Kabak kemane öğretimine yönelik hazırlanmış metot ismini taşıyan materyallerin belirli değişkenler aracılığıyla incelendiği araştırmada, örneklemin önemli bir kısmının çalgının başlangıç seviyesi öğretimine odaklandığı görülmüştür. Materyallerin çalgının bölümlerini, kısa orga-nolojik geçmişlerini ve nasıl akort edildiklerini genelde giriş bölümünde inceledikleri anlaşılmaktadır.

Övgü Özparlak, Aytekin Albuz 334.

Kabak kemane özellikle son yarım yüzyılda müzik gelişimi ve deği-şimini sürdürmekte olan, kendi çalgı ailesini oluşturmaya başlayan, boyut ve çeşit yönünden sayısı artan bir çalgıdır. Bu bağlamda yazılan metotla-rın tarih bakımından en eskisi ve günceli arasında verdikleri organolojik bilgiler açısından farklılıklar bulunmaktadır. Bu durum, çalgının organo-lojik, teknik ve icra kapasitelerinin son yarım yüzyılda ne yönde ve nasıl değiştiğinin incelenmesine dönük araştırmalara olan lüzumun bir işareti olarak değerlendirilebilir.

Çalgının metot ismini taşıyan materyallerinden bazılarının daha çok nota albümü görünümünde olması dikkati çeken önemli hususlardan bi-ridir. Bu durum halk çalgılarının öğretiminde yaşanan metot kavramı tartışmalarının, metoda ve metot üretimine ilişkin belirli yanılgılarının kabak kemane metodolojisi oluşturmaya dönük üretim yapan yazarlar için de geçerli olduğunu düşündürmektedir.

Materyallerin genelinde dönütlerin verildiği ünitelendirilmiş bir ya-pının olduğu gözlenmekle birlikte ortak bir taksonomik anlayışın olduğu-nu ileri sürmek pek mümkün görünmemektedir. Bu bağlamda aktarımın usulü de yazardan yazara değişmektedir. Bazı materyallerde yöresel ta-vır orijinli çalışmaların ön planda olduğu görülmekte bazı materyallerde ise yöresel dinamiklerden bağımsızca egzersiz etüt ve eserlerin kombine halde öğrenciye sunulabildiği görülmektedir. Sahip oldukları bölümlerin genelde birbirleriyle olan bağlantılarının farklı içerik araçlarıyla sağlandı-ğı anlaşılmaktadır. Bu durum yazarların her birinin öğretim stil ve stra-tejilerinin birbirinden oldukça farklı olduğunu düşündürmektedir. Kabak kemane öğretimi açısından bu farklı öğretim stratejilerinin varlığı önemli bir zenginlik olarak değerlendirilebilir. Ama temel manada özellikle baş-langıç seviyesi öğretimi için standart bir ünitelendirilmiş yapının mater-yaller nezdinde henüz oluşturulamadığı görülmektedir.

Materyallerin içeriklerinde yer alan öğretimlerine odaklanılan tek-nikler incelendiğinde temel parmak ve yay tutuş tektek-nikleri ile materyalle-rin başlangıç seviyesine hitap etiğini burada tekrar hatırlatmak gerekirse daha çok duruş ve klavye tutuş tekniklerine odaklandığı dikkati çekmiştir.

Bu durumun materyallerin genelinde benimsenen bir tutumdur. Materyal-lerde yer alan tekniğin çok sayıda ve çeşitte olması oldukça olumludur.

Materyallerde üzerinde yoğunlukla durulan bir diğer teknik ise yay çek-me ve itçek-me tekniğidir. Teknikler bazında materyallerin birbirleriyle örtüş-tüğü görülmektedir. Bununla birlikte bazı materyallerde atlama pozisyon çalışmaları, makamsal dizi çalışmaları ve parmak tekniklerine yönelik egzersiz çalışmalarının bulunması kabak kemane metotlarının bu manada zengin bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir.

Materyallerin anlatımına odaklandıkları tekniklerin öğrenciye

akta-.335

Eğitim Bilimlerinde Araştırma ve Değerlendirmeler

rımında kullandıkları edisyon ve nüans işaretleri ise birbirinden oldukça farklı olup bu konuda standart bir yaklaşımın henüz üretilemediği görül-müştür. Materyallerde aynı tekniğin aktarımında farklı notasyon işaretleri kullanılmaktadır.

Materyallerde kullanılan ritmik yapılar incelendiğinde ise 2 ve 4 za-manlı yapıların daha çok kullanılmasının başlangıç seviyesine hitap eden bu materyaller için oldukça makul görülebilecek bir durum olmasına kar-şın bazı materyallerin aynı metot içerisinde aksak usullere de yer vermesi sıkça karşılaşılan bir duruma işaret etmektedir. Örneğin başlangıç sevi-yesine hitap ettiği belirtilen ve/ve ya düşünülen bir materyalde 2 zamanlı yapılarla birlikte 5, 7 ve 9 zamanlılar gibi daha karışık ritmik yapıların birlikte yer alabildiği, bazı materyallerde karma ve daha çok zamanlı usullerinde kullanıldığı görülmektedir. Bu durum, başlangıç seviyesi için hazırlanmış çalışmaların sahip olması gereken nitelikler, materyallerin taksonomik gücü ve materyallerin genel ve özel amaçları bağlamında de-rinlemesine irdelenmesi gereken bir husus olarak karşımıza çıkmaktadır.

Materyallerde yer alan egzersiz ve etütlerin oranı incelendiğinde eg-zersizlerin sayısının oldukça fazla olduğu görülmüştür. Bu durum diğer halk çalgılarının öğretimi için hazırlanmış materyallerde kullanılan içe-rik araçlarının oranı ile oldukça farklıdır. Örneğin bağlama metotlarında daha çok türkü odaklı bir öğretim süreci ve aktarım gerçekleştirilmektey-ken kabak kemane öğretimine odaklanan bu çalışmalarda egzersizlerin ön planda tutulduğunu görülmektedir. Bu durumun, çalgının metodolojik ürünlerinin üretim tarihleri bağlamında çoğunluğunun güncel nitelikler taşıması ile ilgili olduğu düşünülmektedir.

Örneklem çerçevesinde, metotların barındırdığı ritmik yapı çeşitleri ve tercihleri, metotlarda ortak notasyon işaretlerinin kullanılmaması, hitap edilen öğrenci seviyesinin belirtilmemesi, metot kavramının ne olduğuna ilişkin kavram tartışmaları ve yanılgıları ile taksonomik yapının tatmin edici boyutta olmayışını; halk müziğinin diğer çalgılarının metodolojik özelliklerini müziğin başat çalgısı olan bağlamaya indirgeyerek kıyasla-dığımızda, benzer durumlar olarak nitelendirebiliriz. Bu yönde bağlama metodolojisine ilişkin birçok kaynakta benzer eksikliklere değinilmekte-dir (Akçalı, 2012), (Ayşan, 1999), (Ekici, 2006), (Güneş, 2017), (Özdek, 2005). Materyallerde yer alan egzersizlerin nicel yönden fazla olması ise halk çalgılarının öğretimine odaklı güncel çalışmalar haricinde diğer ma-teryallerden oldukça farklı bir durumu ortaya koymaktadır.

Sonuç olarak; günümüzde kabak kemane halk müziğinin ve çeşitli müziklerin icrasında önemli bir çalgı olarak kullanılmaya devam edil-mektedir. Çalgının metodolojisine dönük çalışmaların da her geçen gün sayıca arttığı gözlemlenmektedir. Bu nicel artış sürecinde, üretilecek

son-Övgü Özparlak, Aytekin Albuz 336.

raki materyallerin nitelik yününden daha da güçlenerek eğitim ortamla-rına sunulabilmesi için çalgıya dönük materyallerin detaylı incelemelerle pedagojik yönden irdelenmesi oldukça önemli bir husustur. Araştırma ör-nekleminde yer alan ve öncü nitelikteki çalışmaların çalgının metodolo-jisinin güçlenmesi adına oldukça önemli adımlar olduğunu burada belirt-mek gerekir. Bu tip gelişmelerin ve bu çalışmaları inceleyen diğer bilimsel üretimlerin birbirini besleyen bir döngü kurmasının çalgının öğretim sü-reçlerinde niteliğin artmasında önemli katkıları olabilir.

.337

Eğitim Bilimlerinde Araştırma ve Değerlendirmeler

Kaynakça

Akçalı, C. (2012). Bağlama Metotlarının Çeşitli Değişkenler Açısından Değer-lendirilmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Kırıkkale Üniversitesi.

Akyol, A. (2017). Kabak Kemanenin Dünü, Bugünü ve Yarını. İnönü Üniversite-si Kültür ve Sanat DergiÜniversite-si, 3 (1):162-179.

Ayşan, K. (1999). Türkiye’de Müzik Öğretmeni Yetiştiren Kurumlarda Bağlama Eğitimi ve Sorunları. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. KATÜ.

Booth, A., Papaionnou, D., & Sutton, A. (2012). Systematic Approaches to a Suc-cessful Literature Review. SAGE.

Cebeci, S. (2018). Bilimsel Araştırma ve Yazma Teknikleri. İstanbul: Alfa Basım Yayım Dağıtım.

Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2007). Research methods in education (Sixth Edition ed.). New York: Routledge.

Çelik, Ö. (2009). Türk Dünyası’nda üç yaylı çalgı: kılkobız, kamança ve kabak kemane üzerinde bir inceleme. Yüksek Lisans Tezi. Ege Üniversitesi.

Çelik, Ö. (2018). Batı Anadolu’da Kabak Kemane ve İcra Geleneği. Doktora Tezi. Ege Üniversitesi.

Durmaz, E. (2021). Devlet Konservatuarları Lisans Düzeyi Kemane Dersi İçin Öğretim Programı Önerisi. Doktora Tezi. Erciyes Üniversitesi.

Ekici, S. (2006). Bağlama Eğitimi Yöntem ve Teknikleri. Ankara: Deniz Yıldızı Matbaası.

Gazimihal, M. R. (1958). Asya ve Anadolu Kaynakları’nda Iklığ. Ankara: Ses ve Tel Yay.

Güneş, İ. (2017). 2000-2015 yılları arasında yayınlanmış bağlama metotlarının lisans düzeyinde bağlama öğretimine uygunluğunun incelenmesi. . Yayım-lanmamış yüksek lisans tezi. Cumhuriyet Üniversitesi.

Özdek, A. (2005). Bağlamanın İlköğretim İkinci kademe Sınıflarındaki Müzik Eğitiminde Kullanımına Yönelik Bir Çalışma. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Selçuk Üniversitesi.

Parasız, G. (2009). Eğitim müziği eksenli keman öğretiminde kullanılmakta olan Çağdaş Türk Müziği Eserlerinin tespitine yönelik bir çalışma. Sanat Der-gisi, 1(15), 19.

Urhan, S. (2014). Kabak Kemane Metodu. İzmir: Tezer Matbaası.

Yıldırım, A., & Şimşek, H. (1999). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri.

Ankara: Seçkin Yayınevi.

Belgede EĞİTİM BİLİMLERİNDE ARAŞTIRMA VE DEĞERLENDİRMELER - II ARALIK 2021 (sayfa 21-25)

Benzer Belgeler