• Sonuç bulunamadı

YAVUZ TURGUL’UN EŞKIYA FİLMİNDEKİ TÜRKÜLER ÜZERİNE YAPISAL BİR İNCELEME

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2023

Share "YAVUZ TURGUL’UN EŞKIYA FİLMİNDEKİ TÜRKÜLER ÜZERİNE YAPISAL BİR İNCELEME "

Copied!
247
0
0

Yükleniyor.... (view fulltext now)

Tam metin

As in all cases of the cinematographic genre Yavuz Turgul Bandit elefant-min Localized songs and other audio elements should not be considered separately from the plot folk songs and all sound elements of the meaning of the film in effect, function, intended use, and which instruments that the sense in which the division section where transfer, identity, local and audio elements that form Erkan Ogur, Gain Bediha and Alvarl Efe features of network interaction events in scenario analysis is ga-rektir. We aimed to identify other elements of sound that we think are effective in the structuralist theory of the thin-slicing method of the technical objective of our work that is consistent with the songs in the film and the meaning of the sections related to it.

Tezde Adı Geçen Türk Halk Müziği İle İlgili Kavramlar

Ağıt

Akor

Bağlama

Kopuz, Orta Asya'dan Çin'e, Kıpçaklara, oradan da Avrupa'ya yayılmış, Hunlardan Bizans'a geçmiş, Oğuzlarla birlikte Anadolu'ya girmiş ve Selçuklularla birlikte yerleşmiştir.10. Asya müzik kültürünün köklü bir uzantısı olarak Anadolu'ya taşınan kopuz, çeşitli medeniyetlerin beşiği olan Anadolu ülkelerinin zengin kültüründe yoğrularak zaman içerisinde oldukça gelişmiş bir yapıya kavuşmuştur.

Barak

Hadi Ezogelin, Haco, bu bölgede en çok söylenen havalar Beyvelet, Şahinbey, Beymayyl, Urum garibi, Topal Abdo. Bunların yanı sıra bölgede Hurşut, Ali Paşa, Köroğlu, Haco Gelin, Döne Gelin ve Dertli Kerem'e bağlı olarak uzun yazlar da oynanmaktadır.

Birinci Derece (Karar Sesi veya Durak)

Şahinbey, Ali Paşa gibi aşkı konu alan türkülerde kavuşamayan sevgililer, eşlerden birinin diğerine aşık olması, evlendiği kişiye layık görülmemesi gibi konular işlenir. Folklor araştırmaları sonucunda çoğunlukla uzun hava şeklinde söylenen barak türkülerini üç ana başlık altında toplayabiliriz: yerleşim türküleri, kahramanlık türküleri ve aşk türküleri. yaygın olarak kullanılan. Bölgedeki düğünlerde kışla odası toplantılarında uzun havalara eşlik eden çalgı olarak bağlama kullanılır.

Bozlak

Çoğunlukla cura ve bağlamanın eşlik ettiği Avşar bozlak, Sarıyaylam bozlak, Mor Koyun bozlak, Göç bozlak, Aydost bozlak gibi bozlak türleri de bulunmaktadır.36. Dolayısıyla "bozlak ezgilerinin dinleyiciler üzerindeki etkisi sevinç değil, hüzünlü duygulardır."37 Bozlak'a pek çok gam ve makamda rastlamak mümkündür.

Bekâr (Natürel)

"Bozlak" hem şiir hem melodi içermesi, hem de kısa bir düzyazı bölümü içermesi nedeniyle araştırmacılar tarafından bazen geleneksel bir anlatım tarzı, bazen de geleneksel bir müzik tarzı olarak değerlendirilmektedir. Anadolu (Kırşehir, Konya vb.) bölgesinde aşk, savaş, göç, sıla hasreti temalarının işlendiği bir gösteri türüdür.

Bemol

Cura

Davul

Tambur derisinde ise çekiç tarafında çoğunlukla güderi, kalın sopa tarafında ise ince deri kullanılır. Tamburun derisi çoğunlukla güderi olup çekiç tarafında kalın, sopa tarafında ise incedir.61.

Def

Ayrıca "Ramazan ayında halkı sahura kaldıran davulcular ve dini bayramlarda davul çalarak dolaşan mahalle bekçileri de çeşitli şiirler okudu."63.

Dem ve Ostinato

Ostinato, ana melodiden daha kısa bir melodinin, bir veya daha fazla bölümde belirli ritmik kalıplarla ana melodiye statik bir destek olarak kullanıldığı bir polifoni türüdür. Ostinate melodik bir hareket gösterse de tıpkı demoda olduğu gibi dizide ana melodinin dayanacağı güçlü bir referans noktası haline geliyor.

Detone

Diyez

Divan B ağlama

Durgu(puandorg)

Ebow (electronic bow)

Ege(teke) Zortlatması

Havas datdiri bir enstrümanla çalındığında bunlara "gakgil" adı verilir ve havas datdiri'den daha ağırdır.

Enstrüman

Enstrümantal

Erzurum Kılıç Kalkan Oyunu

Es

Gazel

Üslup açısından serbest ritimle söylenen, keman veya bendir (ostinato) gibi çalgılar eşliğinde söylenen, çoksesli bir içerik olarak hüzünlü dünyevi konular gibi dini konuları da içeren bir türdür.82. Gazel hanlarından Kazancı Bedih, kendine özgü ağız ve hançer özelliğiyle hem icra üslubunda hem de icra ettiği ezgilerde gazel örneğini söylerken, geleneğin temsilcilerinden Münevver Özdemir farklı seslendirmektedir.

Gazelhan

Ayrıca divan şiiri ürünü olan gazellerin Urfa türkülerine yansıyan söz varlığı ve tasavvuf dokusu da kültürel değerlerin devamlılığına katkı sağlamaktadır. Fikret Otyam, Prof.Dr.

Geçki

Hoyrat

Hoyratlar, doğduğu engebeli coğrafya nedeniyle diğer uzun hava canavarlarına göre daha özgür, daha yüksek ve daha tiz bir sesle okunur. aşkın, sılanın ve ölümün acısı kendine has melodisi ve tavrı olan bir türdür.

İntro

Kabak Kemane

Kanun

Kaval

Kaval, çok eski çağlardan beri yalnızca çobanlara ait bir çalgı olarak görülmüş; Kaval denildiğinde çobanlar akla gelir, çoban denildiğinde ise kaval akla gelir.

Keman

Kemençe

Kırık Hava

Koma

Kopuz

Daha sonra kolun ucuna su kabağı ekleyip bunu "hızlı" hale getirmişler, ayrıca at kılından (at kuyruğu kılından) yapılmış yaylarla çalmaya çalışmışlar. Uygur kadın ve erkeklerinin müzik aletleri çalmak, dans etmek ve şarkı söylemek için bir araya geldiklerini belirten bazı kaynaklar da Çinlilere aittir.

Makam

Türk Halk Müziği ile Türk Sanat Müziği'ndeki ritimler sınıflandırma, yapı ve düzenleme açısından büyük benzerlikler göstermektedir. 117 Metin Eke, "Eğitim ve Öğretimde Türk Müziği Teorik ve Pratik Bilgilerinin Verilmesine Yönelik Bir Model Önerisi", 13.

Maya

Mey

Metronom

Müzik Teorisi

Ney

Nüans

Perdesiz Gitar

Perküsyon

Ritim(Düzüm)

Sazbüş

Ses

Ses Rengi

Sessiz Süre(Sus veya Es)

Sipsi

Yörede "ala Eğri" ya da "ala zehiri" adı verilen yabani erik ağacının ince dallarının kabuğu boru şeklinde çıkarılıp perde aralarına süs amaçlı yerleştiriliyor. Yörede "demir kargı" adı verilen 3-5 cm uzunluğunda ince su kamışından "cuk cuk" adı verilen ağızlık yapılır.

Sol Anahtarı

Süsleme

Şelpe

Şiddet

Tambur

Bir Türk çalgısı olan tamburun ilk kez kaplumbağa kabuğu, hindistan cevizi kabuğu ve kurutulmuş kabak gibi malzemelerden yapıldığı da bilinmektedir.141.

Tar

Çoğunlukla şarkı açılışlarında ve gezintilerde solo olarak kullanılan, kendine has sese sahip melodik enstrümanımızdır.

Tekne

Tempo

Tını

Ton

Tulum

Tril

Türkü

153Furkan Balategin Eroğlu, "Türk Halk Müziğinde Yöre, Üslup ve Tutum Kavramları Üzerine", Türük Dil, Edebiyat ve Folklor Araştırmaları Dergisi, S.3 (2014), s.234. 155Nurettin Albayrak, "Türk Halk Şiirinde Biçim ve Tür Sorunu", Revista Folklorike e Akademia e Motives, İstanbul (2009), s.

Ud

Türküler, çekim ve bağlaç adı verilen parçalardan oluştuğundan, çekim ve bağlacın kendine ait satır sayısı ve kafiye düzeni bulunduğundan ve bunlar şiirin dış yapısının unsurlarını, kabul edersek biçimsel özelliklerini oluşturur. Bu tür türkülerin türküye özel bir nazım şekli olarak "nazım şekli", nazım şekli"dir.

Uzun Hava

Yöre

Yükseklik

Tezde Adı Geçen Sinema İle İlgili Kavramlar

Ayrım(Sequence)

Belirti(İndex)

Bindirme(Superimposition)

Bürün(Prosody)

Çarpıcı Montaj(Montage Of Attractions)

Geriye Dönüş(Flashback)

Hızlı Kurgu(Fast Cutting)

Kararma(Fade Out)

Nedenlilik(Motivation)

Parçaüstü Birim(Supramegsental Unit)

Zincirleme(Dissolve)

Tez Çalışmasının Problematiği

Amaç

Belirtilen amacımız doğrultusunda Eşkıya filmini seçmemizin sebebi Turgul'un halk kültürüne ait pek çok unsuru eserlerine dahil etmesidir. Türküler çalınan ortamlardan biri olan sıra geceleri, Turgul'un Eşkıya filminde de karşımıza çıkan halk kültürü unsurları arasındadır.

Kapsam

Turgul'un zihniyetinden ve eserlerinden kültürel olarak bu coğrafyadan beslendiğini, gelenekten yola çıktığını, geldiği Doğu'yu özlediğini ve eserlerini bu doğrultuda yarattığını görüyoruz. Turgul ve Eşkıya eserini seçmemizin nedeni, eserimizin oluşmasında kendisinin ve Eşkıya'nın en etkili isimler olduğunu düşünmemizdir.

Yöntem

Eserlerin duyusal ilkelere dayalı olarak incelenmesi ve kesit alma yöntemiyle gösterilip gösterilmesiyle eserlerin yapısını oluşturan unsurların metin içindeki işlevleri ayrı ayrı keşfedilebilir. Eşkıya'yı parçalara, bölümlere, hatta daha küçük parçalara, anlamlı bölümlere ayıracağız.

Kültürel Öge Olarak Türküler, Etnomüzikal Anlamda Sinemada

197Alin Taşçıyan, "Sinema Yazarlarından Görüşler: Yavuz Turgul", Yavuz Turgul Sinemasını Keşfetmek, İstanbul: Kırmızı Kedi Yayınevi, 2011, s. 199. Yavuz Turgul'un filmlerden beklediği şeylerden ya da onlarda en spontane olan değerlerden biri de; olayların seyrinin kendiliğinden gelişimi. .

Eşkıya Film Bilgileri

Bölüm (4 dk.) Eşkıya, yıllar sonra yeniden kavuştuğu köyünün sular altında, sağa sola aktığını görüyor. Bölüm (21.04 dk.) Eşkıya'nın getirdiği bir torba eroinle Demircan'dan kurtulmak zorunda kalan Cumali, Eşkıya'yı kaldığı otele götürür.

Eşkıya Filmi Oyuncu Listesi

Eşkıya Filminin Müzikleri

Eşkıya Filminin Künyesi

Eşkıya Filminin Özeti

Berfo'nun kendisine neden ihanet ettiğini ve Eşkıya'nın bildiği ama kendisinden duymak istediği 35 yıllık hikâyeyi anlattıktan sonra Berfo, 35 yıldır konuşmayan Keje'ye konuşsun diye adeta yalvarır. Demircan'ın borcuna kefil olan Eşkıya, Keje karşılığında Cumali'yi kurtaracak parayı Berfo'dan çek olarak alır.

Eşkıya Filminde Zaman

Buna sebep olan Eşkıya, Cumal'ın ölümünün ardından önce Berfo'yu, sonra Demircan'ı, son olarak da Sevim'in kaldığı otelde çalışan fahişe tüccarı Beyoğlu'nun bitişik çatılarında saklanmaya başlar. Eşkiya, cezaevine girmemek için polisle yaşadığı çatışma sırasında, annesi Ceren'in kendisine ölüm alameti olarak kurşunların düşmesini önlemek için verdiği muskayı gördü ve yıldızlara karşı zayıflığı nedeniyle, onu öldürdü. havai fişek gösterilerinden birini gördü ve gardını indirdi ve patlayan silah sesi havai fişek sesine karıştı. "Geliyorum haydut!" Keja'nın dilinde fısıldayarak çatıdan atlayarak hayatına son verdi ve son şarkı yıldız olup düştü.

Eşkıya Filminde Mekân

Farklılıklar arasında Turgul'un yüksek bir yerden gördüğü ve Eşkıya filminin oluşmasında etkili olan İstanbul'un çatıları da oldukça belirgindir. Eşkıya kıyafetleriyle karşıdan karşıya geçemeyecek kadar yaşlı ve siyah lastikleriyle İstanbul'un modernliğinden çok uzakta.

Eşkıya Filminin Fotoğraflı Epizotları

Bölüm (1. dakika) Haydut, hayatta kalma sebebi olan Keje için yaşadığı köye doğru yola çıkar. Bölüm (57.17 dk.) Eşkıya ve Cumali'nin serbest bırakılmasının ardından Eşkıya, Berfo'nun konağına götürülür ve Eşkıya'nın Berfo ile ilk yüzleşmesi gerçekleşir.

Eşkıya Filminin Kesitleri/Ses ve Müzik Unsurları

Kesit: Eşkıya’nın Viranşehir Ceza ve Tutuk Evi’nden Çıkması

Film bölümlerindeki sesler çalışma alanımız olduğundan, Baran'ın hapishanesinin soğuk duvarlarından çıkarken menteşeleri zayıf ve paslanmış demir kapının sesi kulaklarımızı tırmalıyor. Ara sahnenin 00:00:41 saniyesinde duyduğumuz kapı sesi, Barani'nin çektiği 35 yılın ve içeride kalanların acı çekeceği onyılların acı, acı sesidir.

Kesit: Eşkıya’nın Yılar Sonra Köyüne Gitmesi

Çünkü Eşkıya, köyün sular altında olduğunu görünce büyük bir şok yaşar ve o anda "Fırat" şarkısı hüzünlü bir şarkı gibi aralığa girer ve bu amaçla Erkan Oğur'un sesi Eşkıyin olur. "Fırat" türküsü sözlerine bakıldığında olayın geçtiği bölge, coğrafya ve yaşanan duygular bölümde Eşkıya'nın yaşadığı olayla benzerlik göstermektedir.

Kesit: Eşkıya’nın 35 Yıllık Esaretinin Aslını Mustafa’dan Öğ-

Eşkıya ve Mustafa'nın yüzleşmesi sırasında Sıra Gecesi ekibi Urfa'ya Dair türküsünü söylüyor. Sıra Gece ekibi, Urfa'nın çevresindeki dumanlı dağların türküsü olan Urfa türküsünü seslendirirken Baran Mustafa ile ilk kez karşılaşırlar.

Kesit: Eşkıya’nın Berfo’yla Hesaplaşmak İçin İstanbul’a Doğ-

Eşkıya, Keje'yi görüntü maddesi ve biçimine örnek olarak görürse gösterilen görüntüyü geniş formatta gösterebiliriz. Bölüm: Cumali, Eşkıya'nın tüm engellemelerine rağmen kendisini aldatan Emel'i ve sevgilisi Sedat'ı öldürür.

Kesit: Eşkıya’nın Tüm Engellemelerine Rağmen Cumali’nin

Sessizliğin sesinin ifade ettiği bu ayrım, Cumali'nin Emel ve Sedat'la hesaplaştığı, Emel ve Sedat'ın ise ihanetlerinin bedelini ödediği bölümdür. Siren sesi, seyircinin Cumali'nin hâlâ kaçak olduğunu, Emel ve Sedat'ı öldürdüğünü unutmaması için ayrı bir önem taşıyor.

Kesit: Cumali'nin Otel Odasındaki İtiraflarını Duyan Deli Se-

Bölüm: Otel odasında Cumal'ın itiraflarını dinleyen Deli Selim, Demircan'a olanları, Eşkıya'ya Cumal'la ilgili her şeyi anlatır. Cumal'ın durumunu Keja'ya anlatan Barani, Berfo'nun Barani'nin parasıyla kurduğu fabrikasına gider.

Kesit: Cumali’nin Çeki Karşılıksız Çıkan Uyuşturucu Taciri

Kesit: Eşkıya’nın Hapse Girmemek Adına Polisle Çatışması

Baran

Keje

Berfo

Ceren Ana

Eşkıya Filmindeki Türkü, Enstrümantal, Enstrüman, Doğal ve

Eric Hobsbawm’ın Halk Bilimi Alanında Yapısal Kuramla

Eşkıya Filminde Geçen Türkülerin Notaları

Fırat Türküsü

Urfa’nın Etrafı

Seyreyle Güzel Kudret-i Mevla Neler Eyler

Referanslar

Benzer Belgeler