Büyük ve acı bir kayıp:Prens Sabahaddin (Bey) İsviçrede vefat etti

Büyük

_{Ve A cı}

Bir

_{K ayıb}

y & f/ /

sa

&

a

İ

lz

—

yy.t

*~

T l yaşında olan merhum,

ittihad ve Terakki'ye karşt

g.riştiğt fikir mî

caıde

'esile temayüz etmişti

İsvierede, ( Beınc) şehrinde bu­ lunmakta olan bay Satvet Lütfi Tozandan gelen bir telgrafta prens Sabahaddinin Haziranın otuzuncu

Merhum Prens 8 «bahaıldin Beyin tarihi resimlerinden

(BPOştarafı 1. inci de)

çarşamba günü sabaha karşı ve­ fa t etmiş olduğu bildiriliyordu:

Kara haber

Uzun müddet merhum Sabahad- dinin~"hem hususî kâtibi, hem de dostu plan Satvet Liitfi Tozan bu telgrafında aynen şöyle diyordu:

Berne, 1.7.948 < Büyük Türk vatanperveri ve mütefekkiri Mehnıed Sabahaddin tam yirmi dört sene gurbet ellerin de memleket hasretile kavrulduk­ tan sonra vatan ve milletinin saa­ det ve selâmetine dualar ederek dünkü çarşamba sabahının beşin­ de ebediyete intikal etmiştir. Hak re hakikatin zaferi yolunda müea deleye başladığı yarım asırdanbe- ı ri Sabakaddiıün etrafını muhab­

bet ve vefakârlıkla saran onmı fa ­ ziletlerine yüksek ahlâkına civaıı- merdliğine meftun bulunan mefkure ei tilmiz ve dostiaıile ailesine tazi- yetlerimi sunarım. Güneşler gibi her an nur saçan bu yetmiş sene­ lik baha biçilmez irfan kaynağının aon demlerirriTyaşadmı-onn Haktan dizlerinin dibinde bulunarak kırk seneyi geçen hayran bir yakınlığın son demlerini yaşadım ona haktan gufran dilerim.*

Satvet Liitfi Tozan l Prens Sahahaddin İdindi?

Prens .Sabahaddin 1877 de doğ­ muştur. Meşrutiyet inkılâbından sonra İçtimaî ve siyasî bazı fikir­ leri ve eserleri ile tanınmış olan prens Sabahaddin damad Mahmud Celâieddüı paşanın oğludur. Anne si Sultan İkinci Abdüihamidin kız kardeşlerinden ve Sultan Abdülme eidin kızlarından- Seniha sultandır. Tahsili hususidir. 1899 ela babası Avrupai'n kaçtığı zaman oğulları Sabalıaddin ve LütfuHah beyleri de beraber götürmüştü. Prens Sa- bahaddiu Bıükselde olıuı pederi­ nin kemiklerini 1908 Meşrutiyet inkdâbmdan sonra Istaubula getir diği zaman büyük merasimle ve heyecanla. karşılanmıştı. Puriste i- ken 1900 dan 1908 tarihine kadar Terakki isminde aylık bir mecmua çıkarmıştı. O zamanki Ittihad ve Terakki erkânile onun arasındaki düşünce ayrılığı bu mecmuadaki yazıtarile başlar. Sabahaddin, İçti­ maî ve siyasî fikirlerini (Birinci

i-mEm

zah), (İkinci izah) ve (Üçüncü i zah) isimli risalelerde neşretti

■

■

(Üçüncü izah) da îttilıad ve T e ­ rakki ceraij'etine açık maktubları da ihtiva etmektedir. Yazılarında, içtimai hayatta «Teşebbüsü Şahsî) «Teşekkülü infiradı» ve-siyasî ha­ yatta «Ademi merkeziyet» fikirle* rini müdafaa ediyrordu.

Prens Sabalıaddin bey, düzgün yazan ve düzgün konuşan bir fikir adamı olarak tanınmıştır. Avrupa- da pek de mühim sayılınıyan Fran sız sosyolog ve tarihçisi Edınond Demolins i bir dahî ve yegâne reh­ ber telâkki ediyor ve (Science So- ciale) in bir memlekette her şeyi halledeceğine inanıyordu.

Ecole des RochcsTm terbiye sis temini yıllarca propaganda etti. Balkan Harbi sonunda yazılmış ve Cihan Harbi sonlarımla neşredil­ miş olan «Türkiye nasıl kurtârıla- biliı ? isimli 100 sayfalık küçük eseri de mesleki İçtimaînin İssalımı ve programını muhtevidir.

Karakterli adam

Yeni neslin belki de lâyıkile ta ­ nımaya fırsat bulamadığı preña Sabahaddin bey kuvvetli karakter li, dürüst ve tertemiz- bir insandı.

Fikir ve kanaatleri uğrunda y ıl­ larca yılmadan mücadele etmiş, devrin bazı komiteci ruhlu îttilıad cı erkânile durmadan çarpışmış, hattâ Malunud Şevket paşanın katli meselesinde gıyaben idama bile mahkûm olmuştu. Halbuki merhum bıçaklı, tabancalı siyaset ten şiddette nafilen effirdi.

Prens -Sabahaddinin ölüm habe­ rini bildiren Satvet L iitfi Tozan da bu uzun ve -çetin mücadele yıl­ larında merhumu* yanından hiç ayrılmamış, kâtibi hususîsi sıfa- tile bütün macera ve badirelerde hissesini almıştı. Çeşitli takiblerin de, zamane hükümetinin türlü tazyiklerine göğüs germeği biler Satvet Lütfi Tozan üstadı gibi çol çekti ve pek yıprandı.

Medenî cesaret timsali merhum prens Sabahaddin, Midlıat paşalar gibi, fikir hürriyetinin bir kurba­ nıdır. ■ Ulu Tanrıda» bu hürriyet şehidine engin rahmet dilerken «Yeni Sabah» onun manevî hoşu­ runda huşu’la eğilir.

Kişisel Arşivlerde İstanbul belleği Taha Toros Arşivi