G‹R‹fi
Son 20 y›lda, baflta nozokomiyal fungemiler olmak üzere, Candida türlerine ba¤l› ciddi infeksiyonlarda önemli bir art›fl gözlenmifltir (1). Candida albicans bafll›ca etken olarak izole edilmekle birlikte, funge-milerin %30’undan fazlas›n›n baflta C. parapsilosis olmak üzere, albicans d›fl› türlere ba¤l› oldu¤u bildi-rilmifltir (1-3).
Candida parapsilosis’in neden oldu¤u fungemi s›k-l›¤› 1987-1990 aras›nda %8’den %30’a yükselmifltir. Bu art›fl 1991-1994 aras›nda da sürmüfl ve tüm kan-didemi olgular›n›n 1/3’inin C. parapsilosis’e ba¤l› oldu¤u saptanm›flt›r (2).
Ülkeler baz›ndaki baz› çal›flmalara göre, 1981-1993’de Taiwan’da C. parapsilosis fungemilerinin 4-6 kat artt›¤›; Brezilya’daki bir çocuk hastanesinde
Hastanede Yatan Fungemili Hastalardan ‹zole Edilen
Candida parapsilosis Kökenlerinin Virülans Faktörleri
Meltem DA⁄DEV‹REN(*), Nilgün ÇER‹KÇ‹O⁄LU(*), Melda KARAVUfi(**) (*) Marmara Üniversitesi, T›p Fakültesi, Mikrobiyoloji Anabilim Dal›, ‹stanbul
(**) Marmara Üniversitesi, T›p Fakültesi, Halk Sa¤l›¤› Anabilim Dal›, ‹stanbul
ÖZET
Bu çal›flmada 19 'u hastanede yatan fungemili hastalar›n kan kültürlerinden (çal›flma grubu 1), 14 'ü kan d›fl› klinik materyalden (ça-l›flma grubu 2) izole edilen toplam 33 Candida parapsilosis kökeninde aderens ve asit proteinaz, fosfolipaz üretimi olmak üzere 3 vi-rülans faktörünün varl›¤› ve mevcut vivi-rülans faktörlerinden hangisinin ya da hangilerinin fungemi gelifliminde rol oynad›¤› araflt›-r›lm›flt›r. Ondokuz kan izolat›n›n adezyon de¤erleri ortalamas› 52.63, 14 kan d›fl› klinik materyalden izole edilen kökenlerin adezyon de¤erleri ortalamas› 57.96 olarak bulunmufltur. Aderens yetene¤i aç›s›ndan, iki grup aras›nda anlaml› bir fark yoktur (p>0.05). Kan d›fl› materyalden izole edilen çal›flma grubu 2 'deki 9 köken (%64.29) ve çal›flma grubu 1 'deki 5 kan izolat› (%26.31) asit proteinaz pozitif olarak bulunmufltur; iki grup aras›ndaki bu fark istatistiksel aç›dan anlaml›d›r (p<0.05). Ondokuz kan izolat›n›n 5 (%26.31)'inde fosfolipaz aktivitesi saptanm›flt›r. Kan d›fl› klinik materyalden izole edilen 14 kökenin hiçbirinde fosfolipaz aktivitesi gözlenmemifltir, iki grup aras›ndaki bu fark istatistiksel aç›dan anlaml›d›r (p<0.05). Çal›flmam›zda ayr›ca, kökenlerin adezyon-fos-folipaz, adezyon-asit proteinaz özellikleri aras›nda ba¤lant› oldu¤u saptanm›flt›r. Çal›flmam›zda, Candida parapsilosis'e ba¤l› hema-tojen infeksiyonlarda fosfolipaz üretiminin önemli bir virülans faktörü olabilece¤i düflünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Candida parapsilosis, aderens, asit proteinaz, fosfolipaz SUMMARY
Virulence Factors of Candida parapsilosis Strains Isolated from Hospitalized Fungemic Patients
In this study, we investigated the presence of the virulence factors including adherence, acid proteinase and phospholipase produc-tion capabilities of 33 Candida parapsilosis strains of which 19 were isolated from blood cultures of hospitalized fungemic patients (study group 1) and 14 were isolated from non-blood clinical materials (study group 2). We also investigated the importance of pre-sent factor or factors in the development of fungemia. The mean of adherence values of 19 blood isolates and 14 non-blood isolates were found to be 52.63 and 57.96, respectively. For adherence capability, there was no significant difference between the two groups (p>0.05). Nine non-blood strains (64.29%) of study group 2 and five blood strains (26.31%) of study group 1 were found to be posi-tive for acid proteinase production; this difference was statistically significant (p<0.05). Phospholipase production was found in fi-ve strains (26.31%) of 19 blood isolates. None of 14 non-blood strains exhibited phospholipase activity; this difference between the two groups was statistically significant (p<0.05). In this study, correlation between adherence-phospholipase, adherence-acid prote-inase properties of strains was detected as well.
In the present study, it has been suggested that phospholipase production can be an important virulence factor in bloodstream infec-tions caused by Candida parapsilosis.
kandidemi olgular›n›n %37.5’inin C. albicans; %24.3’ünün C. parapsilosis’e ba¤l› olarak geliflti¤i ve di¤er türlerin bunlar› izledi¤i bildirilmifltir (4,5). Araflt›rmac›lar, C. parapsilosis fungemilerinin art›fl›-n›, bu organizman›n kateter ve benzeri plastik yüzey-lere yüksek afiniteyle adere olma (tutunma) yetene-¤iyle aç›klamaktad›rlar (1). Ek olarak, bu organiz-man›n baz› hidrolitik enzimleri üretme yetene¤inin de patojenitesiyle iliflkili olabilece¤ine dair çal›flma-lar vard›r (6,7).
Bu çal›flmada, fungemili olgulardan izole edilen C. parapsilosis kökenlerinde asit proteinaz, fosfolipaz ve aderens özelliklerinin bir arada araflt›r›lmas› ve fungemi gelifliminde hangi faktör ya da faktörlerin rol alabilece¤inin belirlenmesi amaçlanm›flt›r. GEREÇ ve YÖNTEM
Kökenler: Marmara Üniversitesi Hastanesi’nde ya-tan ve fungemi geliflen olgular›n kan kültürlerinden izole edilen 14 maya, Tween-80’li m›s›r unlu agarda-ki görünüm ve ID-32-C (bio Merieux-France) siste-mindeki asimilasyon reaksiyonlar›na göre C. parap-silosis olarak tan›mlanm›flt›r; ek olarak befl adet kan izolat› Hacettepe Üniversitesi Çocuk Hastanesi Mik-robiyoloji Laboratuvar›’ndan sa¤lanm›flt›r. (çal›flma grubu 1: Ç.G.1).
Kan d›fl› klinik materyalden izole edilen 14 adet (al-t›s› idrardan, sekizi di¤er materyallerden) C. parap-silosis kökeni, k›yaslama amac›yla kullan›lm›flt›r (çal›flma grubu 2: Ç.G.2).
Adezyon Deneyi: PBS (pH: 7.2) ile suland›r›larak ve Thoma lam›nda say›larak ayarlanan 1x107 ma-ya/ml ve 1x105yanak epiteli/ml içeren süspansiyon-lardan 0.1’er ml al›narak elde edilen kar›fl›m 1 saat, 37°C’de, dakikada 40 devir yapan çalkalay›c›da in-kübe edilmifltir. Takiben, kar›fl›m 12 mm çap›nda porlar› olan fleffaf polikarbonat filtreden (Millipore) süzülmüfl; filtre serbest mayalar›n uzaklaflt›r›lmas› amac›yla y›kanm›fl ve oda s›cakl›¤›nda kurutulmufl-tur. Gram yöntemiyle boyanan filtre, lamelle kapat›-l›p, 40x objektif ile incelenmifltir. Her filtrede 100 epitel hücresi ve bunlara tutunan mayalar say›lm›flt›r; deney iki kez tekrarlanm›fl ve ortalama de¤er belir-lenmifltir (8-11) (Resim 1).
Deneyin güvenirli¤i, 500 mM galaktozlu ortamda
üretildi¤inde 100 epitele 700-1600 maya hücresinin tutundu¤u standard C. albicans GL 2346 kökeni kul-lan›larak de¤erlendirilmifltir.
Resim 1. Epitel hücresine yap›flm›fl maya hücreleri (Gram, x1000)
Asit Proteinaz Deneyi: YEPD (maya özütü, pepton, dekstroz) buyyonda 30°C’de 4 saat inkübasyonu taki-ben, 0.5 McFarland bulan›kl›k ayar› yap›lan maya süspansiyonundan 10 ml al›narak, s›¤›r serum albumi-ni içeren agar (pH: 5.0) yüzeyine konulmufl olan ste-ril ka¤›t diske damlat›lm›flt›r. Her bir köken için bu ifl-lemin yap›ld›¤› besiyerleri 30°C’de alt› gün inkübe edilmifltir. Hafif opak olan besiyerinde, üremeyle bir-likte disk çevresinde artan opakl›¤›n gözlenmesi ve sonradan, ayn› disk çevresinde oluflan fleffaf zonun milimetrik ölçümünün yap›lmas› ile sonuçlar de¤er-lendirilmifltir. Lizis zonlar›n›n oluflmamas› (-); diskin 1-2 mm a盤›na kadar lizis zonu ›l›ml› (1+); diskin 3-5 mm a盤›na kadar genifllemifl lizis zonu ise kuvvet-li (2+) asit proteinaz aktivitesi olarak bekuvvet-lirlenmifltir (12) (Resim 2).Deneyde C. albicans CBS 2730 kon-trol amaçl› standard köken olarak kullan›lm›flt›r. Resim 2. S›¤›r serum albuminli agarda (++) asit proteinaz ak-tivitesi
Fosfolipaz Deneyi: Serum fizyolojik ile, 0.5 McFarland bulan›kl›k ayar› yap›lan maya süspan-siyonundan al›nan 10 mlitre örnek, yumurta sar›s› içeren agar (pH: 4.3) yüzeyine de¤dirilerek ekil-mifl ve besiyerleri 37°C’de 4 gün inkübe edilekil-mifl- edilmifl-tir (11). Pozitif kontrol olarak C. albicans SC 5314 standard kökeni kullan›lm›flt›r. Kökenlerin fosfoli-paz aktivitesi, koloni çevresinde halka fleklindeki presipitasyon zonu (Pz) oluflumu ile de¤erlendiril-mifltir (Resim 3). Koloni çap›n›n, koloni ile birlik-te presipitasyon zonunun toplam çap›na oran› he-saplanarak, Pz: 1.0 (-); Pz: 0.9-1.0 (+); 0.89-0.8 (2+); 0.79-0.7 (3+); ve £0.69 (4+) olarak belirlen-mifltir (13).
Resim 3. Yumurta sar›s› içeren agarda (+++) fosfolipaz ak-tivitesi
‹statiksel Analizler: Gruplar aras› adezyon yetene-¤i aras› fark›n belirlenmesi için “Tek Yönlü Var-yans Çözümlemesi”; fosfolipaz üretimi aç›s›ndan fark›n belirlenmesi için “Fisher Kesin Olas›l›k Testi”; asit proteinaz aç›s›ndan fark›n belirlenme-si için “X2testi” uygulanm›flt›r; p <0.05 de¤erle-ri istatistiksel aç›dan anlaml› olarak kabul edilmifl-tir.
Araflt›r›lan üç virülans faktörün birbirlerine etkisi ise “Mann-Whitney U Testi” ile de¤erlen-dirilmifl-tir (14).
BULGULAR
Candida parapsilosis kökenlerinin klinik mater-yallere göre da¤›l›m› Tablo 1’de gösterilmifltir.
C. parapsilosis kökenlerinin adezyon etkinlikleri,
asit proteinaz ve fosfolipaz oluflturma düzeyleri Tob-lo 2’de özetlenmifltir (TabTob-lo 2).
Kökenlerin Aderens Aktivitesi
Toplam 33 C. parapsilosis kökeninin ortalama adez-yon de¤eri 54.89; kan izolatlar›n›n (Ç.G.1) ortalama de¤eri 52.63, kan d›fl› materyalin (Ç.G.2) de¤eri ise 57.96 olarak saptanm›flt›r; iki grup aras›ndaki fark is-tatistiksel aç›dan anlaml› de¤ildir (p>0.05).
Ç.G. 2’de yer alan idrar izolatlar›n›n ortalama adez-yon de¤eri 92.69 olmakla beraber, say› azl›¤› nede-niyle istatistiksel analiz yap›lamam›flt›r.
Kökenlerin Asit Proteinaz Aktivitesi
Toplam 33 C. parapsilosis kökeninin 14’ü (%42.42) asit proteinaz aktivitesi göstermifltir; bunlar›n 11’i (%79) kuvvetli (++), 3’ü (%21) ›l›ml› (+) proteolitik olarak saptanm›flt›r.
Asit proteinaz, Ç.G.1’in 5’inde (%26.31); Ç.G.2’nin ise 9’unda (%64.29) mevcut olup, iki grup aras›nda-ki fark istatistiksel aç›dan anlaml› bulunmufltur (p<0.05). Ç.G. 2’de yer alan 6 idrar izolat›n›n 5’inde kuvvetli (++) olmak üzere, hepsinde enzim aktivite-si saptanm›flt›r.
Kökenlerin Fosfolipaz Aktivitesi
Toplam 33 kökenden yaln›zca Ç.G.1’de yer alan 5 kökende (%26.31) fosfolipaz aktivitesi saptanm›fl olup, Ç.G.2 ile aradaki fark istatistiksel aç›dan an-laml› bulunmufltur (p<0.05).
Kökenlerin klinik materyale göre adezyon ortalama-lar› ve asit proteinaz ve fosfolipaz düzeyleri Tablo
Klinik Materyal Kan (çal›flma grubu1) Kan d›fl› (çal›flma grubu2) ‹drar Periton B.O.S E.T.A Yara T›rnak Genel Toplam 19 14 6 1 2 1 1 3 33 57.58 42.42 42.86 7.14 14.28 7.14 7.14 21.43 100.00 C.parapsilosis ( n) ‹zolatlar›n Da¤›l›m› (%) Tablo 1. C. parapsilosis izolatlar›n›n klinik materyallere göre da¤›l›m›
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 32.37 ± 8.83 53.37 ± 15.15 30.25 ± 6.38 21.25 ± 7.9 20.75 ± 4.34 116 ± 33.32 17.66 ± 2.07 75.33 ± 19.11 30 ± 10.88 50.44 ± 13.64 15.5 ± 4.2 21.5 ± 7.73 110.5 ± 49.1 25.75 ± 4.34 108 ± 14.43 15.75 ± 3.86 18.25 ± 4.66 89.1 ± 27.63 146.2 ± 14.72 116.4 ± 31.59 113 ± 46.94 72.75 ± 15.88 49 ± 4 98.75 ± 17.86 106.25 ± 3.98 45 ± 3.02 16.25 ± 2.13 21.75 ± 3.39 21.71 ± 8.09 35 ± 10.98 43.8 ± 9.82 53 ± 17.58 18.87 ± 5.2 (-) (-) (-) (-) (-) 0.68 cm (++++) (-) (-) (-) (-) (-) (-) 0.59 cm (++++) (-) 0.6 cm (++++) (-) (-) 0.86 cm (++) 0.55 cm (++++) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) 0.5 cm (++) (-) (-) (-) (-) (-) (-) 0.5 cm (++) (-) 0.55 cm (++) 0.5 cm (++) 0.5 cm (++) (-) (-) 0.2 cm (+) 0.3 cm (++) 0.3 cm (++) 0.4 cm (++) 0.3 cm (++) 0.4 cm (++) (-) (-) (-) (-) 0.25 cm (+) 0.4 cm (++) 0.2 cm (+) (-) Kan Kan Kan Kan Kan Kan Kan Kan Kan Kan Kan Kan Kan Kan Kan Kan Kan Kan Kan ‹drar ‹drar ‹drar ‹drar ‹drar ‹drar Periton BOS BOS ETA Yara T›rnak T›rnak T›rnak zolat No. zolat n Kayna Adezyon
Ortalama – SD Fosfolipaz Asit Proteinaz
Candida albicans CBS 2730 ... 0.7 cm (++) Candida albicans GL 2346 ... 956 ± 49.23
Candida albicans SC 5314... 0.52 cm (++++) Tablo 2. C. parapsilosis izolatlar›n›n adezyon, asit proteinaz ve fosfolipaz düzeyleri
3’te gösterilmifltir.
Tablo 3. Fosfolipaz ve asit proteinaz üreten Candida parapsilosis kö-kenlerin say›s› ve izolatlar›n materyale göre adezyon ortalamalar›
Üç Virülans Faktörünün Birbiri Üzerine Etkileri
Toplam 33 izolat›n adezyon-asit proteinaz ve adez-yon-fosfolipaz üretimi aras›nda ba¤lant› bulunurken; asit proteinaz-fosfolipaz aras›nda ba¤lant› bulunma-m›flt›r.
Ancak, istatistiksel analiz Ç.G.1 ve 2’ye ayr› ayr› uy-guland›¤›nda 19 kan kökeninin hiçbirinde adezyon-asit proteinaz ve 14 kan d›fl› materyalin hiçbirinde adezyon-fosfolipaz ba¤lant›s› saptanmam›flt›r (Tablo 4).
Tablo 4. Klinik materyale göre C. parapsilosis kökenlerinin virülans faktörleri aras› iliflki*
Enzim Düzeylerinin Aderens De¤eri Üzerine Et-kisi
Fosfolipaz (4+) olan 4 kan izolat›n›n adezyon de¤er-leri 116, 110.5, 108, 146.2 yani genel ortalaman›n üzerinde iken; (2+) olan bir kökenin adezyon de¤eri 89.1’dir; örnek say›s›n›n azl›¤› nedeniyle anlaml› gö-züken bu bulgular, istatistiksel aç›dan de¤erlendirile-memifltir. Üretilen asit proteinaz düzeyinin ise adez-yon de¤eri etkilemedi¤i saptanm›flt›r.
TARTIfiMA
Candida parapsilosis’in virülans faktörlerini irdele-yen pek çok çal›flman›n varl›¤›na karfl›n, hidrolitik enzimleri ve aderens özelli¤ini bir arada irdeleyen çal›flmalar çok k›s›tl›d›r. Bu çal›flmada aderens, asit proteinaz ve fosfolipaz özellikleri bir arada de¤er-lendirilmifltir.
Candida parapsilosis kökenlerinin aderens yetene-¤ini araflt›ran bir çal›flmada, 24 izolat›n ortalama adezyon de¤eri 52.12 olarak saptanm›flt›r (10). Fer-nanado ve ark. (9) 14 izolat›n aderens ortalamas›n› 52.0 olarak bildirmifllerdir. Çal›flma-m›zdaki 33 kö-kenin ortalama de¤eri 54.89 olup, iki çal›flman›n so-nuçlar› ile uyumludur. Ancak kö-kenlerimizde, 15.5-146.2 aras›nda de¤iflen tür içi adezyon de¤i-fliklikleri de dikkat çekici olup, yukar›da belirtilen iki çal›flmada da benzer bulgular mevcuttur. ‹zolat-lar klinik materyal aç›s›ndan de¤erlendirildi¤inde, Panagoda (10), Fernanado ve ark. (9) ve de Bernar-dis ve ark. (15) çal›flmalar›nda sistemik ve yüzeyel kökenler aras›nda aderens fark› bulunmad›¤› belir-tilmifltir. Çal›flmam›zda da, Ç.G.2’de yer alan kan d›fl› izolatlar›n adezyon ortalamas›, Ç.G.1’e göre yüksek olmakla birlikte; bu fark istatistiksel aç›dan anlaml› bulunamam›flt›r (p>0.05). ‹drar izolatlar›-m›z aderens aç›s›ndan 92.69 gibi yüksek bir de¤er sergilemifltir ancak, say›n›n yetersizli¤i nedeniyle istatistiksel analiz yap›la-mam›flt›r. Bir kan izolat›-m›z ise, a¤›rl›kl› olarak yalanc› hif oluflturmufl olup, adezyon de¤eri 146.2 ile en yüksek de¤eri vermifl-tir. Literatürde de, hifal formlar›n daha fazla adezif oldu¤u bildirilmifltir (16).
Asit proteinaz üretimi de¤erlendirildi¤inde, Ç.G.1’de %26.31 ve Ç.G.2’de %64.29 oran›nda saptanan aktivite, iki grup aras›nda istatistiksel aç›-dan anlaml› bir farkl›l›k sergilemifltir (p<0.05). Ber-nardis ve ark. (15) yapt›klar› k›yaslamal› çal›flmada C. parapsilosis’in deri izolatlar›n›n kan izolatlar›na göre daha yüksek düzeyde asit proteinaz üretti¤ini saptam›fllard›r. Cassone ve ark. (17) çal›flmalar›nda, C. parapsilosis’in vajinal izo-latlar›n›n, kan izolat-lar›na göre daha fazla asit poretinaz üretti¤ini göz-lenmifltir. Çal›flmam›zda, asit proteinaz üreten Ç.G.1 izolatlar›n›n hepsi kuvvetli (++) proteolitik iken, Ç.G.2’deki enzim üreten kökenlerin 6’s› kuv-vetli (++), 3’ü ›l›ml› (+) proteolitik olarak saptan-m›flt›r.
Çal›flmam›zda 33 C. parapsilosis izolat›n›n fosfoli-paz üretimleri de de¤erlendirilmifl ve kökenlerin %15.15’inde saptanm›flt›r. Uzun bir dönem bafll›ca C. albicans’la iliflkilendirilen bu enzim, çok k›s›tl›
* Mann-Whitney U Testi
UD: Çal›flmada saptanan de¤er UT: Tablo de¤eri Materyal Kan Kan D›fl› Yok (UD<UT) Var (UD>UT) Yok (UD<UT) Var (UD>UT) Var (UD>UT) Yok (UD<UT) Adezyon - asit p roteniaz Adezyon-fosfolipaz Fosfolipaz-asit p roteinaz Uygulanan Deney Adezyon (ort.) Fosfolipaz Asit proteinaz 52.63 n=5 (% 26.31) n=5 (% 26.31) 92.69 -n=6 (%100) 31.92 -n=3 (%37.5) Kan (n=19) ‹ d r a r (n=6) Di¤er Materyal (n=8)
say›daki çal›flmada C. parapsilosis kökenlerinde de gösterilmifltir. Ghannoum’un (18) fosfolipid kayna-¤› olarak yumurta sar›s› içeren besiyeriyle yapt›kayna-¤› çal›flmas›nda albicans d›fl› di¤er Candida türlerinin yan›s›ra, C. parapsilosis kökenlerinin %51’inde fosfolipaz saptand›¤› bildirilmifltir. Schmizu ve ark. (19) ve Kantarc›o¤lu (20) ise yumurta sar›l› besiye-ri kulland›klar› çal›flmalar›nda C. parapsilosis kö-kenlerinde fosfolipaz aktivitesi gözlemediklerini belirt-mifllerdir. Çal›flmalar aras›ndaki sonuç farkl›-l›klar›, kökenler aras› farkl›l›¤a ya da besiyerinin haz›rlanmas›ndaki de¤iflikliklere ba¤l› olabilir. Candida albicans izolatlar› ile yap›lan baz› çal›fl-malarda, fosfolipaz üretiminin infeksiyon bölgesi ile ba¤lant›l› oldu¤u, kan izolatlar›n›n, yara, a¤›z sürüntüsü, idrar gibi materyallerden izole edilenle-re oranla daha yüksek oranda ve düzeyde enzim ürettikleri bildirilmifltir (21,22). Çal›flma-m›zda da, Ç.G.2’de yer alan kan d›fl› materyallerden izole edilen 14 kökende fosfolipaz saptanmam›flt›r. Ç.G.1’de yer alan 19 kan izolat›n›n ise yaln›zca 5’inde (%26) kuvvetli fosfolipaz aktivitesi gözlen-mifltir (Tablo 2,3). Bu fark istatistiksel olarak an-laml›d›r (p<0.05). Bu bulgu, say›ca yüksek olma-makla birlikte, kandan izole edilen C. parapsilosis kökenlerinde de, C. albicans kökenlerinde oldu¤u gibi fosfolipaz üretiminin önemli bir virülans fak-tör olabilece¤ini desteklemektedir.
Çal›flmam›zda, C. parapsilosis kökenleri tara-f›n-dan salg›lanan iki hidrolitik enzimin, mantar›n epi-tel yüzeyine aderensi üzerine etkileri olup olmad›-¤› da araflt›r›lm›flt›r. Barrett-Bee ve ark. (6) ve Ül-ger (11) C. albicans ile yapt›klar› çal›flmalarda adezyon ve fosfolipaz aras›nda ba¤lant› oldu¤unu bildirmifllerdir. Ancak Yücel ve ark. (13) ve ‹bra-him ve ark. (22) ise, böyle bir ba¤lant› gösterme-mifllerdir; araflt›r›c›lar sonuç-lar›ndaki farkl›l›¤›n, epitel yerine endotel hücrelerinin kullan›lmas›yla aç›klanabilece¤ini belirtmifllerdir.
Çal›flmam›zda toplam 33 C. parapsilosis kökenin-de fosfolipaz üretiminin akökenin-derensi art›rd›¤› ancak, istatistiksel analiz sonucu, bunun sadece Ç.G.1’de yer alan kan izolatlar›yla s›n›rl› kald›¤›; kan d›fl› materyalden izole edilen 14 kökende (Ç.G.2) ise bu ba¤lant›n›n olmad›¤› saptanm›flt›r (Tablo 4).
Bar-rett-Bee ve ark. (7) sadece enzim aktivitesinin de-¤il, bu aktivitenin düzeyinin de aderensi etkiledi¤i-ni göstermifllerdir. Çal›flmam›zda fosfolipaz aktivi-tesi (4+) olan 4 kökenin adezyon de¤erleri de di-¤erlerine göre oldukça yüksek (116,110.5,108,146.2) olarak saptanm›flt›r. Örnek say›s›n›n azl›¤› nedeniyle, bu konuda istatistiksel analiz uygulanamam›flt›r.
Asit proteinaz›n aderens üzerine etkisinin incelen-di¤i bir çal›flmada enzim üreten C. albicans köken-lerinin, epitel yüzeyine de yüksek derecede tutun-du¤u belirtilmifltir (23). Benzer ba¤lant› Ghanno-um ve Elteen (24) taraf›ndan ortaya konmufl ve da-has›, araflt›r›c›lar, yüksek düzeyde enzim üretimi-nin, aderensin gücünü de art›rd›¤›n› bildirmifllerdir. Çal›flmam›zda toplam 33 C. parapsilosis kökenin-de asit proteinaz ve akökenin-derens aras›nda ba¤lant› bu-lunmufltur; ancak istatistiksel analizlere göre, bu ba¤lant› Ç.G.2’deki kan d›fl› izolatlar ile s›n›rl› kal-m›flt›r (Tablo 4).
Literatürde kan ya da kan d›fl› materyalden izole edilen C. parapsilosis kökenlerinde asit proteinaz ya da fosfolipaz üretimi ve düzeyinin aderens ile ba¤lant›s›n› belirleyen verilere rastlanmam›flt›r. Çal›flmam›zda asit proteinaz ve fosfolipaz üretimi-nin birbirlerine karfl› olumlu ya da olumsuz etkile-rinin irdelenmesi sonucu, bu iki faktör aras›nda ba¤lant› olmad›¤› belirlenmifltir (Tablo 4). Benzer olarak, Ülger’de (11) C. albicans kökenleriyle yap-t›¤› çal›flmada iki enzim aras›nda ba¤lant› göster-memifltir.
Çal›flmam›z, fungemili olgular›n kan kültür-lerin-den izole edilen C. parapsilosis kökenlerinde özel-likle fosfolipaz üretiminin, daha önceden C. albi-cans kökenlerinde gösterildi¤i gibi önemli bir virü-lans faktör olabilece¤ine deneysel destek vermek-tedir. Ayr›ca çal›flmam›zda fosfolipaz üretimi-adez-yon aras›nda ba¤lant› da saptanm›flt›r. Durumu kri-tik olan hastalar›n de¤iflik klinik materyallerinden izole edilen C. parapsilosis kökenlerinde, yumurta sar›s› içeren agarda fosfolipaz aktivitesinin saptan-mas›, kökenin adezyon gücü hakk›nda da bilgilen-dirici olabilir. Bu da, olas› bir fungemi aç›s›ndan klinisyeni uyarmada yard›mc› bir uygulama
olabi-lir, görüflündeyiz.
TEfiEKKÜR
Bu çal›flma Marmara Üniversitesi Bilimsel Araflt›r-ma Projeleri Komisyonu taraf›ndan 2002 y›l›nda tez projesi olarak desteklenmifltir.
Çal›flmam›zdaki katk›lar›ndan dolay› Uluda¤ Üni-versitesi T›p Fakültesi, Mikrobiyoloji Anabilim Dal› ö¤retim üyesi Prof. Dr. Beyza Ener’e , Hacettepe Üniversitesi T›p Fakültesi, Çocuk Sa¤l›¤› ve Hasta-l›klar› Hastanesi Mikrobiyoloji Laboratuvar›ndan köken sa¤layan Prof. Dr. Deniz Gür’e teflekkür ede-riz.
KAYNAKLAR
1. Branchini ML, Pfaller MA, Rhine-Chalberg J, F rempong T, Isenberg HD: Genotypic variation and sli-me production among blood and catheter isolates of Can-dida parapsilosis. J Clin Microbiol 32:452 (1994). 2. Girmenia C, Martino P, Bernardis F, Gentile G, Boc-canera M, Monaco M, Antonucci G, Cassone A: Rising incidence of C. parapsilosis fungemia in patients with he-matologic malignancies: clinical aspects, predisposing fac-tors, and differential pathogenicity of the causative strains. Clin Infect Dis 23:506 (1996).
3. Weems JJ: Candida parapsilosis: epidemiology, patho-genicity, clinical manifestations, and antimicrobial suscep-tibility. Clin Infect Dis 14:756 (1992).
4. Chen Y, Chang S, Sun C, Yang L, Hsieh W, Luh K: Secular trends in the epidemiology of nosocomial fungal infections at a teaching hospital in Taiwan, 1981 to 1993. Infect Cont Hosp Ep 18:369 (1997).
5.Ye¤eno¤lu Y: Candida infeksiyonlar›n›n epidemiyoloji-si. “Kiraz N, Kiremitçi A, Akgün Y (Ed): Candida Mikro-biyolojisi ve ‹nfeksiyonlar› Simpozyumu”, s 55, Eskiflehir (2002).
6. Barette-Bee K, Hayes Y, Wilson RG, Ryles JF: A comparison of phospolipase activity, cellular adherence and pathogenicity of yeasts. J Gen Microbiol 131:1217 (1995).
7. Borg M, Rüchel R: Expression of extracellular acid proteinase by proteolytic Candida spp. during experimen-tal infection of oral mucosa. Infect Immun 56:626 (1988).
8. Ener B: Candida albicans sufllar›nda epitel hücrelerine ba¤lanma ve bununla yüzey hidrofobik özellikleri aras›n-daki iliflkinin araflt›r›lmas›, M.Ü. T›p Fakültesi Mikrobiyo-loji A.B. Dal› Uzmanl›k Tezi, ‹stanbul (1991).
9. Fernanado P, Panagoda GJ, Samaranayake LP: The relationship between the acid and alkaline phosphatase ac-tivity and the adherence of clinical isolates of C. parapsi-losis to human buccal epithelial cells. APMIS 107:1034 (1999).
10. Panagoda GJ, Ellepola ANB, Samaranayake LP: Adhesion of C. parapsilosis to epithelial and acrylic surfa-ces correlates with cell surface hydrophobicity, Mycoses 44:29 (2001).
11. Ülger NT: Candida albicans’›n virülans faktörleri ara-s›ndaki iliflki ve bu faktörlerin kolonizasyon ve enfeksiyon ayr›m›ndaki rolleri, M.Ü. T›p Fakültesi Mikrobiyoloji A.B. Dal› Uzmanl›k Tezi, ‹stanbul (1995).
12. Çerikçio¤lu N: Klinik örneklerden izole edilen kandi-da sufllar›nkandi-da asit porteinaz enzimi varl›¤›n›n ve bunun vi-rülans ile iliflkisinin araflt›r›lmas›. H.Ü. Sa¤l›k Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Ankara (1993).
13. Yücel A, Kantarc›o¤lu AS: Candida albicans köken-lerinin baz› virülans faktörköken-lerinin (fosfolipaz, proteaz, çim-lenme borusu ve aderens) ve aralar›ndaki korelasyonun be-lirlenmesi. ‹nfek Derg 15:517 (2001).
14. fienocak M: Bioistatistik 2. Bask›, ‹stanbul Üniversi-tesi Bas›mevi, ‹stanbul (1998).
15. Bernardis F, Mondello F, Millan RS, Ponton J, Cas-sone A: Biotyping and virulence properties of skin isolates of C. parapsilosis. J Clin Microbiol 37:3481 (1999). 16. Hostetter MK: Adhesins and ligands involved in the interaction of Candida spp. with epithelial and endothelial surfaces. Clin Microbiol Rev 7:29 (1994).
17. Cassone A: Biotype diversity of C. parapsilosis and its relationship to the clinical source and experimental patho-genicity. J Infect Dis 171:967 (1995).
18. Ghannoum MA: Potential role of phospholipases in virulence and fungal pathogenesis. Clin Microbiol Rev 13:122 (2000).
19. Shimizu MT, Almeida NQ, Fantinato V, Unterkirc-her CS: Studies on hyaluronidase, chondroitin sulphatase, proteinase and phospholipase secreted by Candida species. Mycoses 39:161 (1996).
20. Kantarc›o¤lu AS: Detection of phospholipase and proteinase production in clinical isolates of Candida speci-es, Abstract, 9th European Congress of Clinical
Microbio-logy and Infectious Diseases, p 340, 21-24 Mart, Berlin (1999).
21. Price MF, Wilkinson ID, Gentry LO: Plate method for detection of phospholipase activity in C. albicans. Sa-bouraudia 20:7 (1982).
22. ‹brahim AS, Mirbod F, Filler SG, Banno Y, Cole G T, Kitajima Y, Edwards JE, Nozawa Y, Ghannoum MA: Evidence implicating phospholipase as a virulence factor of C. albicans. Infect Immun 63:1993 (1995).
23. Ray TL, Payne CD, Morrow BJ: Candida albicans acid proteinase: characterization and role in candidiasis. Adv Exp Med Biol 306:173 (1991).
24. Ghannoum MA, Elteen KA: Correlative relationship between proteinase production, adherence and pathogeni-city of various strains of C. albicans. J Med Vet Mycol 24:407 (1986).
