kedilerde-reproduksiyon-ve-suni-tohumlama

KEDİLERDE

Puberte

Dişi Kediler



Ortalama:

8-13 Aylık (2-2,5 kg)



Kısa Tüylü

Irklar: 7-9 aylık



Uzun Tüylü

Irklar: 10-12 aylık

Erkek Kediler



Ortalama:

8-13 Aylık (3-3,5 kg)



Kısa

Tüylü Irklar: 7-9 aylık



Uzun

Tüylü Irklar: 10-12 aylık



Yavruların Doğum Zamanı ve Mevsim Etkili

Faktörlerdir



Reprodüktif Aktivite:

14 yaşa kadar sürer

Çiftleşme Sezonu:

Kontrollü ışık altında:

Yıl Boyunca

(12h aydınlık /12 h karanlık ya da 14 saat h /10 h karanlık)

Kuzey Yarım Kürede:

Ocak-Ekim

Işık süresi:

10.5 saati geçtiğinde seksüel aktivite

Melatonin:

Melatonin :

Anti Gonadal Etki Gösterir

(Kısraklar Gibi

ve Koyunların Aksine)

İmplant Olarak:

18 mg. (2-4 ay)

Oral:

0.5 - 0.8 mg/c.a./ günlük.

Östrusu baskılayıcı ve Sakinleştirici olarak

da kullanılmaktadır.

Dişi Kedilerde Reprodüktif Anatomi

Ovaryumlar: 8 mm x 5 mm x 3mm ve 3-4 lumbal omurlar hizasında ve Bursa ovarica içerisinde

Oviduct: 5-6 cm uzunlukta

Cornu Uteriler: 8-10 cm uzunluk ve 4-5 mm. çapında

Erkek Kedilerde Reprodüktif Anatomi

Testisler:

• Doğumda Scrotuma inmiş olmalıdırlar.

• İnguinal kanalda ve karın boşluğunda serbestçe hareket edebilirler.

• 3-3,5 ayda scrotumda kalıcı hale geçerler.

Penis:

Penis: Scrotumun ventralinde ve geriye

doğru dönük.

Glans penis: Konik yapıda,

Kranial kısmında kornifiye papillalarla kaplı (100-200 adet).

Dişi Kedilerde Östrus Siklusu

Proöstrus 1-3 gün Östrus (7 gün) Çiftleşmesiz İnteröstrus 10 gün İnteröstrus 45 gün Östrus (7 gün) Fertil çiftleşmeli Gebelik 62-65 gün Östrus (7 gün) Kısır çiftleşmeli Anöstrus 90-210 gün Anöstrus 90-210 gün Proöstrus 1-3 gün Östrus (7 gün) Çiftleşmesiz İnteröstrus 14-21 gün İnteröstrus 45 gün Östrus (7 gün) Fertil çiftleşmeli Gebelik 62-65 gün Östrus (7 gün) Kısır çiftleşmeli Mevsim Belirler

1

2

3

1.

Proöstrus:



Klinik ve Hormonel Bulgular



Belirtiler çok bariz değildir



Baş ve boynunu sürtme hareketleri artar



Mırıldanmalar artar



İdrar yapma sıklığı artar



Sık sık «

Lordoz

» pozisyonu alır



Erkeğin aşım yapmasına izin vermez



Vulvada bir değişiklik gözlenmez

2. Östrus:

 Sürtünmeler çokça artar

 Yerde yuvarlanma hareketleri görülür  Vokalizasyon artar

 Lordoz pozisyonu alır ve kuyruğu yana atar

 Arka bacakları üzerinde durur, ön tarafı yere çöker  Erkeğin üzerine çıkmasına izin verir

Çiftleşme-Coitus

 Erkek kedi, dişiyi ensesinden

ısırarak üzerine çıkar

 Çiftleşme esnasında dişi yüksek

sesle bağırır

 Çiftleşme 1-5 dk sürer

 Erkek uzaklaşınca dişi, vulvasın

yalar ve yerde yuvarlanır

 5-15 dk. Sonra tekrar çiftleşir  1-2 saat içinde 4-8 kez çiftleşir



Östrus Sırasında:



Serum östradiol düzeyi:

60-80 pg/ml

dir.



Ve, bu seviye doğum öncesine kadar (58-62.

gün) daima yüksektir.



Hayali gebelerde ise 62-69 . günlere kadar

Ovulasyon ve Hormonlar



GnRH:

Penis ve papillarının vagen ve cervixi uyarması ile



Endojen LH:

15 dakika içinde yükselir



Ovulasyon:

24-48 saat içinde gerçekleşir



Serum LH düzeyi

: çiftleşme sayısı ile doğru orantılıdır.

(35-120 ng/ml)

Ovulasyona Neden Olabilen Diğer Etmenler

 Bel bölgesinin okşanması

 Perineal bölgenin ellenmesi

 Vagen ya da servikse masaj yapılması

 Vaginal smear alınması

 Vazektomize erkekle çiftleştirme

Ovulator

Ovulasyonun uyarılması: 4-5 sn. süreyle, 5-10 dk. arayla en az 5 defa yapılır

3. Metaöstrus:

A.Ovulasyon ŞEKİLLENMEMİŞSE:



Foliküller regresse olur



14-28 gün (ort.:21 gün)

B. Ovulasyon Şekillenmiş ve Gebelik YOKSA

 Yalancı gebelik şekillenir

 Lüteal faz 2-3 gün içinde başlar ve  C.L. meydana gelir

 Serum progesteron düzeyi: 25-30 ng/ml dir.

 Bu dönem Gebelik süresinin yarısı kadardır (30-45 gün):

C. Ovulasyon Şekillenmiş ve Gebelik VARSA

 Lüteal faz 2-3 gün içinde başlar ve C.L. meydana gelir

 Embriyo: Uterus’a 4,5-5 . Günde Morula aşamasında iner.  Serum progesteron: 10-20. günler arası: 25-40 ng/ml  Doğum öncesi hızla azalır (4-5 ng/ml)

4.Anöstrus:

 Melatonin=Antigonadal Etki=Kedi ve Kısrak



Eylül-Aralık



Karanlık periyodun uzamaya başlaması



Melatonin salgısı artmaya başlar



Seksüel aktivite yoktur



Ovaryumlar inaktiftir

,

Ovulation

24-48 h After LH Peak

LH Peak 30-70 ng/ml

Vaginal Sitoloji

 Köpeklerde olduğu kadar belirleyici değildir

 Yükselen Östradiol seviyeleri = Vaginal epitel hücre kornifikasyonu

 Vaginal kornifikasyon: Proöstrusta görülür ve Östrusun sonunda kaybolur

 %90 lık Etanol, Metanol ya da Isı ile Fikse edilir.  Kurutulur

 Boyanır (Diff Quick, Giemsa): 10-20 dk  Distile su ile durulama ve kurutma

Siklus Dönemlerine Göre Vaginal Hücre Tipleri

İnteröstrus:

 İntermedier Hücreler : (Belirgin Nükleuslu ve Daha Büyük Hücreler)

Östrus:

Metaöstrus:

 Nötrofiller

Erkek Kedilerden Sperma Alma Yöntemleri

Sperma Alma:



Erkek Kedi, Genel Anesteziye alınır



Rektal Probun ucu kayganlaştırılır



Elektrodlar Ventrale gelecek biçimde

yerleştirilir



Elektrik akımı verilerek ejakülasyon merkezi

uyarılır

Elektriksel Uyarımlar



2-8 volt arası elektrik akımı verilir



3 sn akım- 2 sn bekleme şeklinde 60

uyarım= 1 Set



60 uyarım x 3 set= 180 uyarım

verilmelidir.



Haftada 1 kez sperma alınabilir.



Alındıktan hemen sonra 200µl izotonik

Spermatolojik Özellikler

Özellik Alınma Yolu

Sun’i Vagen Elektro-Ejakülatör

Hacim 0.01-0.12 ml 0.02- 0.7 ml Yoğunluk 100-500 x106 _{150-350 x10}6

Motilite % 60-85

Morfolojik Bozukluklar % 10

En sık olarak: Kuyruk bozuklukları ve ve protoplazmik damlacık.

Spermanın Sulandırılması ve Soğutulması

•

%11 Laktoz - %20 Yumurta sarısı

•

Tris + %20 Y.sarısı

•

Süt + %10 Y. Sarısı

•

Sulandırma oranı: 1:1 dir.

•

Soğutma hızı dk.da 1

o

C dir.

•

+5

o

C de 24-48 h Saklanabilir.

Eritilmesi:

 Sperm payetleri +37 oC de 30 sn de eritilir

 Pelletler ise, 37 oC izotonok NaCl solüsyonu içerisinde eritilir.

 1500 rpm de 5 dk santrifüj edilerek dipte kalan 0.1 ml

hacmindeki tortu alınarak kullanılır.

Sun’i Tohumlama

1. İntravaginal İntracervikal Sun’i Tohumlama:

Taze

sperma kullanılacaksa tavsiye edilir.

Doz

:50x10

6

Bu amaçla enjektöre takılı ucu kütleştirilmiş bir iğne ucu

ya da,

Erkek kedi idrar sondası kullanılabilir.

Gebelik Oranları: %50, İkinci gün Tohumlamasıyla :%75

Donmuş spermada : %10 larda. (Doz: 50-100x106₎

2. İntrauterin ve İntraoviductal Sun’i Tohumlama

a. Transservikal İntrauterin



Taze sperma için



Doz

: 8 x 10

6

Gebelik oranları

: % 75-80



Donmuş Sperma için



Doz

: 50 x 10

6

Gebelik Oranları

: %55-60

Kedilerde Biyoteknoloji

 IVM, IVF Çalışmaları: Türkiye’de ilk defa 2003 yılında Evecen ve ark. tarafından yapıldı. Morula+Blastosist oranı %20.

(Evecen, M, Şahin,B.E., Baran, A., Ak, K., İleri, İ.K.: Kedi Oositlerinin İn Vitro Fertilizasyonu. İ.Ü.Vet.Fak.Dergisi 29 (2), 253-258, 2003 )

 Köpeklerde de: 2010 yılında, Evecen ve ark. tarafından IVM ve

IVF yapıldı. Türkiye’de ilk, dünyada ise 3. defa olarak Morula elde edildi.

 Evecen, M., Cirit,Ü.,Demir,K.,Hamzaoğlu,A.İ, Bakırer,G., Pabuccuoğlu, S., Birler,S.: Adding hormones sequentially could be an effective

approach for IVM of dog oocytes.

 Theriogenology, 2011.

 Evecen, M., Cirit Ü., Demir K., Özdaş, Ö.B., Taş, M., Birler, S., Pabuccuoğlu, S.: Effects of Estrus Cycle Stage and Temperature of Ovaries

on In Vitro Maturation of Canine Oocytes.

Animal Reproduction Science. 117: 160 -165, 2010

 Evecen, M.,Cirit,Ü.,Demir,K.,Karaman,E.,Bakırer,G.,Hamzaoğlu,A.İ.,Birler, S.,Pabuccuoğlu, S: Comparison of Two Different Media For In

Vitro Production Of Dog Embryos.

 Şekil 1. Primer oositler ile in vitro üretilmiş farklı gelişim dönemlerindeki köpek oosit

ve embriyolarının mikroskobik fotoğrafları (x 200).

Klonlama Çalışmaları:



Türkiyede ilk defa, 2012’de

Evecen ve

ark

. tarafından başlatıldı ve halen

devam ediyor.