SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ
SEYAHAT İŞLETMECİLİĞİ VE TURİST REHBERLİĞİ
ANABİLİM DALI
SEYAHAT İŞLETMECİLİĞİ VE TURİST REHBERLİĞİ BİLİM
DALI
TURİZM SEKTÖRÜNÜN TANITIMINDA KULLANILAN
BİLGİ İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ (KONYA İLİ
ÖRNEĞİ)
GÜLÇİN AYHAN
YÜKSEK LİSANS TEZİ
DANIŞMAN
DOÇ. DR. TUGAY ARAT
T.C.
SELÇUK ÜNİVERSİTESİ
SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ
BİLİMSEL ETİK SAYFASI
Bu tezin proje safhasından sonuçlanmasına kadarki bütün süreçlerde bilimsel etiğe ve akademik kurallara özenle riayet edildiğini, tez içindeki bütün bilgilerin etik davranış ve akademik kurallar çerçevesinde elde edilerek sunulduğunu, ayrıca tez yazım kurallarına uygun olarak hazırlanan bu çalışmada başkalarının eserlerinden yararlanılması durumunda bilimsel kurallara uygun olarak atıf yapıldığını bildiririm.
T.C.
SELÇUK ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü
YÜKSEK LİSANS TEZİ FORMU
Gülçin Ayhan tarafından hazırlanan “Turizm Sektörünün Tanıtımında
Kullanılan Bilgi İletişim Teknolojileri (Konya İli Örneği)” başlıklı bu çalışma …../…../2017 tarihinde yapılan savunma sınavı sonucunda oybirliği/ oyçokluğu ile başarılı bulunarak, jürimiz tarafından yüksek lisans tezi olarak kabul edilmiştir.
1. Unvanı Adı Soyadı: İmza:
2. Unvanı Adı Soyadı: İmza:
TEŞEKKÜR
Bu tezin gerçekleştirilmesinde, çalışmam boyunca benden bir an olsun yardımlarını esirgemeyen saygı değer danışman hocam Doç. Dr. Tugay Arat’a ve hayatımın her evresinde bana destek olan değerli aileme sonsuz teşekkürlerimi sunarım.
Gülçin AYHAN Konya, 2017
İçindekiler Tablosu
BİLİMSEL ETİK SAYFASI ... i
YÜKSEK LİSANS TEZİ FORMU ... ii
TEŞEKKÜR ... iii
ŞEKİLLER TABLOSU ... vii
ÖZET ... xi
SUMMARY ... xii
GİRİŞ ... 1
BİRİNCİ BÖLÜM ... 3
I- GENEL OLARAK TURİZM ... 3
1.1.Turist, Turizm Kavramları ve özellikleri ... 3
1.2.Turistik Ürünün Özellikleri ... 5
1.3.Turizmin Gelişimi ... 6
1.4.Turizm Endüstrisinin Günümüzdeki Durumu ... 8
1.5.Turizm Endüstrisini Oluşturan Temel İşletmeler ... 9
1.5.1.Otel ... 12 1.5.2.Motel ... 18 1.5.3. Tatil Köyü ... 18 1.5.4.Pansiyon ... 18 1.5.5.Kamping... 18 1.5.6.Apart otel ... 18 1.5.7.Hostel ... 18
1.5.8.Termal turizm tesisi ... 19
1.5.9.Sağlıklı yaşam tesisleri ... 19
1.5.10.Golf Tesisleri ... 19
1.5.11.Spor Tesisleri... 19
1.5.12.Kırsal Turizm Tesisleri ... 19
1.5.13.Butik oteller ... 19
1.5.14.Seyahat Acentacılığının Tanımı ve Yasal Yönden Sınıflandırılması ... 20
İKİNCİ BÖLÜM ... 22
II. KONYA’ NIN TARİHİ VE TANITIMI ... 22
2.1.Konya’nın tarihi ... 22
2.2.Konya’nın Turizm Değerleri... 23
2.3.Sayısal Verilerle Konya’da Turizm ... 26
2.4.Alternatif Turizm ve Konya’nın Alternatif Turizm Potansiyeli ... 27
2.4.1.İnanç Turizmi ... 27
2.4.2. Sağlık ve Termal Turizm ... 28
2.4.3. Kültür Turizmi ... 30
2.4.4. Bilim Merkezi, Kongre, Toplantı, Fuar ve Spor Turizmi ... 32
2.4.5. İpek Yolu Turizmi ... 33
2.4.6. Yayla Turizmi ... 33
2.4.7. Av Turizmi ... 34
2.4.8. Mağara Turizmi ... 34
2.4.9. Doğa Yürüyüşü (Trekking) ... 34
2.4.10. Bitki İnceleme (Botanik) Turizmi ... 35
2.4.11. Kuş Gözlemleme Turizmi ... 35
2.4.12. Foto Safari ... 35
2.4.13. Jeep Safari ve Off-Road ... 35
2.4.14. Gençlik Turizmi... 36
2.4.15. Dağcılık Turizmi... 36
2.4.16. Kamp-Karavan Turizmi ... 36
2.4.17. Hava Sporları ... 36
2.4.18. Akarsu- Rafting Turizmi ... 37
2.4.19. Sportif Olta Balıkçılığı ... 37
2.4.20. Yemek Turizmi (Gastronomi) ... 37
2.4.21. Spor Turizmi ... 37
2.4.22. Bisiklet Turizmi ... 38
2.4.23. Golf Turizmi ... 38
2.5.Turizmde Tanıtım ve Pazarlama ... 38
2.6.Konya’nın Tanıtımı ... 41
2.8. Tanıtımda Bilgi İletişim Teknolojilerinin Önemi ... 46
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM ... 47
III. TURİZM SEKTÖRÜNDE BİLGİ TEKNOLOJİLERİNİN KULLANIMI ... 47
3.1.Bilgi Teknolojilerinin Mevcut Durumu ... 47
3.2.Bilgi Teknolojilerinin Geleceği... 49
3.3.Turizm İşletmelerinde Bilgi Teknolojileri Kullanımı ve Önemi... 49
3.4.Bilgi Teknolojileri ve Turizm Talebi ... 53
3.5.Turizm Sektörü ve İnternet ... 55
3.5.1. İnternetin İşletmelere Sağladığı Yararlar ... 59
3.5.2. Bilgi Teknolojilerinin Gelecekte Turizm Sektörüne Katkısı ... 63
3.5.3. Turizm İşletmelerinde Bilgi Teknolojilerinin Rolü ... 64
3.5.4. İşletmelerde Müşteri İlişkisi Yönetiminde İnternet Kullanımı ... 68
IV. BÖLÜM ... 75
4. “TURİZM SEKTÖRÜNÜN TANITIMINDA KULLANILAN BİLGİ İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ (KONYA İLİ ÖRNEĞİ)” ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA ... 75
4.1. Araştırmanın Amacı... 75
4.2. Araştırmanın Yöntemi ... 75
4.3. Evren ve Örneklem ... 75
4.4. Veri Toplama Aracı ve Uygulanması ... 76
4.5. Analiz Yöntemi ... 77
4.6. Çalışmanın Hipotezleri ... 77
4.6.1.Oteller İle İlgili Hipotezler ... 77
4.6.2.Seyahat Acentaları İle İlgili Hipotezler; ... 77
4.7.BULGULAR ... 78
4.7.1. Otel İle İlgili Bulgular ... 78
4.7.1.1.Otel İle İlgili Hipotezlerin Test Edilmesi ... 97
4.7.2. Seyahat Acentaları İle İlgili Bulgular ... 102
4.7.2.1.Seyahat Acentaları İle İlgili Hipotezlerin Test Edilmesi... 118
KAYNAKÇA... 123
EKLER ... 133
ŞEKİLLER TABLOSU
TABLO-1 TURİZM ENDÜSTRİSİNİ OLUŞTURAN İŞLETME GRUPLARI ... 11
TABLO -2 BÖLGESEL TURİZM REKABETİNDE İNTERNETİN SAĞLAYACAĞI YARARLAR ... 62
TABLO-3 OTELDE ARAŞTIRMAYA KATILAN KİŞİLER ... 78
TABLO-4 YILDIZ SAYISINA GÖRE OTELLER ... 78
TABLO-5 İŞLETMENİN SAHİPLİK DURUMUNA GÖRE DAĞILIMI ... 79
TABLO-6 İŞLETMENİN TOPLAM ODA SAYISI ... 79
TABLO-7 İŞLETMELERİN TOPLAM YATAK SAYISI ... 79
TABLO-8 İŞLETMEDE KULLANILAN BİLGİSAYAR SAYISI... 80
TABLO 9-KURULUŞ YILI ... 80
TABLO-10 ORTALAMA DOLULUK ORANI ... 81
TABLO-11 İŞLETMENİN FAALİYET SÜRESİ ... 81
TABLO-12 OTELİN KONUMU ... 81
TABLO-13 İŞLETMELERİN ÖNCELİKLERİ ... 81
TABLO-14 TANITIM VE PAZARLAMA ARAÇLARINI KULLANMA YOĞUNLUĞU ... 82
TABLO-15 İŞLETMELERİN BİLGİ TEKNOLOJİLERİNE YATIRIM YAPMA NEDENLERİ ... 83
TABLO-16 İŞLETMELERİN WEB SİTESİ ORANLARI ... 83
TABLO-17 WEB SİTESİ OLMAYIŞININ NEDENLERİ ... 84
TABLO-18 İŞLETMELERİN WEB SİTESİ ... 84
TABLO-19 İNTERNETTEN REZERVASYON ALMASI ... 84
TABLO-20 İNTERNET ARACILIĞIYLA REZERVASYON ALMA YOLLARI ... 85
TABLO-21 İNTERNET KONUSUNDA EĞİTİM ALMAK ... 85
TABLO-22 BİLGİ İŞLEM ... 85
TABLO 23 WEB SİTESİNİ OLUŞTURANLAR ... 86
TABLO-24 WEB SİTESİNİN GÜNCELLENMESİ ... 86
TABLO-25 WEB SİTESİNİN HAZIRLANDIĞI DİL ... 86
TABLO-26 İNTERNETİN TANITIM AÇISINDAN ETKİLİ BİR ARAÇ OLMASI ... 87
TABLO-27 İNTERNETİN TANITIM VE PAZARLAMA ARACI OLMASI ... 87
TABLO-28 İNTERNETİN YAYGIN BİR İLETİŞİM ARACI OLMASI ... 87
TABLO-29 İNTERNET KULLANIMININ ZOR, KARMAŞIK VE PAHALI OLMASI ... 88
TABLO-30 İNTERNET REZERVASYONUNUN KARIŞIKLIĞA ETKİSİ ... 88
TABLO-31 İNTERNETTEN TANITIMIN İŞLETMEYİ BAĞIMLI HALE GETİRMESİ ... 88
TABLO-32 İNTERNETTEN REZERVASYON VE SATIŞ BÖLÜMÜ ÇALIŞANLARININ EĞİTİMİ ... 89
TABLO-33 BİLGİSAYARLI REZERVASYON SİSTEMLERİNİN GEREKLİLİĞİ ... 89
TABLO-34 İNTERNETİN BİLGİ SAĞLANMASINA YARDIMCI OLMASI ... 89
TABLO-35 İNTERNETİN HEDEF KİTLELERE KİŞİSEL HİZMET VERME İMKÂNI SAĞLAMASI ... 90
TABLO-36 İNTERNET ÜZERİNDEN PAZARLAMANIN AYRI BİR ÇALIŞMA ALANI OLMASI ... 90
TABLO-37 İNTERNETİN SON DAKİKA ALIMLARINA UYGUNLUĞU ... 90
TABLO-38 İNTERNETİN DİĞER İLETİŞİM ARAÇLARIYLA BÜTÜNLEŞTİRİLMESİNİN GEREKLİLİĞİ ... 91
TABLO-39 İNTERNETTE MEVCUT TEKNOLOJİ KAPSAMINDA GÜVENLİK SORUNLARI . 91 TABLO-40 İNTERNETİN ÜRÜN VE HİZMETLERİN DAĞITIMINA ETKİSİ ... 91
TABLO-41 İNTERNETİN REZERVASYON İPTALLERİNDEN DOĞAN EKONOMİK
KAYIPLARIN TELAFİ EDİLMESİNİ SAĞLAMASI ... 92
TABLO-42 İNTERNET KULLANIMININ BİREYSEL TÜKETİCİLERE YÖNELİK OLMASI... 92
TABLO-43 OTEL WEB SİTESİNİN İNTERNETİN KARIŞIK ORTAMINDA BULUNMA GÜÇLÜĞÜ ... 92
TABLO-44 İŞLETMELERİN ETKİLEYİCİ VE İŞLEVSEL BİR WEB SAYFASININ OLMASI ... 92
TABLO-45 BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İNTERNET KULLANIMININ MASRAFLARI AZALTMASI ... 93
TABLO-46 BİLGİ TEKNOLOJİLERİNİN PERSONEL VE İŞ VERİMLİLİĞİNİ ETKİLEMESİ.... 93
TABLO-47 KONAKLAMA İŞLETMELERİNDE BİLGİ TEKNOLOJİLERİNİN KULLANILMA ZORUNLULUĞU ... 93
TABLO-48 BİLGİSAYARLI REZERVASYON SİSTEMLERİNİN DONANIM VE YAZILIM MALİYETİNİN YÜKSEK OLMASI ... 94
TABLO-49 BİLGİSAYARLI REZERVASYON SİSTEMLERİNİN PAZARLAMADA ÖNEMİ .... 94
TABLO-50 WEB SAYFASI HAZIRLAMANIN TALEP OLUŞTURMAYA KATKISI ... 94
TABLO-51 WEB SİTESİ, KURULUŞ VE YAYINLAMA GİDERLERİNİN YÜKSEK OLMASI .. 95
TABLO-52 DIŞ ÜLKELERE TURİSTİK ÜRÜN PAZARLAMASINDA İNTERNET VE BİLGİ TEKNOLOJİLERİNİN KULLANIMININ ZORUNLULUĞU ... 95
TABLO-53 BİLGİ TEKNOLOJİLERİNİN İNTERAKTİF İLETİŞİM İMKÂNI SAĞLAMASI ... 95
TABLO-54 BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İNTERNETİN MÜŞTERİLERLE İLİŞKİLERİ GELİŞTİRMESİ ... 96
TABLO-55 REZERVASYONDA BİLGİ TEKNOLOJİLERİNİN KULLANIMI ... 96
TABLO-56 BÖLGEMİZDEKİ TURİZMİN GELİŞMESİNİ ENGELLEYEN TANITIMDAKİ EKSİKLİK OLMASI ... 96
TABLO-57 İŞLETMENİN SAHİPLİK TÜRÜNE GÖRE BİLGİ İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİNİN KULLANIMI ... 97
TABLO-58 İŞLETMENİN NİTELİĞİNE GÖRE BİLGİ İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİNİN KULLANIMI ... 97
TABLO-59 İŞLETMEDEKİ GÖREVE GÖRE BİLGİ İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİNİN KULLANIMI ... 98
TABLO-60 İNTERNETTEN REZERVASYON KABUL ETME DURUMUNA GÖRE BİLGİ İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİNİN KULLANIMI ... 98
TABLO-61 İNTERNETTEN REZERVASYON KABUL ETME DURUMUNA GÖRE BİLGİ İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİNİN KULLANIMI ... 99
TABLO-62 İNTERNET KONUSUNDA EĞİTİM ALMAYA GÖRE BİLGİ VE İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ KULLANIMI ... 99
TABLO-63 İŞLETMELERİN FAALİYET SÜRESİNE GÖRE BİLGİ İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ KULLANIMI ... 100
TABLO-64 ACENTADA ARAŞTIRMAYA KATILAN KİŞİLER ... 102
TABLO-65 İŞLETMENİN NİTELİĞİNE GÖRE DAĞILIMI ... 102
TABLO-66 İŞLETMENİN SAHİPLİK DURUMUNA GÖRE DAĞILIMI ... 102
TABLO-67 İŞLETMELERİN ÖNCELİKLERİ ... 103
TABLO-68 TANITIM VE PAZARLAMA ARAÇLARINI KULLANMA YOĞUNLUĞU ... 104
TABLO-69 İŞLETMELERİN BİLGİ TEKNOLOJİLERİNE YATIRIM YAPMA NEDENLERİ ... 104
TABLO-70 İŞLETMELERİN WEB SİTESİ ORANLARI ... 105
TABLO-71 WEB SİTESİ OLMAYIŞININ NEDENLERİ ... 105
TABLO-73 İNTERNETTEN REZERVASYON ALMASI ... 106
TABLO-74 İNTERNET ARACILIĞIYLA REZERVASYON ALMA YOLLARI ... 106
TABLO-75 İNTERNET KONUSUNDA EĞİTİM ALMAK ... 107
TABLO-76 BİLGİ İŞLEM ... 107
TABLO-77 WEB SİTESİNİ OLUŞTURANLAR ... 107
TABLO-78 WEB SİTESİNİN GÜNCELLENMESİ ... 108
TABLO-79 WEB SİTESİNİN HAZIRLANDIĞI DİL ... 108
TABLO-80 İNTERNETİN TANITIM AÇISINDAN ETKİLİ BİR ARAÇ OLMASI ... 108
TABLO-81 İNTERNETİN TANITIM VE PAZARLAMA ARACI OLMASI ... 109
TABLO-82 İNTERNETİN YAYGIN BİR İLETİŞİM ARACI OLMASI ... 109
TABLO-83 İNTERNETİN TANITIM AÇISINDAN ETKİLİ BİR ARAÇ OLMASI ... 109
TABLO-84 İNTERNETİN TANITIM VE PAZARLAMA ARACI OLMASI ... 110
TABLO-85 İNTERNETTEN TANITIMIN İŞLETMEYİ BAĞIMLI HALE GETİRMESİ ... 110
TABLO-86 İNTERNETTEN REZERVASYON VE SATIŞ BÖLÜMÜ ÇALIŞANLARININ EĞİTİMİ ... 110
TABLO-87 BİLGİSAYARLI REZERVASYON SİSTEMLERİNİN GEREKLİLİĞİ ... 111
TABLO-88 İNTERNETİN BİLGİ SAĞLANMASINA YARDIMCI OLMASI ... 111
TABLO-89 İNTERNETİN HEDEF KİTLELERE KİŞİSEL HİZMET VERME İMKÂNI SAĞLAMASI ... 111
TABLO-90 İNTERNET ÜZERİNDEN PAZARLAMANIN AYRI BİR ÇALIŞMA ALANI OLMASI ... 112
TABLO-91 İNTERNETİN SON DAKİKA ALIMLARINA UYGUNLUĞU ... 112
TABLO-92 İNTERNETİN DİĞER İLETİŞİM ARAÇLARIYLA BÜTÜNLEŞTİRİLMESİNİN GEREKLİLİĞİ ... 112
TABLO-93 İNTERNETTE MEVCUT TEKNOLOJİ KAPSAMINDA GÜVENLİK SORUNLARI 113 TABLO-94 İNTERNETİN ÜRÜN VE HİZMETLERİN DAĞITIMINA ETKİSİ ... 113
TABLO-95 İNTERNETİN REZERVASYON İPTALLERİNDEN DOĞAN EKONOMİK KAYIPLARIN TELAFİ EDİLMESİNİ SAĞLAMASI ... 113
TABLO-96 İNTERNET KULLANIMININ BİREYSEL TÜKETİCİLERE YÖNELİK OLMASI... 114
TABLO-97 OTEL WEB SİTESİNİN İNTERNETİN KARIŞIK ORTAMINDA BULUNMA GÜÇLÜĞÜ ... 114
TABLO-98 İŞLETMELERİN ETKİLEYİCİ VE İŞLEVSEL BİR WEB SAYFASININ OLMASI 114 TABLO-99 BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İNTERNET KULLANIMININ MASRAFLARI AZALTMASI ... 115
TABLO-100 BİLGİ TEKNOLOJİLERİNİN PERSONEL VE İŞ VERİMLİLİĞİNİ ETKİLEMESİ 115 TABLO-101 KONAKLAMA İŞLETMELERİNDE BİLGİ TEKNOLOJİLERİNİN KULLANILMA ZORUNLULUĞU ... 115
TABLO-102 BİLGİSAYARLI REZERVASYON SİSTEMLERİNİN DONANIM VE YAZILIM MALİYETİNİN YÜKSEK OLMASI ... 116
TABLO-103 BİLGİSAYARLI REZERVASYON SİSTEMLERİNİN PAZARLAMADA ÖNEMİ 116 TABLO-104 WEB SAYFASI HAZIRLAMANIN TALEP OLUŞTURMAYA KATKISI ... 116
TABLO-105 WEB SİTESİ, KURULUŞ VE YAYINLAMA GİDERLERİNİN YÜKSEK OLMASI ... 117
TABLO-106 DIŞ ÜLKELERE TURİSTİK ÜRÜN PAZARLAMASINDA İNTERNET VE BİLGİ TEKNOLOJİLERİNİN KULLANIMININ ZORUNLULUĞU ... 117
TABLO-107 BİLGİ TEKNOLOJİLERİNİN İNTERAKTİF İLETİŞİM İMKÂNI SAĞLAMASI ... 117
TABLO-109 REZERVASYONDA BİLGİ TEKNOLOJİLERİNİN KULLANIMI ... 118 TABLO-110 BÖLGEMİZDEKİ TURİZMİN GELİŞMESİNİ ENGELLEYEN TANITIMDAKİ
EKSİKLİK OLMASI ... 118 TABLO-111 İŞLETMENİN SAHİPLİK TÜRÜNE GÖRE BİLGİ İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ
KULLANIMI ... 118 TABLO 112 İŞLETMENİN NİTELİĞİNE GÖRE BİLGİ İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİNİN
KULLANIMI ... 119 TABLO-113 İNTERNETTEN REZERVASYON KABULÜ ... 119 TABLO-114 İNTERNET KONUSUNDA EĞİTİM ALMAYA GÖRE BİLGİ VE İLETİŞİM
T.C.
SELÇUK ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü
Adı Soyadı Gülçin Ayhan
Numarası 144265001011
Ana Bilim / Bilim Dalı Seyahat İşletmeciliği ve Turist Rehberliği/ Seyahat işletmeciliği
ve Turist Rehberliği
Tez Danışmanı Doç. Dr. Tugay ARAT
Tezin Adı Turizm Sektörünün Tanıtımında Kullanılan Bilgi İletişim
Teknolojileri (Konya İli Örneği)
ÖZET
İnsanoğlu var olduğu günden beri bilgiyi araştırmaya ihtiyaç duymaktadır. Bilgiye ulaştıkça hep daha fazlasını istemektedir. Yazının icadından günümüze kadar geçen süre içinde gelişen teknolojilere bilgi teknolojileri denilmektedir. İnternetin keşfedilmesi ile sınırsız bilgiye ulaşan insan her işini internet üzerinden yapmaya başlamıştır. Her sektör için önemli olan bilgi teknolojilerinin önemi turizm sektöründe bir kat daha fazladır. İnternet üzerinden seyahat ile ilgili alışverişler yapılabilmekte, istenilen bilgilere ucuz ve kolay bir şekilde erişilebilmektedir. Bir destinasyona turist çekebilmek için o yerin tanıtımının iyi yapılması gerekmektedir. Gezginlerin destinasyon seçiminin belirlenmesinde turistik değerlerin tanıtımı çok önemlidir. Bunu sağlayabilmek için de bilgi ve iletişim teknolojilerinden yeteri kadar faydalanılmalıdır. Bu araştırmanın amacı Konya’da bulunan seyahat acentaları ve otellerin hangi tanıtım ve pazarlama araçlarını kullandıklarının, bilgi ve iletişim teknolojilerini yeteri kadar kullanıp kullanmadıklarının tespit edilmesidir.
Anahtar Kelimeler: Konya Turizmi, Rekabet Üstünlüğü, Bilgi iletişim Teknolojileri Ö ğr en ci n in
T.C.
SELÇUK ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü
Adı Soyadı Gülçin Ayhan
Numarası 144265001011
Ana Bilim / Bilim Dalı Seyahat İşletmeciliği ve Turist Rehberliği/ Seyahat İşletmeciliği
ve Turist Rehberliği
Tez Danışmanı Doç. Dr. Tugay ARAT
Tezin ingilizce Adı
Information And Communication Technologies Used İn The Promotion Of Tourism Sector (Sample Of Konya Province)
SUMMARY
Since human beings have been created they need to make research to get information. As they get information, they always want more. Information technologies have developed from the invention of writing up to the present. Central reservation system, global distribution systems, and finally, after the discovery of the Internet, people who have reached unlimited knowledge have begun doing everything on the internet. It is cheap and easy to access the information and do shopping online. From the perspective of the tourism sector, the importance of information technology can not be ignored. In order to attract tourists attention to a destination the promotion of that place needs to be done well. For achieve this, they should benefit from information and communication technologies sufficiently. If the promotion of the tourictic values attract tourist attentions, it affects travelers’ choice of the destinations. The aim of this research is to determine which promotional and marketing tools are used by travel agencies and hotels in Konya and whether they use information and communication technologies as competently.
Keywords: Konya Tourism, Competitiveness, Information and Communication Technologies Ö ğr en ci n in
GİRİŞ
Günümüzde teknolojinin faydalarından yararlanmayan veya haberdar olmayan sektör ve birey kalmamıştır. Tüm işletmeler; büyük, orta, küçük ölçekli, özel veya kamu kurumları teknolojinin sınırsız hizmetinden yararlanmaktadır. Bu hizmet sayesinde ise rakiplerine karşı üstünlük sağlamaktadırlar (Ansen ve Fırat, 2009:118). İletişim ve bilgi teknolojileri, turizm sektörünün verimliliğini etkilemektedir. “Turizm işletmelerinin rekabet gücü yüksek, yeni ve esnek hizmetler sunmalarına yardımcı olan teknolojik yeniliklerdir. Örneğin, elektronik biletleme, otel, destinasyon tanıtımı ve satışları için web sitelerinin kullanımı, seyahat acentalarının ve tur operatörlerinin internet ve web sayfaları ile satış ve tanıtım yapmaları, turizm pazarlaması ve turizm faaliyetleri alanında önemli gelişmelerle sonuçlanmıştır” (Pırnar, 2005: 28). Bilim ve teknolojideki gelişmeler sonucunda dünyada pek çok toplumsal değişim yaşanmıştır. Geçmişten günümüze kadar birçok değişimler olmuştur; “ilkel yaşamdan tarım toplumuna, tarım toplumundan sanayi toplumuna ve son olarak dijital ekonomi” sürecine geçilmiştir. İnsan hayatının vazgeçilmezleri arasına giren internet, bilgi ve iletişim teknolojilerinin hızla gelişmesinin bir sonucudur (Karataş ve Babür, 2013: 23).
Yazının icat edilmesinden, bilgisayarların ve internetin keşfedilmesine kadar süren bir gelişim sürecini takip eden bilgi teknolojilerinin en önemli bileşeni bilgi sistemleridir; çünkü birçok bilgi sistemini içinde barındırır (Yıldız, 2013: 22). Hızlı değişim ve sınırsız bilgi sonucunda, modern iletişim tekniklerini bilme ve kullanma zorunluluğu oluşmuştur (Yüksek, 2013: 55). Bilgi teknolojilerinin öneminin her geçen gün artması sebebiyle, bundan her sektör etkilenmeye başlamıştır. Özellikle turizm sektöründe internetle beraber sınırların kalkmasını sağlamıştır. Seyahat acentaları farklarını göstererek ayakta durma çabası içine girmişlerdir. “Turistik ürünler, gidilecek yerler, tarifeler, fiyatlar ve bulunabilirlik üzerine bilgiler seyahat işletmelerinin faaliyetlerini etkin bir şekilde yürütebilmeleri açısından çok önemlidir.” Hizmetlerinin devamlılığı için devamlı internet üzerinden müşterileriyle bağlantı kurup, ihtiyaçlarını karşılama eğilimi içindedirler (Ay, 2007: 117). Aynı zamanda internetin sürekli gelişmesiyle tüketiciler elektronik alışverişe yönelmektedir. Konaklama ve seyahat işletmeleri sadece satışlarını artırmakla
kalmayıp müşterilerine alternatif hizmetlerde sunmaktadırlar (Semiz vd., 2009: 3). Turistlerin, turizm ürünlerine erişimini kolaylaştıran internetteki gelişmeler müşteri ve üretici arasında online iletişimi kolaylaştırmıştır (Xiang ve Gretzel, 2010: 182).
Bu bilgiler ışığında Konya’ da ki otel ve seyahat acentalarının tanıtım amaçlı bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanımı konusunda araştırma yapılmıştır. Otel ve Acentalara 50 soruluk bir anket uygulanmıştır. Bu araştırma 2016 yılı Haziran-Ağustos aylarında yapılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin kodlanması, çözümlenmesi ve hipotezlerin sınanması için SPSS 15.0 paket programından yararlanılmıştır. Ayrıca, bağımsız örneklem t testi ve tek yönlü varyans analizi uygulanmıştır.
Bu çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; genel olarak turizm, konaklama işletmeleri, seyahat acentaları ve tur operatörleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde; Konya’nın tarihi ve tanıtımı konusu açıklanmıştır. Üçüncü bölümde turizm sektöründe bilgi teknolojilerinin kullanımı konusu incelenmiştir. Dördüncü bölümde ise yöntem, hipotezler, istatistik çözümleme teknikleri ve bulgular üzerinde durulmuştur.
BİRİNCİ BÖLÜM
I- GENEL OLARAK TURİZM
Bu bölümde turist, turizm, turistik ürün kavramları üzerinde durulmuştur. Turizmin gelişimi ve günümüzdeki durumu hakkında bilgi verilmiştir.
1.1.Turist, Turizm Kavramları ve Özellikleri
İnsanların yaşadıkları, çalıştıkları yerlerin haricinde, “dinlenme, eğlenme, merak, spor, sağlık, kültür, deneyim kazanma, akrabalarını ziyaret etme, kongre ve seminerlere katılma, dini ibadetlerini yerine getirme gibi kişisel nedenlerle, kişisel ya da toplu olarak yaptıkları seyahatlere turizm denilmektedir. Ancak bu seyahatlerin turizm faaliyeti sayılabilmesi için, gidilen yere yerleşilmemeli ve ekonomik anlamda gelir elde edilmemelidir. Ayrıca, turistlerin gittikleri yerlerde en az bir gece konaklaması ve turizm işletmelerinin ürettiği mal ve hizmetleri talep etmeleri gerekmektedir” (Tapur, 2009: 473).
Turizm endüstrisinin ürettiği ürünleri tüketen insanlar, yiyecek elde etmek için başlayan bu tüketim sağlık, din, merak gibi çeşitli güdülerin katkısı ile kayda değer gelişmeler göstermiştir. Ticaretin gelişmesiyle gelişen turizm; ücretli tatil, sosyal güvenlik, çalışma sürelerinin kısalması ile büyük bir endüstri halini almıştır (Özdipçiner ve Soydaş, 2015: 2).
“Dünyada her alanda kendisini gösteren gelişme ve değişim, toplumların refah düzeyinin artmasını sağlamıştır. İhtiyaçların geçmişteki çizgisinin dışına çıkmasına ve bir zorunluluk halini almasına sebep olmuştur. Turizm hareketleri artık, yüksek gelir grubuna hitap eden bir faaliyet olmaktan çıkmıştır. Gezip-görme, eğlenme, dinlenme, öğrenme gibi psikolojik, sosyal ve kültürel gereksinimlerini karşılayabilmek için orta ve dar gelirli sınıfların da katılabileceği kitlesel bir nitelik kazanmıştır” (Bahar ve Kozak, 2012: 38).
Turist ise, “para kazanma amacı dışında sadece dinlenmek ve eğlenmek için veya kültürel, bilimsel, sportif, idari, diplomatik, dinsel, sağlık gibi” sebeplerle bulunduğu yerden ayrılıp en az 24 saat başka bir yerde geçiren kişilere denilmektedir. Turistler, seyahatlerini kendi ülkelerinde gerçekleştiriyorlarsa yerli
turist, başka ülkeye gerçekleştirirlerse yabancı turist olarak adlandırılmaktadır (Özdipçiner ve Soydaş, 2015: 2).
Başka bir ifade ile turizm, “sürekli yaşanan yer dışında doğrudan ticari kazanç sağlama amacına dayanmayan sebeplerle yapılan ve yirmi dört saati aşan ancak on iki aydan uzun sürmeyen geçici seyahat ve konaklamaların ortaya çıkarttığı ekonomik ve sosyal nitelikli olay ve ilişkilerin bütünü şekilde tanımlanabilir” (Akbaba ve Özkul, 2011: 378). Yani, insanların çalıştıkları ve konutlarının bulunduğu yerler dışında yaptıkları seyahat ve konaklamalar, ulaşım, konaklama, yeme-içme, eğlenme, dinlenme ihtiyaçlarının karşılandığı tüm hizmet ve olaylar turizm olarak adlandırılmaktadır. Turizmi ülkeler açısından ele alırsak; ülkelerin kalkınmasında önemli bir paya sahiptir (Bahar ve Kozak, 2012: 3).
Turizm, ülkeler için birincil gelir grubundadır. Konaklama, restoran, rekreasyon işletmeleri de seyahat işletmeleri kadar gelir sağlar. Dünya Turizm Örgütü’nün araştırmasına göre turizm, incelenen ülkelerin % 38 inde ana gelir kaynağıdır. % 83 ünde ise ihracat sınıflamasında ilk beşte yer almaktadır. Turizm endüstrisi, ülkelerin ekonomik başarı elde etmeleri için öneme sahiptir. Turizm; ülkelere döviz girdisi sağlar, yatırımlar ülke ekonomisine canlılık verir, işsizliğin azalmasına olanak sağlar, gelir seviyesinin yükselmesini sağlar, bölgeler arası gelişmişlik farklılıklarının kapanmasına yardımcı olur, kültürler arası iletişim artar (Özdipçiner ve Soydaş, 2015: 3).
Turizm sektörü 1950'li yıllara kadar kalkınma ve zenginlik için yapılan küresel araştırmalarda göz ardı edilmiştir. Turizm hareketleri İkinci Dünya Savaşı'nın
sona ermesiyle Batıda gelişmeye başlamıştır. Turizm, 21. yüzyıl da
telekomünikasyon ve bilgi teknolojileri ile birlikte çok hızlı gelişmeye başlamıştır (Bahar ve Kozak, 2012: 37). Turizm sektörünün devletlerin ilgisini çekmesinin sebebi; “ülkeler üzerindeki bölgesel istihdama katkısı, ödemeler dengesine etkisi, gelir etkisi, milli gelirin dağılımına olan etkisi, yerinde ihracat etkisi, döviz getirme etkisi gibi ekonomik etkilerdir” (Baş vd., 2007: 1). “Dünya da giderek büyük bir endüstri haline gelen turizmin uzun vadede sürdürülebilir olması bazı faktörlere bağlıdır. Bu faktörlerden bazıları şu şekildedir; sürekli olarak yüksek kaliteli ürünler sunmak, turistlerin yüksek kalitede deneyim elde etmesini sağlamak, turizm
çalışanları ve turist kabul eden toplumun özünü korumak, doğal kaynakları, tarihi, kültürel ve estetik değerleri gelecek nesilleri de göz önüne alarak koruyup yaşatmaktır. Son yıllarda turizmle ilgili ahlak kuralları ve prensipleri sürdürülebilir turizm için büyük önem taşımaktadır” (Avcıkurt, 2009: 143).
1.2.Turistik Ürünün Özellikleri
Turistik ürün üretildiği anda tüketilir. Emek, sermaye, doğal kaynak ve girişimcinin yanında doğal ve kültürel kaynakların kullanımı gereklidir. Ürün ve fiyat değişkenlik gösterir. Turizm ürünü depolanması mümkün değildir. Konaklama, ulaşım, yeme-içme, gezme gibi farklı hizmetlerden oluşur. Soyuttur, emek ve sermaye yoğun bir endüstridir. Koordinasyon gerektirir. Turistik ürün üretildiği yerde tüketilmek zorundadır ve yoğun iletişim gerektirir (Özdipçiner ve Soydaş, 2015: 4).
Akbaba ve Özkul (2011: 382) belirttiğine göre turizm ürününün özellikleri;
1) Kolay bozulabilme özelliği; turizm işletmelerinde satılamayan bir oda veya sunulamayan bir hizmet o gün için kaybolmaktadır.
2) Soyutluk; Hizmetler daha önce denenememektedir.
3) Kısa dağıtım kanalı; turizm işletmelerinde ham maddenin sağlanması, ürünün hazırlanması, sunumu kısa bir zamanda gerçekleşmektedir.
4) Üretim ve tüketimin ayırt edilememesi; Ürünün üretimi ve tüketimi eş zamanlıdır. 5) Değişkenlik; iş görenler farklı ruh hallerinde bulunabilecekleri için müşteriler de hizmetleri farklı değerlendirebileceklerdir.
6) Belirsiz standartlar; İş görenler kendi yargılarına göre bir karar verip uygulamaktadırlar.
7) Sürekli değişen bir talep yapısı; turizm ürününe talep belirli dönemlerde artış gösterip, bazı dönemlerde azalabilmektedir.
8) Güvenirlilik ve tutarlılık; sunulan ürünün istikrarlı ve belli standartlarda sunulması gerekmektedir.
9) Yüz yüze etkileşim; müşteri ve iş görenler arasında yüksek düzeyde etkileşim olmalıdır (Akbaba ve Özkul, 2011: 382).
1.3.Turizmin Gelişimi
İlk çağlarda insanların, yiyecek, avlanma, ticaret gibi sebeplerle yakın çevrelerine yolculuk yaptıkları bilinmektedir. Ulusların ticaret amacıyla ülkeleri ya da komşu yöreleri ziyaret etmeleri ile başlayan turizm faaliyetleri M.Ö. 4000 yıllarında; yazı, para ve tekerleği icat eden Sümerlere kadar uzanmaktadır. Daha sonra turizm, Fenikeliler döneminde gelişme göstermiştir. Günümüzde zorunlu bir ihtiyaç haline gelen turizm, Birinci Dünya Savaşı'na kadar lüks bir ihtiyaç olarak görülmekte, 1960'lı yıllara kadar kültürel bir hareket olarak kendini göstermekteydi. Özellikle gelişmiş ülkelerde başlayan turizm faaliyetleri, ekonomik öneminin anlaşılmasıyla beraber, 21. yüzyıl küresel ekonomisinde telekomünikasyon ve bilgi teknolojileri ile birlikte en hızlı gelişen sektör olmuş ve 2000’li yıllarda daha çok kişinin tüketim alışkanlığı haline gelmiştir. “Günümüzde orta ve dar gelirliler de gezip-görme, eğlenme, dinlenme, öğrenme gibi psikolojik, sosyal ve kültürel gereksinimlerini karşılayabilmek için sürekli yaşadıkları yerden geçici süreyle başka ülke ya da bölgelere gidebilmektedir” (Bahar ve Kozak, 2012: 5).
19. yüzyılın ortalarına kadar, seyahatler iş amacıyla yapılmaktaydı. Ulaşım atlı arabalarla yapılmaktaydı. Konaklama ise yol kenarında ki konaklama tesislerinde yapılmaktaydı. Çağdaş turistik gezilerin ilk örnekleri, tüccar gruplarının katıldığı iş gezileridir. Hanlar, konaklar, küçük pansiyonlar ilk konaklama yerleridir. 1850- 1950 arasında seyahatler artmıştır. Bu dönemde ülkeler arası hatta kıtalar arası seyahatler gerçekleşmeye başlamıştır. İlk büyük otellerde 19. yüzyılda kurulmaya başlamıştır. Kuzey Amerika ve Avrupa da 20. Yüzyılın ortalarından itibaren otomobil yolları taşımacılıkta önemli bir rol üstlenmeye başlamıştır. Avrupa da tatil merkezleri ve tatil köyleri, Kuzey Amerika da moteller ve çeşitli hizmet kuruluşları açılmıştır (Sezerel, 2015: 24-25). Günümüzde turistik seyahatlerin %52’si tatil amaçlı, %27’ si arkadaş ve akraba ziyareti, sağlık, din ve diğer amaçlı turizm etkinlikleri, %14’ ü iş ve ticari amaçlı, % 7’ si ise amacı belirlenemeyen seyahatlerdir (Sezerel, 2015: 23).
Romantizm, ulaşım ve Thomas Cook turları turizme teşvik eden faktörlerdendir. Thomas Cook ilk tur operatörüdür. İlk turu 1841’ de gerçekleştirmiştir. 1800 lerde yazılan eserler insanlar da seyahat cazibesi oluşturmuşlardır. Marco Polo ve Mark Twain’in çalışmalarından etkilenen pek çok turist olmuştur. İnsanların yeni yerler keşfetme isteği, turizmin gelişmesine sebep olmuştur. Kuzey yarım kürede 19. Yüzyılın ortalarına kadar seyahat edenler çok az sayıdaydı. Seyahatler genellikle iş nedeniyle ve demiryolu ile yapılmıştır. Ayrıca kullanılan ulaşım araçlarının arasında at arabaları ve buharlı gemiler de yer almaktadır. Akraba ziyareti, hafta sonu ziyareti gibi sebeplerle başlayan turizm, gün geçtikçe daha profesyonel bir hale dönüşmüştür. 19. Yüzyılın sonunda Thomas Cook ve oğlu tüm dünyaya hizmet vermeye başlamıştır. 1872’de Carlson Wagonlit Travel “Wagon-Lits” adıyla faaliyete başlamıştır. 20. Yüzyılın ilk yılları seyahatin altın çağıdır. Orient Express ve diğer birkaç trende seyahat yapılabilmekteydi. Zenginlerin katıldığı safariler ve büyük Avrupa turları yapılmaya başlamıştı. Konaklama ihtiyacını karşılamak için 19. Yüzyılın ortalarında hanlar kurulmaya başlamıştır. 20. Yüzyılın ortalarına doğru, karayolu ve havayolu ile seyahatler başlamıştır. 1912 yılında Titanik gemisinin Newfoundland kıyısı açıklarında buz dağına çarparak batması sonucu hava yolu ile seyahat edenlerin sayısında artış olmuştur. İlk olarak zenginler, orta sınıfın başlattığı seyahatler işçi sınıfında katılımıyla modern hayatın bir parçası haline gelmiştir (Özdipçiner ve Soydaş, 2015: 7-8).
Her zaman dikkatleri üzerine çeken Türkiye, Wagon-Lits Orient’in kurulması ve Pierre Loti ve Agatha Christie gibi ünlü yazarların İstanbul’u egzotik bir destinasyon olarak tanıtmasıyla turistlerin ilgisini çeken bir ülke olmuştur. Türk turizminin gelişimi Cumhuriyetin kuruluşundan sonraki çeşitli hükümetlerin sanayileşme politikalarıyla ilgilidir. Bu politikalar: Güçlü devletçi politika (1924-1950), korumacı liberalizasyon (1950-1960), planlı ekonomi (1960-1980), özel girişimciliğe giriş (1980-1990), özel sektör üstünlüğü ve liberal ekonomi politikası (1990 dan günümüze kadar olan dönem). Türkiye 2. Dünya savaşında tarafsız olsa da savaşın zorluklarından etkilenmiştir. Demokratik partinin 1950’ de iktidara gelmesi ve turizmi önemli bir ekonomik gelişme aracı olarak tanımlamasıyla turizm gelişmeye başlamıştır. Turizm bankası olarak adlandırılan bir banka turistik
işletmelere kredi sağlamıştır. Turizmi geliştirmek için temel alt yapı hazırlanmıştır. 1950-1960 döneminde yabancı turist sayısında %12 artış gerçekleşmiştir. 1961 de 15.685 yatak kapasitesine sahip 258 otel faaliyete geçmiştir. 129.000 turist Türkiye’yi ziyarete gelmiştir. 7.5 milyon Amerikan Doları harcamıştır. Türk ekonomi tarihinde “turizm” ilk kez resmi olarak önemli bir sektör olarak tanınmıştır (İçöz vd., 2009: 332-334).
Turizm sektörü 1950'li yıllara kadar kalkınma ve zenginlik için yapılan küresel araştırmalarda göz ardı edilmiştir. Turizm hareketleri İkinci Dünya Savaşı'nın bitimi ile beraber Batı toplumlarında gelişmeye başlamıştır. Turizm, 21. yüzyıl da telekomünikasyon ve bilgi teknolojileri ile birlikte en hızlı gelişen sektör durumuna gelmiştir (Bahar ve Kozak, 2012: 37).
1.4.Turizm Endüstrisinin Günümüzdeki Durumu
Turizm sektöründe rekabeti uzun zaman sabit tutmak pek kolay değildir. Turizm sektörünün yeni teknolojileri hızlı bir biçimde benimseme ve yayma yeteneği sektörle ilişkili teknolojilerde devamlı artan ve evrimsel gelişim ve teknolojik sınırların aşılması bu sektördeki yenilikleri destekleyen önemli göstergelerdir (Gürkan, 2013: 203).
Turizm endüstrisinin hızlı gelişmesinin sebepleri genel olarak şu şekilde özetlenebilir: İnsanların, boş zamanları ve yaşam standartları artmıştır. Artık insanlar daha sağlıklı olmak istemektedirler. Turist gönderen ülkelerdeki ekonomik büyüme sonucunda ulusal gelir ve harcanabilir gelir düzeyinin artmaktadır. Havayolu firmaları ve ulaştırma araçlarında kalite ve güvenirlilik artmıştır. Konaklama işletmeleri artmıştır. “20. yüzyılda turizm sektörünün düzenli şekilde geliştiği söylenebilir. Boş zaman ile yaşam kalitesi ve yaşam standardının daha da artacağı
düşünülmektedir. Yoksul insan sayısının azalacağına ilişkin beklentiler
bulunmaktadır. Bu beklentiler sonucunda turizmin, 21. yüzyılda da hızlı bir gelişme ve büyüme göstereceğini ortaya koymaktadır” (Bahar ve Kozak, 2012: 108).
Dünya Turizm Örgütü verilerine göre son 60 yıldır turizm sektörü gelişmektedir. 1950 de yaklaşık 25 milyon kişi seyahat ederken, 1980’ler de 278 milyon, 1995’te 528 milyon, 2013 yılında1 milyar 87 milyon kişi seyahat etmiştir
(Sezerel, 2015: 23). Ancak, 2007 de başlayan ekonomik kriz turizm sektörünü de etkilemiştir. Turist sayısı düşmüştür. Krizden daha az etkilenen gruplarda daha yakın
mesafelere seyahatler gerçekleştirmişlerdir. “2014 yılına gelindiğinde Dünya’da 1 milyar 138 milyon kişi seyahat etmiştir. Bir önceki yıla oranla 52 milyon turist
artışı olmuştur. En büyük gelişme yüzde 7 oranıyla Amerika kıtasında görülmüştür. Amerika’yı yüzde beş ile Asya ve Pasifik, yüzde dört ile Avrupa ve Ortadoğu, yüzde iki ile Afrika takip etmektedir. Avrupa (588 milyon), Asya/Pasifik (263 milyon), Amerika (181 milyon), Afrika (56 milyon), Orta doğu (50 milyon) ile Dünya da en fazla turist alan yerlerdir. Ülke bazında ilk 10 sıralamaya bakarsak, ilk sırada Fransa gelmektedir. ABD, İspanya, Çin, İtalya, Türkiye, Almanya, İngiltere, Rusya, Tayland da en fazla turist alan ülkelerdir” (Özdipçiner ve Soydaş, 2015: 9-10).
1.5.Turizm Endüstrisini Oluşturan Temel İşletmeler
Turizmin en önemli bileşenleri tatilde turiste sunulan hizmetlerdir. Yeme-içme, dinlenme, eğlenme ve rekreasyon gibi ihtiyaçlarını karşılamayı amaçlar. Bunların payları ise; ulaşım % 20-25, konaklama %30, yeme- içme %30, rekreasyon %10-15 ve diğer hizmetler %5-10 şeklindedir. Turizm endüstrisinin temel işletmeleri; (Özdipçiner ve Soydaş, 2015: 9-10).
a-Yiyecek İçecek İşletmeleri (restoran, kafe, bar, vs.): Hizmet sektörünün bir kolu olan turizmin emek-yoğun nitelik taşıması, üretilen ürünlerin çoğu zaman soyut bir nitelikte olması, yatırımların yüksek maliyetli olması, turist çeken ülkeler için önemli ölçüde döviz arzı sunan bir yapıda olması en önemli özelliklerindendir. Turizm endüstrisi işletme grupları “kar amacı güden” ve “kar amacı gütmeyen” olmak üzere ikiye ayrılırlar sosyal amaçlar güden vakıflar, organizasyonlar ve kuruluşlar kar amacı gütmeyen işletmelerdir. “pazarlama hizmetleri, konaklama faaliyetleri, ulaştırma hizmetleri, yiyecek-içecek faaliyetleri, perakende satış mağazaları ve çeşitlik etkinlikler” ise faaliyet alanları göz önüne alınarak kar amacı güden gruptadırlar. Turistlerin başta ulaşım, yeme-içme, eğlence olmak üzere tüm ihtiyaçlarının karşılamayı amaçlayan endüstriler bütününe turizm endüstrisi denilmektedir. Alt endüstriler içerisinde çok önemli bir yere sahip olan Yiyecek-içecek işletmeleri, tek başına yeme-içme ihtiyacını karşılayan işletmeler dışında, konaklama işletmeleri, seyahat işletmeleri ve diğer işletmelerde tüketicilerin
ihtiyaçlarını karşılamak için yiyecek-içecek hizmeti vermektedirler. Bu durumda, yiyecek-içecek endüstrisi; konaklama, ulaştırma ve turizmle ilgili diğer sektörlerde de hizmetin bir parçası olmuştur (Kılınç, 2011: 32).
b-Dağıtım İşletmeleri: “Bir mal veya hizmetin üreticiden tüketiciye doğru ulaşımında kullanılan araç ve yöntemler dağıtım kanallarıdır. Üretilen her mal veya hizmetin tüketiciye ulaşması için bir aracıya yani bir dağıtım kanalına ihtiyaç vardır. Endüstri işletmelerinde, bir mal veya hizmetin üretildiği yerden tüketileceği yere götürülmesine dağıtım denilmektedir. Ancak, turizm sektöründe bunun tersi olmaktadır. Çünkü turistik ürünler üretildiği yerde tüketilirler. Turizmde dağıtım, mal veya hizmetin tüketiciye doğru değil, tüketicinin mal veya hizmetlere doğru hareketi ile oluşur. Dağıtım iki aşamada gerçekleşmektedir. Önce turistik ürüne ilişkin her türlü bilgiyi tüketiciye ulaştırmakta, daha sonra da tüketicinin hizmetlerin üretildiği yere ulaştırmaktadır” (Kaşlı, 2006: 32).
c-Boş Zamanı Değerlendirme İşletmeleri: Müşterilerin konaklamasını sağlayan konaklama işletmeleri; yeme, içme, eğlence ve spor ihtiyaçları için tamamlayıcı ve yardımcı birimleri de bünyesinde barındırır. Yani, günümüzde konaklama işletmeleri sadece işletmede kalmakta olan misafirlere değil aynı zamanda işletmenin yeme-içme, eğlence ve rekreasyon faaliyetlerinden de yararlanmak isteyenlere de hizmet sunmaktadır. “Kokteyl, konferans, ziyafet salonları, gece kulüpleri, yüzme havuzları, güzellik salonları, hamam, saunalar, spor merkezleri gibi misafirlerin her türlü ihtiyacını karşılayan hizmetleri sunarlar. Bu yüzden kişilerin dinlenme, eğlenme, spor, sosyalleşme ihtiyaçlarını karşılamak üzere konaklama işletmeleri için rekreasyon faaliyetleri önemli bir yerdedirler. Müşteri memnuniyetini artırmak için rekreasyon faaliyetlerine önem vermek gerekmektedir. Çünkü rekreasyon faaliyetleri misafirlerin tercihlerini etkilemektedir. Müşterileri, işletmede daha fazla tutabilmek, işletmeye canlılık kazandırmak, tanıtımını yapabilmek ve misafirlerin iyi vakit geçirmelerini sağlamak için rekreasyon faaliyetleri en önemli unsurlardandır” (Albayrak, 2012: 45).
d-El Sanatları İle Hediyelik Eşya Üreten ve Satan İşletmeler: El sanatları bir milletin kültürel kimliğini yansıtır. Bir ülkenin gelenek ve göreneklerinin, yaşam biçiminin kuşaktan kuşağa aktarılmasını sağlar. El sanatlarının üretimi, belirli
hammaddeleri el becerisi ve gerekirse basit el araçlarıyla işleyerek çeşitli ürünler elde etmektir. El sanatı ürünlerinin üretiminde yoğun makine kullanımı yoktur. Üretimde kullanılan hammaddeler standardize edilmiş olsalar bile standart üretim olmayan, birbirinden farklı ürünler olarak ortaya çıkarlar (Güngör ve Şanlı, 2011: 173).
Tablo-1 Turizm Endüstrisini Oluşturan İşletme Grupları Pazarlama hizmetleri Konaklama faaliyetleri Ulaştırma faaliyetleri Yiyecek-içecek hizmetleri Perakende satış hizmetleri Diğer etkinlikler Tur operatörleri
Oteller Demiryolu Restoranlar Hediyelik
eşya Animasyon-rekreasyon hizmetleri Seyahat acentaları
Moteller Denizyolu Konaklama alt
tesisleri
Hatıra eşya Toplantı, fuar
ve sergi hizmetleri
Tatil köyleri Havayolu Perakende
yiyecek-içecek satış mağazaları Alış-veriş yerleri İnceleme gezisi hizmetleri
Kamplar Karayolu Otomatlar Sanat-elişi
mağazaları
Spor karşılaşma hizmetleri
Pansiyonlar Gezi vapurları marketler
Hosteller Barlar
Sağlık tesisleri Eğlence yerleri
Kaynak: Kılınç, 2011: 32.
Tablo 1’de turizm sektörü; turizm endüstrisini oluşturan işletme grupları ve alt grupları gösterilmiştir. Konaklama işletmelerinin özellikleri şu şekilde sıralanabilir; konaklama işletmeleri kurulması ve işletilmesi büyük sermaye gerektiren, ulusal ve / veya uluslararası standartlara uymak zorunda olan, genellikle sürekli hizmet veren, emek-yoğun, işbirliğinin önem taşıdığı, sezonluk işletmelerdir. Üretilen hizmet ve ürünler stoklanamaz, üretilen hizmet ve bu hizmetin müşteriye sunumu eş-zamanlı olmaktadır (Akbaba ve Çoban, 2013: 334-335).
Seyahat alanındaki gelişmeler, turizm işletmelerinin ve turizmle ilgili mesleklerin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Meslek gruplarının 11’de 1’i turizm ve ilişkili alanlarda bulunmaktadır. Dünya gelirlerinin % 9,5 ini turizm işletmelerinden sağlanmaktadır. Turizmin ekonomik yönü devamlı gelişmektedir. Konaklama
işletmelerinin özellikle otellerin bu gelişimde önemli bir payı vardır (Sezerel, 2015: 23).
19. yüzyılın ortalarına kadar, seyahatler iş amacıyla yapılmaktaydı. Ulaşım atlı arabalarla yapılmaktaydı. Konaklama ise yol kenarında ki konaklama tesislerinde yapılmaktaydı. Çağdaş turistik gezilerin ilk örnekleri, tüccar gruplarının katıldığı iş gezileridir. Hanlar, konaklar, küçük pansiyonlar ilk konaklama yerleridir. 1850- 1950 arasında seyahatler artmıştır. Bu dönemde ülkeler arası hatta kıtalar arası seyahatler gerçekleşmeye başlamıştır. İlk büyük otellerde 19. yüzyılda kurulmaya başlamıştır. Kuzey Amerika ve Avrupa da 20. Yüzyılın ortalarından itibaren otomobil yolları taşımacılıkta önemli bir rol üstlenmeye başlamıştır. Avrupa da tatil merkezleri ve tatil köyleri, Kuzey Amerika da moteller ve çeşitli hizmet kuruluşları açılmıştır (Sezerel, 2015: 24-25).
İlk konaklama tesisleri Romalılar tarafından yapılan hanlardır. Konaklama endüstrisi ticarete paralel olarak gelişmeye başlamıştır. Günümüzde uluslar arası zincire dönüşen işletmeler bulunmaktadır. Otel endüstrisi her şey dâhil lüks otellerden, yatak kahvaltı veren otellere kadar geniş bir yelpazede yer almaktadır. Turizm yatırım ve işletmeleri yönetmeliğine göre asli konaklama tesislerinin genel nitelikleri aşağıdaki şekildedir;
1.5.1.Otel
Otel; yolcu ve turistlerin gece kalmasını sağlamak ve yemek, eğlence gibi hizmetleri amacıyla kurulan işletmelerdir. 18. Yüzyıla kadar otel kelimesi kullanılmamıştır. Otel sözcüğü Fransızca kökenli bir kelimedir. “Hospitality” (konukseverlik) ve “hostile” (düşmanlık) sözcükleriyle aynı kökten gelmektedir. İlk gezginlerin niyetlerinin bilinememesi sonucu dost görünümlü olanlar için dostluk ve konukseverlik tepkileri gösterilmiştir. Ancak konuk etme davranışı dostça görünmeyenlere göre değişkenlik göstermiştir. Kısacası, günümüzü otel formları,
eskiden misafirperverlik kültürünün ticarileştirilmesi sonucu oluşmuştur, denilebilir. 18. Yüzyıldan itibaren otel sözcüğü büyük Fransız konaklarını tarif etmek için kullanılmıştır (Sezerel, 2015: 24). Otellerin taşıması gereken bazı özellikler vardır. Oteller, müşterilerin yönetimiyle olduğu kadar donanımıyla da gereksinimine cevap verebilecek niteliklerde olmalıdır. Konukların sadece konaklama değil aynı zamanda beslenme gereksinimlerini de karşılayabilmelidir. Müşterilerle kısa vadeli anlaşma yapan bir işletme olmalıdır. Otelcilik endüstrisinin maddi ve estetik standartlarına uyma eğilimi göstermelidir. Hiçbir etken müşteri kabul etme özelliğini değiştirmemelidir. Odalarda sağlık koşullarına uygun olarak yerleştirilmiş banyo, lavabo, tuvalet gibi malzeme araçlarını bulundurmalıdır. Teknik ve hizmet personelinin sayısının yeterli olmasıdır (Kaşlı, 2006: 17).
Küreselleşme otelcilik sektörünü etkilemiştir ve otel işletmeleri dünya pazarından daha çok pay alabilmek için çeşitli şekillerde genişlemeye
çalışmaktadırlar. Dünya pazarına açılan Kuzey Amerika, Batı Avrupa ve Asya / Pasifik bölgesindeki birçok yerel ağırlama firması iki, üç veya daha farklı
bölgelerde yatırım yapmışlardır. Ulaşım, teknoloji ve bilgi ağlarının gelişmesi turizmi geliştirmiştir. Otel işletmeleri, turizm gelirlerini artırmak için yönetim sözleşmeleri, imtiyaz hakları gibi olanaklarla otellerinin çok uluslu olması için çalışmalar yapmaktadırlar. Hizmetin soyut olma özelliği çokuluslu işletmelerin pazarlama aşamalarında ürünlerini tam olarak tanıtmamalarına sebep olmaktadır. Bu durum otellerin sınıflandırmaları ile aşılmaya çalışmaktadır. Bu süreçte otellerin hizmet ve tesis olanakları ile ilgili birçok sınıflandırma sistemi ortaya çıkmıştır. Uluslararası açıdan bakıldığında tek bir sınıflandırma sistemi yoktur. Bu sistemler resmi veya özel işletmeler tarafından yapılmakta ve kabul edilmektedir (Adan, 2011: 71).
Türkiye’de Oteller iki Sınıftır:
1- Belediye Belgeli Otel işletmeleri: “Bu türdeki oteller belediyeler tarafından sınıflandırılmaktadır. Belediye belgeli otel işletmeleri birinci ve ikinci sınıf olmak üzere iki grupta toplanmaktadır. Bu otellerin fiyatlarını belirlemek ve denetimini yapmak yerel yönetimlere aittir” (Calayoğlu, 2011: 2).
2- Turizm işletme Belgeli Otel işletmeler: Bu tür belgelendirme şekli de Turizm Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine ilişkin Yönetmeliğinin hükümleri gereği otellerin sahip oldukları niteliklere göre birden beşe kadar yıldızlanarak sınıflandırılırlar. Bu sınıflandırma ve detayları aşağıdaki gibidir:
a) “Bir yıldızlı oteller, aşağıda belirtilen nitelikleri taşırlar: 1. En az on oda,
2. Sadece yaz sezonu boyunca açık tutulan tesisler hariç olmak üzere girişte rüzgarlık, hava perdesi, döner kapı veya benzeri düzenleme,
3. Resepsiyon ve kapasiteye yeterli, rahat oturma imkânının sağlandığı lobiden oluşan kabul holü,
4. Kahvaltı Ofisi ve kahvaltı salonu, yeterli büyüklükte oturma salonu veya lokanta bulunması durumunda bu mahaller kahvaltı verme amaçlı da kullanılabilir, yazlık tesislerde bu amaçla kullanılan salonun bir kısmı açık olabilir,
5. Yönetim odası,
6. Konukların ineceği veya çıkacağı kat sayısının üçten fazla olması halinde otel kapasitesi ile orantılı konuk asansörü,
7. 06:00-24:00 saatleri arasında büfe hizmeti, 8. İlk yardım malzeme ve gereçleri bulunan dolap, 9. Odalarda dışarı ile doğrudan bağlantılı telefon hizmeti,
10. Oda sayısının en az yüzde yirmi beşine hizmet verebilecek sayıda kıymetli eşya kasası,
11. Genel mahaller ve yatak odaları döşemelerini tamamen kaplayan halı, seramik, parke gibi nitelikli malzeme” (Calayoğlu, 2011: 2).
b) “İki Yıldızlı Oteller aşağıda belirtilen nitelikleri taşırlar:
1. Bir yıldızlı oteller için aranılan şartlarla birlikte aşağıda belirtilen nitelikleri taşıyan en az 20 oda kapasiteli otellerdir.
2. İlave bir yönetim odası
3. Oturma salonu veya bağımsız bölümlerde bar düzenlemesi 4. İklim koşullarına göre genel mahallerde klima sistemi
c) “Üç Yıldızlı Oteller aşağıda belirtilen nitelikleri taşırlar:
1. İki yıldızlı oteller için aranılan şartlarla birlikte aşağıda belirtilen nitelikleri taşıyan en az 40 odalı otellerdir.
2. İklim koşullarına göre odalarda klima sistemi,
3. Yatak sayısının yüzde yirmi beşi oranında oturma imkânının, lobide ya da ayrı düzenlenmiş oturma salonunda sağlanması,
4. İlave bir yönetim odası, 5. Odalarda televizyon,
6. Odaların yüzde ellisinde mini bar ile mevcut yiyecek ve içecek türlerine uygun servis malzemesi bulundurulması,
7. Yüzme havuzu veya ikinci sınıf lokanta veya kafeterya veya kişi başına en az 1.2 metrekare alan düşecek şekilde en az elli kişilik çok amaçlı salon,
8. Çamaşır yıkama ve ütüleme hizmeti,
9. Rezervasyon işlemlerinin bilgisayarla yapılması, 10. Yirmi dört saat büfe hizmeti” (Calayoğlu, 2011:4).
d) “Dört Yıldızlı Oteller aşağıda belirtilen nitelikleri taşırlar:
1. Üç yıldızlı oteller için aranılan şartlarla birlikte aşağıda belirtilen nitelikleri taşıyan en az 80 odalı otellerdir.
2. Otel kapasitesine uygun servis girişi, servis asansörü veya merdiveniyle bağlantılı bagaj odası, telefon kabinleri yerlerinden oluşan kabul holü
3. Müşterilerin ineceği veya çıkacağı kat sayısının ikiden azla olması halinde otelin kapasitesiyle orantılı müşteri asansörleri ile servis merdiveni veya asansörü
4. Her katta kat ofisi düzenlemesi (servis merdiveni veya asansör bulunması durumunda bu mahaller kat ofisleri ile bağlantılı düzenlenir, ayrık yerleşim düzenlerinde hizmetin aksamaması kaydıyla kat ofisinin her katta bulunması zorunlu değildir)
5. Kuru temizleme hizmeti ile terzi mahalli 6. Odalarda kıymetli eşya kasası
7. Doktor ve hemşire hizmetinin verildiği ilk yardım araç ve gereçleri bulunan revir 8. Odalarda minibar
10. Lokantanın güzel yemek ve kokteyl salonu bulundurma zorunluluğu olmaksızın, kapasitenin %50'sine hizmet veren birinci sınıf olarak düzenlenmesi
11. Yerleşim merkezlerinde 06:00-24:00 saatleri arasında oda servisi
12. Personel sayısının en az %15'i oranında konusunda eğitim almış personel 13. Ayrıca çok amaçlı salon ve fuayesi
14. Kapalı veya açık yüzme havuzu
15. En az 100 kişilik kapasiteli kabare, tiyatro, sinema etkinliklerinin yapılabileceği kapalı salon
16. En az 100 kişilik konferans salonu
17. 100 kişilik gece kulübü, diskotek veya benzeri eğlence imkanı veren ayrı bir salon
18. Aletli jimnastik, aerobik veya bilardo salonu 19. Pasta ve içki servisi verilen en az 100 kişilik salon
20. En az beş çeşit Türk yemeğinden oluşan bir menünün de sunulduğu ikinci bir lokanta
21. Telefon, faks, bilgisayar vb. büro hizmetlerine yönelik çalışma salonu 22. Kafeterya ve snack bar ünitelerinden en az üç adedi” (Karaman, 2005: 164). e) “Beş Yıldızlı Oteller aşağıda belirtilen nitelikleri taşırlar:
1. En az yüz yirmi odalı otellerdir.
2. Odalarda; çalışma masası, yatak baş ucunda merkezi aydınlatma düğmesi ve priz, boy aynası bulunması gerekir.
3. Odalarda; bornoz, diş temizlik kiti, tek kullanımlık terlik, dikiş kiti, ayakkabı sileceği, cilası, duş köpüğü, makyaj temizleme pamuğu, kutu kağıt mendil, şemsiye gibi en az beş adet amblemli malzeme bulunmalıdır.
4. Banyolarda; resepsiyonla bağlantılı telefonların yer alması gerekir.
5. Altı odadan az olmamak üzere oda kapasitesinin asgari yüzde beşi oranında tütün ürünleri içilmeyen oda düzenlenmelidir. Tütün içilen odalarda standartlara uygun havalandırma tertibatının bulunması ve tahsis edilen bu odaların mümkün olduğunca aynı kat, koridor gibi müstakil ve tecrit edilebilir ayrı bölümlerde yer alması sağlanmalıdır.
7. Garaj veya üzeri kapalı otopark, bu mahallerde yirmi dört saat görevli personel bulunmalıdır.
8. Odalarda; uydu veya video yayınları ile oda sayısının yüzde onu oranında internet imkanı sağlanması gerekir.
9. Bay ve bayan kuaförü otel bünyesinde yer almalıdır. 10. Otel içerisinde satış mağazaları olmalıdır.
11. Personel sayısının en az yüzde yirmi beşi oranında konusunda eğitim almış personel istihdam edilmelidir.
12. Otel bünyesinde alakart lokanta bulunmalıdır.
13. Resepsiyondan ayrı bir mahalde müşteri ilişkileri, danışmanlık gibi hizmetlerin deneyimli personel tarafından sağlanması gerekir.
14. Kat koridorlarında resepsiyonla bağlantılı telefon bulunmalıdır.
15. Telefon, faks, internet bağlantılı bilgisayar gibi büro hizmetlerine yönelik çalışma ofisi bulunmak zorundadır.
16. Servis merdiveni veya asansörü olmalıdır.
17. Yeterli büyüklükte bagaj odası ve bu mahalde emanet hizmeti verilmelidir. 18. Sürekli doktor hizmeti ve revir, müşterilerin bu konuda bilgilendirilmesi gerekir. 19. Çeşitli dillerde; süreli yayın, kitap gibi dokümanların yer aldığı okuma mahalli bulunmalıdır.
20. Her katta kat ofisi düzenlemesi gerekir. 21. Kuru temizleme ile terzi hizmeti verilmelidir. 22. Odalarda ve genel mahallerde klima bulunmalıdır. 23. Kabul holünde telefon kabinleri olması gerekir.
24. Rezervasyon işlemlerinin bilgisayarla yapılması gerekir.
25. Genel mahaller ve yatak odaları döşemelerini tamamen kaplayan halı, seramik, parke gibi nitelikli malzeme kullanılmalıdır.
26. Oda sayısının en az yüzde yirmi beşine hizmet verebilecek sayıda kıymetli eşya kasası bulunmalıdır” (Işkın, 2010: 48-49).
Sundukları hizmetin yapısı gereği oteller, yoğun olarak insan emeğine bağlıdırlar. Bu yüzden doğru planlamaların yapılması, gereksinim duyulan özellikte ve nicelikte iş gücünün istihdam edilmesi gereklidir. İşletmede çalışan personelin
verimliliğini arttıracak bir yönetim anlayışının egemen olması gereklidir. Bir otel işletmesinin başarısı ve bu başarısının sürekliliği için en üst düzeydeki yöneticisinden alt düzeydeki çalışanına kadar, insan unsurunun etkili ve verimli çalışmaları ile mümkün olabilmektedir (Sarı, 2011: 123).
1.5.2.Motel
Moteller genellikle yerleşim merkezlerinin dışında bulunur. En az 10 odalıdırlar. Motorlu araç ile gezi yapan kişilerin konaklamasına, yiyip- içmesine ve araçlarını park etmelerini sağlarlar (Esen, 2011: 5).
1.5.3. Tatil Köyü
En fazla iki katlı yapılardan oluşur. En az 60 odalıdırlar. Doğal güzellikler içerisindedirler. Çeşitli spor, eğlence ve satış faaliyetlerinin yapıldığı geniş yerleşim alanlarında ki tesislere tatil köyü adı verilmektedir (Erem ve Erkman, 2003: 55).
1.5.4.Pansiyon
“Müşterilerin kendi yemeklerini hazırlayabildikleri, en az 5 odalı tesislerdir” (Esen, 2011: 5).
1.5.5.Kamping
Genellikle turistlerin kendi imkânlarıyla geceleme, yeme-içme, dinlenme, eğlence ve spor ihtiyaçlarını karşıladıkları en az 30 ünitelik, karayolları güzergâhları ve yakın çevrelerinde, kent girişlerinde, deniz göl, dağ gibi doğal güzelliği olan yerlerde kurulan tesislerdir (Esen, 2011:5).
1.5.6.Apart otel
“Müşterinin kendi yeme ve içme ihtiyacını karşılayabilecekleri mesken olarak kullanılmaya elverişli bağımsız apartman ya da villa tipinde inşa edilen ve otel olarak işletilen konaklama tesisleridir” (Esen, 2011: 5)
1.5.7.Hostel
“En az 10 odalı, gençlik turizmine cevap verebilecek konaklama ve yeme-içme hizmeti veren konaklama tesislerdir” (Esen, 2011: 6).
1.5.8.Termal turizm tesisi
Doğal tedavi unsurlarının tedavi edici olarak kullanıldığı kaplıcalar, içmece ve iklim kür merkezleri ile buralarda kurulan tedavi ve eğlendirme ve dinlendirme amaçlı üniteleri içeren konaklama tesisleridir (Özdipçiner ve Soydaş, 2015: 15).
1.5.9.Sağlıklı yaşam tesisleri
Doğal çevre içerisinde düzenlenen tedavi veya tedavi sonrası rehabilitasyona yönelik hizmetlerin verildiği, doğal spor aktiviteleriyle desteklenen çeşitli yaş grupları için sağlık ve bakım hizmetlerinin verildiği tesislerdir (Özdipçiner ve Soydaş, 2015: 15).
1.5.10.Golf Tesisleri
Uluslararası standartlara uygun alanlarda bu aktiviteyi destekleyici diğer bölümlerden oluşan tesislerdir (Özdipçiner ve Soydaş, 2015: 15).
1.5.11.Spor Tesisleri
Çeşitli spor dallarının uluslararası standartlara uygun alanlarda
gerçekleştirildiği tesislerdir (Özdipçiner ve Soydaş, 2015: 15). 1.5.12.Kırsal Turizm Tesisleri
3 kategoride tanımlanır;
-çiftlik evi- köy evi; çiftlik üretimi ile birlikte turizm konaklama olanağı sağlayan, müşterilerinde çalışma programına katılabileceği, en az 5 odalı tesislerdir (Özdipçiner ve Soydaş, 2015: 15).
-yayla evleri, en az 5 odalı yayla evlerinin turizme kazandırılmasıyla hizmet veren konaklama tesisleridir (Özdipçiner ve Soydaş, 2015: 15).
-dağ evi; en az 1 yıldızlı spor yapmak ve doğa güzelliklerinden faydalanmak için çevresel açıdan sorumlu bir anlayışla işletilen tesislerdir (Özdipçiner ve Soydaş, 2015: 15).
1.5.13.Butik oteller
Yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çeken belirli bir içeriğe sahip konaklayan kişilere bir şeyler anlatan ve yaşatan mekânlardır. Misafirlerine evden uzakta ev konforu sunan misafirlerin alışkanlıklarını tanıyan ve bunlara cevap veren konforlu,
kişiye özel Toplam kalite mantıklı konaklama tesisleridir (Akbaba ve Çoban, 2013: 334-335).
1.5.14.Seyahat Acentacılığının Tanımı ve Yasal Yönden Sınıflandırılması Turizm sektöründe üretici ile tüketici arasında aracılık görevini yerine getiren seyahat acentalarıdır. Son zamanlar da bilgi iletişim teknolojilerinin, özellikle internetin hızlı bir biçimde gelişmesi tüketicilerin, üretici olarak işletmelere doğrudan ulaşmasını sağlamaktadır. Bu sebeple seyahat acentalarının sektörde varlığını sürdürebilmesi de zaman için de güçleşmektedir. Hatta uluslararası turizm pazarındaki işletmeler göz önüne alındığında, özellikle 2000 yılı sonrası seyahat acentası sayılarında bir azalma olduğu dikkatleri çekmektedir (Çivici, 2011: 239).
“1618 sayılı seyahat acentaları ve seyahat acentaları birliği kanununa göre seyahat acentelerinin tanımı ve sınıflandırılması şöyledir: Seyahat acentaları kar amacıyla turistlere ulaştırma, konaklama, gezi, spor ve eğlence sağlayan, onlara turizmle ilgili bilgiler veren, bu konuya ilişkin tüm hizmetleri gören ve turizm ekonomisine ve genellikle ödemeler dengesine katkıda bulunan ticari kuruluşlardır” (Semiz vd., 2009: 2).
Seyahat acentaları turizm sektöründe, işletme ile müşteriler arasında belli bir komisyon ile çalışan aracı rolünü üstlenmişlerdir. 1970’lere kadar genel olarak bilet satışı üzerine çalışan acentalar, teknolojik gelişmelerle birlikte rezervasyon yapma, tur düzenleyip satma gibi yeni iş kollarına yönelmişlerdir (Kılıç, 2012: 38). “Tur düzenleme, transfer, rezervasyon, kongre ve konferans organizasyonu, turistik gezi amaçlı taşıma aracı kiralama, ulaştırma araçları biletleri satmak seyahat acentalarının ana görevlerindendir” (Öğüt vd., 2003, 227). Turistlerin turizm ihtiyacını karşılamak üzere ihtiyaç duydukları konaklama, yeme içme, eğlence, ulaşım gibi faaliyetleri örgütleyerek sunan aracı kuruluşlardır (Semiz vd., 2009: 4).
Seyahat acentaları, turizm sektörünün temel yapı taşlarından biridir. Turistlerin birçoğu turizm faaliyetlerine seyahat acentalarının hizmetlerinden
yararlanarak katılmaktadırlar. Seyahat acentaları, turistlere yaptıkları
bilgilendirmeler ve verdikleri tavsiyeler ile yol gösterirler. Türkiye’de A, B ve C olmak üzere üç farklı seyahat acentası grubu bulunmaktadır. Hizmet kalitesi ve
işletme büyüklüğü açısından ilk sırada yer alan A grubu, Türkiye’deki seyahat acentalarının çoğunluğunu oluşturmaktır (Uygurtürk ve Korkmaz, 2015: 141).
“Seyahat acentalarının yapısal, fonksiyonel ve yasal olmak üzere değişik açıdan sınıflandırmak mümkündür. Türkiye’de ise 5571 Sayılı Seyahat Acentaları Birliği Yasasına göre; A, B ve C grupları şeklinde ana bir ayırım yapılmaktadır. A grubu acentalar bütün acentacılık faaliyetlerini yerine getirme hakkına sahip olan ve en geniş kapsamlı faaliyet gösteren acentalar iken, B grubu seyahat acentaları uluslararası kara, deniz ve hava ulaştırma araçları ile A grubu seyahat acentalarının düzenleyecekleri turların biletlerini satarlar. C grubu seyahat acentaları ise yalnız Türk vatandaşları için yurt içi turlar düzenlerler” (Ataman, 2007: 5).
Şimşek (2005: 3), “1618 No’lu Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu’nun 3. Maddesine göre seyahat acenteleri gördükleri hizmete göre üç grupta toplanırlar; (A) Grubu Seyahat Acentaları: 1’inci maddede söz konusu olan tüm seyahat acenteciliği hizmetlerini görürler. (B) Grubu Seyahat Acentaları: Uluslararası kara, deniz ve hava ulaştırma araçları ile (A) grubu seyahat acentalaları düzenleyecekleri turları satarlar. (C) Grubu Seyahat Acentaları: Yalnız Türk vatandaşları için yurtiçi turlar düzenlerler. (B) ve (C) grubu seyahat acentaları kendi hizmetleri dışında kalan diğer seyahat acentacılığı hizmetlerini görmezler. Ancak kendilerine (A) grubu seyahat acentaları verecekleri hizmetleri görürler” (Seyahat Acentaları Birliği Kanunu, Madde 3).
1.5.15. Tur Operatörlüğü
Turizm sektörünün önemli yapı taşlarından biri olan tur operatörleri, gelişmiş ülkelerde sayıca daha fazla görülmektedirler. Uluslararası seyahat pazarına yön veren tur operatörleri, günümüzde yatay ve dikey entegrasyonlara yönelmeleri nedeniyle sektör içinde konumları seyahat acentalarına oranla daha güçlü bir yapıdadır (Çivici, 2011: 243).
İKİNCİ BÖLÜM
II. KONYA’ NIN TARİHİ VE TANITIMI
Bu bölümde Konya’nın tarihi, turizm değerleri ve alternatif turizm potansiyeli üzerinde durulmuştur.
2.1.Konya’nın tarihi
Konya’nın kültürel değerlerinin önemini anlayabilmek için öncelikle tarihini bilmek gereklidir. Konya ve çevresinin Milattan Önceye dayanan bir geçmişi vardır. Bu nedenle pek çok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Adının “Kutsal Tasvir” anlamındaki “ikon” sözcüğüne bağlı olduğu düşünülmektedir (Saydam, 2013: 97).
“Konya ili pek çok medeniyete de ev sahipliği yapmıştır. Konya’nın tarihsel gelişimini etkileyen medeniyetler; M.Ö. 8. yüzyıl Hitit Medeniyeti, M.Ö. 7. yüzyıl Frig ve Kimmerler medeniyeti, M.Ö. 6. yüzyıl Lidyalılar, M.Ö. 6. yüzyıl Pers medeniyeti, M.Ö. 4. yüzyıl Makedonlar, M.Ö. 1. yüzyıl Roma medeniyeti, M.S. 7. yüzyıl Sasaniler, Müslüman Araplardır. Konya’nın yerleşim birimi olarak büyümesi ve gelişmesi ise 1077-1307 Selçuklu medeniyeti, 1307-1465 Karamanoğulları, 1465-1923 Osmanlı medeniyeti sayesinde olmuştur. Konya’nın günümüzde kent yapısının gelişimi ve şehirleşme modeli 1923 Cumhuriyet Dönemi ile gerçekleşmiştir” (Konya Valiliği, 2014: 4).
Konya, 36,5-39,5 Kuzey paralelleri ve 31,5-34,5 Doğu meridyenleri arasındadır. Batısında Afyon ve Isparta, doğusunda Niğde, Aksaray, kuzeyinde Ankara ve Eskişehir, güneyinde Antalya, Karaman ve Mersin illeri ile komşudur. Toprak bakımından Türkiye’nin en büyük arazisine sahiptir. Eski bir iç deniz olan Konya, kapalı havzasının tabanı sular çekildikten sonra neojen tortullarla kaplanmıştır. Akarsuların taşıdığı alüvyonların yığılmasıyla çok sayıda küçük vadi tabanı birleşmiş ve Konya ili ovaları ortaya çıkmıştır. Yerleşim M.Ö. 7 binde başlamıştır. Anadolu’nun merkezi konumundadır. Derin bir tarihi ve kültürel mirasa sahiptir. Dünyanın en düzenli ve güvenli şehirleri arasında sayılan ulaşım imkânları her geçen gün daha da gelişmekte olan İl turizmin gelişmesi için büyük ölçekte yatırım gerektiren alt yapının önemli bir kısmının tamamlandığını göstermektedir (Yarar, 2010: 81-82).
