TRAFFIC EXPERIMENTS SECTION OF COUNCIL OF FORENSIC MEDICINE.

Adli

TIp

Kurumu

Trafik Thtisa

s Dair

esi

*

Adli TIP Kurumu Ba§kanhgi Trafik ihtisas Dairesi 2659 sayIlI Adli TIP Kurumu Kanunun 8.maddesine dayamlarak 1983 yllmda kurulmu§tur.

Adli TIP Kurumu Kanununun uygulama yonetmeliginin 8.maddesinde belirtildigi tizere Trafik ihtisas Dairesi'nde uzman bir ba§kan, 40 uzman teknisyen ve yardimci personel bulunur.

Halen Trafik ihtisas Dairesi'nde uzman bir ba§kan, 12 ikinci gorevli uzman, 7 asli gorevli uzman,7 raportor,1 §ef,5 kalem kaYlt memuru, 5 daktilografve 2 hizmetli gorev yapmaktadir.

Trafik ihtisas Dairesi a§agldaki §ubelerden olu§ur. a) Hasar Trafik ve Degerlendirme ~ubesi b) Motor Tetkikleri ~ubesi,

c) Ara~ Teknik Kontrol Laboratuar ~ubesi,

d) Psikoteknik Laboratuar ~ubesi, t) Kazalan Onleme ve Egitim ~ubesi,

Her §ubede bir §ube mtidtirii ile bir mtidtir yardimcisl bulunur.

TRAFiK

Adli TIP Kurumu Kanununun Uygulama Yonetmeliginin 14. maddesinde belirtildigi tizere;

a) Mahkemeler ile hakimliklere ve savcIhklarca gonderilen trafik olaylan ile ilgili konu-larda gerekli muayene ve incelemeler yapIlarak sonucun bir rapor ile mahaline bildirilmesi,

b) ilgili merciilerden gonderilmi§ trafIk kaza1an ile ilgi1i tahkikat dosyalan tizerinde incelemeler yapilarak taraflann kusur oranlan, zararlan ve tazminat miktarlarl tespit edilerek sonucun bir raporIa tespit edilmesi,

c) Ozel ihtisas gerektiren konularda kurum dl§mdan uzman ~agmlarak bu uzmanlara yonetmelik htiktimleri uyguianmasl

d) Trafik kazalanmn teknik anzalardan meydana gelmesi halinde; mahkeme ve savcIhklann talebi tizerine, ta§Itlann teknik yonden kontrolu yapIlarak durumu bir raporIa tespit edilmesi,

e) Ta§Itlann §ase ve motor numaralarmda somadan yapIlmI§ bir degi§ikligin olup olmadI -gmm kontrolu yapIlarak durumun bir rapor ile tespit edilmesi,

t) Trafik kazalanmn onlenmesine yonelik bilimsel ~ah§malar yapIhr.

Halihazirda Trafik ihtisas Dairesi mahkemelerimizin ve savcIlarlmizm talepleri dog rul-tusunda agIrhkh olarak kusur belirleme ve hasar tespiti yontinden rapor dtizenleme ~ah§malanm stirdtirmektedir.

AdJi TIp Derg., CiJt 15, Say! 1, Y!J 2001, Sayfa 89 - 92

ADLİ TIP DERGİSİ

Journal of Forensic Medicine

E. <;AKMAK

c;a.h.§ma Usulleri :

a) Mahkemeler, hakimlikler ve savclhklarca gonderilerek Kurum Ba~kanhglmlz Gelen Evrak ve Kalem KaYlt servisleri sonrasmda Trafik ihtisas Dairesi'ne intikal eden dosyalar kaYlt i§lemi ile tevzi slralamasma tabii tutulur. Yonetmelik geregi tutuklu ve askeri dosyalar bekletilmeksizin giiniinde uzmanlara tevzii edilmekte, gerek rapor yazlml, gerekse imza ve mahaline gonderilmesi i~lemlerinde oncelik saglanmaktadlr.

Bununia birlikte evveliyatI bulunan daha once dairemize gelmi~, eksik husus ve a~lklama nedeni ile iade edilen ve eksik hususlarm temininden sonra tekrar dairemize gon-derilen dosyalara da oncelik tanmmaktadir. Bunlann dI~mda istenilen hususlar ile ilgili gelen dosyalar (kusur, tazminat, hasar, deger ve kazan~ kaybi vs.) dikkate ahnarak geli~ Sirasma gore haftal!k olarak uzman ve raportOrlere zimmet kar~Ihgi verilerek uzmanlann gruplan ile inceleme ve tetkik sonucunda ortak gOrii§ ve kanaat birligi ile verdikleri rapor-lann mahalline iadesi sagianmaktadir.

b) Trafik ihtisas Dairesi'ne gelen her dosya kendisine miinhasir ozellik arzetmektedir. DolaYIsIyla olaya miinhasIr, zaman zaman, ara~tlfIna yapma ihtiyaci ortaya ~Ikmakta ve elde edilen veriler kar§Ihkh uzmanlar araSI [!kir teatisi ile degerlendirilmektedir.

i~inde kusura yonelik ~eli§kili gOrii§ler bulunan dosyalarm ayhk mutad uzmanlar

toplantIsmda degerlendirilmesi, farkli gorii§lerin irdelenerek ortak gOrii§e indirgenmesi, Wm

uzmanlar i~in egitim yoniinden dolayh katkI vermektedir.

c) Gerek ilgili uzman grupiarl i~inde gorii§ ve kanaat aynhgi oimasl gerekse verilen raporlara olaya kan§an taraflann yeni verilerle (ke§if zaptI, kroki, yeni tamk ve taraf bey an-Ian gibi) belgelere dayah itiraziarl sonucunda yeniden dairemize intikal eden dosyalarm, bunlarla birlikte Daire Ba§kamnm talebi ile de Trafik ihtisas Dairesi biinyesinde olu§turul-mu§ bulunan Komisyona havalesi ile Komisyon Uyesi 4 ikinci gorevle ~ah§an Universite Ogretim Uyelerinin incelemesi ile Daire Ba§kam Ba~kanhgmda ayda bir kez (ihtiya~ ve gereginde iki veya ii~ kez) toplanan komisyonca degerlendirilerek ortak kanaat neticesi zapta ahnarak diizenlenen raporlann mahalline iadesi sagianmaktadir.

d) Komisyonda gorii~iilen dosyalar ile ilgili komisyon iiyelerinin gorii~ ve kanaat aynh-gmm devaml halinde veya mahkemeler ile hakimlikler ve savcIllklann gerek~eli itirazlarl nedeniyle kanaat verici bulunmayan raporlarm, yine ihtisas dairemizden evvelce verilmi~ rapor ile bu dosya i~erisindeki raporlann ~eli~kili oimasl halinde genel kurul talebi ile Trafik ihtisas Dairemize gonderilmesi durumunda; Trafik ihtisas Dairesinin Adalet Bakanhgmm 15.03.1985 giin ve 15/56 sayIlI tamiminde 2659 sayIlI Adli TIP Kurumu Kanununun

16.maddesinin (b) bendinde "Trafik ~ubesinin tipia ilgisi olmayan raporlan hakkmda ihti-sas Kurullanmn bilimsel ve teknik gorii~lerinin soz konusu olamayacagmm" belirtilmi§ oimasl nedeniyle genel kurul yapma imkam yoktur.

Ancak taleplere cevap verebilmek, itirazlara saghkli ve tatmin edici bir ~oziim bula-bilmek amaCI ile Trafik ihtisas Dairesi Ba§kanhgmm biinyesinde tiim uzmanlann katIllmi ile diizenlenen mutad toplantIda onceden komisyon iiyelerine tevziisi yapllan dosyalar incelenip okunarak ve mevcut veriler degerlendirilerek zablt tutulup ~ogunluk karar ve . kanaati ile diizenlenen raporlann mahaline iadesi sagianmaktadir.

Bu §ekilde diizenlenen raporlann mahaline gonderilirken hakimlikler, savcIhklar ve olaya kan~an taraflann bilgilendirilmesi a~lSlndan "Genel Kurul" talep edilen dosyalar ile ilgili Adli TIP Kurumu Ba~kanhgi Genel Kurulu'nun 20 MaYls 1993 giin ve 3678-930429-22 sayIlI 70 karar nolu oturumunda almI§ oldugu 2659 sayIlI Adli TIP Kurumu Kanununun 16.maddesinin (b) bendinde belirtilen "Trafik ~ubesinin tIpla ilgisi olmayan raporlan hakkmda ihtisas Kurullanmn bilimsel ve teknik gorii~lerinin soz konusu olmayacagl"

90

Adll TIp Kurumu, TrafIk ihtisas Dairesi

gerek~e1i karanmn fotokopisi eklenmektedir.

iNCELENEN DOSYA ADEDi :

TRAFiK

CETVELiDiR.

DEviR: GELEN: TOPLAM: <;IKAN : KALAN

1991 2057 10316 12373 10569 1804 1992 1084 10500 11584 10739 845 1993 845 11134 11979 11383 596 1994 596 14000 14596 12352 2244 1995 2244 13307 15551 12483 3068 1996 3068 13661 16729 11857 4872 1997 4872 12350 17222 15373 1849 1998 1849 12653 14502 12155 2347 1999 2347 11794 14141 10254 3887 2000 3887 8464 12351 9743 2608

(*) 2000 yIlI 9.aya kadardlr.

Trafik ihtisas Dairesi'nde incelenen ve sonucu baglanan dosyalann %85 - 86 oramndaki

dosyalar, ceza mahkeme1erinden gonderilen kusur tespiti istenen dosyalar olup, %14 - 15 oramndaki dosyalar ise Hukuk mahkemelerinin gonderdigi dosyalar olmakta, bunlar da ku-sur-hasar-deger ve kazan~ kaybl, tazminat tespitleri yapIlmaktadlr.

Trafik Kazalanmn Adli Tetkik Yoniinden Analizi

Trafigin olumsuz sonuc;:lanndan biri olan trafik kazalarl maddi ve manevi kaYlplann biiyiikliigii ile iilkemizin en onemli sorunlanmn ba~mda gelmektedir.

Ula~lmm yaygm bir ~ekilde karayollan ile saglandlgl iilkemizde Yillara gore trafikte

artan ara~ saYlsl ve ta§lt trafiginin artmasl kaza olu§una etken parametrelerde iyilq t

irme-ler yap!lmad!k~a trafik kazasl artl§ma katkl vermektedir.

Ulkemizde ki§i ba~ma dii§en ara~ saylSl geli§mi§ iilkelere gore olduk~a geri durumdadu. Bunun anlaml oniimiizdeki Yillarda da iilkemizde trafige ~lkacak ara~ saYlSlndaki artl~ e-gilimini siirdiirecek ve trafik kazalanndaki artI~a verdigi katkI da aym oranda artacaktIr.

Kazalardaki artl§ egilimini yava§latmak veya azalrna yoniine sevketmek, trafik kazalanmn olu§urnuna katkI veren faktOrlerin kazalan azaltici yonde iyile§tirilmesiyle rniirnkiindiir.

Trafik kazalanmn olu§urnuna .katkI veren ternel faktOrler iNSAN-TA~IT-<;EVRE ana

ba§hklan altmda toplanrnaktadlr.

Ba§ta ara~ siiriiciisii olrnak iizere, yayalann kontrol ve denetirn gorevlilerinin karayollanmn giivenli yaplda olrnasml ve kalrnaslm saglayan gorevlilerin davram§lan ve perfonnansl, trafik kazalannda etkin insan faktOriinii olu§tunnaktadlr.

Adli TIP Kurumu Ba§kanhgl Trafik ihtisas Dairesi'nde incelenen binlerce dosyadaki gozlenen genel kam trafik kazalanndaki etken sebebin insan faktorii oldugudur.

Adliyeye intikal eden trafik kazalanmn hataslz analizi adaletin ger~ekle§rnesi, kusursuz olamn rnagduriyetinin engellenrnesi, kusurlu davrananlar iizerinde caydmcl etki yaprnasl ve dolaYlslyla

trafik kazalanmn azaltllrnasma dolayh katkl saglarnasl yoniinden onern kazanrnaktadlr.

KazaYI rapor etrnek, trafik kazasl tespit tutanagml diizenlernek zabltanm gorevidir.

Diizenlenen bu trafik kazas! tespit tutanagl fonnunda; olay tarihi, saati, rnevkii, olay yerindeki yol §artlan, giin dururnu, hava dururnu, trafik i§areti olup olrnadlgl gibi veriler bulunrnaktadlr. Ancak

91

E.<;:AKMAK

olay mahalindeki kazaya ait bulgular fren izi, aray paryalannm konumu ve durumu, araylann tamml, araylann bulundugu yerler, yayanm yarpllma ve dU§me noktasl, kan izi, sUrUklenme izi, aracm veya araylann yarpl§madan somaki bulunu§ konumlan gibi bilgiler tutanagl dUzenleyen gorevlilerin olaym aylklanmasl kIsmmda veya yizdikleri krokide genelde aydmlatllmaktadIL

Fakat olaym analizinde son derece onemli olan yukandaki kazaya ait bulgulardan; fren izi, konumu ve boyu araylardaki hasar mahali, hasar derecesi, araylann olyUye dayah mahaldeki bulunu§ konumlan, yarpl§ma ve dti§me noktasl ve kan izi gibi verilerin olyUye dayah konum belir-lemesi tutanak dUzenleyen gorevlilerin insiyatifine bagh kalmaktadIL Oldukya onemli olan bu verilerin eksik tespiti kaza analizinde olaym aydmlatllmasml gUyle§tirmekte, isabetli de-gerlendirme yapma olanagmI klsltlamakta, olu§la ilgili mevcut beyanlann dede-gerlendirmeye katklslm artlrmakta, ancak beyanlann mutlak dogrulugu soz konusu olmayan durumlarda saghkh degerlendim1e yapma olanagI klSItlanmaktadlL

Mevcut matbu Trafik Kazasl Tespit Tutanagmda; kaza somaSl aray veya araylarda meydana gel en hasarlann bolgesi, kaba yakla§Imla has ann etkinligi ve kaza mahalindeki hasar aynntIsl hakkmda sistematik bir bilgi teminine yonelik klSIm olmamasl kaza analizi yonUnden onemli bir bilgi eksikligi olarak goze yarpmaktadlL

Kazadan hemen soma belirtilen bu tespitlerin yapIimaml§ olmasl, daha ileriki tarihlerde tespit yapIlsa bile, yapllan bu tespitin geryekle bagda§ma derecesi ku§kulu kalmakta, adaletin yamltIlmasl yonUnde taraflarca karartma yaplhp yapllmadlgl hususu tespit tizerinde tam gUvenilir kanaat ortaya Ylkartmamaktadlr.

Meydana gelen bir trafik kazasmda ozellikle lastik patlamasl, fren patlamasl, rot ylkmaSI, te-kerlek fldamasl, vites atmasl gibi teknik anzalann geyerliligi taraflarca ileri sUrUlmesi halinde bu aksamlar Uzerinde gorevli zabltaca, §ayet bilgi yetersizligi varsa, yerel uzmanlarca soz konusu aksam Uzerinde zaman geyirilmeden aynntIh tespit yapllmasl saghkh analiz yonUnden son derece onem arzetmektedir.

Kaynak: Karayolu Trafik Kaza - Trafik jht. Dairesi B§k. jstatistikleri (1994) DJE

92

iIeti§im Adresi:

Mak. Miih. Eyiip <;AKMAK Adli TIp Kurumu 34246 Cerrahpa§a / jSTANBUL