antibiyotiklere duyarl›klar› National Committee for Clinical Laboratory Standards (NCCLS)’›n önerilerine uygun olarak Mueller-Hinton agarda (Oxoid, USA) disk difüzyon yöntemi ile araflt›r›l-m›flt›r (3).
Dezenfektanlar›n alet ve yüzey dezenfeksiyonu için önerilen kullan›m konsantrasyonlar› kulla-n›lm›flt›r. Alet dezenfektanlar›ndan
cocospropylenediaminguaninacetat+didecylo-xethylmetilamonyum propianat, gluteralde-hit+metanal, gluteraldehit; yüzey dezenfektanla-r›ndan glyxol+ dimethylbenzylcocusphatalkyl ammonium chloride, c o c o s p r o p y l e n d i a m i n g u a n i d i n d i a c e t a t + methylbenzilcocosphatalcylamonium chlorid, ve b e n z a l k o n i u m c h l o -rid+didecyldimethylamonniumchlorid kullan›l-m›flt›r. Dezenfektanlar›n etkinli¤ini belirlemek amac› ile 0.5 Mc Farland standard›na uygun bak-teri süspansiyonlar› haz›rlanm›fl ve bu süspansi-yonlardan 1 ml, her birinde 3 ml dezenfektan bu-lunan tüplere eklenmifltir. Tüplerden, üretici fir-ma taraf›ndan etkin süre olarak belirlenen 15. dakikada mikropipet ile kanl› agar plaklar›na 0.02 ml’lik 5’er damla ekim yap›lm›flt›r. Ekimler 370C’de aerop koflullarda 24-48 saat inkübe edil-dikten sonra oluflan koloniler say›lm›flt›r. Üreme-nin olmamas› veya maksimum 5 koloni üremesi durumunda, uygulanan dezenfektan›n hastane koflullar›nda etkin oldu¤u kabul edilmifltir (4). BULGULAR
Yo¤un Bak›m Ünitesinden izole edilen 10
P. aeruginosa ve 10 A.
baumanni-isuflu grup I, di¤er servislerden izole edilen sufl-lar ise grup II osufl-larak tan›mlanm›flt›r. ‹ncelenen bakterilerin antibiyotik direnç oranlar› Tablo 1’de verilmifltir.
Kullan›lan dezenfektanlar›n 15 dakikal›k süre içerisinde P. aeruginosa ve A.
baumanni-i sufllar›n tümünü elimine etti¤i, grup I ve grup II aras›nda etkinlik aç›s›ndan fark bulunmad›¤› saptanm›flt›r. Kontrol amac›yla haz›rlanan dezen-fektan eklenmemifl solüsyonlardan yap›lan
ekim-6 Etken A. baumannii P. aeruginosa TOTAL CN 94.4 95.5 95.0 NET 61.1 86.4 75.0 AK 55.6 68.2 62.5 TZP 88.9 50.0 67.5 CAZ 66.7 63.6 65.0 CFP 72.2 90.9 82.5 ATM 94.4 50.0 70.0 C‹P 94.4 81.8 87.5 ‹MP 94.4 81.8 87.5 MEM 94.4 77.3 85.0 CN: gentamisin, NET: netilmisin, AK: amikasin, TZP: tazobaktam-piperasilin, CAZ: seftazidim, CFP: sefeperazon, ATM: azreonam, C‹P: siprofloksasin, ‹MP: imipenem, MEM: meropenem
Çeflitli dezenfektanlar›n Pseudomonas aeruginosa ve Acinetobacter baumannii sufllar›na karfl› etkinliklerinin araflt›r›lmas›
lerin tümünde üreme görülmüfltür. TARTIfiMA
Mikroorganizmalar› etkisiz hale getirmek veya ortadan kald›rmak için kontamine hasta malze-melerine uygulanacak mekanik temizlikle birlik-te sbirlik-terilizasyon ve dezenfeksiyonun do¤ru biçim-de uygulanmas›n›n yan› s›ra uygun kimyasallar›n seçimi etkili bir infeksiyon kontrol program› için önemli bir kofluldur (5).
Günümüzde bakterilerde antibiyotiklere karfl› ol-du¤u gibi antiseptik ve dezenfektan maddelere karfl› intrinsik ve kazan›lm›fl dirençten söz edil-mektedir (6). Ayn› zamanda hastane infeksiyon-lar›na neden olan bakterilerin ço¤unun dezenfek-tan maddelere maruz kalmalar›na ra¤men canl›-l›klar›n› koruyabilen bakteriler olmas›, her hasta-nede kullan›lan dezenfektanlar›n etki spektrum-lar›n›n de¤erlendirmesinin önemini göstermekte-dir (7).
Bu çal›flmada hastanemizin YBÜ’den ve di¤er servislerinden izole edilen P. aeruginosa ve A. baumanni sufllar›n›n tümü incelenen dezen-fektanlara duyarl› bulunmufltur. Ülkemizin farkl› merkezlerinde yap›lan çal›flmalarda çeflitli de-zenfektanlara karfl› A. baumannii ve P. aerugino-sa izolatlar›nda de¤iflik direnç oranlar› bildiril-mifltir. Alt›ndifl ve ark (4) nozokomiyal A. bau-mannii sufllar›n›n %10’luk povidin iyot, %4’lük klorheksidin glukonat, %2’lik gluteraldehit ve oktenidin hidroklorüre karfl› etkinli¤ini araflt›r-m›fllar, ve tüm preparatlar›n %1’lik konsantras-yonlar› hariç kullan›lan di¤er suland›r›mlar›n›n tüm izolatlara 2 dakika içinde etkili oldu¤unu saptam›fllard›r. ço¤ul antibiyotik dirençli S. aure-us, Acinetobacter spp. ve P. aeruginosa sufllar›-n›n %70 alkol, gluteraldehit, sodyum hipoklorit, %15 setrimid +%1.5 klorheksidin ve %10 ben-zalkonyum klorürüre karfl› etkinliklerinin araflt›-r›ld›¤› baflka bir çal›flmada ise sodyum hipoklorit en etkin dezenfektan olarak gösterilmifltir (8). Bu çal›flmada kullan›lan dezenfektanlar›n onbefl da-kikal›k süre içinde hem YBÜ’den hem di¤er kli-niklerden izole edilen P. aeruginosa ve A.
bau-mannii sufllar›n tümünü elimine etti¤i saptanm›fl-t›r. Benzer olarak Özsoy ve ark. (9) antiseptik amaçla kullan›lan %70’lik etil alkol, %10’luk povidon iyod ve %10’luk benzalkonyum klorü-rün YBÜ’den ve çeflitli kliniklerden izole edilen P. aeruginosa sufllar›na karfl› etkinliklerini belir-lemek amac›yla yapt›klar› bir çal›flmada YBÜ’den ve di¤er kliniklerden izole edilen sufl-lar aras›nda antiseptiklere duyarl›l›k aç›s›ndan bir fark saptamam›fllard›r.
Sonuç olarak incelenen dezenfektanlar›n, hasta-nemizde izole edilen ço¤ul antibiyotik dirençli nonfermentatif Gram negatif bakterilere etkin ol-duklar› saptanm›flt›r. Ancak hastane infeksiyon-lar›n›n kontrolünde, kullan›lmakta olan dezen-fektanlara karfl› zaman içinde direnç geliflebile-ce¤inden, bu etkinli¤in periyodik olarak araflt›r›l-mas›n›n uygun kimyasallar›n seçilmesinde yarar-l› olaca¤› düflünülmüfltür.
Kaynaklar
1. Ard›ç N, Özyurt M, ‹lga U, Erdemo¤lu A, Haznedaro¤lu T. Yatan hastalardan izole edilen Pseudomonas aeruginosa ve Acinetobacter sufllar›n›n karbapenemlere ve baz› antibiyotikle-re duyarl›l›klar›. Ankem Derg 2004; 18: 145-148.
2. Karlowsky JA, Draghi DC, Jones ME, Thornsberry C, IR Friedland, Sahm DF. Surveillance for antimicrobial susceptibi-lity among clinical isolates of Pseudomonas aeruginosa and Acinetobacter baumanni-i from hospbaumanni-italbaumanni-ized patbaumanni-ients baumanni-in the Unbaumanni-ited States, 1998 to 2001. Antimicrob Agent Chemotherapy 2003; 47: 1681–1688. 3. National Committee for Clinical Laboratory Standards. Per-formance Standards for Antimicrobial Disc Susceptibility Tests. Approved Standard M 100-S9. NCCLS, Villanova, Pa, USA. 1999.
4. Alt›ndifl M, F›ç›c› SE, Çetinkol Y, Dülgenbaki S. Povidon-iyot, klorheksidin glukonat, gluteraldehit ve oktenidin hidrok-loridin nozokomiyal Acinetobacter baumanni-i sufllar›na etkbaumanni-inlbaumanni-i¤baumanni-i. Ankem Derg 2004; 18: 97-100.
5. Özyurt M. Hastanelerde temizlik, dezenfeksiyon, sterilizas-yon ve t›bbi at›klar›n yok edilmesi. Hast ‹nfeks Derg 1999; 3: 175-183.
6. fiencan ‹. Dezenfektanlara direnç sorunu ve pratikte önemi. In: Günayd›n M, Sünbül M, eds. 3. Sterilizasyon-Dezenfeksi-yon Kongresi Kitab›, Bilimsel T›p Yay›nevi, 2003: 317. 7. Sagripanti JL, Eklund CA, Trost PA, Jinneman KC, Abeyta C Jr, Kaysner CA, Hill WE: Comparative sensitivity of 13
cies of pathogenic bacteria to seven chemical germicides. Am J Infect Control 1997; 25: 335-339.
8. Erbay A, Ergönül Ö, Esener H, Çolpan A, Dokuzo¤uz B. Hastane kökenli metisilin dirençli Staphylococcus aureus, Aci-netobacter spp. ve Pseudomonas aeruginosa sufllar›n›n çeflitli
dezenfektanlara karfl› direnci. Hast ‹nfeks Derg 2002; 6: 191-194.
9. Özsoy MF, Öncül O, Pahsa A, Erdem H, Emekdafl G. Etil alkol, povidon iyod ve benzalkonyum klorürün Pseudomonas aeruginosa sufllar›na karfl› etkinli¤i. Klimik Derg 200; 14: 30-32.
H. Gazi, N. Özkütük, S. Akçal›, T. Ecemifl, S. Sürücüo¤lu, T. fianl›da¤, B. Özbakkalo¤lu
