SELÇUK ÜNĐVERSĐTESĐ FEN BĐLĐMLERĐ ENSTĐTÜSÜ
ANKARA, SARIYAR BARAJ GÖLÜ BENTĐK ALGLERĐ
Şirin DOKCAN
Yüksek Lisans Tezi
Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü
Biyoloji Anabilim Dalı
ii
T.C.
SELÇUK ÜNĐVERSĐTESĐ FEN BĐLĐMLERĐ ENSTĐTÜSÜ
ANKARA, SARIYAR BARAJ GÖLÜ BENTĐK ALGLERĐ
Şirin DOKCAN
Danışman: Yrd. Doç. Dr. Cengiz AKKÖZ
Yüksek Lisans Tezi
Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü
Biyoloji Anabilim Dalı
iii
Ö Z E T
Yüksek Lisans Tezi
ANKARA, SARIYAR BARAJ GÖLÜ BENTĐK ALGLERĐ Şirin DOKCAN
Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü
Biyoloji Anabilim Dalı
Danışman: Yrd. Doç. Dr. Cengiz AKKÖZ 2010
Şubat 2009-Kasım 2009 tarihleri arasında yapılan bu çalışmada; değişik habitatlardan (epipelik, epifitik ve epilitik) ve belirlenen yedi istasyondan alınan örneklerde Sarıyar Baraj Gölü bentik algleri incelenmiştir. Sarıyar Baraj Gölü bentik algleri Cyanobacteria, Bacillariophyta, Chlorophyta ve Euglenophyta divizyolarına ait 64 taksondan oluşmuştur. Sarıyar Baraj Gölü’nde Bacillariophyta üyeleri genel olarak hakim organizma grubu olmuştur.
iv
ABSTRACT
Master Thesis
THE BENTHIC ALGAL FLORA OF SARIYAR DAM LAKE, ANKARA
Şirin DOKCAN
Selçuk University
Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Biology
Supervisor: Assoc. Prof. Dr. Cengiz AKKÖZ 2010
In this study the benthic algal flora of Sarıyar Dam Lake were investigated in samples collected from different habitats (epipelic, epiphytic and epilytic), from seven chosen stations, between February 2009 and November 2009. The benthic algae of Sarıyar Dam Lake composed of 64 algae species belong to Bacillariophyta, Chlorophyta, Cyanobacteria and Euglenophyta divisions. It was identified that, in general, the members of Bacillariophyta division was dominant organism in Sarıyar Dam Lake.
v
TEŞEKKÜR
Bu çalışmamda tez konumu veren ve ilgisini hiç esirgemeyen, yapıcı eleştiri ve yönlendirici önerileriyle bana sürekli destek olan Danışman Hocam Sayın Yrd. Doç. Dr. Cengiz AKKÖZ'e ve benim için Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Biyoloji Öğretmenliği Bölümü'nün laboratuvarını açıp her türlü çalışmama yardımcı olan, en kötü zamanımda bile moralimi en üst düzeyde tutan Sayın Hocam Doç. Dr. Tahir ATICI' ya ayrıca Araştırma Görevlisi arkadaşım Betül YILMAZ'a yardımlarından ve güzel dostluğundan ötürü sonsuz teşekkürlerimi sunarım.
Son olarak canım annem Nurten ÖZDEMĐR, sevgili babam Muzaffer ÖZDEMĐR, ekonomik desteğinden dolayı ablam Pınar ÖZDEMĐR ve biricik eşim Mustafa DOKCAN'a maddi manevi desteklerinden ve anlayışlarından ötürü teşekkürü bir borç bilirim.
vi ĐÇĐNDEKĐLER ÖZET ... iii ABSTRACT ... iv TEŞEKKÜR ... v ĐÇĐNDEKĐLER ... vi
ÇĐZELGELERĐN LĐSTESĐ ... vii
ŞEKĐLLERĐ LĐSTESĐ ... viii
1. GĐRĐŞ ... 1
2. ÇALIŞMA ALANININ TANIMI ... 3
2.1. Bölgenin Coğrafi ve Jeolojik Yapısı ... 3
2.2. Çalışma Alanının Đklimi ... 3
2.3. Bitki Örtüsü ve Yaban Yaşamı ... 4
2.4. Akarsular ... 4
2.5. Sıcaklıklar ... 5
3. ÖRNEK ALMA ĐSTASYONLARI ... 6
3.1. Đstasyonların Tanımı... 6
4. MATERYAL VE METOD ... 9
4.1. Örneklerin Alınması ... 9
4.2. Laboratuvarda Örneklerin Alınması ve PreparatlarınYapılması... 9
4.3. Fiziksel ve Kimyasal Parametrelerin Saptanması Đçin Kullanılan Araç ve Gereçler ... 11
5. BULGULAR ... 12
5.1. Sarıyar Barajı’nın Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri ... 12
5.2. Sarıyar Barajı Bentik Alg Kompozisyonu ... 22
6. TARTIŞMA ... 33
KAYNAKLAR ... 41
EKLER ... 45
vii
ÇĐZELGELERĐN LĐSTESĐ
Çizelge
Sayfa Çizelge 1.1. Sarıyar Baraj Gölü’nün Fiziksel Analiz Sonuçları ... 12 Çizelge 1.2. Sarıyar Baraj Gölü’nün Kimyasal Analiz Sonuçları ... 13 Çizelge 1.3. Sarıyar Barajı’ndaki Bentik Alglerin Bolluk Dereceleri ... 30
viii
ŞEKĐLLERĐN LĐSTESĐ
Şekil Sayfa
Şekil 2.1. Sarıyar Baraj Gölü ve Çalışma Đstasyonları ... 5
Şekil 2.2. Barajın Yüzey Sularında Tuzluluğun Đstasyonlara Göre Mevsimsel
Değişimi ... 14
Şekil 2.3. Barajın Yüzey Sularında Sıcaklığın Đstasyonlara Göre Mevsimsel
Değişimi ... 15
Şekil 2.4. Barajın Yüzey Sularında Çözünmüş Oksijenin Đstasyonlara Göre
Mevsimsel Değişimi ... 16
Şekil 2.5. Barajın Yüzey Sularında pH Değerinin Đstasyonlara Göre Mevsimsel Değişimi ... 16
Şekil 2.6. Barajın Yüzey Sularında Elektriksel Đletkenliğin Đstasyonlara Göre
Mevsimsel Değişimi ... 17
Şekil 2.7. Barajın Yüzey Sularında Bulanıklığın Đstasyonlara Göre Mevsimsel
Değişimi ... 17
Şekil 2.8. Barajın Yüzey Sularında Sertliğin Đstasyonlara Göre Mevsimsel
Değişimi ... 18
Şekil 2.9. Barajın Yüzey Sularında Kalsiyum Değerlerinin Đstasyonlara Göre
Mevsimsel Değişimi ... 18
Şekil 2.10. Barajın Yüzey Sularında Magnezyum Değerlerinin Đstasyonlara Göre Mevsimsel Değişimi ... 19
Şekil 2.11. Barajın Yüzey Sularında Klor Değerlerinin Đstasyonlara Göre
Mevsimsel Değişimi ... 19
Şekil 2.12. Barajın Yüzey Sularında Nitrit Değerlerinin Đstasyonlara Göre
Mevsimsel Değişimi ... 20
Şekil 2.13. Barajın Yüzey Sularında Nitrat Değerlerinin Đstasyonlara Göre
Mevsimsel Değişimi ... 21
Şekil 2.14. Barajın Yüzey Sularında Ortofosfat Değerlerinin Đstasyonlara Göre Mevsimsel Değişimi ... 21
Şekil 2. 15. a. Merismopedia elegans Lemmermann b. Arthrospira major (Kützing) Crow c. Oscillatoria princeps Vauch. d. Pseudanabaena
ix
J.Snow. f. Sphaerocystis schroeteterii Chodat ... 46
Şekil 2.16. a. Acutodesmus acuminatus (Lagerheim) Tsarenko b. Spirogyra
gratiana Transeau c. Closterium dianaea Ehr.Ex. Ralfs. d. Melosira varians
C. A. Agardh. e. Cyclotella meneghiniana Kütz. f. Cyclotella ocellata
Pentocksek ... 47
Şekil 2.17. a. Cyclotella comta (Ehrenberg) Kützing b. Asterionella formosa Hassal c.Fragilaria sp. d. Fragilaria capucina var. vaucheriae (Kützing) Lange-Bertalot e.Ctenophora pulchella (Ralfs ex Kützing) D.M. Williams &
Round f. Diatoma vulgare Bory de Saint-Vincent... 48
Şekil 2. 18. a. Diatoma tenuis C. Agardh b. Ulnaria acus (Kützing)
M. Aboal c. Ulnaria ulna (Nitzsch) P. Compère in in Jahn et al. d.Cocconeis
pediculus Kützing e. Cocconeis placentula Ehr. f. Achnanthes sp. Bory. ... 49
Şekil 2. 19. a. Rhoicosphaenia curvata (Kütz.) Grun. b. Mastoglia smithii var.
amphicephala Thwaites. c. Gyrosigma attenuatum (W.Sm.) Cl. d. Navicula cryptocephala Kütz. e. Navicula tripunctata (O.F. Müller) Bory f. Navicula veneta Kützing g. Navicula radiosa Kütz. h. Craticula halophila (Grunow in
Van Heurck) D.G. Mann in Round ı. Caloneis ventricosa (Ehrenberg) F. Meister j. Amphora ovalis (Kütz.) Kütz. k. Amphora pediculus
(Kützing) Grunow ex A. Schmidt l. Amphora veneta Kützing ... 50
Şekil 2. 20. a. Cymbella affinis Kützing b. Cymbella cymbiformis C. Agardh c.
Cymbella cistula (Hemprich & Ehrenberg) O. Kirchner d. Cymbella linearis
Ostrup e. Cymbella parva (W. Smith) Cleve f. Cymbella tumidula Grunow. g.
Cymbella lanceolata (Ehrenberg) Kirchner h. Gomphonema angustatum
(Kützing) Rabenhorst 1864 ı.Gomphonema truncatum Ehrenberg j. Gomhonema intricatum Kützing k. Gomphonema gracile Ehrenberg l. Gomphonema augur
Ehrenberg m. Gomphonema angustatum var. producta Grun ... 51
Şekil 2. 21. a. Epithemia sorex Kütz. b. Rhopalodia gibba (Ehrenberg) G.F.O. Müller c. Nitzschia acicularis (Kützing) W. Smith d. Nitzschia dissipata
x
(Kützing) Grunow e. Nitzschia pusilla Grunow f. Nitzschia sigmoidea (Nitzsch) W. Smith g. Nitzschia tryblionella Hantzsch h. Tryblionella
hungarica (Grunow) Frenguelli ı. Cymatopleura elliptica (Breb.) W. Smith
j.Cymatopleura solea (Breb.) W. Smith k. Surirella minuta Brébisson in
Kützing l. Surirella ovalis Brebisson. ... 52
1
1.GĐRĐŞ
Algler, sucul ortamlarda önemli fonksiyonlara sahip bir organizma grubudur. Sudaki besin zincirinin ilk halkasını ve heterotrof organizmaların oksijen kaynağını oluşturmaları bakımından bilinmesi gerekli organizmalardır. Bunun yanı sıra; tıpta, boya, tekstil, kâğıt, inşaat, kozmetik, gübre, gıda, ilaç sanayilerinde ve daha birçok endüstri dalında hammadde olarak, biyoteknolojide tek hücre proteini elde edilmesinde ve ayrıca kirlilik indikatörü olarak da kullanılmaktadırlar. Bu denli önemli olan alglerin akarsularımızda ve göllerimizde yaşayabilen türlerinin tespiti ve mevsimsel dağılışlarının ortaya konması ileride yapılacak su ürünleri ve kirlilik ile ilgili çalışmalara kaynak olacaktır. Yurdumuzda hem tatlı su alglerinin tespit edilebilmesi, hem de tatlı su balıkçılığının geliştirilmesi için göl, gölet, baraj gölleri ve akarsular üzerinde yapılan taksonomik ve ekolojik çalışmalarda artış gözlenmektedir.
Hızla artan dünya nüfusunun besin ihtiyacını karşılamak ve protein açığını kapatmak için tatlı sular içinde bulunan alglerin biyolojileri, ekolojileri ve taksonomileri yanında yetiştiriciliği üzerinde de çalışmalar yapılmaktadır. Özellikle Amerika ve Japonya’da bu araştırmalar çok önem kazanmış ve alglerden farklı yararlanma alanları bulunmuştur (Round,1973). Türkiye'de özellikle son yıllarda tatlı su alglerini incelemeye yönelik çalışmalar yoğunluk kazanmıştır.
Göl, gölet ve akarsular ile ilgili araştırmalar daha çok Ankara çevresinde yoğunlaşmıştır. Buradaki çalışmaların ilkinde Geldiay (1949) Çubuk Barajı ve Eymir Gölünün makro ve mikro faunası karşılaştırmalı olarak incelenmiş, mevcut alglerin listesini ve aylara göre bolluklarını vermiştir. Güner ( 1966 ) tarafından yapılan araştırmada Pamukkale termal suyunun alg vejetasyonu hakkında ön bilgiler toplanmış, buradaki termofil türler tespit edilmiştir. Yine Güner (1969) Karagöl’ün makro ve mikro vejetasyonunu araştırarak, göldeki hidrofitleri tür seviyesinde tespit etmiştir. Demirhindi (1972) 1962 ve 1964 yılları arasında dokuz gölde ( Meriç, Bafra, Gala, Güllük, Köyceğiz, Apolyont, Manyas, Salda, Yarışlı ) planktonik incelemeler yapmış, mevcut algleri cins seviyesinde tanımlamıştır.
2 Elmacı ve Obalı (1992) Kırşehir Seyfe Gölü’nün bentik alglerini ayrıntılı bir
şekilde incelemişlerdir. Akköz (1992) Beşgöz Gölü’nün kıyı bölgesi ve planktonik alglerinin kompozisyonunu ve mevsimsel değişimlerini incelemiştir. Gönülol (1993) Bafra balık gölleri bentik alg florasının kompozisyonunu ve mevsimsel değişimlerini incelemişlerdir. Pürsünlerli (1994) Ankara yakınlarında bulunan Đkizce Göleti’nin fitoplanktonunu ve kıyı bölgesi alglerini araştırmışlardır. Yücel (1990) Beyşehir-Seyfe Gölü bentik alg biomasını incelemiştir.
Diyatomeler, fotosentez yaptıkları için oksijen açığa çıkarır ve su canlılarının yaşayabilmelerine önemli katkıda bulunurlar. Kirli suların temizlenmesinde süzgeç görevi yapar ve zararlı süspansiyon maddelerini absorbe ederek bir çeşit doğal arıtma ödevi görürler. Çolak ve Kaya (1988) tarafından yapılan araştırmada, atık suların arıtılmasında diyatomelerin kullanılabilirlikleri araştırılmış ve sonuçta zararlı maddelerin absorbsiyonun da rahatlıkla kullanılabilecekleri tespit edilmiştir. Son yıllarda yapılan çalışmalar sadece diyatomelerle değil diğer alg grupları da özellikle ağır metal giderimin de kullanıldıkları ve oldukça olumlu sonuç aldıkları tespit edilmiştir.
Sarıyar barajında şimdiye kadar birçok araştırma yapılmıştır. Bunlardan bilimsel amaçlı olanlardan bazıları Ekmekçi’ye göre şunlardır; Sarıyar Baraj gölünde yapılan ilk çalışma Tanyolaç tarafından; buradaki balık populasyonlarının biyolojik özellikleri, Ekmekçi (1989) tarafından Sarıyar Baraj Gölündeki ekonomik öneme sahip balıklar ve son olarak da Atıcı (2001) tarafından Sarıyar Baraj Gölü Fitoplanktonunun Floristik ve Ekolojik Yönden incelenmesidir. Sarıyar Baraj Gölü’nü besleyen yan kollardan; Ankara Çayı üzerinde Girgin ve Kazancı (1994) tarafından su kalitesi yöntemleri ile, Yıldız ve Atıcı (1996) tarafından diyatomeler’ le, Kirmir çayı üzerinde Kazancı ve ark. (1997) tarafından çevre kalitesi yöntemleri ile, Sakarya Nehri üzerinde ise; Atıcı (1997) tarafından kirlilik ve algler’ le ve Atıcı ve Yıldız (1996) tarafından da yine diyatomeler’ le ilgili çalışmalar yapılmıştır.
3 2. ÇALIŞMA ALANININ TANIMI
2.1. Bölgenin Coğrafik ve Jeolojik Yapısı
Toplam 824 km’lik uzunluğa sahip Sakarya Nehri üzerinde kurulu olan iki barajdan biri olan Sarıyar Barajı, 1956 yılında Hasan Polatkan Barajı olarak inşa edilmiştir. Enerji amaçlı kurulan barajın yüksekliği 106 m, derinliği maksimum 90 m ve ortalama su toplama hacmi 1.900x100.000 m³’tür. Barajın boyu yaklaşık 63 km ve yüzey alanı da ortalama 84 km²’dir. Ankara ve Eskişehir il sınırını oluşturan baraj Ankara’nın yaklaşık 180 km kuzeybatısında, Nallıhan ve Çayırhan ilçeleri sınırında 40º 03' 00" enlemleri ile 30° 45' 36'' ve 31° 45' 40" boylamları arasında ve 475 m kotunda yer alır. En yakın yerleşim alanları Çayırhan ve Nallıhan ilçeleri ve bunlara bağlı Davutoğlan ve Sarıyar köyleridir. Baraj gölünün kuzeydoğusunda Çayırhan ve Beypazarı arasında Karadağ, kuzeybatısında Çayırhan ve Nallıhan arasında Kepez tepesi, güneyde Baraj Gölü ile Mihalıçcık arasında Kızıldoruk, güneydoğusunda ise Heylik Tepesi bulunmaktadır. Barajı çevreleyen toprak türleri genellikle farklılık göstermekle beraber volkanik kayaçlar hâkim durumdadır. Orta Anadolu’nun tipik topraklarından olan kahverengi topraklar, çalışma alanının büyük bir kısmını kaplarlar. Jeolojik birimleri oluşturan minerallerin baraj suyunda çözünmeleri sonucunda oluşan kimyasal tepkimeler ve dipteki bakteri faaliyetleri göl suyunun kimyasına etki etmektedir (KHGM, 2009).
2.2. Çalışma Alanının Đklimi
Baraj gölü ve çevresinde karasal iklim hüküm sürer. Yazları sıcak ve kurak, kışları ise soğuk ve yağışlıdır. Gölün mikroklimaya etkisi nedeni ile kışlar nispeten yumuşak geçmektedir. Göl çevresinde orta derecede engebeli bir topografya görülür. Bu durum kar ve yağmur sularının doğrudan göle yüzeysel akış şeklinde kısa zamanda gelmesine neden olmaktadır, dolayısıyla baraj suyuna sürekli mil taşınmaktadır. Meteorolojik verilere göre, çalışma alanı “yarı kurak alt, soğuk
4 Akdeniz iklimi” tipindedir. Bu iklim yağışların ilkbahar ve kış aylarına toplanması ve ekstrem değerlere ulaşan yaz kuraklığı ile karakterize edilir.
2.3. Bitki Örtüsü ve Yaban Yaşamı
Sarıyar Baraj Gölü çevresi, bitki örtüsü açısından fakir durumdadır. Ancak gölün güney yakasında; kara çam (Pinus nigra Arn.), ardıç (Juniperus excelsa Bieb.), meşe (Quercus pubescens Wild.), çalılıklar (Paliurus spina-christi Miller, Berberis
crataegina DC.), dere ağızlarında kavak (Populus tremula L.), söğüt (Salix sp.) ve
farklı bitki toplulukları da bulunmaktadır (Atıcı, 2001).
Davutoğlan yakınlarında bulunan Nallıhan kuş cennetine ise her yıl binlerce kuş; Beyaz leylek (Ciconia ciconia L.), Gri balıkçıl ( Ardea cinera L.), Siyah leylek (Ciconia nigra L.), Erguvani balıkçıl ( Ardea pururea L.), Beyaz balıkçıl ( Egretta
alba L.), Yalıçapkını ( Alcedo atthis L. ), Đnce karabatak ( Phalacrocorax pygmeus
Pallas) gelmekte, bunların büyük bir kısmı tekrar göç etmekte ve geri kalanlar ise o bölgede yaygın olan ağaçlar ve çalılar üzerinde yaşamaktadır. Ayrıca bu bölgede su kurbağası (Rana ridibunda Pall) ve su yılanı (Natrix natrix L) bol miktarda bulunmaktadır. Nallıhan kuş cennetinin olduğu kısım ilkbahar ve sonbaharda tamamen sular altında kalmakta, yaz ve kış aylarında ise suyun çekilmesinden dolayı çıplak bir arazi görünümünü almaktadır. Tarım arazisi olarak ancak Çayırhan ve Davutoğlan arazisindeki araziler kullanılmaktadır (Atıcı, 2001).
2.4. Akarsular
Sarıyar Barajı’nı Sakarya Nehri, Ankara Çayı, Porsuk Çayı, Kirmir Çayı ve Aladağ Suyu besler. Bunlardan yalnızca Aladağ Suyu ve yazları kuruyan ilkbahar ve sonbaharda baraja direk su taşıyan Gürleyik Çayı doğal su olarak barajı beslemektedir (Atıcı, 2001).
5 2.5. Sıcaklıklar
Sarıyar Barajı’nda, derin göllerde olduğu gibi su sıcaklığı yüzeyden dip kısımlara doğru gittikçe değişiklik göstermektedir. Bu durum sucul canlıların uygun sıcaklık aralıklarını tercih etmelerini sağlamaktadır. Ayrıca biyolojik ve kimyasal reaksiyonların hızları sıcaklığa bağlı olarak artış göstermektedir.
Sarıyar Barajı’nda yapılan ölçümlerde en yüksek sıcaklık değeri 31°C olarak 07.07.2009 ve 14.08.2009 tarihlerinde 2 istasyonun yüzey kısımlarında ölçülmüştür. En düşük sıcaklık değeri ise 6,2°C ile 16.02.2009 tarihinde 1. istasyonda ölçülmüştür ( Çizelge 1.1).
6 3. ÖRNEK ALMA ĐSTASYONLARI
3.1. Đstasyonların Tanımı
Sarıyar Barajı alglerinin incelenmesi için Şubat 2009 ve Kasım 2009 tarihleri arasında ayda bir olmak üzere, belirlenen yedi istasyondan örnekler alınmıştır. Örnek alma istasyonları baraj gölünü oluşturan farklı su kaynaklarına yakın bölgelerden seçilmiştir (Şekil 2.1).
Şekil 2.1. Sarıyar baraj gölü ve çalışma istasyonları
I. Đstasyon
Baraj setinin olduğu kısmındadır, buradaki baraj derinliği 90 m civarındadır. Baraj bir vadiyi doldurduğu için kıyılar birbirine yakın durumdadır (Şekil 2.1). Bölgeye civarda “Bent” denilmektedir.
2 5 1 7 6 4 3
7 II. Đstasyon
I. Đstasyondan yaklaşık 10 km uzakta, Gürleyik Suyu’nun Baraja döküldüğü yerdedir. Ancak bu bölgede barajın genişliği oldukça fazladır. Örnek alınan kısım su kütlesinin genişlediği kenarlardır.
III. Đstasyon
Sarıyar köyüne 1 km mesafesi olan ve Kayıkhane olarak adlandırılan bölgedir. Burada da karşı kıyılar arasındaki mesafe oldukça fazladır.
IV. Đstasyon
III. Đstasyondan yaklaşık 20-30 km mesafede ve yine barajın genişlediği kıyı bölgesidir.
V. Đstasyon
IV. Đstasyondan yaklaşık 10-12 km yukarıda ve vadinin iyice daraldığı bölgeden seçilmiştir. Bu kısımlarda genişleme kadar baraj derinliğinde de düzenli bir azalma söz konusudur.
VI. Đstasyon
Bu istasyona ulaşmak için Çayırhan Kömür Đşletmeleri’ne yakın bir bölgeden su kütlesinin orta kısımlarına doğru yaklaşık 2 km gidilir. Burası Sakarya Nehri ile Kirmir çaylarının baraja döküldüğü yerdir ve barajın hemen hemen en geniş bölgesini oluşturan kıyıdır.
8 VII. Đstasyon
Aladağ suyunun baraja karıştığı bölgedir (Şekil 2.1). VI. ve VII. Đstasyonlarda baraj derinliği 1-10 m arasında değişmektedir. Tüm bu istasyonlarda kıyılar hemen hemen çıplak araziden oluşmaktadır.
9 4. MATERYAL VE METOD
4.1. Örneklerin Alınması
Sarıyar Barajından seçilen 7 farklı istasyondan bentik algleri oluşturan epipelik, epilitik ve epifitik alg örnekleri Şubat 2009 ve Kasım 2009 tarihleri arasında ayda bir kez olmak üzere periyodik olarak alınmıştır. Sediman örneği almak için, 0.8 cm çapında 100 cm uzunluğundaki cam çubuklar kullanılmıştır. Cam çubuğun bir ucu açık olarak suya daldırılarak sediman üzerine indirilmiş ve başparmak çekilip, çubuk sediman üzerinde ışınsal doğrultularda gezdirilerek içinin su ve çamurla dolması sağlanmıştır. Cam çubuk tamamen dolduktan sonra tekrar başparmakla bir ucu kapatılıp, su içinden çıkartılarak 1 lt’lik plastik kavanozun dolması sağlanmıştır. Epifitik örnekler, sudaki bitkiler toplanarak yine 1 lt'lik plastik kavanozlara konulmuştur. Epilitik numuneler için de yine kıyıdaki taşlar toplanarak 1 lt' lik plastik kavanozlara göl suyu ile birlikte konulmuştur.
Her istasyondan aynı miktarda örnek almaya dikkat edilmiş (Round 1953) , alınan numuneler (epipelik örnekler hariç) tür teşhislerinde kullanılmak üzere % 4-6 Formaldehit + Alkol+ Gliserin ile tamponlanarak laboratuvara getirilmiştir.
4.2. Laboratuvarda Örneklerin Hazırlanması ve Preparatların Yapılması
Laboratuvara getirilen taş ve bitki örneklerinin üzerleri kazınır. Kazınan kısım saf su ile temizlenerek epilitik ve epifitik örnekler ayrı örnekleme şişelerine alınır ve fiske edilirler. Epilitik örnekler Olympus marka mikroskop altında incelenip tespit edilirler. Epipelik örnekler ise karıştırılıp çökmesi için bir müddet bırakılmıştır. Çamur dibe çöktükten sonra üstte kalan sıvı dikkatlice alınıp, geriye kalan çamur 10 cm çapında petri kutusuna 1 cm kalınlık olana kadar boşaltılmıştır. Çamurun petri kutusunda çökmesi için bir süre bekledikten sonra, üstte kalan sıvı bir pipet yardımıyla çok ince bir tabaka kalana kadar birkaç kez çamur üzerinden alınmıştır. Çamur üzerini kapatacak şekilde 7-8 tane 20x20 cm²’lik lameller konulup, bir gece
10 laboratuvarda bırakılmıştır. Bu süre içerisinde çamur üzerinde yaşayan algler, fototropik hareketlerle çamur içinden yukarıya doğru hareket ederek, lamellerin alt yüzeyine gelip, lamellere yapışır, her zaman aynı saatte olmasına dikkat edilerek kaldırılan lamellerden, lam üzerine 1-2 damla % 40’lık gliserin damlatılarak yapılan geçici preparatlarda diyatome ve alglerin tanımlamaları yapılmıştır. Teşhisleri yapılan alglerin fotoğrafları verilmiştir. Fotoğraf çekimleri Olympus marka mikroskopla gerçekleştirilmiştir.
Epilitik ve epifitik alg örnekleri için taş ve bitkiler üzerinden algler kazınarak hazırlanan geçici preparatlarda diyatome dışındaki alglerin teşhisi canlı halde iken yapılmıştır. Diyatomeler ise ancak daimi preparat haline getirildikten sonra tanımlanabilir. Teşhis sırasında diyatomelerin içlerindeki organik maddeden arındırılması gereklidir. Bu işlem için taş, bitki ve çamur örneklerinden hazırlanan geçici preparat lamelleri saf su ile yıkanarak ayrı ayrı beherlere örnekler konulup üzerlerine eşit miktarda derişik Nitrik Asit (HNO3) ve Sülfürik Asit (H2SO4)
eklenmiştir. Bu karışım 15–20 dakika çeker ocakta kaynatıldıktan sonra kabukların asitten temizlenmesi için birçok defa yıkanmıştır. Asitten kurtulan diyatome kabukları kurutulduktan sonra “Entellan” ortam maddesi ile daimi preparat haline getirilerek tanımlamaları yapılmıştır ( Sladeckova 1962).
Diyatomelerin bolluk oranları ise her preparatta lamelin ortasından geçen düz hat üzerinde en az 100 diyatome sayılarak türlerin bolluk dereceleri hakkında karar verilmiştir. ( Sladeckova 1962). Alglerin teşhisinde Husted (1930), Cleve-Euler (1952), Round (1953), Prescott (1973) ve Patrick- Raimer (1975)’un eserlerinden faydalanılmıştır.
11 4.3. Fiziksel ve Kimyasal Parametrelerin Saptanması Đçin Kullanılan Araç ve Gereçler
Göl suyunun fiziksel ve kimyasal özelliklerinin tespit edilmesi için, 7 istasyondan 1 lt’lik su numuneleri alınmıştır. Örnekleme yapılan tüm tarihlerde baraj gölünün sıcaklık, çözünmüş oksijen, tuzluluk, derinlik, ışık geçirgenliği, pH gibi fiziko-kimyasal ölçümleri yapılmıştır. Yine ölçüm yapılan istasyonlardan su numunesi alınarak K.H.G.M. Toprak ve Gübre Araştırma Enstitüsü Laboratuvarlarında Fiziksel ve kimyasal analizler tamamlanmıştır.
Gölün sıcaklığı, tuzluluğu ve çözünmüş oksijen değerleri OXI-96 Model oksijenmetre ile, derinlik ve ışık geçirgenliği (Bulanıklık) 20 cm çapında Secchi Diski (Limnolojik disk) ile yapılmıştır. Biomass analizinde Zenway 6105 U. V/ VĐJ. Spektrofotometre kullanılmıştır.
12 5.BULGULAR
5.1. Sarıyar Barajı’nın Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri
Araştırma alanında seçilen istasyonlardan Şubat 2009 ile Kasım 2009 tarihleri arasında periyodik olarak alınan örneklerin analiz sonuçları istasyonlara göre düzenlenerek sonuçlar çizelge de gösterilmiştir. Olumsuz iklim şartlarıyla birlikte baraja olan ulaşım sorunu ve değişik tarihlerde de baraj arazisinin elverişsiz olması nedeniyle bazı istasyonlardan fiziksel ve kimyasal analizler için su örnekleri alınamamıştır. Bütün fiziksel ve kimyasal analizler K.H.G.M Toprak ve Gübre Araştırma Enstitüsü Laboratuvarlarında gerçekleştirilmiştir.(Çizelge 1.1)
Çizelge 1.1. Sarıyar Baraj Gölü’nün Fiziksel Analiz Sonuçları
A Y L A R Đs ta sy o n la r D er in li k (m ) T u zl u lu k (% 0 .) S ıc ak lı k (° C ) D O 2 (m g /l ) p H Elek t. Đl et k en li ğ i (µ m h o s/ cm ) Iş ık g eç ir g en li ğ i (c m ) ŞUBAT 1 3 Yüzey Yüzey 19.4 16.6 6.2 7.3 9.2 7.00 8.0 9.0 500 520 130 - MART 1 2 Yüzey Yüzey 19.3 19.4 8.7 8.8 9.00 6.9 8.2 8.2 520 560 134 - NĐSAN 1 2 Yüzey Yüzey 17.5 17.5 13.8 14.3 6.4 6.5 9.5 9.5 500 510 157 157 MAYIS 1 2 3 5 Yüzey Yüzey Yüzey Yüzey 14.0 12.9 14.4 19.5 22.4 21.0 21.2 21.0 10.7 10.6 11.7 7.8 9.5 10 9.0 10 550 550 525 475 90 85 90 80 HAZĐRAN 1 2 3 4 Yüzey Yüzey Yüzey Yüzey 11.2 10.8 17.0 13.0 22.8 23.0 24.2 23.6 8.2 8.0 8.6 8.8 10.0 10.0 8.8 8.8 530 550 525 510 70 80 75 82 TEMMUZ 1 2 3 4 6 7 Yüzey Yüzey Yüzey Yüzey Yüzey Yüzey 17.2 21.0 17.0 17.0 14.0 15.0 28 28 31 30.3 30 30 8.0 8.0 9.9 8.8 9.6 8.7 10 9.6 10.0 9.8 9.8 9.5 528 520 500 510 510 520 68 72 70 70 70 75 AĞUSTOS 1 2 3 4 5 6 7 Yüzey Yüzey Yüzey Yüzey Yüzey Yüzey Yüzey 17.1 22.0 17.0 13.0 13.0 14.0 15.0 28.2 28.0 31 30.3 30.2 30 30 7.8 8.0 9.9 8.8 8.9 9.6 8.8 9.8 10 10 10 10 8.4 8.5 520 550 600 655 620 640 650 65 65 75 70 72 66 68
13 EYLÜL 1 2 3 4 5 6 7 Yüzey Yüzey Yüzey Yüzey Yüzey Yüzey Yüzey 59.1 60.2 54.0 57.7 58.2 59.9 51.6 26 24.6 24 25 25 26 26 5.6 5.6 5.2 5.8 5.2 5.3 4.7 8.5 8.5 8.0 7.82 8.0 7.85 8.0 650 570 570 590 580 660 755 65 65 66 66 66 62 62 EKĐM 1 2 3 5 Yüzey Yüzey Yüzey Yüzey 71.4 72.6 70.8 10.9 19.9 20.2 20.0 10.9 6.5 6.1 6.2 12.9 7.8 8.0 7.9 8.4 750 780 740 800 140 140 140 140 KASIM 1 2 6 7 Yüzey Yüzey Yüzey Yüzey 77.5 78.6 68.8 68.4 16.9 16.0 16.4 16.0 6.8 6.8 6.8 6.8 7.12 7.50 7.12 7.21 880 890 585 565 200 185 200 210
Çizelge 1.2. Sarıyar Baraj Gölü’nün Kimyasal Analiz Sonuçları
A Y L A R Đs ta sy o n la r S er t. (A l. ) Ca ( m g /l ) M g ( m g /l ) Cl ( m g /l ) N O 2 ( M g /l ) N O 3 ( M g /l ) P O 4 (M g /l ) N H 4 (m g /l ) ŞUBAT 1 3 11.0 12.3 68 50 33 25 40 42 0.60 0.07 0.02 0.06 0.89 0.90 0.84 0.80 MART 1 2 11.6 12.0 70 66.2 34.2 36.2 42.5 47.6 0.80 0.08 0.03 0.05 0.92 0.95 0.62 0.23 NĐSAN 1 2 14 13.5 28.8 24.6 22.6 16.4 1.60 2.80 0.25 0.32 0.04 0.40 0.95 0.93 0.88 0.85 MAYIS 1 2 3 5 14.6 20.0 23.2 20.4 3.8 3.1 3.1 2.6 11.4 9.6 2.6 4.8 2.4 3.1 2.1 1.8 0.96 0.85 0.85 0.96 0.04 0.60 0.84 0.68 0.81 0.95 0.82 0.92 0.82 1,22 0.57 1.18 HAZĐRAN 1 2 3 4 13.6 13 14 19 4.1 3.9 2.6 3.8 4.6 4.6 4.6 3.4 31.4 47.6 2.8 3.1 0.90 0.80 0.42 0.85 0.46 0.38 0.43 0.52 1.0 1.0 0.96 0.91 0.14 1.20 - - TEMMUZ 1 2 3 4 6 7 20 18 15 17 19 17 4.2 3.7 2.9 3.5 17 4.2 1.8 2.1 2.6 4.1 3.8 3.1 1.0 1.0 1.4 1.0 2.5 3.2 0.42 0.40 0.55 0.40 0.85 0.36 0.32 0.20 0.90 0.21 0.54 0.14 0.08 0.75 0.45 0.06 0.68 0.33 0.62 0.83 1.06 0.95 1.67 1.25 AĞUSTOS 1 2 3 4 5 6 19 19.7 18 17.5 16.5 18 4.4 30.3 31.2 26.3 5.2 25.5 2.2 2.0 1.9 4.3 4.5 3.5 1.0 1.0 1.0 3.2 3.4 3.2 0.02 0.50 0.50 0.08 0.45 0.60 0.68 0.30 0.28 0.12 0.54 0.32 0.09 0.08 0.09 0.22 0.49 0.25 0.21 0.1 0.84 0.84 0.87 0.24
14 7 15 - - 3.8 0.20 0.35 0.26 0.62 EYLÜL 1 2 3 4 5 6 7 10.9 15.3 19.7 19.7 18.3 17 17.5 8.08 8.02 4.21 4.30 4.08 4.54 4.24 10.63 10.55 - 10.43 10.35 20.01 10.21 1.85 1.82 - 1.80 1.90 - 1.76 0.50 - - 0.60 0.30 - 0.50 0.34 - - 0.31 0.78 - 0.94 0.8 1.0 1.0 0.8 0.8 1.0 0.8 0.1 0.5 - 0.2 1,18 - 0.18 EKĐM 1 2 3 5 16.9 15.9 16.2 16.9 2.90 2.60 2.80 - 3.06 3.00 3.00 - 2.10 1.6 1.6 2.25 0.02 0.02 0.02 0.05 0.27 0.24 0.24 0.25 0.08 0.06 0.06 0.09 0.18 0.18 0.18 0.15 KASIM 1 2 6 7 22.1 18.1 17.8 18 0.56 0.56 8.55 4.52 2.75 2.76 4.85 5.41 2.30 2.30 2.5 - 0.02 0.02 - - 0.26 0.26 - - 0.02 0.02 0.16 0.25 0.10 0.10 - -
Tuzluluk: Sarıyar Barajı tuzluluk değerleri bakımından %0,10 ile %0,78 arasında çok farklılık göstermektedir (Çizelge 1.1). Göllerde ve barajlarda tuzluluk başlıca dört büyük katyon grubuyla (Ca, Mg, Na, K), dört büyük anyon (HCO3, CO3,
SO4, Cl) grubundan oluşmuştur. Tatlı sularda tuzluluk canlıların yayılımını
etkilememektedir.
Sıcaklık: Sarıyar Barajında yapılan ölçümlerde en yüksek sıcaklık değeri 31°C olarak Ağustos 2009 ve Temmuz 2009 tarihlerinde 3 istasyonun yüzey kısımlarında ölçülmüştür. En düşük sıcaklık ise 6.2°C ile Şubat ayında 1. Đstasyonda ölçülmüştür. Sarıyar Barajı'nda, derin göllerde olduğu gibi su sıcaklığı yüzeyden dip kısımlara doğru gittikçe değişiklik göstermektedir. Bu durum sucul canlıların uygun sıcaklık aralıklarını tercih etmelerini sağlamaktadır.
0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 1.İstasyon 2.İstasyon 3.İstasyon 4.İstasyon 5.İstasyon 6.İstasyon 7.İstasyon T u zl u lu k ( % 0 . d eğ er )
15
Şekil 2.2. Barajın Yüzey Sularında Tuzluluğun Đstasyonlara Göre Mevsimsel Değişimi 0 5 10 15 20 25 30 35 1.İstasyon 2.İstasyon 3.İstasyon 4.İstasyon 5.İstasyon 6.İstasyon 7.İstasyon
Şekil 2.3. Barajın Yüzey Sularında Sıcaklığın Đstasyonlara Göre Mevsimsel Değişimi
Oksijen: Sarıyar Baraj Gölü’nde çözünmüş oksijen değerleri en yüksek 12,9 mg/lt olarak 10.10.2009 tarihinde 5. Đstasyon da ölçülmüştür. En düşük değeri ise 4.7 mg/lt ile 15.09.2009 tarihinde 7. Đstasyonda ölçülmüştür. Göllerde su kadar önemli temel madde ve değişken bir parametre oksijendir. Çözünmüş oksijen yaşamları özellikle aerobik metabolizmaya bağlı canlılar (biyota) için büyük önem taşır. Suda çözünmesi ve suya yayılma özellikleriyle (oksijen hidrodinamiği) sulardaki canlıların yaşamları ve gelişimleri bakımından önemlidir. Oksijen kaynaklarıyla tüketilenler eşit ise suda biyotik denge vardır.Abiyotik sularda kaynak az, tüketim fazladır. Oksijenin suda çözünmesine etki yapan (artıran) üç etken vardır. Bunlar; su gövdesinin büyüklüğü, suyun sıcaklığı (sıcaklık düştükçe erime oranı artar), atmosfer basıncı (basınç arttıkça erime oranı artar) dır.
pH: pH bir çözeltide H iyon konsantrasyonunun logaritması olarak tanımlanır. Suyun asidik ve bazik özellikleri canlı yaşamını önemli ölçüde etkilemektedir. Göllerde pH oranı normalde 6-9 değerleri arasında değişiklik gösterir. Sarıyar Baraj Gölü’ndeki pH değerine bakıldığında 7,1 ile 10,0 arasında olduğu görülmektedir (Çizelge 1.1). S ıc ak lı k (° C )
16 0 2 4 6 8 10 12 14 1.İstasyon 2.İstasyon 3.İstasyon 4.İstasyon 5.İstasyon 6.İstasyon 7.İstasyon
Şekil 2.4. Barajın Yüzey Sularında Çözünmüş Oksijenin Đstasyonlara Göre Mevsimsel Değişimi 0 2 4 6 8 10 12 1.İstasyon 2.İstasyon 3.İstasyon 4.İstasyon 5.İstasyon 6.İstasyon 7.İstasyon
Şekil 2.5. Barajın Yüzey Sularında pH değerinin Đstasyonlara Göre Mevsimsel Değişimi
Elektriksel Đletkenlik: Tatlı sularda bulunan iyonların, özellikle Na ve Cl iyonlarının elektrik akımını iletme gücü ile total kondüktivite belirlenmektedir. Sarıyar Barajı’ndaki elektriksel iletkenlik değerleri en düşük 475 mmhos/cm ile Mayıs 2009 tarihinde 5. Đstasyonun yüzeyinde en yüksek değer ise 890 mmhos/cm ile Kasım 2009 tarihinde 2. Đstasyonun yüzeyinde ölçülmüştür.
D O 2 p H D eğ e ri
17 0 100 200 300 400 500 600 700 800 900 1000 1.İstasyon 2.İstasyon 3.istasyon 4.İstasyon 5.İstasyon 6.İstasyon 7.İstasyon
Şekil 2.6. Barajın Yüzey Sularında Elektriksel Đletkenliğin Đstasyonlara Göre Mevsimsel Değişimi
Işık Geçirgenliği (Bulanıklık): Sular, içerisinde bulunan 0rganik maddelerin (eriyik, yüzen, ve kolloidal) yoğunluğu ile ilişkili olarak ışığı geçirir. Güneş ışınlarının akuatik ekosistemlerin verimliliğini artırmasından dolayı özellikle fotosentez yapabilen canlıların (planktonik organizmalar) artışına paralel olarak bulanıklık artar. Sarıyar Barajı’nda Secchi Diski ile yapılan ölçümlerde ışık geçirgenliği en yüksek 2 m olarak Kasım 2009 tarihinde 1. ve 6. Đstasyonda ölçülmüştür. En düşük ışık geçirgenliği ise 0,62 m olarak Eylül 2009 tarihinde 6. ve 7. Đstasyonda ölçülmüştür (Şekil 1.1). 0 50 100 150 200 250 1.istasyon 2.İstasyon 3.İstasyon 4.İstasyon 5.İstasyon 6.İstasyon 7.İstasyon
Şekil 2.7. Barajın Yüzey Sularında Bulanıklığın Đstasyonlara Göre Mevsimsel Değişimi E le k tr ik se l il et k en li k m m h o s/ cm B u la n ık lı k ( ış ık g eç ir g en li ğ i-cm )
18 0 5 10 15 20 25 1.İstasyon 2.İstasyon 3.İstasyon 4.İstasyon 5.İstasyon 6.İstasyon 7.İstasyon
Şekil 2.8. Barajın Yüzey Sularında Sertliğin Đstasyonlara Göre Mevsimsel Değişimi
0 10 20 30 40 50 60 70 80 1.İstasyon 2.İstasyon 3.İstasyon 4.İstasyon 5.İstasyon 6.İstasyon 7.İstasyon
Şekil 2.9. Barajın Yüzey Sularında Kalsiyum Değerlerinin Đstasyonlara Göre Mevsimsel Değişimi S er tl ik ( ed g /m ³) K a ls iy u m (C a)
19 0 5 10 15 20 25 30 35 40 1.İstasyon 2.İstasyon 3.İstasyon 4.İstasyon 5.İstasyon 6.İstasyon 7.İstasyon
Şekil 2.10. Barajın Yüzey Sularında Magnezyum Değerlerinin Đstasyonlara Göre Mevsimsel Değişimi 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 1.İstasyon 2.İstasyon 3.İstasyon 4.İstasyon 5.İstasyon 6.İstasyon 7.İstasyon
Şekil 2.11. Barajın Yüzey Sularında Klor Değerlerinin Đstasyonlara Göre Mevsimsel Değişimi
Fosfor: Doğada canlılar aleminde, bitki ve özellikle hayvanların gövde yapısında bulunan önemli bir elementtir. Fosforun sadece anorganik fosfat olarak ortofosfat (PO4) iyonu önemlidir. Tatlısularda bulunan fosforun büyük bir kısmı
M a g n e zy u m ( M g ) K lo r D eğ e rl er i (C l)
20 (%90) organik fosfor olarak canlı hücrelerin yapısında ve ölü organik maddeler içerisindedir. Sucul bir ortamın biyolojik özelliği ve verimliliği; taşıdığı eriyik ya da yüzer haldeki fosfora ve fosforlu maddelere bağlıdır. Kirlenmiş doğal göllerde total fosfat yoğunluğu 0,001 mg/lt kadardır. Birçok kirlenmemiş yüzey sularında 0,010-0,050 mg/lt oranında değişir (23). Sarıyar Baraj Gölü’nde ortofosfat değerleri en düşük 0,02 mg/lt olarak Kasım 2009' da ve en yüksek 1,0 mg/lt olarak farklı tarih ve istasyon yüzeylerinde ölçülmüştür (Çizelge 1.2).
Azotlu Bileşikler: Tatlı sularda azot çeşitli biçimlerde bulunmaktadır. Bunlar çözünmüş moleküller, Azot, çözünmemiş humik bileşikleri, Amonyum, Nitrit ve Nitrat iyonları şeklindedir. Algler pH’ı alkali düzeydeki sularda Amonyum ve Nitratlardan yararlanırlar.
Amonyumun göl suyundaki dağılımı mevsimsel, bölgesel ve göl içerisindeki yere göre farklılıklar gösterir. Bu durum üzerinde, gölün verimlilik ve organik maddelerle kirlenme derecelerinin etkisi büyüktür (23).
Sarıyar Baraj Gölü’nde; Amonyum değerleri 0,10-1.42 mg/lt arasında, Nitrit değerleri 0,02-0,96 mg/lt arasında ve Nitrat değerleri de 0,02-0,94 mg/lt arasında değişim göstermektedir (Çizelge 1.2).
0
0,2
0,4
0,6
0,8
1
1,2
Şekil 2.12. Barajın Yüzey Sularında Nitrit Değerlerinin Đstasyonlara Göre Mevsimsel Değişimi
N
O
21 0 0,1 0,2 0,3 0,4 0,5 0,6 0,7 0,8 0,9 1 1.İstasyon 2.İstasyon 3.İstasyon 4.İstasyon 5.İstasyon 6.İstasyon 7.İstasyon
Şekil 2.13. Barajın Yüzey Sularında Nitrat Değerlerinin Đstasyonlara Göre Mevsimsel Değişimi 0 0,2 0,4 0,6 0,8 1 1,2 1.İstasyon 2.İstasyon 3.İstasyon 4.İstasyon 5.İstasyon 6.İstasyon 7.İstasyon
Şekil 2.14. Barajın Yüzey Sularında Ortofosfat Değerlerinin Đstasyonlara Göre Mevsimsel Değişimi
Kalsiyum ve Magnezyum: Her iki parametre de tatlı sularda klorofilli bitkiler için yaşamsal önem taşır. Tatlısularda Kalsiyumla metabolik ilişkisi olmayan hemen hemen hiçbir canlı yok gibidir. Magnezyum (Mg), klorofilin bileşiminde bulunur ve suda kalsiyuma göre daha kolay çözünür (23).
Doğal göllerde bulunan Magnezyum’un normal sınırlarını 5-10 mg/lt, Kalsiyum’un ise 1-50 mg/lt olduğu bilinmektedir. Sarıyar Barajı’nda; Kalsiyum’un
N O 3 P O 4
22 0,56-70 mg/lt değerleri arasında değiştiği, Magnezyum oranının ise 1,21-36,2 mg/lt arasında olduğu görülmektedir (Şekil 1.2).
Sertlik: Sertliğin ölçümünde Alman ve Fransız sertlik dereceleri kullanılmaktadır. Alman sertlik derecesi; 1,79 Fransız sertlik değerinin eşdeğeri olarak belirlenmiştir. Sertlik için kullanılan sertliği oluşturan unsurların (CaO, MgO, CaCO3) bir metreküp sudaki eşdeğer gram miktarıdır (edg/m³). Alman sertlik
değerlerine göre ölçümü yapılan Sarıyar Barajı’nda suyun sertlik değerinin 10,9-23,2 edg/ml arasında değiştiği görülmektedir (Çizelge 1.2).
5.2. Sarıyar Barajı Bentik Algleri Kompozisyonu
Sarıyar Baraj Gölü’nde yapılan incelemelerde Chlorophyta, Euglenophyta, Bacillariophyta ve Cyanobacteria divizyolarına ait türler tespit edilmiştir. Bütün teşhis işlemleri Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Laboratuvarlarında gerçekleştirilmiştir. Mevcut türlerin alfabetik listesi ve bulunma sıklıkları aşağıdaki çizelgede, fotoğrafları ise aynı sıra ile çalışmanın sonunda ek’ler bölümünde sunulmuştur. Bölüm : Cyanobacteria Sınıf : Cyanophyceae Takım : Synechococcales Aile : Merismopediaceae
Cins : Merismopedia Meyen 1839
Merismopedia elegans A. Braun ex Kützing 1849: 472(Şekil 2.15.a.) (Prescott 1975,Sayfa 452, levha 1, şekil 17)
Takım :Pseudanabaenales Aile :Pseudanabaenaceae
Cins : Arthrospira Sitzenberger ex Gomont, 1892: 246
Arthrospira major (Kützing) Crow (Şekil 2.15.b.)(Prescott 1975, Sayfa 180,
23 Takım :Oscillatoriales
Aile : Oscillatoriaceae
Cins : Oscillatoria Vaucher ex Gomont, 1892: 198
Oscillatoria princeps Vaucher ex Gomont (Şekil 2.16.c.)
Takım : Pseudanabaenales Aile : Pseudanabaenaceae Cins : Pseudanabaena
Pseudanabaena limnetica (Lemmermann) Komárek 1974:162 (Şekil 2.16.d.)
Bölüm : Chlorophyta Sınıf : Chlorophyceae Takım : Volvocales
Aile : Chlamydomonadaceae
Cins : Chylamydomonas Ehrenberg 1835.
Chlamydomonas globosa J. Snow 1902 (Şekil 2.16.e.) (Prescott 1975, Sayfa 71, levha 1, şekil 8-9).
Takım :Tetrasporales Aile : Palmellaceae
Cins : Sphaerocystis Chodat 1897.
Sphaerocystis schroeteri Chodat 1897 (Şekil 2.16.f.) (Parra ve Gonzales 1978,
Sayfa 889, şekil 170).
Aile : Scenedesmaceae
Cins : Acutodesmus
Acutodesmus acuminatus (Lagerheim) Tsarenko (Şekil 2.16.a.) (Korshikov 1987, Sayfa 356, şekil 366).
Takım : Zygnematales Aile : Zygnemataceae Cins : Spirogyra Link 1820.
24
Spirogyra gratiana Transeau(Şekil 2.16.b.) (Prescott 1975, Sayfa 315, levha
74, şekil 9).
Aile : Closteriaceae
Cins : Closterium Nitzch ex. Ralfs. 1848
Closterium dianae Ehr. Ex. Ralfs.(Şekil 2.16.c.)(Gönülol ve Obalı 1986, Sayfa
110, Şekil 8;5).
Aile : Desmidiaceae
Cins : Cosmarium Corda ex. Ralfs. 1848
Cosmarium granatum Brébisson ex Ralfs 1848
Bölüm : Euglenozoa Sınıf : Euglenophyceae Takım : Euglenales Aile : Euglenaceae
Cins : Euglena Ehrenberg 1838.
Euglena sp.
Bölüm : Bacillariophyta Sınıf : Coscinodiscophyceae Takım : Meloseirales
Aile : Melosiraceae
Cins : Melosira Agardh 1824.
Melosira varians C. Agardh 1827 (Şekil 2.16.d.) (Germain 1981, Sayfa 23,
levha 1, şekil 3-7).
Takım : Thalassiosirales Aile : Stephanodiscaceae Cins : Cyclotella Kütz 1833.
25
Cyclotella meneghiniana Kütz. (Şekil 2.16.e.) (Czarnecki&Blinn 1978, Sayfa
24, levha 4, şekil 4).
Cyclotella ocellata Pentocsek 1901 (Şekil 2.16.f.) (Germain 1981, Sayfa 34,
levha 7, şekil 1-9),
Cyclotella comta (Ehrenberg) Kützing 1849 (Şekil 2.17.a.)
Sınıf : Pennatibacillariophyceae Takım : Pennales
Aile : Diatomoidea
Cins : Asterionella Hassal 1855.
Asterionella formosa Hassal (Şekil 2.17.b.) (Germain 1981, Sayfa 60, levha 18, şekil 3-5).
Sınıf :Fragilariophyceae Takım :Fragilariales Aile :Fragilariaceae
Cins : Fragilaria Lyngbye 1819.
Fragilaria sp. (Şekil 2.17.c.)
Fragilaria capucina var. vaucheriae (Kützing) Lange-Bertalot 1980: 747-748
Grunow (Şekil 2.17.d.)
Cins : Ctenophora
Ctenophora pulchella (Ralfs ex Kützing) D.M. Williams & Round 1986: 330
(Şekil 2.17.e.)
Cins : Diatoma De Candolle 1805.
Diatoma vulgare Bory de Saint-Vincent (Şekil 2.17.f.) (Hust. 1930, Sayfa 127, şekil 103).
Diatoma tenuis C. Agardh 1812 (Şekil 2.18.a.)(Hust.1930, Sayfa 99, şekil 626).
26 Cins : Ulnaria F.T. Kutzing, 1844.
Ulnaria acus (Kützing) M. Aboal 2003:105 (Şekil 2.18.b.) ( Germain 1981, Sayfa 78, levha 27, şekil 1-12).
Ulnaria ulna (Nitzsch) P. Compère in in Jahn et al. 2001: 100 (Şekil 2.18.c.) (Hust 1930, Sayfa 151, şekil 158,159).
Sınıf : Bacillariophyceae Takım : Achnanthales Aile : Cocconeidaceae
Cins : Cocconeis C.G. Ehrenberg, 1837: 173
Cocconeis pediculus Kützing (Şekil 2.18.d.) (Foged 1982, Sayfa 32, levha 9, şekil 1-2).
Cocconeis placentula Ehr.1838 (Şekil 2.18.e.) (Germain 1981, Sayfa 102,
levha 38, şekil 1-8).
Aile :Achnanthaceae Kützing, 1844.
Cins : Achnanthes Bory de Saint-Vincent, 1822: 79
Achnanthes sp. Bory (Şekil 2.18.f.)
Cins : Rhoicosphaenia Grunov 1860.
Rhoicosphaenia curvata (Kütz.) Grun. (Şekil 2.19.a.) (Foged 1981, Sayfa 157,
levha 14,şekil 1).
Cins : Mastoglia Thwaites 1824.
Mastoglia smithii var. amphicephala Thwaites.(Şekil 2.19.b.)
Takım : Naviculales
Aile : Pleurosigmataceae Cins : Gyrosigma Hassel 1845.
Gyrosigma attenuatum (W. Sm.) Cl. (Şekil 2.19.c.) (Foged 1982, sayfa 55,
27 Aile :Naviculaceae
Cins : Navicula Bory.1824.
Navicula cryptocephala Kütz. 1844 (Şekil 2.19.d.) (Hustedt 1930, Sayfa 295, şekil 496).
Navicula tripunctata (O.F. Müller) Bory 1822-1831: 128(Şekil 2.19.e.)
Navicula veneta Kützing 1844: 95; pl. 30, fig. 76 (Şekil 2.19.f.) Navicula radiosa Kützing 1844: 91; pl.4, fig.23 (Şekil 2.19.g.)
Aile :Stauroneidaceae Cins :Craticula
Craticula halophila (Grunow in Van Heurck) D.G. Mann in Round, Crawford
& Mann 1990: 666 (Şekil 2.19.h.)
Cins : Caloneis Cleve. 1891
Caloneis ventricosa (Ehrenberg) F. Meister 1912 (Şekil 2.19.ı.)
Takım :Thalassiophysales Aile :Catenulaceae
Cins : Amphora Ehrenberg 1840.
Amphora ovalis (Kütz.) Kütz. 1844 (Şekil 2.19.j.)
Amphora pediculus (Kützing) Grunow ex A. Schmidt 1875 (Şekil 2.19.k.) Amphora veneta Kützing 1844.(Şekil 2.19.l.)
Takım :Cymbella Aile :Cymbellaceae
Cins : Cymbella Agardh 1830.
Cymbella affinis Kützing 1844 (Şekil 2.20.a.)
Cymbella cymbiformis C. Agardh 1830 (Şekil 2.20.b.)
Cymbella cistula (Hemprich & Ehrenberg) O. Kirchner 1878(Şekil 2.20.c.)
Cymbella linearis Østrup 1918. (Şekil 2.20.d.) Cymbella parva (W. Smith) Cleve (Şekil 2.20.e.)
28
Cymbella tumidula Grunow. (Şekil 2.20.f.)
Cymbella lanceolata (Ehrenberg) Kirchner 1878 (Şekil 2.20.g.)
Aile : Gomphonemataceae
Cins : Gomphonema Ehrenberg.1824.
Gomphonema angustatum (Kützing) Rabenhorst 1864. (Şekil 2.20.h.) Gomphonema truncatum Ehrenberg 1832 (Şekil 2.20.ı.)
Gomphonema intricatum Kützing 1844. (Şekil 2.20.j.) Gomphonema gracile Ehrenberg 1838. (Şekil 2.20.k.) Gomphonema augur Ehrenberg 1840. (Şekil 2.20.l.)
Gomphonema angustatum var. producta Grun. (Şekil 2.20.m.)
Takım : Rhopalodiales Familya :Rhopalodiaceae
Cins : Epithemia Brebissonii 1838.
Epithemia sorex Kütz. 1844. (Şekil 2.21.a.)
Cins : Rhopalodia O. Müller 1847.
Rhopalodia gibba (Ehrenberg) G.F.O. Müller 1895 (Şekil 2.21.b.)
Takım :Bacillariales Familya : Bacillariaceae
Cins : Hantzschia Grunow 1877.
Hantzschia amphioxys (Ehrenberg) Grunow in Cleve & Grunow 1880.
Cins : Nitzschia Hassel 1845.
Nitzschia acicularis (Kützing) W. Smith 1853. (Şekil 2.21.c.) Nitzschia dissipata (Kützing) Grunow 1862. (Şekil 2.21.d.) Nitzschia pusilla Grunow 1862. (Şekil 2.21.e.)
Nitzschia sigmoidea (Nitzsch) W. Smith 1853. (Şekil 2.21.f.) Nitzschia tryblionella Hantzsch 1860. (Şekil 2.21.g.)
29 Cins :Tryblionella
Tryblionella hungarica (Grunow) Frenguelli 1942 (Şekil 2.21.h.)
Takım :Surirellales Familya : Surirellaceae
Cins : Cymatopleura W. Smith 1851.
Cymatopleura elliptica (Breb.) W. Smith 1851 (Şekil 2.21.ı.) Cymatopleura solea (Breb.) W. Smith 1851 (Şekil 2.21.j.)
Cins : Surirella Turpin 1828.
Surirella minuta Brébisson in Kützing 1849 (Şekil 2.21.k.) Surirella ovalis Brébisson (Şekil 2.21.l.)
30 Çizelge 1.3. Sarıyar Barajı’ndaki Bentik Alg Türlerinin Bolluk dereceleri
(+) Az, (++) Bol, (+++) Çok Bol
ALG A Y L A R ŞUBA T MART NĐSA N MAYIS HAZĐRA N TEMMU Z AĞUST OS EYLÜL EKĐ M KASI M CYANOBACTERĐ A Merismopedia elegans + + + _ + ++ ++ + + + Arthrospira major ++ ++ + + + ++ ++ + + + Oscillatoria princeps ++ ++ + + ++ ++ ++ ++ ++ ++ Pseudanabaena limnetica ++ ++ + + + ++ ++ + + + CHLOROPHYTA Chlamydomonas globosa ++ ++ _ _ ++ ++ ++ + + _ Sphaerocystis schroeteterii _ _ _ _ + ++ _ + + + Acutodesmus acuminatus +++ ++ ++ + ++ ++ ++ ++ ++ + Spirogyra gratiana +++ ++ + _ _ ++ ++ ++ + _ _ Closterium dianaea _ _ + _ + ++ ++ + _ _ EUGLENOPHYTA Euglena sp. - - + + - + + - - + BACILLARIOPHY TA Melosira varians ++ ++ ++ + ++ ++ + + + _ Cyclotella meneghiniana ++ ++ ++ ++ ++ ++ +++ _ + + Cyclotella ocellata ++ ++ ++ ++ ++ ++ +++ + + + Cyclotella comta ++ ++ + ++ ++ ++ +++ ++ ++ + Asterionella formosa ++ ++ + ++ + ++ +++ + _ _ Fragilaria sp. ++ ++ + ++ + ++ +++ + + + Fragilaria capucina var. vaucheriae _ _ ++ + + ++ ++ ++ + + Ctenophora pulchella +++ ++ + ++ + ++ ++ +++ ++ ++ + Diatoma vulgare +++ ++ + ++ + + ++ +++ ++ + ++ + Diatoma tenuis +++ ++ + ++ + + ++ +++ ++ + + Ulnaria acus +++ ++ + +++ ++ +++ +++ +++ ++ + ++ ++
31 Ulnaria ulna +++ ++ + +++ ++ ++ ++ +++ ++ + ++ ++ Cocconeis pediculus ++ ++ + + ++ ++ ++ + + + Cocconeis placentula ++ ++ + + ++ ++ ++ + ++ ++ Achnanthes sp. +++ ++ + + + + ++ ++ ++ + ++ Rhoicosphaenia curvata + + + + + ++ ++ ++ + ++ Mastoglia smithii var. amphicephala _ _ _ _ + ++ + _ + + Gyrosigma attenuatum _ _ + _ _ ++ ++ + + + Navicula cryptocephala +++ ++ + +++ ++ + ++ +++ ++ ++ + + Navicula tripunctata +++ ++ + +++ ++ + ++ +++ ++ ++ + + Navicula veneta +++ ++ + +++ ++ + ++ +++ ++ ++ ++ + Navicula radiosa +++ ++ + +++ ++ + ++ +++ ++ ++ ++ ++ Craticula halophila +++ ++ + +++ ++ + ++ +++ ++ ++ + ++ + Caloneis ventricosa _ _ _ _ _ _ + + _ + Amphora ovalis ++ ++ + + + ++ ++ ++ + + Amphora pediculus ++ ++ + + ++ ++ + ++ + + Amphora veneta ++ ++ + + + ++ + ++ + + Cymbella affinis +++ ++ + ++ + ++ ++ + + + + Cymbella cymbiformis +++ ++ + ++ + + ++ ++ + + ++ Cymbella cistula +++ ++ + ++ + + ++ ++ + ++ + Cymbella linearis +++ ++ + ++ + + ++ ++ ++ ++ + Cymbella parva +++ ++ + ++ + + ++ ++ + ++ + Cymbella tumidula +++ ++ + ++ + + ++ ++ ++ ++ + Cymbella lanceolata +++ ++ + ++ + + ++ ++ ++ ++ + Gomphonema angustatum +++ ++ + ++ ++ + +++ ++ ++ ++ + Gomphonema truncatum +++ ++ + ++ ++ ++ +++ ++ ++ ++ + Gomphonema +++ ++ ++ ++ ++ +++ ++ ++ ++ +++
32 intricatum + Gomphonema gracile +++ ++ + ++ ++ + +++ ++ ++ + ++ Gomphonema augur +++ ++ + ++ ++ + +++ ++ ++ + + Gomphonema angustatum var. Producta +++ ++ + ++ ++ + ++ ++ ++ + ++ Epithemia sorex _ _ + _ _ ++ ++ _ + + Rhopalodia gibba ++ ++ _ + _ + + + _ + Hantzschia amphioxys +++ ++ + + _ ++ ++ ++ + _ + Nitzschia acicularis +++ ++ + +++ ++ ++ ++ ++ ++ + ++ Nitzschia dissipata +++ ++ + +++ ++ ++ ++ ++ ++ + ++ Nitzschia pusilla +++ ++ + +++ ++ ++ ++ ++ ++ + + Nitzschia sigmoidea +++ ++ + +++ ++ ++ ++ ++ + + + Nitzschia tryblionella +++ ++ + +++ ++ ++ ++ ++ + + ++ Tryblionella hungarica +++ ++ + +++ ++ ++ ++ +++ + ++ ++ Cymatopleura elliptica + + _ _ _ ++ ++ ++ + ++ Cymatopleura solea + + _ _ _ ++ ++ ++ + + Surirella minuta + + ++ + + ++ ++ ++ ++ + Surirella ovalis + + ++ + + ++ ++ ++ _ ++
33 6. TARTIŞMA
Sarıyar Baraj Gölü’nün bentik alg bioması, mevsimsel dağılımı, fiziksel ve kimyasal faktörlerin etkisi altındadır. Özellikle o bölgenin ekolojik standartları ve baraj gölünün girdisini oluşturan akarsuların değişkenliği “ki Gilbert’e (1989) göre akarsular karışık habitat koridorlarıdır” bentik alglerin mevsimsel değişmesini büyük ölçüde etkileyerek, populasyon yoğunluğunun düşmesine veya artmasına ve dolaylı olarak besin zincirinin diğer basamaklarına etki eder. Sarıyar Baraj Gölü’nde sıcaklığın artışına paralel olarak alg biomasında artış görülmektedir.Epipelik algler su altı üretiminin önemli bir kısmını karşılamaktadır. Round ve Hickman’a göre bentik algler katı ve sıvı yüzeyler arasındaki kapalı alanda yaşayan organizmalar olarak tanımlamaktadır. Epipelik alg üretimi bioması ve popülasyon dinamiği üzerindeki araştırmalar çoğu kez onların toplam bentik üretimini aştığı ve bu yüzden akuatik ekosistemlerin toplam primer üretimleri belirlenirken ihmal edilmeyeceklerini göstermiştir. Yılın büyük bir kısmında biomasta düşüklük olmasına rağmen epipelik algler, algal komuniteler arasında ikinci derecede etkilidir ve bütün bir ekosistem için büyük bir öneme sahiptir.
Tortum Gölü (Altuner 1984b), Bayındır Baraj Gölü (Ünal 1984), Çubuk-I Baraj Gölü (Gönülol 1985a), Beytepe ve Alap Göletleri (Ünal 1985), Akşehir Gölü (Elmacı 1996) Beyşehir Gölü (Akköz 1998), Keban Barajı (Çetin1998), Suğla Gölü (Akköz veYılmaz 2009), Uzun Gölü (Şahin 1998) ve Topçu Göleti (Akköz, Güler 2004)’nde de özellikle Bacillariophyta mensupları tür ve miktar yönünden oldukça zengin bulunmaktadır. Sarıyar Baraj Gölü'nde de bu göllerdekine benzer bir flora gözlenmiştir. Bu göllerin en önemli özelliği alkali özellikte olması ve buna bağlı olarak asidofil türler nadiren ve düşük sayılarda bulunmuştur.
Mevcut algler Bacillariophyta, Chlorophyta, Euglenophyta, Cyanobacteria'ya ait 64 tür den oluşmaktadır. Gerçek epifitik ve epilitik diyatome türlerinden
Cymbella, Gomphonema ve Nitzschia türleri bentik ortamda tekerrür oranı yüksek
önemli bir organizma olurken, Rhoicosphenia curvata hücre sayısı ve tekerrür oranı bakımından düşük olarak bulunmuştur.
34 Sarıyar Baraj Gölü'nde sentrik diyatomelerden Cyclotella ocellata devamlı mevcut tür olmuştur. Devamlı mevcut olan C. ocellata türü aynı zamanda Bayındır Baraj Gölü (Gönülol 1987), Beytepe ve Alap Göletleri (Ünal 1984), Çubuk-I Baraj Gölü (Gönülol 1985a), Mogan Gölü (Obalı 1989), Seyfe Gölü (Elmacı ve Obalı 1992), Beyşehir Gölü (Akköz 1998), Hafik Gölü (Kılınç 1998) Keban Baraj Gölü (Şen 1998), Beşgöz Gölü (Akköz 2000), Suğla Gölü (Akköz veYılmaz 2009),Palandöken Göleti (Gürbüz 2000), Topçu Göleti (Akköz 2004)’nde de bulunurken, oligotrofik bir göl olan Tortum Gölü (Altuner 1984b)’ nde rastlanmamıştır.
Sarıyar Baraj Gölü'nde devamlı mevcut olan C. comta türüne ise Beyşehir Gölü (Akköz 1998), Keban Baraj Gölü (Şen 1998), Beşgöz Gölü (Akköz 2000), Suğla Gölü (Akköz veYılmaz 2009), Topçu Göleti (Akköz 2004) ile Sille Baraj Gölü( Akköz 2006)’nde de rastlanılmıştır.
Sıklıkla görülen Melosira türlerinden M. varians’a Çubuk-I Baraj Gölü (Gönülol 1985a), Altınapa Baraj Gölü (Yıldız 1986b), Trabzon Yöresi Tatlı Su Florası (Şahin 1991), Beyşehir Gölü (Akköz 1998), Beşgöz Gölü (Akköz 1992) ile Palandöken Göleti (Gürbüz 2000)’nde de rastlanılmıştır.
Sarıyar Baraj Gölü'nde Pennales takımı üyeleri tekerrür oranları yüksek olan çok sayıda türle temsil edilmiştir. Round (1959), Fragillaria, Cocceneis, Mastoglia,
Gyrosigma, Caloneis, Navicula, Amphora, Cymbella, Nitzschia ve Cymatopleura
cinslerinin kalkerli sularda çok yaygın olduğunu, Pinnularia ve Neidium cinslerinin ise asitli sularda çok sık bulunduğunu bildirmiştir.
Sarıyar Baraj Gölü'nde sedimenlar üzerinde genellikle kalkerli suları tercih eden zengin bir diyatome topluluğu bulunmuştur. Bu toplulukta Navicula, Nitzschia,
Cymbella, Diatoma, Gomphonema, Epithemia, Ulnaria türleri devamlı mevcut, Cocconeis, Rhocosphenia curvata, Surirella türleri ekseriya mevcut; Fragilaria ve Gyrosigma türleri nadiren mevcut olmuşlardır.
Yurdumuzda epipelik alg florası incelenen Tortum Gölü (Altuner 1984b), Bayındır Gölü (Gönülol 1987), Beytepe ve Alap Göletleri (Ünal 1985), Çubuk-I Baraj Gölü (Gönülol 1985a) ve Altınapa Baraj Gölü (Yıldız 1986b)’nde alkali sulara
35 özel bentik diyatome topluluğu bulunmaktadır. Asidofil türler ise nadiren ve düşük sayılarda bulunmuştur. Bu göllerden Tortum Gölü (Altuner 1984b)’nde Caloneis,
Cymbella, Fragilaria, Navicula, Synedra türleri Çubuk-I Baraj Gölü (Gönülol
1985a)’nde Amphora, Nitzschia, Navicula, Caloneis ve Cyclotella türleri; Beytepe ve Alap Göletlerinde (Ünal 1985), Altınapa Baraj Gölü (Yıldız 1986b)’nde ve Bayındır Baraj Gölü (Gönülol 1987), Topçu Göleti (Akköz 2004)’ nde Nitzschia ve Navicula türleri; Hazar Gölü (Şen 1988) Cymbella helvetica ve C. ventricosa; Mogan Gölü (Obalı ve ark. 1989), Seyfe Gölü (Elmacı ve Obalı 1992)’nde ve Đkizce Göleti (Pürsünlerli 1994)’nde Nitzschia, Navicula ve Amphora türleri; Cymbella, Synedra,
Gomphonema ve Diatoma türleri ise Bafra Balık Gölleri (Gönülol 1993)’nde,
Akşehir Gölü (Elmacı 1996)’nde ve Beyşehir Gölü (Akköz 1998)’nde devamlı mevcut olmuşlardır. Sera Gölü (Şahin 1997) Cocconeis, Cymbella, Cymatopleura,
Navicula, Synedra türleri; Uzungöl ( Şahin 1998) Amphora, Caloneis, Cymbella, Navicula türleri ile ve Sille Baraj Gölü (Akköz 2006) sedimanları üzerinde tesbit
edilen diyatome topluluğuna, Sarıyar Baraj Gölü’nde bulunan kıyı bölgesi diyatomeleri uygunluk göstermektedir.
Sarıyar Baraj Gölü'nün epipelik alg kompozisyonunda dominant olarak bulunan Navicula, Nitzschia ve Amphora cinsleri ile ekseriya mevcut olan Surirella ve Fragillaria cinslerine ait gerçek epipelik türlerin yanısıra, epilitik ve epifitik olarak yaşayan Synedra ve Cocconeis cinslerine ait türlere de rastlanılmıştır. Bu durum gölün alanına ve su hareketlerinin fazlalığından dolayı habitatların birbirine karışmasıyla açıklanabilir.
Gerçek epifitik ve epilitik diyatome türlerinden Cymbella türleri bentik florada tekerrür oranı yüksek, önemli bir organizma olurken, Gyrosigma acuminatum hücre sayısı ve tekerrür oranı bakımından düşük olarak bulunmuştur.
Sarıyar Baraj Gölü bentik algleri içinde bazen mevcut olan Fragillaria üyelerinden F. intermedia Uzun Göl (Şahin 1998), Beyşehir Gölü (Akköz, 1998) ve Suğla Gölü (Akköz veYılmaz 2009)’nde de tespit edilmiştir.
Ekseriya mevcut olan Cocconeis placentula türü ise Bayındır Baraj Gölü (Gönülol 1987), Çubuk-I Baraj Gölü (Gönülol 1985a), Altınapa Baraj Gölü (Yıldız
36 1986b), Beşgöz Gölü (Akköz 2000), Seyfe Gölü (Elmacı ve Obalı 1992) ve Beyşehir Gölü (Akköz 1998) Keban Baraj Gölü ( Çetin ve Şen 1998), Sille Baraj Göleti (Akköz 2000)’nde de tespit edilmiştir.
Epilitik algleri incelenen Çubuk-I Baraj Gölü (Gönülol 1985a) ve Altınapa Baraj Gölleri (Yıldız 1986 a, b) ile Beytepe ve Alap Göletleri (Ünal 1985)’nde gerçekten bağımlı bir alg topluluğuna rastlanmamış, taşlar üzerinde epipelik diyatomeler hakim olmuştur (Gönülol 1987).
Sarıyar Baraj Gölü bentik algleri içinde tesbit edilen Navicula radiosa türüne Beyşehir Gölü (Akköz 1998), Hafik Gölü (Kılınç 1998), Keban Baraj Gölü (Çetin ve
Şen 1998), Aygır ve Balıklı Göl (Şahin 2000), Dağbaşı Gölü (Şahin 2001), Sultan Sazlığı (Akbulut 2003), Suğla Gölü (Akköz veYılmaz 2009), Abant Gölü ( Atıcı ve Obalı 2005)’nde rastlanmıştır.
Diyatomeler içinde devamlı ve sıklıkla görülen Nitzschia üyelerine Bayındır Baraj Gölü (Gönülol 1987), Beyşehir Gölü (Akköz 1998), Keban Baraj Göleti (Şen 1998), Beşgöz Gölü (Akköz 2000), Sille Baraj Göleti (Akköz 2006), Palandöken Göleti (Gürbüz 2000)’nde de rastlanmıştır. Uzun Göl ( Şahin 1998)’nde ise hiç rastlanılmamıştır. Keban Baraj Gölü (Çetin ve Şen 1998 )’nde Nitzschia tür sayısı bakımından oldukça zengindir. Dağbaşı Gölü (Şahin 2001) yapılan çalışmada
Nitzschia’yı tek türle temsil edilmiştir. Hafik Göl (Kılınç 1998) ve Aygır ve Balıklı
Göller ( Şahin 2000)’nde Nitzschia türlerine hiç rastlanılmamıştır.
Cymatopleura solea, Cymbella cistula, Diatoma elongatum, Rhoicosphenia curvata türleri Akşehir Gölü (Elmacı 1996)’nde; Çubuk-I Baraj Gölü (Gönülol
1985a) ve Altınapa Baraj Gölü (Yıldız 1986b)’nde; Achnanthes minutissima,
Cymatopleura elliptica, C. solea, Cymbella amphicephala, C. cistula, C. helvetica, C. microcephala, C. ventricosa, Diatoma elongatum, D. vulgare, Rhoicosphenia curvata türleri, Achnanthes minutissima, Cymatopleura elliptica, C. solea, Cymbella amphicephala, C. cistula, C. helvetica, C. microcephala, C. ventricosa, Diatoma elongatum, D. vulgare, Gomphonema acuminatum, G. angustatum var. producta , Rhoicosphenia curvata türleri ise Beşgöz Gölü (Akköz 2000)’nde de tespit
