Ağazâde Örfi Divanı (transkripsiyonlu metin aktarımı)

Hazırlayan: Çağdaş ALBAYRAK Danışman: Doç. Dr. Ali İhsan ÖBEK

Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı Türk Edebiyatı Bilim Dalı için öngördüğü YÜKSEK LİSANS TEZİ olarak

hazırlanmıştır.

Edirne Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü

ÖN SÖZ

Osmanlı medeniyetinin tarihi kadar edebiyatı da şüphesiz ki bu büyük medeniyetin kültürünün en ehemmiyetli unsurlarındandır. Osmanlı medeniyetinin kültürü altı asırlık bir birikimin ürünüdür. Bu birikimin köşebaşlarından birinde belki de birincisinde “Klasik Edebiyat” yada “Divan Edebiyatı” olarak da bilinen edebiyatımız bulunmaktadır.

Fuzulileri, Bakileri, Nefileri yetiştirmiş olan bu edebiyatta belki onlar

kadar etkili olmasa da, yine de bu büyük şairlerin bıraktıkları izleri takip eden yüzlerce hatta binlerce şair yetişmiştir. Çok büyük bir coğrafyaya yayılmış olan bu edebiyatın önemli addedilecek bir bölüm şairi de Balkanlardan ve günümüzde Trakya sınırları içerisinde kalan bölgeden yetişmiştir. 18. yy’da yaşamış olan Ağazâde Örfi Mahmud Ağa da bu topraklarda (Edirne) yetişmiş bir şairdir. Şairliği, Divan Edebiyatı’nın müstesna şahsiyetleriyle mukayese etmek mümkün değildir. Ancak bazen Türk şiirinin büyük şairlerinden Nedim gibi şuh bir edayla mısralar söyleyebilen, yer yer orijinal benzetmelerle hayal ve gönül dünyamızda yeni ufuklar açabilen Ağazâde Örfi Mahmud Ağa’nın tozlu raflarda kalmış Divanı’nın günümüz alfabesine aktarılmasının Türk kültürü ve edebiyatına önemli katkılar yapacağı açıktır. Biz bu düşünceden hareketle Ağazâde Örfi Mahmud Ağa Divanı üzerinde çalışmayı uygun bulduk.

“Ağazâde Örfi Divanı (Transkripsiyonlu Metin Aktarımı)” adlı bu çalışma esas olarak Ağazâde Örfi’nin Divanını eksiksiz ve sağlam bir şekilde günümüz alfabesine aktarmayı amaçlamakla birlikte Ağazâde Örfi’nin hayatı ve eserlerini de kısaca ortaya koymaya çalışmaktadır.

Tezi hazırlama esnasında her zaman ufuk açıcı fikirlerinden yararlandığım ve

divanı baştan sona kontrol eden değerli hocam Doç. Dr. Ali İhsan Öbek’e, kaynakların bulunmasının yanı sıra manen de desteğini esirgemeyen Dr. Oğuzhan Durmuş’a, ilim yolunda atmaya çalıştığım adımlarda hep yanımda olan ve desteğini esirgemeyen Yrd. Doç. Dr. Yüksel Topaloğlu’na, çalışmamda benimle gönül birliği yapan kıymetli arkadaşım Araştırma Görevlisi Duygu Dalbudak’a ve değerli dostum Sedat Kocabey’e en kalbí hislerimle teşekkür ederim.

Çağdaş ALBAYRAK Edirne,2009

ÖZET

Tezin adı: Ağazâde èÖrfi Divânı (Transkripsiyonlu Metin

Aktarımı)

Hazırlayan: Çağdaş Albayrak

18. asır Divan şairlerinden Ağazâde Örfi, kültür ve edebiyatımızın önemli merkezlerinden biri olan Edirne’de dünyaya gelmiş ve hayatını, Edirne-Lüleburgaz-İstanbul üçgeninde geçirmiştir. Çeşitli devlet kademelerinde görev yapmış olan Örfi tarih, edebiyat ve hat sanatı alanlarında muhtelif eserler vermiştir. O, özellikle tarih alanında yazmış olduğu eserleriyle ön plana çıkmıştır. Ancak Örfi, tarih eserlerinin yanında önemli addedilebilecek bir divan tertibinden de geri kalmamıştır. İşte bu tez, bahsi geçen divanı konu edinmekte ve onu latin alfabesine aktarmaktadır.

Mürettep divan özelliklerine sahip olan Ağazâde Örfi Divanı, özellikle gazellerdeki söyleyiş güzelliği, dil sadeliği, deyim ve atasözleri, mahalli söyleyişlerle dikkati çeker. Bunlarla birlikte kasidelerinde Edirneli oluşunun da etkisiyle yaşadığı muhite kayıtsız kalmamış ve onu, son derece geniş bir perspektiften yansıtmıştır. Ancak bu önemli hususların yanında divanın muhtelif kısımlarında vezin aksaklıkları, imla tutarsızlıkları ve yazım yanlışları belirgin biçimde dikkati çekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Ağazâde ‘Örfi, Divan, Klasik Türk Edebiyatı, Edirne

ABSTRACT

Name of Thesis

Ağazâde èÖrfi Divânı (Adapted Text with

Transcript)

Prepared by: Çağdaş Albayrak

Ağazâde Örfi, one of 18. Century poets, was born in Edirne, which is one of the important centers of our culture and literature and spent his life in Edirne, Lüleburgaz and İstanbul. Örfi, who worked in various official possitions, produced a number of works in literature, history and calligraphy. He was especially prominent with his history works. On the other hand, besides his history works he was celebrated for an important divan composition. This thesis deals with stated divan and it by Latin alphabet.

Ağazâde Örfi Divânı, which bears a complete divan characteristic, focuses on local utterances, idioms and proverbs, purism and narrative beauty in gazels. Moreover influenced by the region he lived in, Edirne, he reflected it from an extremely large perspective. However, there are some outstanding rhythm disorganization, orthographic inconsistency and spelling mistakes.

ﺀ ‘

ظ

Ô

ا

ع

è

ﺁ

Á

غ

á

ﺐ

ف

F

پ

P

ق

Ú

ت

T

ك G,Ñ,K

ث

æ

ل

L

ج

C

م M

چ

Ç

ن N

ح

Ó

و V,O,Ö,U,Ü,ß

ج

Ò

ه H

د

D

ي Y,I,İ,Ì

ذ

Õ

ر R

ز Z

ژ J

س S

ش

Ş

ص

ä

ض

Ø,ë

ط

Ù

ÖN SÖZ ………... i

ÖZET ………ii

ABSTRACT……….iii

İÇİNDEKİLER………v

GİRİŞ………1

BİRİNCİ BÖLÜM: AĞAZADE ÖRFİ’NİN HAYATI ve ESERLERİ Hayatı………2

Eserleri………...3

İKİNCİ BÖLÜM: DİVAN’IN TRANSKRİPSİYONLU METNİ Metin………..4-268 Sonuç……….269

Çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Ağazâde Örfi Mahmud Ağa’nın hayatı ve eserleriyle ilgili bilgiler verilmiş; ikinci bölüm ise Divan’ın transkripsiyonlu metnine ayrılmıştır.

Divan’ın okunmasında izlediğimiz yol ana hatlarıyla şöyledir:

Eserin transkripsiyonlu metin aktarımından oluşan çalışmamızda müellif nüshası olması hasebiyle Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi Kitaplığı Nu: 2667’ deki nüsha esas alınmıştır.

Transkripsiyon işaretlerinde, metin neşrinde yaygın olan sistem kullanılmıştır. Anlam açısından sıkıntılı bulduğumuz beyitlerin, kelimelerin ve mısraların sonuna soru işareti (?) koyulmuştur. Şair divandaki bazı şiirlerde sehven birkaç aruz kalıbı kullandığından bu türden şiirlerde şairin kullandığı tüm aruz kalıpları belirtilmiştir. Metnin orijinalinde siliklik olan yerler, sıra noktalarla ( ….. ) gösterilmiştir ve bunlar için müstakil dipnot düşülmemiştir.

Divan metnini klişe sayılabilecek bazı kelimeler dışında, divanda yazıldığı şekliyle vermeye çalıştık. Bununla birlikte, Osmanlı Türkçesinin imlası konusunda akademisyenlerin hepsinin kabul ettiği be uyguladığı umumi bir kanaat olmadığından, bu çalışmada da imlanın kendi hususiyetlerinden kaynaklanan birtakım sıkıntılar görülebilecektir.

Ağazâde èÖrfi’nin Hayatı ve Eserleri

A.Hayatı

Ağazâde Örfi, kültür ve edebiyatımızın önemli merkezlerinden biri olan Edirne’de 1704 (1116) yılında Bevvâb Sinan Mahallesi’nde dünyaya gelmiştir. Babası Edirne Bostan Ocağı bostancıbaşlarından Suhte Hacı Ali Ağa’dır. 1704 ile 1710 yılları arasında Bostancıbaşılık görevini ifa eden Hacı Ali Ağa 1719 yılında vefat etmiştir. Onun Ağazâde lakabı, bir müddet icra ettiği görevinden ileri gelmektedir. Ağazâde Örfi’nin dedesi Medine kadılarından Lütfizâde Mehmet Efendi’dir.

Öğrenim hayatına ilişkin net bilgilere sahip olmadığımız Ağazâde Örfi, bazı kaynaklara göre bir müddet dönemin ünlü hattatlarından hüsn-i hat dersleri görmüş ve icazet almıştır. Baba mesleğine giren Ağazâde Örfi, Bostancı Ocağında ustalık ve bölükbaşılık yapmış, kethüdalığa kadar yükselmiştir. Babasının vefatı üzerine Edirne Bostancıbaşılığı görevini beklemiş ise de bu emeline kavuşamamıştır ve emekliye ayrılmıştır. Emekliye ayrıldıktan sonra birkaç defa İstanbula giderek uygun bir görev talebinde bulunmuştur, ancak istediğini elde edemeden Edirne’ye dönmüştür. 1728 yılında sadrazam Nevşehirli Damad İbrahim Paşa tarafından Lüleburgaz’daki İbrahim Hanzâde evkafı mütevelliliğine getirilmiştir. 1730 Patrona Halil isyanında Nevşehirli Damad İbrahim Paşa’nın adamı olduğu suçlamasıyla bu görevinden azledilmiştir. Daha sonra El-Hac Tiryaki Mehmet Paşa tarafından Edirne Gümrük Eminliği’ne atanmıştır. Bu arada eşini ve iki gün içerisinde beş çocuğunu kaybetmiştir, duygularını “Muhabbetnâme” adlı mesnevisinde dile getirmiştir. Gülşeni tarikatine mensub olan Örfi Mahmud Ağa’ya zamanın önemli mutasavvıf ve şairlerinden Hasan Sezâi-yi Gülşeni’nin mektupları vardır. Vefat tarihi ihtilaflı olup 1186’dan (1772) sonra öldüğü nakl edilmektedir. Mezar taşını gördüğünü belirten Rifat Osman ise 1192 (1778) tarihini verir. Rifat Osman’a göre Şeyhi Çelebi Camii civarında, Bursalı Mehmed Tahir’e göre ise İstanbul yolu üzerinde Nâzır Çeşmesi Kabristanı’na defnedilmiştir.

1_{Şairin hayatı ve eserlerine dair verdiğimiz bilgiler, Abdülkadir Özcan’ın İslam Ansiklopedisi’ndeki Örfî}

Mahmud Ağa maddesinden kısmi olarak iktibas edilmiştir. Bkz. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C.34, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul, 2007.

1. Divân. Divanın ilk tertibi 1148 (1735) yılına aittir.èÖrfi daha sonra yazdığı şiirleri de ekleyerek 1168 (1755) yılında eserini yeniden tertip etmiştir.Eserin 5 nüshasının varlığı bilinmekte, Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi nüshasının müellif hattı olduğu anlaşılmaktadır.

2. Mahabbatnâme. Mesnevi tarzında hasbıhaldır.Şair kendi aşkını içten bir şekilde anlatırken ölümle gelen ayrılığı Leyla ile Mecnun’un başına gelenlere benzeterek teselli bulur. Eserin dili sade, üslubu akıcıdır. Eser, Edirne Selimiye Kütüphanesi TY,nr. 2195’te kayıtlıdır.

3. Leylâ vü Mecnûn. Muhtemelen Mahabbetnâme’yi tamamlayan bir mesnevidir. èÖrfi bu eserinde Nizami-i Gencevi, Câmi ve Hatifi gibi şairlerden etkilenmiştir. Eser, Atatürk Üniversitesi, Seyfeddin Özege Bölümü Agah Sırrı Levend Kitapları, nr 442’de kayıtlıdır.

4. Nasihatnâme.(Pendnâme)Bilinen nüshaları Edirne Selimiye Kütüphanesi’ndeki yazma Divanı’nın içinde “Pend-i Abd-i Pürkusur èÖrfi” başlığı altında bulunmaktadır. Rifat Kütük’e göre Nasihatnâme müstakil bir eser olmayıp Divan’daki manzumelerden biridir.

5. Mefhûmü’t-tevârih. èÖrfi’nin yaratılıştan başlayarak 1170 (1757) yılına kadar getirdiği genel tarihidir. Müellif, eserini devlet adamlarına geçmişten ibret almalarını hatırlatarak öğüt vermek, mansıb talebi için yüzsuyu dökmenin boşuna olduğunu vurgulamak ve hayır dua ile anılmak için 1171 (1757-58) yılında kaleme aldığını belirtir. Eser, Millet Kütüphanesi, Ali Emiri Efendi, Tarih, nr.557-58’de ve Topkapı Sarayı Müzesi Emanet Hazinesi, nr.1431’de kayıtlıdır

6. Berây-ı Şehr-i Edirne. Mefhûmü’t-tevârih’in birinci cildinin içinde bulunan “Der Vasf-ı Şehr-i Edirne” başlıklı kısmın genişletilerek müstakil kitap haline getirilmesinden oluşmuştur.1174 (1760-61) telif edilen ve bir süre sonra 3. Mustafa’ya sunulan eserin başlıca kaynağı èÖrfi’nin sözünü etmediği Abdurrahman Hıbri’nin “Enisü’l-Müsâmirin’idir. Kitabın orijinal kısımları müellifin babasının ve kendisinin şahit olduğu olaylar ve bazı hadiseler için düşürdüğü tarihlerdir. Eserin bazı kütüphanelerde ve şahısların elinde yedi nüshasının bulunduğu bilinmektedir. İstanbul Üniversitesi Kütüphanesinde kayıtlı olan nüsha müellif nüshası olup müsvedde halindedir. Eser; Edirne’nin fethi, sarayları, Bostancı Ocağı, başta camiler olmak üzere tarihi binaları, Fetret devri olayları gibi konuları içerir. Eserde pek çok bilgi yanlışlığı vardır.

İKİNCİ BÖLÜM:

áazeliyyÀt-ı èÖrfí Maómÿd Aàa KetòüdÀ-yı BostÀniyÀn-ı SulùÀn İbn

el-Meróÿm el-ÓÀc èAlí Aàa Ser-i BostÀniyÀn-ı Edirne èUfiye èAnhu

BismillaóirraómÀnirraóím

-1-

1b

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün 1. Óamd édelim lÿùfuña biz ibtidÀ’

Bula åenÀñ ile dilim çoú èaùÀ 2.

Kün

Cümle’i òalú eylediñ ey KibriyÀ 3. NefòÀ-i rÿóuñla ôuhÿr étdi cÀn

Óamdiñi mümkin mi KerímÀ edÀ 4. Eyle göñül òÀnesini şuèle-tÀb

Érmeye yÀRabb dil ü cÀna fenÀ 5. Şükriñe úÀdir degiliz eyleriz

Úudretimizce saña olmaz rehÀ

2a

6. Kimseye mülk olmadı vaúf-ı cihÀn Buña dédim tekye-i óayret-nümÀ 7. Óayreti refè ile érem vaódete

TÀ ola cÀna keremiñ muútedÀ 8. Kendüñi teklífe bıraúma göñül

9. Úalma bir esfelde çalış rÿz u şeb èÁlí-cenÀb eyler seni èÖrfiyÀ(?)

Tevóíd-i BÀrí TeèÀlÀ Celle ŞÀnehu ve èAôemetehu

-2-

MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèilün 1. Aóadsin şübhemiz yoú démeziz lÀ

äamedsin àayrı yoúdur sensin illÀ

2. Úadím ü ÚÀdir ü Óayy ü Ebedsin Daòi hem

“

lem yelid

sin pÀdişÀhÀ

3. Ve

“lem yÿled ”

èAlím-i

“ lem yezel ”

áayıbdan eylediñ mevcÿda ilúÀ

2b

6. Egerçi èÀlem-i esfelde’iz biz Bu èÀlemde olur taóãíl-i bÀlÀ 7. ÒuãÿãÀ var ùaríúiñ beyt-i dilde

Bulur gÀhíce yol ervÀó-ı maènÀ 8. Bu yolda reh-nümÀdır şevú ü èaşúıñ

Çü sensin ÒÀliú-i èÀlem vü yektÀ 9. ZebÀnım bí-zebÀn étmişdi àurbet

10. FaãÀóatde éderler baña àıbùÀ MuúÀbil eylediñ mir’Àta zírÀ

11. Baña tevfíúiñi úıldıñ sebÀú-dÀş Göñülde şièr-i rengín oldı peydÀ 12. Ne úudret var beyÀna óasb-ı óÀli Seniñ ilhÀm-ı feyøiñdir ÒudÀyÀ 13. èAceb mi Gülşen-i kÿyıñda olsam

Bir Àşüfte hezÀr ü zÀr-ı şeydÀ 14. GünÀh-ı bí-óesÀb étdirdi nefsim

Úalıpdır óÀlimiz ièùÀña farøÀ 15. Øaèífiz hemçü mÿr étdiñ ziyÀnı

Yanıñda cirmimiz òardal úadar tÀ 16. Baña óaddimden efzÿn oldı cürmüm

ÒaùÀ úaùre èaùÀ çün sende deryÀ

3a

17. áafÿrumsun Raóímimsin Kerímim Úuluñ èÖrfí-i zÀrı úılma rüsvÀ

Ol Seyyíd-i EnbiyÀ ve Sened-i AãfiyÀ Maóbÿb-ı ÒudÀ ve Maùlÿb-ı Her

Dü SerÀ ŞehriyÀr-ı ÒıùùÀ-i ÒÀfıúeyn ü SulùÀn-ı DÀrü’l-mülk-i ÚÀbe

Úavseyn Ser-defter-i Ceríde-i KÀ’inÀt u ŞÀh-beyt-i Úaãíde-i MevcÿdÀt

Muóammedü’l-MuãùafÀ èAleyhi EfdÀli’s-ãalÀt ve Ekmeli’t-tahiyyÀt

-3-

MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün 1. Muóammed gibi maóbÿb-ı dil-ÀrÀ

2. Odur menbaè göñül Àb-ı óayÀta Éder mürde-dilÀnı çünki iòyÀ

3. Odur kÀn-ı güher hem aãl-ı mevcÿd Ki andan ôÀhir oldı cümle eşyÀ 4. Ne var Àyine-i èÀlem-nümÀda

Odur mir’Àt-ı Óaúú ile temÀşÀ 5. Naôar-gÀh-ı ÒudÀ’dır anı fikr éù

Ne ãÿretler olur baúdıúça peydÀ 6. Ne sır var vech-i pÀk-i MuãùafÀ’da

Baãíretle nigÀh ét çeşm-i bínÀ 7. Şeref buldı şeref-yÀb olmasıyla

ÙavÀf-ı KÀèbe-i kÿyunda aúãÀ 8. èAceb mi aña şeydÀlansa bülbül

İki güldür ruòı gülşende gÿyÀ

3b

9. Cebíni mescid vü ebrÿsı miórÀb Nice Àdem aña étmez temennÀ 10. Dü çeşmi şÀhbÀzeyn-úudüsdür

YÀòÿd iki güherdir kim be-deryÀ 11. NihÀn oldı òirÀmın gördi èarèar

ÓicÀbından görünmez oldı ÙÿbÀ 12. Úalemle çün úalem şaúú étdi mÀhı

Buña èacz eylemez mi dest-i beyøÀ 13. Degil mi kÀkül-i èanber-feşÀnı

14. Bilüb úadrin o gísÿ-yı siyÀhıñ Dédiler óÀãılı

“ ve’l-leyl-i esrÀ ”

15. Nice Mecnÿnı olmaz dil o zülfüñ Ki olmuş tÀrına sırriyye LeylÀ

EyÀ Mesned-ÀrÀ-yı

“ VemÀ ersel nÀke illÀ raómeten lil èÀlemín ”

ve

“ãadr-nişín-i küntü nebiyyÀ ve alel mÀí ve’ù-ùín ”

dürÿd-ı nÀ-maèdÿd ve

taóiyyÀt-ı àayr-ı maódÿd

-4-

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün 1. Ey şefÀèat kÀnı maóbÿb-ı ÒudÀ

Senden ayru kime édem ilticÀ 2. Lûùfuñuñ úullÀbı ile úıl òalÀã

Keştiyim baór-ı günehde gÿyíyÀ

4a

3. Düşmüşüm girdÀb-ı èiãyÀn içre Àh Buldılar üftÀde-gÀnıñ hep rehÀ 4. ŞÀh-ı ıúlím-i nübüvvetsin şehÀ

Kimseler olmaz úapuñda bí-nevÀ 5. Çün dü èÀlemde şefÀèat sendedir

Eyler iósÀnıñ ùaleb bÀy ü gedÀ 6. Der-kenÀr-ı lÿùfuñ olam yÀ Resÿl

Kim temevvüc étmede baór-i èaùÀ 7. Aldayub bunca zamÀn-ı rÿzigÀr

8. èÖrfíyÀ şÀyeste iósÀn imiş Her kim étdiyse benim gibi òaùÀ

-5-

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün 1. Ey şeh-i şÀhÀn-ı cünd-i enbiyÀ

Ey ser-efrÀz-ı cüyÿş-i aãfiyÀ 2. ÕÀt-ı pÀkiñdir imÀmü’l-mürselín

YÀr-ı àÀrıñdır emír-i evliyÀ

3. Óüsnüñüñ meftÿnı Yÿsuf mı hemÀn

Saña èÀşıúdır cenÀb-ı KibriyÀ

4. YÀ Muóammed MuãùafÀ eşyÀ úamu

Emr-i levlÀk ile oldı rÿ-nümÀ 5. èÖrfí-i şeydÀ zi-sulùÀn-ı ümem (?)

Rÿz u şeb eyler şefÀèate ilticÀ

Eşref-i aóbÀb-ı müctebÀ èÀlem-i esrÀr-ı aókÀmü’ş-şerèíÀti bi’t-tedúíúi

ve’t-taóúíú emírü’l-mü’mínín Ebÿ-Bekri’ã-ãıddíú Raêıy-allÀhü teèÀlÀ

èanhu

-6-

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün 1. Óaøret-i äıddík-i Bÿ-bekr-i èAtíú-i pür-vefÀ

Aèní ol şÀh-ı velÀyet yÀr-ı àÀr-ı MuãùafÀ 2. Cismi tiryÀú-ı ãadÀúatle muùallÀ şübhesiz

3. Terk édüb varın óabíbiñ èaşúına ol pÀk zÀt Faúr ile faòr eyledi étdi Resÿle iútidÀ

4b

4. Áfet-i kevniyyeden òıfô étmek içün varise BÿriyÀ giydi o servi-úamet-i evzen-i bí-riyÀ 5. İncilÀda göñlünüñ Àyínesi mÀ-fi’ø-øamír

Úonmadı õerre øamírine àubÀr-ı mÀsivÀ

-7-

Maôhar-ı dín ü maôhar-ı İslÀm vezír-i æÀní-i seyyídü’l-enÀm Óaøret-i

FÀrÿú-ı èÀlí-cenÀb èÖmer bin el-ÓaùùÀb ü emírü’l-mü’mínín RaêıyallÀhu

teèÀlÀ èanh

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün 1. ÁfitÀb- maèdelet yaèni èÖmerdir åÀniyÀ

Pertev-i èadliyle oldı cümle dünyÀ pür-øiyÀ 2. Ol cenÀb-ı Òaøret-i FÀrÿú-ı èÀlí-menzilet

Híç enín étdirmedi maôlÿma ey dil hem baña 3. Bülbül étdiyse èaceb olmaz fiàÀnı àonceden

èAndelíbiñ nÀlesiyle çün éder güller ãafÀ 4. Farú éderdi ôÀlim ü maôlÿmı étdikde nigÀh

Eyler idi şÀhide ammÀ óavÀle dÀ’imÀ 5. Ehl-i İslÀm’a òalífe oldı èiffetle velí

-8-

Áyet-i irtisÀm-ı ãuver-i muàayyebÀt ve ùalíèa-i kinÀyÀt-ı esrÀr-ı

maòfiyyÀtü’l-muòtefí min şerefi’l-müãÀhere bi’s-sürÿreyn

emírü’l-mü’minín èOåmÀn-ı zü’n-nÿreyn raêiyallâhu teèalÀ èanh

5a

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün (Faèlün) 1. KÀtib ü cÀmiè-i Úur’Àn-ı ÒudÀ

Aèni èOåmÀn şeh-i mülk-i óayÀ 2. Maôhar-ı mertebe-i zü’n-nÿreyn

Şuèle-endÀz-ı dehr-i èÀlí-cÀ 3. Nÿş édüb cÀm-ı şehÀdet Àòir

Oldı ol neş’e ile mest-i beúÀ 4. Yazdıàı Muãóaf Óaúúa çekdi

Òÿn-ı pÀki ile cedvÀl-i rıøÀ 5. èÖrfiyÀ úande olur böyle Güher

Maèden-i èilm-i keremde yektÀ

-9-

Şír-píşe-i yezdÀn u ser-óalúa-i õümre-i dilÀverÀn-ı kerrÀr-ı àayrı ferrÀr-ı

emírü’l-mü’mínín esedullÀóü’l-àÀlib èAlí ibn ebí ÙÀlib RaêıyullÀó-ı

teèÀlÀ èanh

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀilün 1. äafder-i àÀlib cenÀb-ı óaøret-i şír-i ÒudÀ

2. Berú idi ceyş-i èadÿya tiàín üryÀn eylese ÕülfeúÀrından ser-düşmen nice bulsun rehÀ 3. Nízesinden sÿ-be-sÿ aèdÀ firÀr étse n’ola

EjdehÀ idi elinde yaèni gÿyÀ kim ÀãÀ

4. Şehr-i èilmde bÀb idi óaùùÀ

“ kemÀ úÀle’n-nebí ”

Emr-i Óaú’la levh-i maófÿôa olmuş idi gÿyíyÀ

5b

5. Eylese óabs-i nefs bir kez o dÀmÀd-ı Resÿl Muãóaf-ı Óaúkı oúurdu ibtidÀdan intihÀ

-10-ÒÀdimü’l-óarameyni’ş-şerifeyn sulùÀnü’l-berreyn ü òÀúÀnü’l-baóreyn

òalífe-i rÿy-ı zemín pÀdşÀh-ı islÀm edÀmallâhe teèÀlÀ iclÀllehu ve

ebbede-i salùanaùehu

FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün (Faèlün) 1. ŞehriyÀrÀna ser-efrÀz óaşemde DÀrÀ

Encümen-cünd-i felek-çetr ü ôıll-ı MevlÀ 2. Devlet ü nuãret-i sulùÀna duèÀ elzemdir

Şeb-vaútde édelim òayr duèÀsını edÀ 3. Olmaya vaút-i şerífinde anıñ ôulm ü àadr

Éde erbÀbına taúlíd-i menÀãıb farøÀ

4. DÀmen-i manãıbı vérmez süfehÀnıñ eline Emn ü rÀóat reèÀyÀ ile bÀy ü fuúarÀ 5. TÀcınıñ küngüresi úubbe-i mínÀya deger

-11-

Cÿyında faøl-ı ãamedÀní vü güzíde-i el- èOåmÀní SulùÀn Maómÿd ÓÀn

el-àÀzí óuãÿãÀ vezír-i aèôam müşír-i muóteremí áÀzí Meóemmed PÀşÀ

óaøretleriniñ úaãídesidir

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün 1. Óaøret-i sulùÀn Maómÿd òÀn mülküñ dÀveri

Kim éder şermende-ferr [ü] şevket-i İskenderi

6a

2. Öyle bir òÀúÀn ki derbÀn-ı óarím-i devleti Ôabù éder emri ile şimdi diyÀr-ı úayseri 3. Òüsrev-i DÀrÀ vü Cemşíd ü Cem ü İsfendiyÀr

Oldılar maènÀ-yı rÿóÀní ile fermÀn-beri 4. Şübhesiz õÀt-ı hümÀyÿnı SüleymÀn-ı cihÀn

èAsker-i nuãret-i şuèÀrÀ oldı aña ins ü peri 5. Her ne semte sÀlik olsa ol şeh-i vÀlÀ-cenÀb

Ceyşine imdÀd éder iki cihÀnıñ serveri 6. Böyle şÀha lÀzım bir vezír-i kÀrdÀn

TÀ niôÀm ile éde Àsÿde heft kişveri 7. Buldı Àòir bir müşír-i nÀmdÀrı kim

Cÿdda òÀtem-i cidÀl içre zamÀnıñ ãafderi 8. Buña tevfíú-i ÒudÀ dérler ki sevú étdi aña

äafder-i àÀzí vezíri kim bu vaútiñ òayderi

9. Yaèni hem-nÀm-ı Muóammed ol vezír-i muóterem Áãaf-ı düstÿr-ı Ekrem BeròiyÀ’nıñ dÀveri

10. Murà-ı devlet gibi úalmışdı muèallaúda nigín Kondı bir ser göricek böyle saèÀdet-kerri 11. Óüsni gibi òalúı aósendir úamu eùvÀrıyla Böyle reftÀra éder àıbùa zamÀnıñ dilberi

6b

12. áÿsfend u gürk olub dÀver zamÀnına veli NÀ-bedíd ola cihÀnıñ fitne-i şÿr ü şeri

13. Rüşvet alınmaz zamÀn-ı devletinde bildigim äubó-dem ôulmet gider çün geldi mihriñ enveri

14. Her menÀãıb ola tevcíh ü èaùÀ erbÀbına DÀ’imÀ devlet-me’Àbdır bu kÀrıñ maôharı 15. Vérecekdir àadr éden óükkÀma elbette niôÀm

Şerèi icrÀ étdirüb òoşnÿd éde PeygÀmberi 16. Hem éde icrÀ-yı fermÀnda saèy ü ihtimÀm

Yek óuãÿãı çÀr ü penc emr ile étmez serseri 17. Yÿsuf-ı gümgeşte-i ümídi bulduñ ey göñül

Dídeler rÿşen açıldı beyt-i aòzÀnıñ deri 18. Ehl-i dil úadrin bilür ey dil bu ãadraèôamıñ

Lÿùfuna maôhar olursun ey gedÀ-yı kemteri 19. Çün duèÀdır èÖrfiyÀ naôm u úaãídemden murÀd

Yoòsa óÀşÀ ki éde taãdiè èabd-i aóúarı 20. ṬÀú-ı úaãr-ı devleti olsun hemíşe pÀyidÀr

-12-

VÀlÀ-cenÀb-ı maèÀlí-menÀb-ı erdşír-i şír èazm-i Cemşíd-şíd bezm-i

Rüstem-i sitem-güdÀz şehbÀz-ı bülend-pervÀz òÀn-ı èÀlí-şÀn

ÚaplÀnGirÀy ÒÀn óaøretlerine vérilen úaãídedir.

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün 1. Dil úafes nuùúum hezÀr-ı naàme-dÀrımdır benim

Ruúèa-i medó ü åenÀ çün gülèiõÀrımdır benim

7a

2. Ṭÿùi-i şírín-süóan reşk eylesin güftÀrıma

Nevk-i òÀme-i feyø-i Óaú’la şeróa-dÀrımdır benim 3. Fikr-i laèl-i dilrübÀ çün ãÀàar-ı pür neşedir

İçilen andan şarÀb-ı òoş güvÀrımdır benim 4. Variken deryÀ gibi derdiñ ne óÀcet seyr-i cÿy

DÀne-i seyl-i sirişkim cÿybÀrımdır benim 5. Daàımı görsün çerÀàÀn eyleyen her dem kibÀr

BÀà-ı síne bir èacÀyib lÀlezÀrımdır benim

6. Eyleyen díbÀce-i vaãfın degildir óaddimiz Bir SüleymÀn-ı èaãırdır kÀmkÀrımdır benim 7. Medóile òayır duèÀ etmek devÀm cÀhına

BÀèiå-i èizz-i kemÀl-i iştihÀrımdır benim 8. Óaú bilür aña duèÀóˇÀn olduàum ez cÀn u dil

Óaøret-i ÚaplÀngirÀy ÒÀn kÀmkÀrımdır benim 9. Varise çıúsın zamÀnında benim òÀtem-i dín

10. Bir gedÀyı éder èünvÀn-ı vezÀretle çerÀà Vaãf-ı elùÀfında bu bir iòtiãÀrımdır benim 11. Görmedi DÀrÀ bile bu rütbe-i ferr ü èizzeti

Ceyş-i encüm-i çetri gerdÿn-ı iútidÀrımdır benim

7b

12. Tíàin aldıúça ele düşmenler eyler iótirÀz PÀdişehdir hem bahÀdır-ı nÀm-dÀrımdır benim 13. Düşmeni úahr etmege çÀbük-süvÀr olsa özi

èÁlemi dehşet alur çün şehsüvÀrımdır benim 14. áamze-i dilber nola reşk etse tír ü tíàine

RÀst-ı endíşemge tír ü nize-dÀrımdır benim 15. Bÿy-ı lÿùfı vérdi ser-rişte miåÀl zülf-i yÀr

NÀf-ı maènÀda cenÀbı müşk-bÀrımdır benim 16. Murà-ı bí-bÀli alur zír-i cenÀhına o şÀh

ÁşiyÀnı cilve-gÀh u murà-zÀrımdır benim 17. DÀmen bÿsile érsem nola úÀf-ı úudrete

Çün o èanúa şehperidir sÀye-dÀrımdır benim 18. Raàbetim iksíre yoúdur èayne gelmez tÿtiyÀ

RÿyimÀl-i óÀk-i pÀyi iètibÀrımdır benim 19. Áb-ı rÿyile bulurlar teşneler neşv ü nemÀ

PÀk zerrín maùharıyla ÀbşÀrımdır benim (?) 20. Geştle bulur kemÀl-i rifèati àurbetde meh

Gün gibi rÿşen güvÀh-ı óalúa-dÀrımdır benim 21. Gurbete gitdi úıyÀs eyler beni nÀ-dÀnlar

8a

22. Açdı çoú dil-beste-i faãl-ı rebíèiñ mevsimi NevbahÀr eyyÀmı vaút-i reh-güõÀrımdır benim 23. Geh naôar úıldıúça yÀd eyler deyü aóvÀlimi

Bikr-i fikrimden bu naômım yÀdigÀrımdır benim 24. Bulmadım şÀyeste destÀvíz o kÀn-ı himmete

Tuófe-i òayr duèÀ çün bergüzÀrımdır benim 25. Óaøret-i BÀrí teèÀlÀ éde iclÀlin ziyÀd

Çün óayÀtı ol şehiñ muókem óiãÀrımdır benim 26. SÀbık-ı sÀèat müsÀèid olmadıysa àam degil

Vaède-i iósÀnı óÀlÀ intiôÀrımdır benim 27. Dil ãaúın taãdièden óÀcet degil iôhÀr-ı óÀl

MuúteêÀ-yı şÀn-ı lÿùfı baòtiyÀrımdır benim 28. èÖrfiyÀ àÀyet bulunmaz vÀdí-yi evãafına

ÓÀãılı medó ü duèÀsı iftiòÀrımdır benim

-13-

[ Bu daòi müşír-i müşârün-ileyhe verilmişdir

_]

MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün 1. Zehí àÀzí vezír-i aèôam-ı pÀşÀ-yı èÀlí-şÀn

Zehí ãafder müşír-i kÀmrÀní fÀrís-i meydÀn 2. Zehí heybet zehí óaşmet zehí re’y ü zehí tedbír

Zehí düstÿr-ı ekrem ki dilír-i Rüstem-i devrÀn

1

3. Zehí fetó ü àazÀ ãad-bÀrek-Allâh nuãret-i ekber Zehí vÀlÀ-cenÀb Àãaf åüreyyÀ-yı felek-aúrÀn 4. Olub ser-óadd-i İslÀm’a òulÿãı sedd-i İskender

èAdÿlar eylemişler idi çünkim sÿ-be-sÿ ùuàyÀn 5. èAceb sehm-i úaøÀ mıdır bürehne tíà-i cÀn-sÿzı

Ki òÿn-ı süròa olmakda èadÿlar serleri àalùÀn 6. NerímÀn-ı zamÀn aldı livÀ-i pÀk-ile mühri

Ne zehreyle çıúar meydÀnına küffÀr-ı bed-kÀrÀn 7. èAdÿlar naúø-i èahd etdiler ammÀ nÀdim oldılar

RiúÀbında emÀn-ile úamusı étdiler efàÀn 8. HemÀn ol óaøret-i Àãaf muvaffaú oldı tevfíúa

MurÀd üzre úırub èadÀ-yı díni eyledi óayrÀn

9. ÒudÀyÀ bu ne heybetdir ki vehme düşdi her düşmen Éderdi yalıñız çÀsÀr-ı Nemçe èÀlemi giryÀn

10. Muóammed muècizÀtıyla şükür kim ùutdı meydÀnı Ki böyle ceng-i aèôam görmemişdir díde-i insÀn

-14-

[ Velehu nÀ-tamÀm(?) úaãíde

_]

1. O kişver-gír-i dÀnÀ çünki hem-nÀm-ı Muóammed’dir Òıøır’dır rehberi dÀ’im muèíni óaøret-i SübóÀn 2. ÒuãÿãÀ fÀtió-i óıãn-ı BeliàrÀd oldı óamdillâh

èUmÿmen oldılar herkes òulÿã ile duèÀ-gÿyÀn

2

3. MüşírÀne varışdan yıúdı küffÀr üzre bÀrÿsın Ki èahdi var idi aèdÀ diyÀrın eyleye vírÀn 4. Yem-i medóinde çoú şÀèirler étdiler şinÀverlik

NihÀyet bulmadılar medói èummÀnında vaããÀfÀn

5. Olub àavvÀã-ı gevher-Àveri ben-daòi óÀlimce RevÀ bir sübóa-i dürr olsa da her bir sözüm elÀn 6. Ben ol mÿrum ki dergÀh-ı SüleymÀnı édüb Àrzÿ

Øaèíf ü aóúar ü bí-úudret ü bí-tÀb ü bí-dermÀn 7. Me’âl-i èarøıóÀle başla ey bí-kes zamÀnıdır

Bu fetó-i aèôamıñ şükrÀnesi bí-óadd olur iósÀn 8. KeremkÀrÀ òıdívÀ ser-firÀzÀ ÀãafÀ şimdi

Ola bí-çÀreler elùÀf ü iósÀnıñ ile şÀdÀn

9. Baña tevliyyet-i Burgos’u devletlü èinÀyet úıl DuèÀ-gÿy-ı devÀm-ı devletiñ èÖrfi ola òandÀn 10. Vaúitdir(?) rÿz u şeb òayr-duèÀña bí-riyÀ naômım

Vaôifemdir duèa etmek òulÿã-ile saña her Àn

11. Göñül semti òarÀb oldı èimÀret eyle lûùfuñla Anıñ taèmíri bÀbında seniñdir emr-ile fermÀn

-15-

Düstÿr-ı Ekrem müşír mufaóóam niôÀmü’l-èÀlem şecÀèatlü àayretlü áÀzí

Meóemmed PÀşÀ óaøretleri ãadrèaôam olduúda verilen úaãidedir

FÀèilÀtün FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün) 1. CÀn ü dilden dédim ey óÀøret-i MevlÀ-yı áafÿr

Bir kerem kÀnı şehÀ maèdeni etseydi ôuhÿr 2. Olsa bíçÀrelere dergehi neyl-i maúãÿd

Ehl-i dil eyleseler vaút-i şerífinde óuøÿr

8b

3. Ben bu endíşede iken dérler kim müjde Bir kerem-píşe vezír oldı olursuñ mesrÿr 4. Şeh-i şÀhÀn-ı cihÀn óaøret-i sulùÀn Maómÿd

Böyle re’y eyledi kim ola memÀlik maèmÿr 5. VüzerÀ defterin açdı tefe’’ül éderek

Gördi bir ùÀlíè kim yazmış UùÀrid manãÿr 6. Bildigim mihre sezÀ oldı Meóemmed pÀşÀ

Getürüb eyledi Àòir aña tefvíø-i umÿr 7. Çoú metÀnetler édüb óıãn-ı Vidin’de óakkÀ

Úaçırub úırdıàı aèdÀyı cihÀnda meşhÿr 8. Münhezim eyledi küffÀrı NerímÀn-ÀsÀ

Heybeti ile bozuldı niçe defèa ùÀbÿr 9. Ṭop u òumpÀre eylerdi cidÀli Rüstem

Oldı Rüstem geçinenden bu şecÀèatde cesÿr 10. NÀmdÀrÀn-ı maèiyyet urıcaú naèreleri

11. Varise àamzeleri tír-i úaøÀ olmuşdur Bir nigÀh étse olurlar nice düşmen maúhÿr 12. İntiúÀm aldı her murÀd üzre zehí fetó

Dil-i küffÀra olub ùuème-i seyfi maóõÿr

9a

13. Bütleri ãındı èadÿnuñ çÀnına ot ùıúadı Her biri kibriyle olmuşlar idi çün maàrÿr 14. Pertev-i mihr-i úudÿmü ile èÀlem rÿşen

Gicelerde daòi yoú şimdiki óÀlde deycÿr 15. Áãaf-ı lÿùf-ı mürüvvet saña olmuş maóãÿã

Eyleme dÀ’ire-i óüsn-i naôardan mehcÿr 16. Ki şecÀèatle mürüvvet ikisidir peyder

ṬÀliè ü baòtıña olmuşlar ezelden me’mÿr 17. Beni dÿr etme miyÀn-ı keremiñden çün tír

Bükdi yÀy étdi felek úÀmetimi zÿrÀzÿr 18. Düşdi bir Türk eline bÀz-ı dilim sulùÀnım

Yoldı bÀl ü perimi bir nice yıldır mecbÿr 19. Pír-i fÀniye olur emr-i teúÀèüd farøÀ

Çeşm-i lÿùfuñ ile bir kez manôÿr 20. Nice buldı èacÀbÀ ben úuluña èilletler

Gelmiş idi henüz tÀb ü tüvÀnıma fütÿr 21. Bezmiñ şemèi úamer hem-demim oldı ekdÀr

Olmasun kimse benim gibi felekde maàdÿr 22. Bir èilÀc eyle devÀ-yı kerem ü lûtfuñ ile

9b

23. áam-ı şÀdı efendim niye senden bilürüm Kimseniñ medóali yoú bendedir úuãÿr

24. Cürmüm èafv eyle beyÀnımda úuãÿrum çoàise èArøıóÀl ile bu dívÀna gelenler maèõÿr

25. Kime èarø eyleyeyim óÀlimi kendim bulamam Yaraşur bÀb-ı SüleymÀna óaúíriñ gibi mÿr 26. Vaãfıñıñ àÀyeti yoú derdime olmaz pÀyÀn

Olsa evrÀú-ı cihÀna niçe biñ yıl mesùÿr 27. èÖrfiyÀ eyleme taãdíèi duèÀdır elzem

Her umÿrunda muvaffaú éde MevlÀ-yı áafÿr 28. Yine ol ãafder-i pehnÀ-yı cidÀli yÀ-Rab

Eyle èavn ü keremiñ ile muôaffer manãÿr 29. äadr-ı vÀlÀda refÀhiyyet ile da’im ola

Ola her saèy-i pesendídesi yÀ-Rab meşkÿr 30. Mülk-i küffÀrı éde mülóaú fetóü’l-islÀm

Úalmaya ôulmet-i küfr içre o vÀdí-i mestÿr 31. Çün òulÿãıyla édüb dín-i mübíne òidmet

-16-

Meróÿm ŞÀhingirÀy sulùÀn óÀøretleriniñ meşhÿr olan dÀ’irelerine

bióasebi’l-imkÀn naôire olmuşdur ve bu manøÿm dÀ’ire mersÿm

derÿnuna taórír olunan ebyÀtdır.

10a

Müfèteilün FÀèilün Müfteèilün FÀèilün 1. YÀri görüb eylediñ dídeleri pür-øiyÀy

Şevúi ile eşk-i òÿn síneye oldı cerÀy 2. YÀr cemÀliñ gören bülbüle şeydÀlanub

Mesken éder gülşeni derde olur ÀşinÀy 3. Yan şebíh mümtÀzesin murà-ı semender gibi

Beste degildir deri bir aña bÀy ü gedÀy (?) 4. YÀdıñ ile ãubó-dem elde sebÿ dilde Hÿ

NÀr-ı şeb-i hicrile oldı beden ãanki nÀy 5. YÀ ne belÀdır èadüvv dÿr édeyim dér beni

Görme şehÀ èÀşıúa cevr ü cefÀyı revÀy 6. YÀver olursuñ úamu úullara yÀ-Rab müdÀm

Úatl éde ÀàyÀrını òançer ile ol hümÀy 7. YÀ meh-i nev mi èaceb ol şehiñ ebrÿları

Egri òayÀl eylediñ tír-i müji úÀşı yÀy 8. YÀyı getür òÿn ola sínede tíriñ şehÀ

ÒÀr-ı àam-ı gülleriñ bülbüle bÀd-ı ãabÀy 9. YÀyı getir göñül derd ile yek neş’e ol

10. YÀ hele bir kez aña èarø-ı merÀm eylesem CÀm-ı Cemi doldurub elde iken dil-rübÀy 11. YÀ bir içim ãu mıdır oldı dil İskenderi

Etmesün èuşşÀúı dÿr lÿùfuna úılsın sezÀy

10b

12. Yazsa eger cevrini òÀme’i şaúú eyleriz Eylemişiz biz úamu yoluna cÀnlar fedÀy 13. YÀd fenÀdır saña òançeriñi al ele

Baña tesellí-dih ol diyesin ey èÖrfí rÀy

-17-

DÀèire-i merúÿm gül resminde mersÿm olmaàın baèøı bergler iòtirÀè-ı

ùaèbımız oldıàı eclden berglerin derÿnuna taórír olunan manôÿmedir.

Müfteèilün FÀèilün Müfteèilün FÀèilün 1. YÀr yay ebrÿları çatma baña òışmile

Vaãf-ı ruòuñ resm édüb gül gibi rengín-edÀy 2. YÀda gelür gerçi gül aña müşÀbih degil

Gül daòi şermendesi ravøada ãubó u mesÀy 3. YÀsemeni neylesün cism-i nigÀrı gören

Kÿyıdır ancaú anıñ èÀşıúa Gülşen-serÀy 4. YÀr seniñ perteviñ mihre zevÀl irgürür

Meh dahi eksikligin çekme[de]dir bí-riyÀy 5. Yay ruòuñ üzre sen kÀkül-i òoş-bÿyıñı

6. Yaúıla gör ney gibi dilbere şÀm ü seóer èÁşıúa dÀà üsti bÀà olmadadır hemçü nÀy 7. Yan véresin ey güzel kÿşede bÀline sen

Úarşuña el baàlayım çünki menim mübtelÀy

11a

8. YÀ leb-i nev-sükkeri anda yÀ Àb-ı óayÀt Saña àazel-òˇÀn iken pÀdişehim ben gedÀy 9. YÀd gelüb bezmiñe dÿr olalı ÀşinÀñ

Görmediler meh yüzüñ oldı óesÀb ét bir ay 10. YÀr bilür úadrini ey dil-i şeydÀ gülüñ

Resm-i güli eylediñ hem bir iki berg-hÀy 11. YÀ hele èarø ét aña tuófe-i naúş-i güli

Yapmışidi sÀbıúÀ birini ŞÀhíngirÀy 12. YÀr kemÀl ehlidir baúmaya noúãÀnıma

Bende olan cürm éder èafv édici pÀdişÀy 13. Yaş düşüb dídeden pÀyıñı óınnÀlasın

Bir daòi olsa naãíb pÀdişehim bus-i pÀy 14. BÀb-ı süòan mülküne cÀy-ı maúarr èÖrfiyÀ

Sen daòi òÀúÀnsın maèrifete bí-riyÀy

11b

12a

3

Bu varaktaki şiirler bir gül resminin üzerine yazılmıştır ve şair aynı şiirleri (10a/10b/11a )

varaklarında zaten yazmıştır. Bu sebepten ötürü gül resmi üzerine yazılmış olan şiirleri burda bir kez daha yazmayı gereksiz gördük.

-18-

12b

Türk MuãùafÀ Aàa démekle maèrÿf maùrÿd-ı devletden merdÿduñ úulaàı

ãaàır olub Edirne bostÀncıbaşısı olduúda èÖrfí-i zÀrı ketòüdÀlıúdan

bí-sebeb èazl etmegin vezír-i èaôam-ı sÀbıú devletlü èAlí PÀşÀ óaøretlerine

ãadr-ı èaôam iken rÿy-ı nigÀr üzre hediyye getürüb bu àazeli daòi vérüb

yevmiyyeniñ tekmíline emír vérmişdir.

FÀèilÀtün FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün) 1. Óaøret-i Áãaf-ı Óayder-laúab-ı Bermeki-óÀl

Doldı dünyÀya èaùÀ vü keremi bÀd miåÀl 2. Geldi óumret yüzine rÿy-ı nigÀrın bÀàda

Kim òaber vérdi o ter-pírehene yoòsa nihÀl (?)

3. Bí-úarÀr oldı üzüm gibi gelüb óaøretiñe ÁãafÀ eyle èinÀyet saña geldim elim al

4. VÀúıf ol óÀlime bu èarãa-i èÀlemde benim Bir aãam-gÀv-ı dü-pÀ étdi elif úaddimi dÀl 5. Türk eline düşse bir bÀz ne òayr sulùÀnım

Bí-vebÀl eyledi èÖrfí-i óaúíri bí-bÀl

-19-

Bu daòi ol eånÀda yazılub vezír-i müşÀrü’n-ileyh óaøretlerine vérilmişdir

FeèilÀtün (FÀèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün) 1. Óasret-i óaøret-i Àãaf ile bu rÿy-ı nigÀr

2. Biribirimize hem-rÀh olaraú sulùÀnım Yüzümüz pÀyiñe sürdük nitekim dÀmen var

13a

3. ÓÀãılı rÿy-ı nigÀra úatı çoúdur müştÀú Bedel olmaz aña bir vechle gülnÀr-ı óiãÀr 4. ÓÀl-i maàdÿr-ı dil-i zÀrı tefaóóus eyle

ÓÀlimi èarø édeyim izniñ ile bí-ÀàyÀr 5. VÀãıl-ı nièmet-i lÿùfuñ olam ey kÀn-ı kerem

Òayli àadr étdi úuluñ èÖrfiye çerò-i àaddÀr

-20-

Bu daói ketòüdÀ-yı ãadr-ıèÀlí òÀliãÀ èOåmÀn Efendi óaøretlerine verilüb

tekmíl-i yevmiyyem içün èaôím ihtimÀm buyurub ùoúsan ùoúuz aúça

yevmiyye etdirmişdir.

Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün 1. Ey rÿy-ı nigÀr yüz süresin pÀy-ı aàÀya

ÁàÀz édesin bencileyin baèøı recÀya 2. Òoş mesken idi bÀà-ı Edirne saña baña

Bu àurbetimiz bÀèiå olur èizz ü èaùÀya 3. Mektÿb-ı şefÀèat gibi yüz dürme niyÀz ét

Türkice recÀyı ére tÀ ãadr-ı şifÀya 4. DÀnÀ-yı èaãır óaøret-i aàÀ-yı civÀn-baòt

5. Lûùf eyle faãÀóat ile ol bize muèarrif TÀ lÿùfı ére èÖrfi-yi àam-òˇÀr ü gedÀya

13b

14a

14b

15a

Óarfü’l-Elif

-1-

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün 1. Ser-külÀhın kec édüb ol mÀh-ı àarrÀ bir yaña

äalınur servi gibi yÀ bir yaña yÀ bir yaña 2. ŞÀne-i şebden olub zülfi muùarrÀ dilberiñ

Ṭaró-ı èaúl eyler gören tedbír-i dÀnÀ bir yaña 3. Gül èiõÀrını èaraúríz eylemiş mestÀnelik

èİzz ü nÀz ile gider bildirmez ammÀ bir yaña 4. Çün gider ayaú ãafÀsına o verd-i bÀà-ı nÀz

Reh-güõÀrında durub úıldım temÀşÀ bir yaña 5. èÖrfi böyle dilberiñ rüsvÀ-yı èaşúıdır tamÀm

Vaèô-ı vÀèiô bir yaña pend-i ehibbÀ bir yaña

4

Şair bu varaktaki şiirin üzerine yazılmaya ibaresi koymuştur.

5

Şair bu varaktaki şiirin üzerine yazılmaya ibaresi koymuştur.

6

-2-

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün

1. Kişver-i dilde muóabbet pÀdişÀh olmuş baña ÓÀlet-i èaşúı nigÀrıñ èizz ü cÀh olmuş baña 2. Dÿd-ı Àhım lÀciverdí bir nemedir egnime

Perçem-i dilber òayÀli ser-külÀh olmuş baña 3. ÓalúÀ-i àonce-femi her dem øamírimden geçer

Bir elif-úadd ebrÿvÀnı medd-i Àh olmuş bana 4. Élleriñ úaãr-ı feraó-efzÀsı gelmez òÀùıra

Bí-tekellüf künc-i èuzlet cilve-gÀh olmuş baña

15b

5. Müddeèí inkÀr éderse èÖrfiyÀ şeydÀlıàıñ ŞÀhid-i gül-çehre-i dilber güvÀh olmuş baña

-3-

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün 1. NÀleler étdim gülistÀnında dehriñ bí-riyÀ

Ol gül-i nÀzik-bedende yoàimiş bÿy-ı vefÀ 2. èAúl ü fikrim tÀrumÀr étdi siyeh gísÿları

Ki perişÀn oldı óÀlim dil vérüb étdim òaùÀ 3. Ben nice feryÀd-ı nÀle etmeyim bülbül gibi

èArø-ı dídÀr eylemez şimdi o mekkÀre baña 4. Ol ùabíb-i cÀn u dil etmez tefaóóus óÀlimi

5. YÀy éderdim úaddimi dildÀra eånÀ’i niyÀz Geçmedi (?) anıñ dil olmuş èÖrfiyÀ tír-i recÀ

-4-

FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (faèlün)

1. Çerò-i kec-rev o úamer-ùalèati çoú gördi baña Kim anıñ gibi melek-ãÿreti çoú gördi baña 2. Şimdi éllerle çıúar seyr-i çemenzÀra o şÿò Elim érmez o seriv-úÀmeti çoú gördi baña 3. Baña gül bÿsesi mebõÿl idi her meclisde

O períden bu úadar ruòãatı çoú gördi baña

16a

4. Òum tehi şíşe şikeste mey-i Àb-gÿn yasÀà Şaóne-i çerò-i dení èişreti çoú gördi baña 5. èÖrfiyÀ vaãlına şÀyÀn idiñ evvel yÀriñ

Şimdi dÿr etdi felek vuãlatı çoú gördi baña

-5-

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün 1. Nÿr-ı óüsnüñ ùutdı ÀfÀúı şehÀ

ÁfitÀbile vérir mÀha øiyÀ 2. Etme istiànÀ ùabíbÀ derde baú

Çün úapuñda bulunur derde devÀ 3. Bÿ-yı zülfüñ èÀlemi mest eyledi

4. El érişmez ey seriv-úadd vaãlıña Menzilin evc-i semÀda çün hümÀ 5. èÖrfi’i àonce-dehÀnıñ söyledir

Gülşeniñde bülbül oldı gÿyiyÀ

-6-

MefÀèílün MefÀèílün Feÿlün 1. GülistÀn içre bülbül ùurfe şeydÀ

Açılmış bunca tÀze verd-i raènÀ 2. Niy(e) efàÀnıma zÀr ü nÀle eyler

NiyÀz-ı bülbüle gül dér semiènÀ 3. Kulaàına úoymaz Àh ü figÀnım

Çün oldum èandelíb-i zÀr-ı şeydÀ 4. O naòl-i gül miyÀn-ı òÀra mÀèil

Batar hemçü diken dil-dÀra şekvÀ 5. Olub gül-zÀr-ı èaşúıñ èandelíbi

Ruòı şevúi ile èÖrfí-i gÿyÀ

-7-

MefÀèilün MefÀèilün MefÀèilün MefÀèilün 1. Ciger püryÀn olub nÀr-ı firÀúıyla kebÀb-ÀsÀ

Dü çeşmim ãÀàar-ÀsÀ eşk-i pür-òÿnum şarÀb-ÀsÀ 2. Nedir bu gerdenimde rişte-i zülf-i siyÀh-kÀri

16b

3. DemÀdem gÿşmÀl etmekde yÀriñ dest-i hicrÀnı Anıñçün muùrib-i èaşúa olupdur ten rübÀb-ÀsÀ 4. Yolunda ben àubÀr olsam o şÀhıñ baña rifèatdir

Çeker her õerre-i nÀ-çízi dilber ÀfitÀb-ÀsÀ 5. NeşÀù-ı bÀde’i èÖrfí bezimde görmedi çoúdan

O keyfiyet olaydı meyde bilmem laèl-i nÀb-ÀsÀ

-8-

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün 1. Meh-cemÀliñ görmese bir dem gedÀ

Eksilür tÀb ü tüvÀnı dilberÀ 2. Şehr içi ãavm-ı firÀúıñla øÀèíf

èIyd-ı vaãlıñda umarlar meróabÀ 3. Dest-bÿsıñ eylediñ benden diríà

Bildik el çekdiñ bu dem ey pür-cefÀ 4. Nev-hilÀli èıyda olmuşlar güvÀh

İki ebrÿlar ki var sende şehÀ 5. CÀme-i nev-kÀle-i vaãlıñ gerek

èÖrfi-yi zÀrıñ sözi cÀnÀ kabÀ

-9-

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün 1. Ol perí òoş-mı esen mi ÀyÀ

Bir òaber vér baña ey bÀd-ı ãabÀ 2. Gül gibi òurrem açıú meşrebdir

Nicedir söyle o verd-i raènÀ 3. äolmasun tÀzedir ol àonce-beden

Óıfô éde ãarãar-ı àamdan MevlÀ 4. ÒÀra meyli var o gül-ruòsÀrıñ

Úanàı gülşende èaceb oldı gÿşÀ 5. Şimdi kimler ile hem meclis olur

èÖrfiyÀ kimdir èaceb bülbül aña

-10-

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün

1. Ey göñül ferzendi dünyÀ ùurfe bir dÀdır saña Bir óekímÀne sözüm var pend-i bÀbÀdır saña 2. Fikr-i dÿrÀdÿr imiş mühlik bu èÀlemde hemÀn

Úıl óaõer ùÿl-i emelden mÀlíòulyÀdır saña 3. èİllet-i nefse olur øıddıyla tedbír ü devÀ

Eylemek perhízi dÀ’im çünki evlÀdır saña 4. İsteriseñ ùaèbıña ey dil şifÀ-yı èÀcili

5. èÖrfiyÀ müjgÀn-ı dilber çün zaòimdÀr eyledi Merhem-i vaãlına úaldı òayli yÀrÀdır saña

17b

-11-

FeèilÀtün (FÀèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün) 1. Gül-ruòuñ étdi niçe bülbüli zÀr ü şeydÀ

Kime kimden édeler Àl-i ruòuñdan şekvÀ 2. Òÿn olub síne cefÀñile behey Àfet-i cÀn

Dem-i èaşúıña nola eylerisem ben daèvÀ 3. Göricek síb-i zenaòdÀnıñı bí-çÀreleriñ

Ṭıfl-veş girye vü nÀle ile dérler eyvÀ 4. YÀdı yÀda getürüb eyleme bezmi muòtell

ÁşinÀlarla éde belki cidÀl ü àavàÀ

5. èÖrfi ez cÀn ü dil olmaz mı seniñ vaããÀfıñ Vaãf-ı óüsnüñle nümÀyişde èumÿmen eşyÀ

-12-

18a

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün 1. Keff-i destim ãÀàar ü eşkim teri meydir baña Güftügÿ-yı èÀlem ancaú şimdi lÀ-şeydir baña 2. Bezm-i meyde eyledim peymÀne’i şikest

3. Muùribi ùaró eylediyse meclisimden rÿzigÀr Dil rübÀbı síne def yÀhÿ Hÿ neydir baña 4. áayre bu dil küflün açdırma ÒudÀyÀ èacz ile

Dehre istiànÀ baña gencíne-i keydir baña 5. YÀr ile èÀlem dilerseñ èÖrfiyÀ tenhÀdadır

Vaãl-ı yÀr içün bu èuzlet cümleden eydir baña

-13-

MefÀèilün MefÀèilün MefÀèilün MefÀèilün 1. GüõÀr étdi òadeng-i müjgiñ Àh kim síneden cÀnÀ

Çekübdür òÿnile bir cedvel-i süròi úuzaó ÀsÀ 2. Meger nÿş eylemişsin ãubó-dem bir kÀse vişn-Àbı

èAceb reng oynamış laèliñe gör kim luèb ile ãahbÀ 3. Erenler kÀkülüñ úadrin bilürler ey siyeh-çerde

Degil mi zülf-i şeb-gÿnuñ efendi leyle-i esrÀ 4. CemÀliñ èarø édersin güllere gülşende sulùÀnım

Olur her gÿşede ãad nÀle vü Àh óazín peydÀ 5. Görüb bu síne-i pür-dÀàım èÖrfi o mekkÀre

Tebessümle dédi vaãfım yazılsın olmuş ay ùamàÀ

-14-

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün 1. Söyleñiz ol yÀre kim yÀr-ı úadím olsun baña Bir èilÀc etsün bu bímÀra óekím olsun baña 2. Ol períniñ bir nişÀnıñ görmedim tenhÀda ben

Çelmesin èaúlım benim yÀòÿd nedím olsun baña 3. Selsebíli èaynime almam işitmem bülbüli

YÀrdan mehcÿr iken gülşen caóím olsun baña 4. Eylemem bir èıtra raàbet bÿy-ı èanber istemem

Zülf-i dil-dÀra doúunmuş bir nesím olsun baña 5. èÖrfi’i laèl olmasun dérsen úadeó ãun dem-be-dem

SÀúiyÀ sermÀyedir fikr-i selím olsun baña

19a

-15-

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün 1. Sen beni bígÀne úıldıñ niçe yÀdı ÀşinÀ

Niçe feryÀd etmesün bülbül gibi her mübtelÀ 2. Òançeriñ ÀmÀde müjgüñ gÿyÀ cÀnÀ sinÀn

Bir yaña àamzeñ belÀsı òançerinden bir yaña 3. Vaãf-ı zülfüñde períşÀn oldı güftÀrım benim

DilberÀ dívÀnede eksik degil sehv ü òaùÀ

4. Pertev-i rÿyıñ şeb-i deycÿrı eyler hemçü rÿz Nÿr-ı óüsnüñ pertevinden oldı èÀlem pür-øiyÀ

5. Yazmasın yañılmasın èÖrfí seni levó-i dile äoñra terúín édemezler óaùù-ı èaşúın dilberÀ

-16-

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün 1. BÀri òˇÀbında recÀmız eylese te’şír aña

Bilmezem ben nice etdim óÀlimi taèbír aña 2. Eyledi mülk-i dili àÀret HülÀgÿ àamzesi

Öyle vírÀn étdi kim mümkin degil taèmír aña 3. Bend-i Àhen bÀr olur dívÀnesi olmuş øaèíf

Óalúa óalúa eylesin zülfün yeter zincir aña 4. ZÀhidÀ nÀãıó sözün gÿş eylemez dil-dÀdesi

Eyleseñ bíhÿdedir endíşe-i tedbír aña 5. Rÿz u şeb èÖrfí fiàÀn u Àh éderse àam degil

Böyledir levó-i muúadderde olan taúdír aña

19b

-17-

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün 1. Tende cÀnımsın nigÀrÀ àayrı cÀn olmaz baña

Òoş òirÀmıñ gibi bir rÿó-ı revÀn olmaz baña 2. Ne öter çeròiñ òorÿsı her vaúit ey gülèiõÀr

Bülbül-i şÿrídeñim vaút ü zemÀn olmaz baña 3. Eylemem bed-çehre aèdÀdan cefÀcÿ iótirÀz

4. Ben saña óÀlim lisÀnen söylemek müşkil gelür Kilk [ü] òÀme gibi cÀnÀ tercümÀn olmaz baña 5. Yine bir nev gevher èarø ét èÖrfiyÀ ehl-i dile

Bu zemín-i köhnede dil gibi kÀn olmaz

-18-

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün 1. Yönümüz cümle cihÀn òalúıyla meskenden yaña

Úıl tedÀrük óÀãılıñ cemè ét gözüm senden yaña 2. Kendümi fikr eylesem nefsim hevÀ taórík éder

Bilmez anıkim hevÀ òoş nesne yoú tenden yaña 3. İşbu óÀristÀn-ı dehriñ raòne-dÀrı olma gel

èAndelíb-i zÀriseñ èazm eyle gülşenden yaña 4. Söyle maózÿn olmaàa bÀèiå nedir dünyÀ içün

Reh-nümÀ lÀzım giderseñ semt-i maòzenden yaña 5. ÓÀãılıñ esmiş ãavurmuşdur havÀñıñ şiddeti

Baú ne úalmış èÖrfiyÀ bir kere òırmenden yaña

20a

-19-

FÀèilÀtün FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün) 1. Görmek isterseñ eger dilberi çeşm-i bínÀ

Bir ola arada dil-dÀr ü raúíb icmÀlÀ 2. Sen de bir õerre-i nÀçíze nihÀn ol èÀşıú

3. MuùlaúÀ Àdem olanda beşeriyyet úalmaz Úande úaldı óayvÀnile merd[üm] daèvÀ 4. Úudretiñ mertebesi eyle baãíretle nigÀh Ola her cÀnibiniñ ol yÀrile bÀà-ı me’vÀ

5. Baúma kendiñ göre mir’Àta óaõer úıl èÖrfi Saña Àyine yeter cümle ôuhÿr-ı eşyÀ

-20-

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün 1. Meclis-i meyde nigÀrıñ ãaydı úÀbildir baña

Şol óicÀbım perdesi bí-neş’e óÀ’ildir baña

2. İçelim sÀúi şarÀb-ı èaşú-ı dil-dÀrı hemÀn Mest iken etsem niyÀzı yÀra úÀ’ildir baña 3. Úaèr-ı deryÀyı muóabbet keştibÀnı olmuşuz

Her baór yanımda úaùre belki sÀóildir baña 4. Vech-i leylÀdan göründi úayse óüsn-i dil-rübÀ

Diyemem Mecnÿna nÀúıã-èakl kÀmildir baña 5. Çün fuãÿl-ı erbaèa yoú inúıùÀèı nÀlemiñ

èÖrfiyÀ her bülbül-i Àşüfte mÀ’ildir baña

-21-

Mefèÿlü MefÀèilü MefÀèilü Feèÿlün Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün 1. İèzÀz-ı dil ü cÀnile olsun peyÀm saña

Hemçü gül-i ãad-berg zí-men ãad selÀm saña 2. Ey óüsrev-i òÿbÀn bu firúat güõer etse

Biñ tÀze àazel söyler idim şÀd-kÀm saña 3. Meclisde ayÀà üzre döner ãÀàar-ı billÿr

Teşrífiñ içün çünki temennída cÀm saña 4. İnhÀde édüb òÀmeye tenbíh-i ekídi

NÀmemde óurÿfÀtım éde iótirÀm saña 5. èAşúıñla édüb èÖrfí-i zÀrıñ niçe cilve

Ol óüsn-i leùÀfet ola hem müstedÀm saña

Óarfü’l-BÀ

-22-

Mefèÿlü MefÀèilü MefÀèilü Feèÿlün 1. Bülbül dilimi hicrile zÀr eyleme yÀ Rabb

Ol àonce-femiñ bezmini òÀr eyleme yÀ Rabb 2. ŞÀd eyle o yÀri beni tÀ úılmaya àam-gín

Naòl-i güle zÀà-ı àamı bÀr eyleme yÀ Rabb

3. Bildirdiñ İlÀhí bize sen úadr-i viãÀli Ol leyle-i esrÀyı nehÀr eyleme yÀ Rabb

4. Gül gibi ola tÀze vü ter óüsn ü cemÀli Nevresteleri köhne-bahÀr eyleme yÀ Rabb

21a

5. PervÀne úılub şemè-i ruò-ı yÀre ÒudÀyÀ Bí-şevú dil-i èÖrfi’i nÀr eyleme yÀ Rabb

-23-

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün 1. èÖmr ü nÀzıñ gÿyiyÀ naúş-ı ber-Àb

PÀyidÀr olmaz esÀsı çün ùabÀb 2. Her nefes hengÀm-ı èayş eyler güõÀr

Çün geçen demler degil mi hemçü òˇÀb 3. Bildiren vaúfiyyesin Àmed ü reft

Bu vaúıf-òÀne yapıldı iki bÀb 4. Şarù-ı vaúıf ey kişi àaflet mebÀş

Ber ü baóri èÀlemiñ òˇÀb ü serÀb 5. Bí-bahÀ yektÀ Gühersin èÖrfiyÀ

Ten ãadefdir gevher-i rÿóa óicÀb

-24-

MefÀèilün MefÀèilün MefÀèilün MefÀèilün 1. áam ü efkÀrın aldım òandemi dilşÀda vérdim hep

Göñül vÀrın diríàÀ ol şeh-i bí-dÀda vérdim hep 2. Úapıldı murà-ı cÀn ü dil görünce çeşmi şehbÀzın

3. Yitirdim kendimi geldi ãabÀyile èaceb òoş-bÿ Anıñçün her çıúan maóãÿlümi ben bÀda vérdim hep

21b

4. Görüb èaks-i ruò u çeşm ü fem ü ebrÿ-yı dil-dÀrı Çıúardım naúşını Àyíneden BihzÀde vérdim hep 5. èAceb taèlím-i nÀz ü şíve úılmış aña üstÀdı

Ki èÀúl ü rüşdümi èÖrfí olub üftÀde vérdim hep

-25-

Mefèÿlü MefÀèilü MefÀèilü Feèÿlün 1. Ṭutdı riyÀøı velvele-i zÀrıñ èandelíb

Etmez mi kerem saña èaceb yÀrıñ èandelíb

2. Gülşende òamÿş oldı senin nÀleñe güller Òoş geldi meger güllere efkÀrıñ èandelíb 3. Sen eyle nevÀ şevúile gülşende demÀdem

èÁşıúlar olur anda hevÀ-dÀrıñ èandelíb 4. Bu gice òirÀmile èaceb nÀleler étdiñ

Yandırdı semender dilimi nÀrıñ èandelíb 5. èÖrfí nola naõmıñ7 _{işidüb vaãfıñı yazsa}

Áşüfte éder cümleyi güftÀrıñ èandelíb

-26-

FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün) 1. Göre mi díde-i giryÀn o sitemkÀrı èaceb

Yoòsa tÀ óaşre degin görmeye mi yÀrı èaceb

2. Gele mi òÀneme ya bende’i daèvet éde mi Yoòsa mehcÿr éde mi bu dil-i àam-òˇÀrı èaceb

22a

3. Çeke mi ol güli mehtÀb gicede Ààÿşa Yoòsa bülbüller ile eyleye mi zÀrı èaceb 4. Zülf-i òoş-bÿyı meşÀma vére mi bÿy-ı ãafÀ

Yoòsa mÀnend éde mi kÀkül-i ùarrÀrı èaceb 5. Teşne-leb mi úalacaú èÖrfi-yi şeydÀ yoòsa

Bÿse õevkin ede mi dilbere yalvÀrı èaceb

-27-

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün

1. èÁşıú-ı óasret-keş-i bí-ùÀúatiñ kimdir èaceb Rÿz u şeb firúat-keş-i bí úudretiñ kimdir èaceb 2. NÀ’il-i gencíne-i elùÀf-ı hemyÀnıñ olub

Dembedem bezmiñde èÀlí-rütbetiñ kimdir èaceb 3. Bu gice yandırmaàa şemè-i ruòuñda bí-günÀh

èÁşıú-ı bí-çÀrelerden niyyetiñ kimdir èaceb 4. SÀye-veş ayrılmasam düşsem zemíne ağlamam

Ben úadar cevriñ çeker der-miónetiñ kimdir èaceb 5. Ṭıfl iken gelmezdiñ bu èÖrfi-yi üstÀda sen

-28-

FÀèilÀtün FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün) 1. Görmedim òayli zemÀndır seni cÀnÀ ne èaceb

VÀdi-i àayrete ãaldıñ bizi ÀyÀ ne èaceb

22b

2. Vaóşi olduñ giderek ey gözi Àhÿ seyre İt gibi uydı ulaşdı saña aèdÀ ne èaceb 3. CÀm èahd etmişidi laèliñi bÿs etmemege

Durmadı èahdile peymÀnına ãahbÀ ne èaceb 4. áıbùa eylerdi seniñle göricek aóbÀbım

Şimdi àayrilere uyduñ gül-i raènÀ ne èaceb 5. Fem-i dilber gibi teng oldı diríàÀ baòtıñ

Esmedi bÀd-ı ãabÀ èÖrfi-i şeydÀ ne èaceb

-29-

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün 1. NÀr-ı cevriñle oldı vücÿdum bir kebÀb

Şíşe-i merdümlerim pür-òÿndur gÿyÀ şarÀb 2. Gün yüzüñ göstermedi baña èiõÀrıñ kÀküli

Ne günüm gündür ki úaldı ebr içinde ÀfitÀb 3. Her kime ser-rişte vérdim ise zülfüñden dédi

Úaplamışdır vÀrise mihr-i cihÀn-tÀbı sehÀb 4. Aàladıúça incinürsüñ gül gibi sen ter-mizÀc

5. CÀn-ı cismimden daòi gitse beúÀya èÖrfiyÀ YÀrdan ayrılmazım

AllÀhü aèlem bi’ã-ãavÀb

23a

-30-

Mefèÿlü MefÀèilü MefÀèilü Feèÿlün 1. Gelseydi o meh bezmimize Àh èan-úaríb

Yapsaydı göñül òÀnesin ol şÀh èan-úaríb 2. Firúat şebinde şemèa söner rÿzigÀrdan

Gül-zÀrı velí rÿşen éde mÀh èan-úaríb 3. Beste ùaríú-i maùlabımız nÀ ümid iken

Açar ÒudÀy-ı

èazze ve cell

Yaèní vücÿda gelmelü dil-òˇah èan-úaríb 5. Ey èÖrfi baúub àayre kederlenme felekde

Vérir murÀdı saña da AllÀh èan-úaríb

-31-

FeèilÀtün (FÀèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün) 1. Dilberiñ şívesidir vaãlı temennÀya sebeb

Ya nedir cevr-i firÀvÀn-ı dil-ÀrÀya sebeb 2. Geh èayÀn eylemede vechini gÀhi pinhÀn

3. Naúd-i eşki dökelim yoluna yÀriñ ey dil Dédiler dilber-i ãayda yine sermÀye sebeb 4. Bülbülüñ hemdemi gül bezmi gülistÀn-ı sürÿr

Nedir ÀyÀ naàam-ı bülbül-i şeydÀya sebeb 5. Cilve-i èaşúimiş ey èÖrfi fiàÀn ü nÀle

Nedir ammÀ bu ãafÀda yine şekvÀya sebeb

23b

-32-

MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün 1. Benim güftÀr-ı òÀmÿşum saña cÀnÀ recÀdır hep

Deriñde mübtelÀlar pÀdişÀhım çün gedÀdır hep 2. NigÀh ét sínemi mecrÿó éderse eylesin àamzeñ Gerek cevriñ gerek lÿùfuñ baña zírÀ èaùÀdır hep 3. NiyÀzın bülbül-i dil nice kessin nÀza maôharsın

Bu gülşende seniñ òÀr-ı àamıñ verd-i vefÀdır hep 4. èAceb mi naúd-i cÀnın vérse èuşşÀú ol sitemkÀra

MetÀè-ı vaãl-ı dilber cÀn-bahÀdır bí-bahÀdır hep 5. Ne mümkindür naôíre eylemek ùarz-ı NaôírÀ’da

NaôírÀ naômı ey èÖrfí èaceb rengín edÀdır hep

-33-

FÀèilÀtün FaèilÀtün FÀèilün 1. Õerrece etmem èadÿdan ictinÀb

2. ÁfitÀb-ı óüsnüñüñ feyøi yeter ÓÀ’il olmaz kÀkülüñ olsa seóÀb 3. èAşıú-ı maèşÿúuñ ÀóvÀli budur

CÀnına òod cÀnı olmuşdur óicÀb

4. Gel baãıl bÿs ét nigÀrıñ pÀyını Sen aãıl èÀşıú niçün olmaz rikÀb 5. Dilberin yolunda cÀn eyle fedÀ

èÁşıúÀne èÖrfiyÀ budur cevÀb

24a

-34-

FeèilÀtün (FÀèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün) 1. YÀr olurmı o güzel èÀşıúa hem-vÀre èaceb

Meróamet eyleye mi gÀhice ben zÀre èaceb 2. Gül ruòı õevúini bülbül gibi étdim tenhÀ

GülbahÀr oldı gelür mi yine gül-zÀra èaceb 3. Teşne úanmaz yalıñız bÿse ile meclisde

Vuãlatıyla kerem eyler mi o mekkÀre èaceb 4. RÀøıyım cevr ü cefÀ etse de cÀnÀnımdır

Bilmedim neyledi ol dídesi seóóÀre èaceb 5. Leyli zülfine dolaşmış bu gice èÖrfi meger

-35-

FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün 1. èArø éder iken cemÀli ÀfitÀbın bí-niúÀb

Şimdi eyler oldı ol mehpÀre benden ictinÀb 2. Çün ãafÀ-yı èişreti bildi raúíbi èÀúıbet

Eyledi ben zÀrı nÀr-ı óasret-i yÀre kebÀb 3. Ol úadar geçmiş èadÿlar yÀre gelmiş iètimÀd

Kim görüb nÀzın niyÀz etsem éder oldı èitÀb 4. Muntaôır görse beni eyler şitÀbla güõÀr

Servi-yi bÀà-ı diliñ var mı óirÀmında şitÀb 5. èÖrfiyÀ cevr ü cefÀ vü nÀz ü istiànÀ ki var BÀèiå-i vuãlat olur

AllÀhu èÀlem bi’ã-ãavÀb

24b

Óarfü’t-TÀ

-36-

FeèilÀtün (FÀèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün 1. Òaù-ı cÀnÀne’i teşbíh éder erbÀb-ı nikÀt

Rÿ-siyehler gibidir vaút-i zemÀn èaraãÀt 2. äoóbet Àòir gibi óelvÀ-yı lebi oldı tamÀm

Giceñiz òayr ola dostum vére Óaú biñ berekÀt 3. Mÿr-veş üşdi lebi úandine òaùù Àòir-i kÀr

Ṭatlular üstine bí-şübhe üşermiş óaşerÀt 4. Bir içim ãu idi dil-teşneye taóãíli meger

5. Rubè-ı meskÿnda bulunmaz aña hemtÀ èÖrfi ÇÀr ebrÿdur o mehpÀre-i şírín-óarekÀt

25a

-37-

FeèilÀtün (FÀèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün 1. Fikr-i zülfi ile her şeb baña yoúdur rÀóat

Bende baòt-ı syehim úomadı úılca ùÀúat 2. Gehi şÀd eylemede èÀşıúını geh giryÀn

Görsem ol yÀri gelür òÀùıra dürlü óÀlet 3. äu gibi gülşene aúmaúda dil-i meyyÀlim

VÀrise çıúdı yine seyre o serví-úÀmet 4. SÀèati var dediler vaãlına yÀriñ ammÀ

İzdiyÀd olmada àam óÀãılı sÀèat sÀèat 5. Bir nigÀhıyla éder èÖrfi cihÀnı vírÀn

Étdi ıúlím-i dilim àamze-i mesti àÀret

-38-

Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün 1. Gelsün mi dil-i zÀra òayÀliñle úanÀèat

Kim gelmez iken seyr-i cemÀliñle úanÀèat

2. Ben kendümi devşürmez idim òirmen-i àamdan

Ger vérmese Óaú dÀne-i òÀliñle úanÀèat

8

3. Gel içme yeter bÀde-i gül-gÿnı nigÀrÀ Biz eylemişiz ol ruò-ı Àliñle úanÀèat

25b

4. Teşbíh éderiz güllere ruòsÀrıñı ammÀ Gelmez dil-i şeydÀya miåÀliñle úanÀèat 5. Ṭutdıñ yerini èÖrfi bu gülşende hezÀrıñ

YÀrÀna gelür şimdi maúÀliñle úanÀèat

-39-

Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün 1. Étdi dili ãad şevúile pür-òÿn-ı muóabbet

Bilmem ne èaceb eyledi efsÿn-ı muóabbet 2. Baú cÀõibe-i óüsnüni AllÀhı seversen

YÀbÀna degil oldıàı Mecnÿn-ı muóabbet 3. èÁciz mi ãanurèÀşıúı bilmem o cefÀ-cÿ

Olduúsa ne àam èaşúile maózÿn-ı muóabbet

4. Çün zülf-i dil-Àvízi anıñ èanber-i sÀrÀ Şemm etmegile eyledi meftÿn-ı muóabbet

5. Gör óikmeti ey èÖrfi füyÿøÀt-ı ÒudÀda Dil-óaste iken étdi FelÀùÿn-ı muóabbet

-40-

FÀèilÀtüñ FÀèilÀtün FÀèilün 1. Áyet-i óüsnini dil tefsír ét

Kürsí-i dilde anı taúrír ét 2. Éde cilve işidüb Rÿó-ı Emín

Göñül èarşında güzel taèbír ét 3. Al òayÀlini derÿn-ı cÀna

Ol bütün óüsnile sen taãvír ét 4. Bil gedÀ óÀlini var dívÀna

èArøıóÀl eyle àamıñ taórír ét 5. Hicr ile èÖrfi göñül beyti òarÀb

Gör yapıl bÀri biraz taèmír ét

-41-

FeèilÀtün (FÀèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün 1. Aldı bÀzÀr-ı muóabbetde beni bir Àfet

Bir cefÀ-cÿya imiş çünki ezelden úısmet

26b

2. äatmaú isterdi beni şÀh-ı cihÀn ammÀ Eyledim òazínile minnet baña úıldı şefúat 3. Çünki iòvÀnile olmuşdı nizÀèım bilmiş

Dédi-kim Yÿsuf-ı dehrim beni vezn ét elbet 4. Dédim ey nÿr-ı mücessem saña olsunmı bahÀ

5. Güher-i yÀra baòa yoàise èaceb mi èÖrfi Nitekim bulmadılar gevher-i cÀna úıymet

-42-

Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün 1. ……. olur gülruòı Àşüftesi elbet

Bir yere göre óoúúa femiñ àonceye nisbet 2. DeryÀda ãadef kendüyi çÀk etse èaceb mi

DendÀnı gibi bulmadı bir gevher-i ãafvet 3. ……. ruòile açılur kÀsede güller

Dil úand-i lebi vérdi meyiñ telòine leõõet 4. Dil micmer-i ruòsÀra düşüb Àteşe yandı

İnãÀfa gelüb eylemedi óÀlime şefúat 5. Ey èÖrfi pesendíde güzeldir o melek-rÿ

Yetmez mi saña lûùfı efendi éde raàbet

-43-

Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün 1. Benden yine ey bÀd-ı ãabÀ yÀra selÀm ét

ÁdÀbile var òidmet-i dil-dÀra selÀm ét 2. Firúat-i şebiniñ rÿzına dil érmedi gitdi

Var vaút-i seóer mihr-i pür-envÀra selÀm ét 3. Ger mülk-i göñül óÀli degil àÀret-i àamdan

İèzÀz ile ol àamzesi tÀtÀra selÀm ét

9

4. Gísÿ-yı siyeh-kÀrí benim èaúlımı buldı Bir gice varub yÀr-ı cefÀ-kÀra selÀm ét

27a

5. Lûùf eyle getür òÀùıra bu èÖrfi-i zÀrı Ez cÀn u göñül var o sitem-kÀra selÀm ét

Óarfü’å-åÀ

27b

-44-

Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün 1. Meclisde èaceb neş’e vérir yÀre müåelleã

äÀfíce devÀdır dil-i bí-mÀra müãelleã 2. BünyÀd urılur gÀhíce èişret-kedemizde

GÿyÀ ki óavuz kÀsesi fevvÀre müãelleã 3. RindÀnıñ eli desti-be-desti ayaú ayaú

äu gibi aúub gitmede gül-zÀra müãelleã 4. Pür eyle göñül farúın eder bu dil-i şeydÀ

Ben zÀra hemÀn vérdi o meh-pÀre müãelleã 5. Sen nÀãıó elinden kim içer úaùre şarÀbı

-45-

Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèilü Feèÿlün10

Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün 1. EvãÀf-ı ruòuñda ola çün MuúteøÀ-yı baóå

Eyler hezÀr naàme ile dil nevÀy-ı baóå 2. NÀz’ile ãalın servi gibi diñle nizÀèı

èUşşÀúıñ éderler cederi bes berÀy-ı baóå 3. Úaddiñde olur gerçi rivÀyÀt keåíre

Zülfüñde imiş çünki nigÀrÀ óikÀy-ı baóå 4. Ser-rişte vérir bunda tel ehli gibi èuşşÀú

Olduú nidelüm pÀdişehim mübtelÀ-yı baóå 5. AóbÀb ile èÖrfí lebiñiñ bÿsuna cÀnÀ

Bir sükkeri óelvÀya éder iddièÀ-yı baóå

28a

-46-

MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün 1. Benim dÿr olmama ÀmÀc-veş müjgÀnimiş bÀèiå

Şürÿó-ı síne-i mecrÿóuma peykÀnimiş bÀèiå 2. èAdÿlarla keşÀkeşden netíce olmadıú óÀli

Bu Àşÿb ü cidÀl ü fitne[ye] cÀnÀnimiş bÀèiå 3. Temenní-i viãÀl etmek ne mümkin èÀşıú-ı zÀre

Meger kim ıôùırÀb-ı firúat ü hicrÀnimiş bÀèiå

10

Şair, bu iki vezni bu şiirde birbirine karıştırmıştır. Aynı karışıklığı divanın muhtelif yerlerinde tekrarlamıştır. Bu karışıklığın olduğu bundan sonraki şiirlerde her iki vezni de metnimizde verdik.