02.02.2016
08.03.2016 Research Art cle
Do :10.15318/Fungus.2016118352
L ce (D yarbakır) Yöres Makrofungusları
1 2
Kenan DEMİREL , İsma l ACAR* ,
1Güler ÖMEROĞLU BOZTEPE
1Yüzüncü Yıl Ün vers tes Fen Fakültes , B yoloj Bölümü, Van 2
Yüzüncü Yıl Ün vers tes Başkale Meslek Yüksekokulu, Organ k Tarım Bölümü, Van
Öz: Bu çalışma, L ce (D yarbakır) yöres n n makromantar çeş tl l ğ n bel rlemek amacıyla yapılmıştır. 2009–2010 yıllarında toplanan örnekler üzer nde yapılan makroskob k ve m kroskob k ncelemeler sonucunda Leot omycetes, Pez zomycetes ve Agar comycetes sınıflarına a t 5 ordo ve 20 fam lya çer s nde dağılım gösteren toplam 55 makrofungus taksonu tesp t ed lm şt r. Tesp t ed len türlerden Conocybe jun ana (Velen.) Hauskn. & Svrček Türk ye m kob yotası ç n yen kayıttır.
Anahtar kel meler: M koçeş tl l k, Makromantarlar, L ce (D yarbakır), Türk ye
Macrofung of L ce (D yarbakır) D str ct
Abstract: The present study was carr ed out to determ ne the macrofungal d vers ty of L ce (D yarbakır) d str ct. As a result of the macroscop c and m croscop c nvest gat ons on the samples collected between 2009–2010, 55 macrofung taxa belong to 5 orders and 20 fam l es, n Leot omycetes, Pez zomycetes and Agar comycetes classes, were dent f ed. Among the dent f ed spec es Conocybe jun ana (Velen.) Hauskn. & Svrček s new record for Turk sh Mycob ota.
Key words: Mycod vers ty, Macrofung , L ce (D yarbakır), Turkey
G r ş
Güneydoğu Anadolu Bölges 'nde 38° 27' doğu boylamı ve 40° 39' kuzey enlem üzer nde y e r a l a n L c e t o p r a k l a r ı d o ğ u d a K u l p , g ü n e y d o ğ u d a S l v a n , g ü n e y d e H a z r o , güneybatıda Kocaköy, batıda Han , kuzey ve kuzeybatıda se B ngöl l n n Genç lçes le çevr l d r. L ce'n n D yarbakır l merkez ne uzaklığı yaklaşık 90 km olup, Yüzölçümü 1.083 km²'d r (Şek l 1).
İran-Turan f tocoğraf k bölges nde yer alan araştırma sahası, Dav s (1965)' n gr d s stem ne göre B8 kares ç nde yer almaktadır.
D yarbakır'ın Doğu Anadolu Bölges 'ndek lçeler nden b r olan L ce'de kışlar oldukça soğuk ve yağışlı geçer. D yarbakır ve d ğer lçelere nazaran en yoğun kar yağışı L ce'ded r. Karın yerde kalma süres de bölgeye nazaran L ce'de daha uzundur. Yıllık ortalama sıcaklık L ce'de 14.4 °C, yıllık ortalama yağış m ktarı se 1066.4 mm' d r (Anon m, 2010).
Dağlardak ormanlar dışında lçen n doğal b tk örtüsü stept r. Ormanlık alanların büyük b r bölümü tahr p ed lm ş, ger ye çalı formasyonu kalmıştır. Araştırma alanı orman varlığı bakımından, alan olarak zeng n, n tel k olarak
se fak r b r yerd r.
Sorumlu Yazar: sma [email protected]
L ce ve çevres nde çeş tl ağaç türler mevcuttur. Mantarların yayılışında d rekt etk l olan ağaç türler ; Populus, Sal x, Malus, Prunus ve Juglans sp.'d r. Dağların yüksek yerler nde meşelerle karışık ormanlar bulunmaktadır.
Türk ye makrom kotası üzer ndek b l msel çalışmalar yaklaşık 100 yıllık b r geçm şe sah pt r. M koloj k çalışmalar özell kle son y rm yılda c dd b r artış göstermekted r (Solak et al., 2015; Sesl and Denchev, 2014). Bununla b rl kte son zamanlarda Akata ve ark. (2014), Sesl ve Koboyash (2014), Solak ve ark. (2014a; 2014b), Türkoğlu ve Castellano (2014), Sesl ve Moraeu (2015), Güngör ve ark. (2015a; 2015b; 2015c), Dem rel ve ark. (2015), Acar ve ark. (2015), Çolak ve ark. (2015), Uzun ve ark. (2015a; 2015b; 2015c), Akata ve Doğan (2015), Akata ve ark. (2015), Kaya (2015) le Karacan ve ark. (2015) tarafından ülkem z n çeş tl yöreler nde yapılan çalışmalar le ülkem z n makromantar çeş tl l ğ ne katkılar sağlanmıştır.
Araştırma yöres olarak seç len L ce lçes sınırları ç nde daha önce Yıldız ve Ertek n (1997) tarafından 2 makrofungus taksonu tesp t ed lm ş; fakat bel rlenen bu taksonların k o z m o p o l t o l m a s ı v e L c e y ö r e s n n makrofungus çeş tl l ğ n yansıtmadığı ve eks k kaldığı düşünces , böyle b r çalışmanın yapılmasında etk l olmuştur. Bu çalışma le b r yandan L ce lçes nde doğal olarak yet şen makrofungusları bel rlemek ve ülkem z m kotasına katkı sağlamak amaçlanırken, d ğer yandan da bunların yenen, yenmeyen, zeh rl ve odun tahr pç s g b özell kler n ortaya koyarak onlardan yararlanma veya zararlı etk ler nden korunma amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot
Çalışma materyal n , L ce lçe sınırları ç n d e 2 0 0 9 – 2 0 1 0 y ı l l a r ı n d a t o p l a n a n makrofungus örnekler oluşturmaktadır. Doğal hab tatlarında fotoğrafları çek len makrofungus örnekler yle lg l morfoloj k, ekoloj k ve e t n o m k o l o j k b l g l e r a r a z d e f t e r n e kayded lm şt r. Araz den laboratuara taşınan
mantar örnekler ne gerekl m koloj k tekn kler uygulanarak spor baskıları ve m kroskob k ver ler elde ed lm şt r. Mantar örnekler oda sıcaklığında hava s rkülâsyonu yardımıyla kurutularak et ketl pol et len poşetlere konulduktan sonra ç ve dış paraz tlerden korunmak amacıyla der n dondurucuda – 20 ºC' de 48 saat beklet lerek fungaryum materyal hal ne get r lm şt r.
Makroskob k ncelemelerde NaOH, KOH, an l n mav s ve n tr k as t; m kroskob k ncelemelerde se melzer ayıracı, an l n mav s , KOH ve sülfür k as t kullanılmıştır. Makrofungus örnekler n n bel rlenen makroskob k ve m kroskob k özell kler mevcut l teratürle (Moser, 1983; Watl ng ve Gregory, 1987; Ell s ve Ell s, 1990; Bre tenbach ve Kränzl n, 1984, 1986, 1991, 1995, 2000; Jordan, 1995; Dähncke, 2 0 0 4 ; P h l l p s , 2 0 0 6 ; B u c z a c k , 2 0 1 2 ) karşılaştırılarak örnekler n teşh sler yapılmıştır. Teşh s ed len örnekler Yüzüncü Yıl Ün vers tes , Fen Fakültes , B yoloj Bölümü Fungaryumu'nda saklanmaktadır.
Bulgular
Bu çalışma sonucunda 5 ordo, 20 fam lya ve 37 c ns ç nde dağılım gösteren toplam 55 takson tesp t ed lm şt r. Bu taksonların 8' Ascomycota, 47's se Bas d omycota bölümüne a tt r. Taksonların s stemat ğ Cannon ve K rk (2007), Sesl ve Denchev (2014) ve Index fungorum (www.spec esfungorum.org, 20 Ocak 2016)' e göre alfabet k olarak l stelenm şt r. Saptanan taksonlarn geçerl s mler , hab tat ve substratları, toplama yerler , coğraf konumları (örn: 38º 44'795" K, 40º 34'305” D), yüksekl k, toplanma tar h , fungaryum numarası (örn: A. & Ö. 120) ve yen leb l rl k durumları ver lm şt r.
Şek l 1. Araştırma alanının har tası ASCOMYCOTA
Leot mycetes Helot ales
Helot aceae Rehm.
1. Hymenoscyphus scutula (Pers.) W. Ph ll ps Abalı köyü, dere kenarı, ağaç kalıntıları üzer , 38° 30'942" K, 40° 33'526” D, 1070 m, 11.11.2009, A. & Ö. 13. Yenmez.
Pez zomycetes Pez zales
Ascobolaceae Boud. ex Sacc.
2. Ascobolus stercorar us (Bull.) J. Schröt. Merkez, köprü yanı, hayvan gübres üzer , 38° 26'748" K, 40° 30'436" D, 930 m, 12.11.2009, A. & Ö. 66. Yenmez.
Helvellaceae Fr.
3. Helvella acetabulum (L.) Quél.
Merkez (Yolçatı), Özdostlar petrol arkası, Ab es sp. ağaçları altı, 38° 25'499" K, 40°33'484" D, 882 m, 17.04.2010, A. & Ö. 107; 15.05.2010, A. &
Ö. 182. Yen r.
4. Helvella lacunosa Afzel.
Merkez (Yolçatı), Özdostlar petrol arkası, Sal x sp. ağaçları altı, 38° 25'490" K, 40° 33'472" D, 895 m, 17.04.2010, A. & Ö. 109; Yukarı Çalıbükü köyü, Populus sp. ağaçları altı, 38° 25'460" K, 40° 33'472" D, 885 m; 16.05.2010, A. & Ö. 200. Yen r.
5. Helvella leucopus Pers.
Merkez, köprü yanı, Populus ve Sal x sp. ağaçları altı, 38° 26'921" K, 40° 33'890" D, 954 m, 18.04.2010, A. & Ö. 162. Yen r.
Morchellaceae Rchb
6. M trophora sem l bera (DC.) Lév.
Kıralan köyü, Populus ve Sal x sp. ağaçları altı, 38° 28'464" K, 40° 33'548" D, 1000 m 18.04.2010, A. & Ö. 141. Yen r.
; 18.04.2010, A. & Ö. 166;168. Yen r
7. Morchella elata Fr.
Merkez, köprü yanı, Populus sp. ağaçları altı, 38° 26'912" K, 40° 33'878" D, 956 m, 18.04.2010, A. & Ö. 163. Yen r.
8. Verpa con ca (O.F. Müll.) Sw.
Merkez, köprü yanı, Populus sp. ağaçları altı, 38° 26'855" K, 40° 24'354" D, 907 m,
18.04.2010, A. & Ö. 152; Merkez, köprü yanı,
Sal x sp. ağaçları altı, 38° 26'915” K, 40°
24'890" D, 917 m BASIDIOMYCOTA Agar comycetes Agar cales
Agar caceae Chevall
9. Agar cus bresadolanus Bohus
Merkez, (Yolçatı mevk ), Duru Petrol arkası,
Malus sp. ağaçları altı, 38° 26'465” K, 40°
33'410” D, 867 m 13.11.2010, A. & Ö. 75. Yen r. 10. Bov sta plumbea Pers.
Merkez, Çayırlık alan, 38° 26'465" K, 40° 33'410" D, 867 m 18.04.2010, A. & Ö. 136. Yen r. 11. Copr nus comatus (O.F. Müll.) Pers. Yukarı Çalıbükü köyü, Populus sp. ağaçları altı, 38° 25'468" K, 40° 33'478" D, 878 m, 27.03.2010, A. & Ö. 196. Yen r.
12. Macrolep ota excor ata (Schaeff.) Wasser. Merkez, köprü yanı, Quercus sp. ağaçları altı, 38° 26'755" K, 40° 30'421" D 924 m, 12.11.2009, A. & Ö. 64. Yen r.
Aman taceae R. He m ex Pouzar 13. Aman ta argentea Hu jsman
Merkez (Yolçatı mevk ), Özdostlar petrol arkası,
Quercus sp. ağaçları altı, 38° 25'468" K
40°33'508" D, 880 m, 15.05.2010, A. & Ö. 177. Yen r.
Bolb t aceae S nger.
14. Conocybe aporos K ts van Wav.
Abalı köyü, dere kenarı, ağaç kalıntıları üzer , 38° 31'255" K, 40° 23'378" D, 1040 m, 17.04.2010, A. & Ö. 104. Yenmez.
15. ⃰ Conocybe jun ana (Velen.) Hauskn. & Svrček
Merkez, köprü yanı, ağaç kalıntısı üzer , 38° 26'845" K, 40° 39'372” D, 927 m, 12.11.2009, A. & Ö. 54,62. Yenmez.
Deskr ps yon:
Şapka; 15 mm gen şl ğ nde, kesk n b r şek lde k o n k , k u r u d u ğ u n d a t a m a m e n s a r ı m s ı kahvereng . Lameller; adnat, gençken krem renkte, daha sonra açık kahvereng , kenarları beyazımsı yünlü. Sap; 100 x 2 mm, s l nd r k, yüzey düz, soluk saten g b , alt kısımlar koyu kahvereng -fındık kahvereng , şapkaya yakın yerler se krem kahvereng . Sporlar; 7,5–11,5 x 4–6 µm, el pt k, düz, germ por mevcut ve kırmızımsı kahvereng renkted r (Şek l 2).
16. Conocybe p losella (Pers.) Kühner
Abalı köyü, Fagus sp. kalıntıları üzer , 38° 31'120” K, 40° 33'465” D, 1015 m, 11.11.2009 A. & Ö. 27. Yenmez.
17. Conocybe tenera (Schaeff.) Fayod.
Abalı köyü, Juglans sp. ağaçları altı, 38° 31'140" K, 40° 33'381” D, 979 m, 11.11.2009, A. & Ö. 38; Aşağı çalıbükü köyü, Quercus sp. ağaçları altı, 38° 26'400" K, 40° 33'341" D, 928 m, 18.04.2010, A. & Ö. 131. Yenmez.
Cort nar aceae R. He m ex Pouzar 18. Hebeloma popul num Romagn
Merkez, köprü yanı, Populus ve Sal x sp. ağaçları altı, 38° 26'919" K, 40° 33'892" D, 952 m, 18.04.2010, A. & Ö. 159. Yenmez.
Entolomataceae Kotl. & Pouzar 19. Entoloma ser ceum Quél.
Çalıbükü köyü, odun kalıntıları üzer , 38° 25'451" K, 40° 33'474" D, 875 m, 16.05.2010, A. & Ö. 195. Zeh rl .
Incertae sed s
20. Panaeolus pap l onaceus (Bull.) Quél. Merkez, köprü yanı, gübre üzer , 38° 26'921" K, 40° 33'349" D, 884 m, 18.04.2010, A. & Ö. 160. Yenmez.
Inocybaceae Jül ch
21. Inocybe dulcamara (Pers.) P. Kumm. Merkez, jandarma komutanlığı arkası, Sal x sp. ağacı altı, 38° 24'548" K, 40° 23'502" D, , 881 m, 03.05.2009, A. & Ö. 9; Merkez, Özdostlar petrol arkası, Populus sp. ağacı altı 38° 25'461" K, 40° 33'474” D, 835 m, 15.05.2010, A. & Ö. 179; Yukarı Çalıbükü köyü, Sal x sp. ağacı altı, 38° 25'471" K, 40° 33'444” D, 865 m, 16.05.2010, A. & Ö. 195. Zeh rl .
22. Inocybe r mosa (Bull.) P. Kumm.
Merkez (Yolçatı mevk ), Özdostlar petrol arkası,
Quercus sp. ağacı altı, 38° 25'457" K, 40°
33'485" D, 890 m, 15.05.2010, A. & Ö. 184; Aşağı Çalıbükü köyü, Populus sp. ağacı altı, 38° 25'460" K, 40° 33'475" D, 880 m, 15.05.2010, A. & Ö. 191; Aşağı Çalıbükü köyü, Populus sp. ağaçları altı, 38° 25'460" K, 40° 33'475" D, 880 m, 15.05.2010, A. & Ö. 201. Zeh rl .
Mycenaceae Roze
23. Mycena galer culata (Scop.) Gray
Abalı köyü, dere kenarı, odun kalıntıları üzer , 38° 31'205" K, 40° 23'372" D, 1059 m, 27.03.2010, A. & Ö. 83. Yenmez.
24. Mycena v t l s (Fr.) Quél.
Abalı köyü, dere kenarı, odun kalıntıları üzer , 38° 31'141" K, 40° 23'450” D, 1089 m, 11.11.2009, A. & Ö. 25. Yenmez.
Omphalotaceae Bres nsky
25. Gymnopus dryoph lus (Bull.) Murr ll
Merkez, köprü yanı, Quercus sp. ağaçları altı, 38° 26'745" K, 40° 30'430" D 920 m, 12.11.2009, A. & Ö. 69. Yen r.
Physalacr aceae Corner 26. Arm llar a cep st pes Velen.
Abalı köyü, dere kenarı, odun kalıntıları üzer , 38° 31'130" K, 40° 23'400” D, 1020 m, 11.11.2009, A. & Ö. 31. Yenmez.
Pleurotaceae Kühner
27. Pleurotus eryng (DC.) Quél.
Aşağı Çalıbükü köyü, step alan, Ferulae sp. b tk s yanı, 38° 24'422" K, 40° 33'348” D, 948 m, 18.04.2010, A. & Ö. 135. Yen r.
Pluteaceae Kotl. & Pouzar
28. Pluteus cerv nus (Schaeff.) P. Kumm. Merkez, (Yolçatı mevk ), Özdostlar petrol arkası,
Populus sp. ağaçları üzer , 38° 25'448" K, 40°
733'528" D, 882 m, 16.05.2010, A. & Ö. 188. Yen r.
29. Pluteus romell (Br tzelm.) Sacc.
Aşağı Çalıbükü köyü, Quercus sp. ağaçları altı, 38° 26'418" K, 40° 33'358” D, 940 m, 18.04.2010, A. & Ö. 134. Yen r.
Psathyrellaceae V lgalys, Moncalvo & Redhead 30. Copr nellus d ssem natus (Pers.) J.E. Lange
Abalı köyü, dere kenarı, Populus sp. kütüğü üzer , 38° 30'932" K, 40° 33'523” D,1084 m, 03.05.2009 A. & Ö. 10;34. Yenmez.
Şek l 2. Conocybe jun ana'nın a. baz d yokarpları, b. baz d yosporları
31. Copr nellus domest cus (Bolton) V lgalys, Hopple & Jacq. Johnson
Abalı köyü, Juglans sp. kalıntıları üzer , 38° 30'892" K, 40° 33'524” D, 880 m, 11.11.2009, Ö. 18; 27.03.2010, A. & Ö. 87 Merkez, köprü yanı,
Juglans sp. ağaçları altı, 38° 28'140" K,
40°38'850” D, 1030 m, 13.11.2009, A. & Ö. 72; 02.04.2010, Ö. 103; Merkez (Yol çatı) Özdostlar petrol arkası odun kalıntıları üzer , 38° 24'4607" K, 40°30'474” D, 1040 m, 16.05.2010, A. & Ö. 187. Yenmez.
32. Copr nellus m caceus (Bull.) V lgalys, Hopple & Jacq. Johnson
Merkez, Jandarma Komutanlığı arkası Populus ve Sal x sp. kütükler üzer , 38° 24'696" K, 40° 23'429” D 883 m, 02.05.2009 A. & Ö. 03; Merkez, Köprü yanı, Prunus sp. ağaçları altı, 38° 26'750" K, 40° 39'470” D, 919 m, 12.11.2009, A. & Ö. 58,59; Abalı köyü, Populus sp. kütüğü üzer , 38° 30'939" K, 40° 33'324” D, 1088 m, 17.04.2010, A. & Ö. 106; Dablo Köyü, dere kenarı, Sal x sp. ağaçları altı, 38° 24'478" K, 40° 33'990” D, 863 m, 17.04.2010, A. & Ö. 123; Kıralan köyü, bahçel k alan, Populus sp. ağaçları altı, 38° 28'466" K, 40° 33'345” D, 1000 m, 17.04.2010, A. & Ö. 143; Merkez, Köprü yanı, Populus sp. kütüğü üzer , 38° 26'919" K, 40° 33'890” D, 890 m, 17.04.2010, A. & Ö. 169. Yen r.
33. Copr nops s atramentar a (Bull.) Redhead, V lgalys & Moncalvo
Merkez, Jandarma Komutanlığı arkası Sal x sp. kalıntıları üzer , 38°24'693" K, 40° 23'432” D 882 m, 02.05.2009, A. & Ö. 01; Yukarı Çalıbükü köyü,
Populus sp. kütüğü üzer , 38° 25'457" K, 40°
24'433” D 874 m, 16.05.2010, A. & Ö. 203. Zeh rl .
34. Copr nops s marcesc b l s (Br tzelm.) Örstad us & E. Larss.
Kıralan köyü, Populus sp. ağaçları altı, 38° 26'840" K, 40° 30'370" D, 950 m, 12.11.2009, A. & Ö. 145; Merkez, köpü yanı, Populus sp. ağaçları altı, 38° 26'851” K, 40° 39'354” D, 900 m, 18.05.2010, A. & Ö. 154. Yenmez.
35. Copr nops s p cacea (Bull.) Redhead, V lgalys & Moncalvo
Abalı köyü, dere kenarı, odun kalıntısı üzer , 38° 31'125" K, 40° 23'460” D, 1000 m, 11.11.2009, A.
& Ö. 28; Abalı köyü Juglans sp. ağaçları altı, ağaç kalıntısı üzer , 38° 31'135" K, 40° 23'480” D, 1010 m, 11.11.2009, A. & Ö. 37. Yenmez. 36. Psathyrella candolleana (Fr.) Ma re
Merkez, Jandarma Komutanlığı arkası, Juglans sp. kökü üzer , 38° 24'696" K, 40° 23'429” D 883 m, 02.05.2009, A. & Ö. 02; Merkez, Duru petrol (Yol çatı), Malus sp. kütüğü üzer , 38° 24'609" K, 40° 23'195” D 856 m, 13.11.2009, A. & Ö. 74. Yen r.
37. Psathyrella spad ceogr sea (Schaeff.) Ma re
Abalı köyü, dere kenarı, odun kalıntısı üzer , 38° 31'130" K, 40° 23'400” D, 1020 m, 11.11.2009, A. & Ö. 30. Yenmez.
38. Psathyrella tephrophylla (Romagn.) Bon Yolçatı mevk , Duru petrol arkası, çayırlık, 38° 24'536" K, 40° 33'195" D, 842 m, 13.11.2009, A. & Ö. 77; Merkez, köprü yanı odun kalıntıları üzer , 38° 26'919" K, 40° 33'892" D, 892 m, 18.04.2010, A. & Ö. 161;165. Yenmez.
Sch zophyllaceae Quél.
39. Sch zophyllum commune Fr.
Abalı köyü, dere kenarı, Juglans sp. kütüğü üzer , 38° 31'159" K, 40° 33'434" D, 1070 m, 27.03.2010, A. & Ö. 80; Yukarı Çalıbükü köyü
Sal x sp. kalıntıları üzer , 38° 25'450" K, 40°
33'474" D, 875 m, 16.05.2010 A. & Ö. 192. Yenmez.
Strophar aceae S nger & A.H. Sm
40. Agrocybe paludosa (J.E. Lange) Kühner & Romagn. ex Bon
Merkez, köprü yanı, Populus sp. ağaçları altı, 38° 26'920" K, 40° 24'890" D, 950 m, 18.04.2010, A. & Ö. 164. Yen r.
41. Cyclocybe cyl ndracea (DC.) V zz n & Angel n
Merkez, köprü yanı, Prunus sp. kütüğü üzer , 38° 26'841" K, 40° 33'374” D, 930m, 12.11.2009, A. & Ö. 53; Abalı köyü, dere kenarı, Populus sp. kütüğü üzer , 38° 24'216" K, 40° 33'474” D, 848 m 02.04.2010, A. & Ö. 92; Dablo köyü, dere kenarı, Populus sp. kütüğü üzer , 38° 24'256" K, 40° 33'637” D, 862 m, 02.04.2010, A. & Ö. 97. Yen r.
42. Hypholoma fasc culare (Huds.) P. Kumm. Yolçatı mevk , Özdostlar petrol arkası, Quercus sp. kütüğü üzer , 38° 25'458" K, 40° 33'538" D, 889 m, 15.05.2010, A. & Ö. 183. Zeh rl
43. Phol ota gummosa (Lasch) S nger
Merkez, Asker b rl k yanı, Juglans sp. kütüğü üzer , 38° 28'140" K, 40° 30'857" D, 1050 m, 13.11.2009, A. & Ö. 71. Yenmez.
44. Phol ota luc fera (Lasch) Quél.
Abalı köyü, odun kalıntısı üzer , 38° 31'143" K, 40° 33'450” D, 1088 m,11.11.2009, A. & Ö. 21; Merkez, köprü yanı, Populus sp. ağaçları altı, 38°26'853" K,40° 39'350” D, 907 m, 18.04.2010 A. & Ö. 148; Yukarı Çalıbükü, köyü, odun kalıntıları üzer ,38° 25'442" K, 40° 33'450” D, 874 m, 16.05.2010; Ö.194; 16.05.2009, A. & Ö. 206. Yenmez.
45. Phol ota tuberculosa (Schaeff.) P. Kumm. Merkez, köprü yanı, Populus sp. ağaçları altı, 38° 26'900" K, 40° 33'884" D, 960 m, 18.04.2010, A. & Ö. 170. Yenmez.
46. Ps locybe merdar a (Fr.) R cken
Yolçatı mevk , Özdostlar petrol arkası, gübre üzer , 38° 25'458" K, 40° 33'502" D, 875 m, 15.05.2010, A. & Ö. 176. Yenmez.
47. Strophar a coron lla (Bull. ex DC.) Quél. Merkez, köprü yanı, çayırlık, 38° 26'750" K, 40° 33'424” D, 920 m, 12.11.2009, A. & Ö. 61. Yen r.
Tr cholomataceae R. He m ex Pouzar 48. Lep sta nuda (Bull.) Cooke
Yukarı Çalıbükü köyü, b tk kalıntısı üzer , 38° 25'458" K, 40° 33'478" D, 878 m, 16.05.2010, A. & Ö. 210. Yen r.
49. Melanoleuca cognata (Fr.) Konrad & Maubl. Merkez, köprü yanı, Quercus sp. ağaçları altı, 38° 26'756" K, 40° 30'422" D 929 m, 12.11.2009, A. & Ö. 66. Yen r.
50. Tr choloma popul num J.E. Lange
Abalı köyü, dere kenarı, Populus ve Sal x sp. ağaçları altı, 38° 31'141" K, 40° 33'150” D, 1080 m, 11.11.2010 A. & Ö. 20. Yen r.
Polyporales
Polyporaceae Fr. ex Corda 51. Fomes fomentar us (L.) Fr.
Abalı köyü, dere kenarı, Populus sp. ve Juglans sp. ağaçları üzer , 38° 31'169" K, 40°33'424" D, 1074 m, 27.03.2010, A. & Ö. 78. Yenmez.
52. Lent nus t gr nus (Bull.) Fr.
Merkez, jandarma komutanlığı arkası, Populus sp. kütüğü üzer , 38° 24'674" K, 40° 23'185” D, 1070 m, 27.03.2010, A. & Ö. 81; Yukarı Çalıbükü köyü, dere kenarı, Morus sp. kütüğü üzer , 38° 26'942" K, 40° 26'837” D, 950 m, 17.04.2010, A. & Ö. 115; Kıralan köyü, ağaç kalıntıları üzer , 38° 26'880" K, 40° 33'770” D, 880 m, 18.04.2010, A. & Ö. 171; Özdostlar petrol arkası, Populus sp. kütüğü üzer , 38° 25'447" K, 40° 33'66” D, 887 m, 15.05.2010, A. & Ö. 186; Yukarı Çalıbükü köyü,
Populus sp. kütüğü üzer , , 38° 24'702" K, 40°
23'427” D, 899 m, 16.05.2010, A. & Ö. 199. Yen r. 53. Trametes trog Berk.
Abalı köyü, dere kenarı, Populus sp. kütüğü üzer , 38° 24'239" K, 40° 23'592" D, 592 m, 27.04.2010, A. & Ö. 95; Aşağı Çalıbükü köyü,
Populus sp. kütüğü üzer , 38° 24'465" K, 40°
30'470" D, 917 m, 16.05.2010, A. & Ö. 190. Yenmez.
54. Trametes vers color (L.) Lloyd
Abalı köyü, Prunus sp. kütüğü üzer , 38° 26'853" K, 40° 39'354" D, 910 m, 18.04.2010, A. & Ö. 147. Yenmez.
Aur cular ales Aur cular aceae Fr.
55. Aur cular a mesenter ca (D cks.) Pers. Abalı köyü, dere kenarı, Juglans sp. kütüğü üzer , 38° 31'169" K, 40° 33'428” D, 1070 m, 27.03.2010, A. & Ö. 79. Yenmez.
Tartışma
L ce (D yarbakır) lçe sınırları çer s nde yapılan bu çalışma net ces nde Conocybe
jun ana türü ülkem zde lk kez tesp t ed lerek
m kob yotamızın zeng nleşmes ne katkı sağlanmıştır.
Yörede bel rlenen türler n yen leb l rl k durumu Şek l 3'te ver lm şt r. Yörede tesp t ed len 55 türün 24'ü yen r özell kte olmasına rağmen yöre genel nde veya lokal olarak tanınan ve bes n olarak tüket len tür sayısı yalnızca 3 (%12,5)'tür. Bunlar; Agar cus bresadolanus,
Cyclocybe cyl ndracea ve Pleurotus eryng 'd r.
Yöre genel nde en çok terc h ed len mantarlar
Cyclocybe cyl ndracea ve Pleurotus eryng olup,
yören n tamamında toplanmakta, bes n olarak
tüket lmekte ve t caret yapılmaktadır. Yören n odun tahr pç s makromantarları neden oldukları çürükçüllerle beraber Tablo 1'e ver lm şt r. Yörede Strophar aceae ve Psathyrellaceae fam lya üyeler daha fazla bulunmaktadır. Bu da yören n kl m ve vejetasyon yapısının bu fam lya üyeler ç n daha elver şl olduğunu göster r. Makromantarların fam lyalara göre dağılımı
Şek l 4'te ver lm şt r. Bu çalışma sonucunda tesp t ed len türler L ce yöres ne yakın yerlerde yapılan çalışmalar le karşılaştırılmıştır (Tablo 3.). Araştırma alanı yer yer orman bakımından zeng n olsa da mantarın yet şmes ç n gerekl olan kl m per yodu oldukça kısadır. Buna karşın tesp t ed len 55 tür yören n m kob yotasını ortaya koymuştur.
Şek l 3. Tesp t ed len türler n yen leb l rl k durumları
Tablo 1. Odun tahr pç s makromantarlar ve neden oldukları çürükçüller
Numara Tür Adı Sebep olduğu çürükçül
1. Agrocybe paludosa Beyaz çürükçül, Kahvereng çürükçül 2. Arm llar a cep st pes Beyaz çürükçül
3. Aur cular a mesenter ca Beyaz çürükçül 4. Copr nellus domest cus Beyaz çürükçül 5. Copr nellus m caceus Beyaz çürükçül 6. Cyclocybe cyl ndracea Beyaz çürükçül 7. Hymenoscyphus scutula Beyaz çürükçül 8. Hypholoma fasc culare Beyaz çürükçül 9. Lent nus t gr nus Beyaz çürükçül 10. Lep sta nuda Beyaz çürükçül 11. Mycena galer culata Beyaz çürükçül 12. Mycena v t l s Beyaz çürükçül 13. Phol ota gummosa Beyaz çürükçül 14. Phol ota luc fera Beyaz çürükçül 15. Phol ota tuberculosa Beyaz çürükçül 16. Pluteus cerv nus Beyaz çürükçül 17. Psathyrella candolleana Beyaz çürükçül 18. Trametes trog Beyaz çürükçül
19. Trametes vers color Beyaz çürükçül, Kahvereng çürükçül 20. Sch zophyllum commune Kahvereng çürükçül
Şek l 4. Tesp t ed len türler n fam lyalara göre dağılımı
Çalışma alanına yakın yöreler Toplam Tür Benzer Tür Benzerl k Oranı (%)
Han /D yarbakır (Acar ve ark., 2015) 102 39 38
D yarbakır (Yıldız ve Ertek n, 1996) 31 9 27
Van (Dem rel, 1996; Dem rel ve ark., 2015) 122 29 24
Genç/B ngöl (Uzun ve ark., 2009) 78 21 27
Tablo 3. Çalışma sonucunda yakın yerlerdek benzerl k oranı.
Teşekkür
Bu çalışma; Yüzüncü Yıl Ün vers tes B l msel Araştırma Projeler Başkanlığı
tarafından 2009-FBE-YL018 no'lu proje le desteklenm şt r. Katkılarından dolayı teşekkür eder z.
Kaynaklar
Acar İ., Uzun Y., Dem rel K., Keleş A. Macrofungal d vers ty of Han (D yarbakır/Turkey) d str ct. B olog cal D vers ty and Conservat on, 8/1: 28-34 (2015).
Akata I., Uzun Y., Kaya A. Macromycetes determ ned n Yomra (Trabzon) d str ct. Turk sh Journal of Botany 38: 999-1012 (2014).
Akata I., Doğan H.H. Orbiliaceae for Turkish Ascomycota: Three new records, Bangladesh Journal of Botany, 44 (1): 91-95 (2015).
Akata I., Kabaktepe Ş., Akgül H. Cortinarius caperatus (Pers.) Fr., A New Record For Turkish Mycobiota, Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 15(1): 86-89 (2015).
Anon m. L ce lçes n n kl m ve sıcaklık değerler , Devlet Meteoroloj İşler Genel Müdürlüğü, D yarbakır (2010).
Bre tenbach J., Kränzl n F. Fung of Sw tzerland, Vol. 1-5, Verlag Mykolog a Lucerne, Sw tzerland (1984-2000).
Buczack S. Coll ns Fung Gu de: The most complete f eld gu de to the mushrooms and toadstools of
Br ta n & Ireland, Harper Coll ns Publ shers, London, UK (2012).
Cannon P.F., K rk P.M. CAB Internat onal, Wall ngford, Oxfordsh re, UK. (2007).
Çolak Ö.F., Şen İ., Işıloğlu M. Lactifluus rugatus (Kühner & Romagn.) Verbeken, a new record for Turkish Mycota, Biological Diversity and Conservation, 8/2 114-116 (2015).
Dähncke M.R. 1200 P lze n Farbfotos, AT Verlag Aarau, İsv çre (2004).
Deacon J. Wood decay and wood-rott ng fung , Un vers ty of Ed nburgh, UK (2005).
Dem r S., Dem rel K., Uzun Y. Batman yöres n n makrofungusları, Ekoloj Derg s 64: 37-42 (2007). Dem rel K. Van Yöres Makrofungusları, Turk sh Journal of Botany, 20 (2):165–169 (1996).
Dem rel K., Uzun Y., Akçay M.E., Keleş A., Acar İ., Efe V. Van Yöresi Makromantarlarına Katkılar, Mantar Dergisi, 6(2): 13-23 ( 2015).
Ell s M.B., Ell s J.P. Fung W thout G lls (Hymenomycetes and Gasteromycetes) An Ident f cat on Handbook, Chapman and Hall, London, UK (1990).
Güngör H., Solak M.H., Allı H., Işıloğlu M., Kalmış E. New records for Turkey and contributions to the macrofungal diversity of Isparta Province, Turk J Bot, 39: 867-877 (2015a).
Güngör H, Çolak Ö.F., Yaratanakul Güngör M., Solak M.H. New Ascomycete (Geoglossum umbratile, Peziza lobulata) records for Turkey, Biological Diversity and Conservation, 8/2: 1-3 (2015b).
Güngör H., Şen İ., Allı H., Solak M.H. Two new Ascomycete records for Turkish Mycota, Biological Diversity and Conservation, 8/1: 19-21 (2015c).
Hudson H.J. Fungal B ology, S nd cate of the Un vers ty of Cambr dge, UK (1991).
Käär k A. The dent f cat on of the mycel a of wood-decay fung by the r ox dat on react ons w th phenol c compounds, Stockholm: Predecessors to SLU > Royal School of Forestry, Sver ges lantbruksun vers tet. Stud a forestal a Suec ca; 31 (1965).
Karacan İ.H., Uzun Y., Kaya A., Yakar S. Pulvinula Boud., a new genus and three pulvinuloid macrofungi taxa new for Turkey, Biological Diversity and Conservation, 8/2: 161-164 (2015).
Kaya A., Contr but ons to the Macrofungal d vers ty of Atatürk Dam Lake Bas n, Turk sh Journal of Botany 39: 62-72 (2015).
Leonow cz A., Matuszewska A., Luterek J., Z egenhagen D., Wojtas-Was lewska M., Oho N.S., Hofr chter M., Rogalsk J. B odegradat on of l gn n by wh te rot fung , Fungal Genet. B ol, 27, 175-185 (1999). Moser M. Keys to Agar cs and Bolet , Gustav F scer Verlag, Stuttgart, Germany, (1983).
Ph ll ps R. Mushrooms, Pan Macm llan, London, UK (2006).
Sesl E., Kobayash T. A new record for the Turk sh Mycota: Inocybe phaeod sca Kühner var. Phaeod sca, B od con, 7(1): 44-46 (2014).
Sesli E., Denchev C.M. Checklists of the myxomycetes, larger ascomycetes, and larger basidiomycetes in T u r k e y , 6 t h e d n . M y c o t a x o n C h e c k l i s t s O n l i n e (http://www.mycotaxon.com/resources/checklists/sesli-v106-checklist.pdf): 1–136 (2014).
Sesli E., Moreau P.A. Taxonomic studies on some new fungal records from Trabzon, Turkey Turk J Bot, 39: 857-866 (2015).
Solak H.M., Allı H., Işıloğlu M., Güngör H., Kalmış, E. Contr but ons to the macrofungal d vers ty of Antalya Prov nce, Turk J Bot, 38: 386-397 (2014a).
Solak H.M., Allı H., Işıloğlu M., Güngör H., Kalmış E. Contr but ons to the macrofungal d vers ty of K l s Prov nce, Turk J Bot, 38: 180-185 (2014b).
Solak H.M., Işıloğlu M., Kalmış E., Allı H., Macrofung of Turkey Checkl st Volume II. Ün vers tel ler Ofset İzm r(2015).
Tornberg K., Baath E., Olsson S. Fungal growth and effects of d fferent wood decompos ng fung on the nd genous bacter al commun ty of polluted and unpolluted so ls, B ol Fert l So ls. Vol. 37: 190–197 (2003).
Türkoğlu A., Castellano M.A. New records of some Ascomycete truffle fung from Turkey, Turk J Bot, 38: 406-416 (2014).
Wa nwr ng M. An Introduct on to Env romental B otechnology, Spr nger (1999).
Watl ng R., Gregory N.M. Larger fung of Turkey, Iran and ne ghbor ng countr es, Karsten a,17: 59-72 (1987).
Uzun Y., Kaya A., Keleş A., Akçay M.E., Acar İ. Macromycetes of Genç d str ct (B ngöl-Turkey), Internat onal Journal of Botany, 5/4: 301-306 (2009).
Uzun Y., Kaya A., Akata I., Keleş A., Yakar S. Notes on Turkish Hypocrea, Biological Diversity and Conservation, 8/2: 117-121 (2015a).
Uzun Y., Kaya A., Karacan İ.H., Kaya Ö.F., Yakar S. Macromycetes determined in Islahiye
(Gaziantep/Turkey) district, Biological Diversity and Conservation, 8/3: 209-217 (2015b).
Uzun Y., Kaya A., Karacan İ.H., Kaya Ö.F., Yakar S. Neobulgaria Petr. and Trichopeziza Fuckel, Two New
Genus Record for Turkish Lachnaceae, Mantar Dergisi, 6(2): 58-61 (2015c).
Yıldız A., Ertek n A.S. Contr but ons to The Macrofungal Flora of D yarbakır, Tr. J. of Botany, 21 (4):119–122 (1997).
