Türkiye'deki Sosyal Yardım Sisteminin Analizi ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Fonlarının Ekonomik Etkinliği, (Yüksek Lisans), Çorum, 2021. Bu tez çalışmasında SYDV'lerin Türkiye'deki 2013-2019 dönemi faaliyetleri belirlenmeye çalışılmıştır. Trend analizi yöntemiyle.
Yoksulluk Kavramı
Yoksulluk Türleri
- Temel İhtiyaç Yokluğuna Göre Yoksulluk Türleri
- Süresine Göre Yoksulluk Türleri
- Mekansal Olarak Yoksulluk Türleri
- İnsani Yoksulluk-Yeni (Kent) Yoksulluk
- Çalışan Yoksulluğu
- Ultra Yoksulluk – Olağanüstü Yoksulluk
- Objektif (öznel) Yoksulluk-Subjektif (nesnel) Yoksulluk
Sosyolog ve bilim adamlarının yoksulluk anlayışına ilişkin seçtikleri en geçerli sınıflandırma “mutlak yoksulluk” ve “göreli yoksulluk”tur. Böylece ucuz gıda harcamalarının parasal karşılığı yoksulluk sınırını çiziyor; Gelirlerinin düşük olması nedeniyle bu sınırın (eşiğin) altında kalanlar 'kesinlikle yoksul' sayılıyor.
Yoksulluğun Nedenleri
- Demografik Nedenler
- Ekonomik Nedenler
- Yapısal Nedenler
- Sosyo-Kültürel Nedenler
- Dışsal Faktörler
Kriz dönemlerinde ekonomik ve sosyal göstergeler bozulmaya başlar, birçok insan geçici olarak yoksullaşır veya toparlanma eğilimi yavaşlar. Boşanma, terk edilme, kalıcı hastalık ya da sakatlık gibi nedenlerle yaşanan şoklar da yoksulluğa neden olabilmektedir (Şenses, 2009, s.171). b) Sosyal dışlanma.
Yoksulluk Yaklaşımları
- Yoksulluk Kültürü Yaklaşımı
- Popüler Yaklaşım
- Durumsal Yoksulluk Yaklaşımı
- Yapısal Yoksulluk Yaklaşımı
Bu nedenle yoksulların kendi eksikliklerinin farkında olması, yoksulluktan kurtulmak için kendilerini kontrol etmelerinin önemli bir aracı olarak kabul edilmektedir (Kerbo, 2006, s.265). Durumsal yoksulluk yaklaşımına göre yoksul insanların hayata ilişkin farklı görüş, davranış, yaşam tarzı ve tercihleri vardır.
Yoksulluğun Ölçülmesi ve Ölçekleri
- Yoksulluk Çizgisi (Sınırı)
- Yoksulluğun Genişliği ve Yoksulluğun Derinliği
- Yoksulluk Sınırı Yöntemlerine Göre Yoksulluk Oranları
- Hane Halkı Büyüklüklerine Göre Açlık ve Yoksulluk Sınırları
- Yoksulluk Ölçekleri
Bu yoksulluk sınırını belirlemek için, toplam tüketimi gıda yoksulluk sınırının hemen üzerinde olan haneler için gıda dışı harcamaların toplam harcamalar içindeki payı belirleniyor ve bunun sonucunda yoksulluk sınırı, gıda ve gıda dışını kapsayacak şekilde hesaplanıyor. Gıda ve gıda dışı yoksulluk oranı, kişi başına tüketim harcaması eşdeğer kişi Gıda ve gıda dışı yoksulluk sınırının altında kalan hanelerden oluşan nüfusun toplam nüfusa oranı olarak hesaplanır (Ensari, 2010, s.10) . Gıda ve gıda dışı yoksulluk oranı, kişi başına karşılık gelen tüketim harcaması olarak hesaplanır. kişi sayısı ve gıda ve gıda dışı yoksulluk sınırının altındaki hanelerden oluşan nüfusun toplam nüfus içindeki payı (http://www.tuik.gov.tr/PreIstatistikMeta.do? istab_id=468).
Yoksullukla Mücadele
Yoksullukla Mücadele Kavramı
Yoksullukla Mücadele Politikaları
Bu bağlamda yoksullukla mücadelede iki yaklaşım vardır (Lampman, 1965, s. a). İlk yaklaşım, insanları yoksulluğa sürükleyen olay ve durumları önlemek veya bunlara müdahale etmektir. Geçtiğimiz yüzyılda benimsenen yoksulluğu azaltma stratejilerini incelerken, yoksulluğun azaltılmasına yönelik iki yaklaşım vardır: doğrudan ve dolaylı. Bu bağlamda sosyal yardım, yoksullukla mücadelede sosyal politikanın en önemli bileşenlerinden biri haline gelmiştir (Günal, 2009, s.15).
SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA
Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma İle İlişkili Kavramlar
- Sosyal Devlet (Refah Devleti)
- Sosyal Politika
- Sosyal Güvenlik
- Sosyal Koruma
- Sosyal Hizmet
- Sosyal Yardım
Sosyal Yardım Türleri
- Muhafazakar Yardımlar -Seküler Yardımlar -Neo Liberal Yardımlar
- Genel Yardımlar-Kategorik Yardımlar
- Ayni Yardımlar - Nakdi Yardımlar
- Tazminat Karakterli Yardımlar -Koruma Karakterli Yardımlar
- Şartlı (Bağlı) Yardımlar – Şartsız Yardımlar
- Sosyal Transferler
- Kamusal Sosyal Yardım (Sekülere Benzer)
- Düzenli Yardımlar - Süreli Yardımlar
Koruyucu nitelikteki sosyal yardımlar, genel yardımlar, 65 yaş üstü ihtiyaç sahibi yaşlılara yapılan yardımlar, evsizlere yapılan yardımlar, doğal afetlerden etkilenenlere yapılan yardımlar, yoksul ve muhtaç vatandaşlara yapılan yardımlar koruyucu nitelikteki sosyal yardımlar kategorisinde yer almaktadır. . Aktif sosyal yardım politikaları kapsamında, koşullu olarak sağlanan, belirli kayıt ve kurallara tabi olan sosyal yardım, koşullu yardımdır (Taşcı, 2007, s. 69). Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü, sosyal yardım programlarını niteliklerine göre Tablo 1.6'da görüldüğü gibi "düzenli yardım" ve "geçici yardım" olarak sınıflandırmaktadır:
Sosyal Yardımın Avantajları ve Dezavantajları
- Avantajları
- Dezavantajları
Sosyal yardım alan kişilerin kısa süreliğine de olsa “ihtiyaç” psikolojisinden kurtulması, kişinin psikolojik sağlığının desteklenmesi açısından önemlidir. Bu nedenle sosyal yardım alan kişinin kısa süreli de olsa kendi kendine yetebilmesi sonucunda yardım alan kişide olumlu bir psiko-sosyal iz bırakmaktadır (Taşcı, 2008, s.9). Sosyal yardımın dezavantajları; psiko-sosyal sakıncaları, yardım alan bireyin aşağılanması, aylaklığa itilmesi ve istismara açık olmasıdır.
Sosyal Yardım Yönetimi
Bu bakımdan sosyal güvenlik çerçevesinde bir hak olan sosyal yardımın açıkça sağlanmasının en temel insan haklarından biri olan kişilik haklarının ihlali anlamına geleceği söylenmektedir (Karadoğan, 2015, s. 126). ). Sosyal yardımların istismara açık olması, ihtiyaç duymadığımız halde yardım almamızla ilgili olup, yardımın haksız kullanımı teşkil etmektedir. Devletler sosyal yardımları yönetirken sosyal yardım politikalarını da belirlemekte, idari ve kurumsal düzenlemeleri benimsemektedir (Erkul ve Morkoç, 2012, s. 68).
Sosyal Yardım Uygulamalarında Sosyal İnceleme ve Değerlendirme
Sosyal yardım uygulamasında sosyal araştırma ve değerlendirme Sosyal araştırma ve değerlendirme, sosyal hizmet disiplininin önemli bir parçasıdır.
Sosyal Yardım Sistemleri (Rejimleri)
- Seçici Refah Sistemleri
- Kamu Yardımı Devleti Sistemi
- Entegre Güvenlik Ağına Dayalı Refah Devleti Sistemi
- İkili Sosyal Yardımlar Sistemi
- Gelişmemiş /Az Gelişmiş Sosyal Yardım Sistemi
- Artıksal Sosyal Yardım Sistemi
- Yerelleşmiş ve Takdire Dayalı Sistemler
- Merkezi Fakat Yerel Düzeyde İnisiyatif Sağlayan Sosyal Yardım Sistemi 65
- İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi (İHEB)
- Birleşmiş Millletler İnsan Hakları Konseyi
- Philadelphia Bildirgesi
- Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi
- Avrupa Sosyal Şartı
- Ekonomik Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi
İkili refah rejimi Her ne kadar kategorik programlar yaygın olsa da, ihtiyaç sahibi herkes için son çare olarak genel bir güvenlik ağı sağlayan sistemlerdir. Avusturya ve İsviçre'nin de yer aldığı bu grupta Kuzey Avrupa ve Güney Avrupa ülkelerinde uygulanan sosyal yardım sistemlerinin özellikleri görülmektedir. Bu sistemde sosyal yardımlar merkezi olmakla birlikte, sosyal yardımların yönetimi ve faydalanıcıları yerel yönetimlerin takdirine göre belirlenmektedir.
Yoksulluk Sınırı Yöntemlerine Göre Yoksulluk Oranları
- Kişi Başı Günlük 1 $'ın Altı
- Kişi Başı Günlük 2,15 $'ın Altı
- Kişi Başı Günlük 4,3 $'ın Altı
Uluslararası karşılaştırmalarda kullanılan mutlak yoksulluk sınırları, satın alma gücü paritesine göre kişi başına günlük 1 dolar, 2,15 dolar ve 4,3 dolar değerleri olarak alınıyor. Bu kapsamda 2006 yılından bu yana 1 Doların altındaki istatistikler yayınlanmamakta olup, 2012 yılından bu yana gıda yoksulluğu (açlık), yoksulluk (gıda+gıda dışı) ve harcamaya dayalı göreli yoksulluk istatistikleri yayınlanmamaktadır. 2005 yılından sonra Türkiye'de kişi başına günlük harcaması 1 doların altında olan birey kalmamış olup bu oran artık hesaplanmamaktadır.
Harcama Esaslı Göreli Yoksulluk
Harcamalara dayalı göreli yoksulluğu ve gıda ve gıda dışı harcamaları dikkate alan yoksulluk göstergelerine baktığımızda kırsal kesim için tablo daha da karamsarlaşıyor. 2019 yılında TR4 göreli yoksulluk oranının en düşük olduğu bölge yüzde 8,4 ile Doğu Marmara olurken, TR6 göreli yoksulluk oranının en düşük olduğu bölge ise yüzde 13,3 ile Akdeniz bölgesi oldu. Düzey bölgesi için eşdeğer medyan harcanabilir hanehalkı gelirinin yüzde 50'si esas alınarak hesaplanan yoksulluk eşiğine göre, gelir göreli yoksulluk oranının en yüksek olduğu bölgeler; %15,0 ile TR82 (Kastamonu, Çankırı, Sinop), %14,0 ile TR62 (Adana, Mersin) ve %13,3 ile TR21 (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli).
Hane Halkı Büyüklüklerine Göre Açlık ve Yoksulluk Sınırları
Tablo 2.4: Eşdeğer hane halkı harcanabilir bireysel geliri ve hane tipine göre yoksul sayısı ve yoksulluk oranı, 2006-2019. Yoksulluk sınırı, yoksul sayısı, yoksulluk oranı, yoksulluk açığı Yoksulluk açığı, yoksulluğun derecesi hakkında bilgi sağlar.
Yoksulluk Sınırı, Yoksul Sayısı, Yoksulluk Oranı, Yoksulluk Açığı
TÜRKİYE’DE MİLLİ GELİR, GELİR DENGESİZLİĞİ VE YOKSULLUK
- Gelir Dağılımı ve % 20’lik Dilimin Gelirden Aldığı Pay
- P80/P20 Oranı
- Gini Katsayısı
- Türkiye’de Sosyal Yardımların GSYH’ya Oranı
Bireyler hanehalkı harcanabilir gelirlerine göre en küçükten en büyüğe doğru sıralandığında ve beş gruba ayrıldığında; "En üst yüzde 20'lik grup" en düşük gelire sahip gruptur. Sosyal güvenlik ve sosyal yardım harcamalarının GSYH içindeki payının 2009 yılında %5,6 ile en yüksek seviyesine ulaştığı görülüyor. Devletin sosyal güvenlik ve yardım giderlerinin bütçe içindeki payının 2017 yılında en yüksek seviyesine ulaştığı kaydedildi.
TÜRKİYE’DE SOSYAL YARDIMLARIN GELİŞİMİ
Türkiye’de Yoksullukla Mücadele Politikaları
1980 sonrasında Türkiye'de ekonomik yapı ithal ikameci yaklaşımdan, dışa yönelik ihracata dayalı büyümeye doğru değişmiştir. Bu yapısal değişim süreciyle birlikte yapısal değişim uygulama politikaları da ekonomik ve sosyal yapıyı yeniden şekillendirmeye başlamıştır. 2011 yılından itibaren sosyal yardım faaliyetleri ağırlıklı olarak Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı bünyesinde yoğunlaşmış, yoksullukla mücadele politikaları daha etkin bir şekilde tanımlanıp uygulanmaya başlanmıştır.
Türkiye’de Ekonomik Büyüme ve Sosyal Yardım İlişkisi
Bu dönemde ekonomik faaliyetlere katkı sağlayan ve sosyal hizmetlere erişimi kolaylaştıran çeşitli altyapı yatırımlarının kapasitesinin artırılmasına yönelik projelere verilen destekler arttı. Yoksulluk ve az gelişmişlik, gelişmekte olan ülkelerin önemli bir rol oynadığı ve pek fayda sağlayamadığı yeni bir büyüme dönemi olmadan çözülemez. Yoksullukla mücadelede ekonomik büyümenin etkili olabilmesi için üretim potansiyelinin artırılması ve herkese fırsat eşitliği sağlanarak toplumsal ihtiyaçların karşılanması gerekmektedir (Özgenç, 2013, s. 52).
Türkiye’de Sosyal Refah ve Sosyal Yardım İlişkisi
SOSYAL YARDIM MEVZUATI
Kanunun amacı, zorunlu yoksulluk ve sıkıntı içinde olan vatandaşlara yardım etmek, sosyal adaleti sağlayacak tedbirleri almak, sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı teşvik etmektir (T.C. Başbakan, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, 2010, s.25).
SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMAYI TEŞVİK FONU
SYDTF, kurulduğu 1986 yılından itibaren Birinci Bakanlığa (Fon Genel Sekreterliği) bağlı bir birim olarak faaliyetlerini yürütmüştür. 5263 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Sekreterliği kurulmuştur. Fon, Genel Müdürlük şeklinde yapılandırılmıştır. Aile İşleri ve Sosyal Politikalar Bakanlığı kurulduktan sonra Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü olarak faaliyetlerini sürdürmeye başladı. http://www.sosyalyardimlar.gov.tr/tr/11781/SYGM-Tarihce).
TÜRKİYE’DE YOKSULLUKLA MÜCADELEDE SOSYAL YARDIM
- Türkiye’de Sosyal Yardımın Kurumsal Yapısı
- Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Tarafından Uygulanan
- Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü Tarafından Yürütülen
- Sosyal Yardım Programları
- Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu
- Vakıflar Genel Müdürlüğü Tarafından Uygulanan Politikalar
- Milli Eğitim Bakanlığı Tarafından Uygulanan Politikalar
- Sağlık Bakanlığı Tarafından Uygulanan Politikalar
- Yerel Yönetimler Tarafından Uygulanan Politikalar
2011 yılında yürürlüğe giren 633 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Türkiye'de sosyal hizmet ve sosyal yardım sağlayan kurumlar Türkiye Cumhuriyeti'ne devredildi. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü, 3294 sayılı Kanun kapsamında sosyal yardım programlarını SYDV'ler aracılığıyla yürütmektedir. Sosyal Yardım Bilgi Sistemi (SOYBİS) projesi, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü tarafından hayata geçirilen bir e-devlet uygulamasıdır.
TÜRKİYE’DE SOSYAL TRANSFERLERİN YOKSULLUK ÜZERİNDEKİ
TÜRKİYE’DE SOSYAL YARDIMLARIN DENETİMİ
Yoksulluk, Sosyal Yardım (Hizmet) ve Sivil Toplum ve Kuruluşları
Ancak neoliberal uygulamaların etkisiyle STK'ların devletin sosyal yardım işlevini desteklemesi, sosyal devlet uygulamalarının tamamen ortadan kalkacağı anlamına gelmiyor. Devletler ve STK'lar karşılıklı etkileşim, birbirini güçlendirme ve tamamlama sonucunda birbirlerine giderek daha fazla destek olacaklardır. Ülkemizde STK'ların devletle etkileşimini desteklemek ve sosyal yardım alanında işbirliğini artırmak amacıyla çeşitli yasal düzenlemeler yapılmıştır.
Vakıfların Sosyal Politika Fonksiyonları
- Sosyal Güvenlik ve Sosyal Hizmetler Açısından
- Sosyal Yardım ve Dayanışma Hizmetleri Açısından
- Gelir-Servet Dağılımına İlişkin Hizmetleri Açısından
- İstihdamı Artırıcı Hizmetleri Açısından
- İmar ve Bayındırlık Hizmetleri Açısından
- Diğer Fonksiyonlar
Gönüllü Kuruluşlarla İşbirliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı'nın görevleri şunlardır (5263 Sayılı Kanun, Madde 8). a) Sosyal yardım faaliyetleri yürüten gönüllü kuruluşlarla ve uluslararası sosyal yardım ve sosyal hizmet kuruluşlarıyla işbirliği yapar, ortak projeler yürütür ve uygular. Sosyal politikaya fayda sağlayan vakıfların işlevleri şu şekildedir: Sosyal güvenlik ve sosyal hizmetler açısından, Sosyal yardımlaşma ve dayanışma hizmetleri açısından, Gelir-servet dağılımına ilişkin hizmetler açısından, İstihdamı artırıcı hizmetler açısından, imar ve bayındırlık hizmetleri açısından, bireylerin entegrasyonunun sağlanması ve parasal ihtiyaçların karşılanması açısından. Vakıflar; Sosyal yardımlaşma ve dayanışma alanında aşevi faaliyetleri yürütmek, misafirlerin kalacakları evler inşa etmek, yaşlılara kıyafet temin etmek, iş yeri açmak isteyenlere kredi vermek, bölgedeki insanlara kredi vermek gibi birçok hizmet sunmaktadır. cezaevindeki insanlara yiyecek ve su vermek, çocuklara meyve yedirmek ve hayvanları tedavi etmek.
Türk Hukukunda Vakıflar
Hatta bazı vakıflar, belirli sayıda yoksula kalıcı aylık sağlamak suretiyle bireylerin parasal ihtiyaçlarını karşılama işlevi de görmektedir (Koyunoğlu, 2002, s.215).
SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA VAKIFLARI
- SYDV’lerin Kuruluşu
- SYDV’lerin Amacı
- SYDV’lerin Hukuki Mahiyeti
- SYDV’lerin Örgütlenmesi ve İdari Yapıları
- Vakıf Başkanı
- Mütevelli Heyeti
- SYDV’lerin Çalışma Usul ve Esasları ve Sosyal Yardımların
- SYDV’lerin Personel Yapıları
- SYDV’lerin Finansal Yapıları
- Gelirleri
- Giderleri
- Vakıfların Vergi Avantajları
- SYDV’lerin Denetimi
SYDV'ler iş ve işlemlerini vakıf mütevelli heyeti kararıyla yürütür. SYDV'lerin ana finansman kaynağını Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Teşvik Fonu ve bu Fondan elde edilen gelirler oluşturmaktadır. SYDV'lerin sosyal yardım görevlerini yerine getirebilmeleri için mali kaynaklarının yeterli olması gerekmektedir.
SYDV’NIN SOSYAL YARDIM FAALİYETLERİ VE POLİTİKALARI
- Aile Destek Yardımları
- Eğitim Yardımları
- Sağlık Yardımları
- Özel Amaçlı Yardımlar
- Proje Destek Yardımları
- İstihdam Yardımları
- Sosyal Konut Projeleri
Bu kömürlerin dağıtımı SYDV'ler tarafından belirlenen ihtiyaç sahibi ailelere kendi evlerinde gerçekleştirilmektedir (ASPB, 2019 faaliyet raporu, s.138). d) Eşi ölen kadınlara yardım. Bu yardım yapılırken kişinin ihtiyaç sahibi olup olmaması dikkate alınmaz (ASPB, 2019 faaliyet raporu, s.142). 135 e) Engelli öğrenciler için ücretsiz ulaşım. Söz konusu bilgiler çerçevesinde SYDV kurulu hanelerin ortalama aylık gelir düzeyini belirliyor (ASPB, Yıllık Rapor 2019, s.144).
İKTİSADİ ETKİNLİK KAVRAMI
- Etkinlik Kavramı
- Etkinlik Benzeri Kavramlar
- Etkinlik Türleri
- Yönetsel Etkinlik
- İktisadi (Ekonomik) Etkinlik
- Tam Etkinlik-Göreli Etkinlik
- Etkinsizlik Kavramı
Genel kabul görmüş faaliyet sınıflandırmasında faaliyet türleri; “Teknik etkinlik”, “fiyat etkinliği” ve “ölçek etkinliği” olmak üzere üçe ayrılmaktadır; Bu üç bileşen birlikte "ekonomik verimliliği" tanımlar. Mevcut girdi kombinasyonunu en uygun şekilde kullanarak mümkün olan en yüksek düzeyde çıktıyı üretme başarısına teknik etkinlik denir. Ölçeğe göre sabit getiri durumunda, girdi bileşimindeki bir artış, çıktıda da buna karşılık gelen bir artışla sonuçlanır.
KAMU YÖNETİMİNDE ETKİNLİK VE YENİ KAMU HİZMETİ
Ölçeğe göre azalan getirilerle çıktı miktarı, girdi miktarındaki artışa göre daha yavaş artmaktadır (Çelikkaya ve Yarar, 2011, s.66). Hem ölçeğe göre sabit getirilerde hem de ölçeğe göre değişen getirilerde etkin olan karar birimleri tam etkin birimlerdir. Yeni kamu yönetiminde hizmet almayı ve sunmayı kolaylaştıran otomasyona dayalı hizmet ve e-devlet uygulamaları ön plana çıkmaktadır (Tunç, 2015. s.193).
KAMU YÖNETİMİNDE ETKİNLİĞİN SAĞLANMASI VE ÖLÇÜLMESİ
Trend Analizi
Parametreli Etkinlik Ölçüm Yöntemleri
Parametresiz Etkinlik Ölçüm Yöntemleri
SOSYAL YARDIMLARIN YAPISAL İŞLEVSEL (YAPILABİLİRLİK)
Açık İşlev - Kapalı (Gizli-Örtük) İşlev
Olumlu İşlev – Olumsuz İşlev
İşlevsel Olmayan
VAKIFLARDA ETKİNLİĞİ ARTIRMA AMAÇLI UYGULAMALAR
Bütünleşik Sosyal Yardım Hizmetleri Projesi (BSYS)
SYDV'lerin yerel düzeydeki bu güçlü varlığı, daha iyi izleme ve teknik tekdüzelik sağlamakta, yerel yönetimlerin sosyal yardım faaliyetlerini sahiplenmesini sağlamakta ve yerel yoksulluk değerlendirme veri tabanının oluşturulmasına katkıda bulunmaktadır (ASPB, 2017, s.25). Türkiye'de ulusal ve yerel düzeyde mevcut sosyal yardım programlarının işleyişine dayalı olarak sosyal yardımların sağlanmasına yönelik standart bir süreç oluşturulmuştur. İhtiyaç sahibi başvuru sahiplerinin, tüm sosyal yardım programları için bulundukları yerdeki SYDV ofisinde standart bir başvuru formu doldurmaları gerekmektedir.
Sosyal Yardım Bilgi Sistemi (SOYBİS)
SYDV'ler, başvuran kişilerin bilgilerini doğrulamak ve yaşam koşullarını değerlendirmek amacıyla haneleri ziyaret ediyor. SYDV'de yılda en az bir kez gerçekleştirilen hane ziyaretleri için 4.570 sosyal müfettiş görev yapıyor. Başvuru formunda başvuru sahibi hanenin istihdamı, hane halkı bilgileri, gayrimenkul mülkiyeti veya kiracılık ve sosyal koşullar gibi konulara ilişkin sorular yer almaktadır (ASPB, 2017, s.29).
ARAŞTIRMA
Araştırmanın Amacı ve Önemi
Bu tezin temel amacı, sosyal yardımların ihtiyaç sahiplerine aktarılması mekanizmasında hizmet veren ve aracılık eden kurum ve kuruluşlar çerçevesinde sosyal yardım sistemini analiz ederek SYDV'lerin ekonomik verimliliğini araştırmaktır. SYDV'nin ekonomik verimliliği araştırılarak verimliliğin arttırılması veya verimsizliğin azaltılmasına yönelik çözüm önerileri arandı. Bu tez çalışması sonucunda elde edilen bulguların sosyal devlet, sosyal politika, yoksulluk, yoksullukla mücadele, sosyal yardım politikaları ve SYDV'ler gibi konularla ilgilenen akademik, idari, kişi, kurum ve kuruluşlara katkı sağlayacağı öngörülmektedir.
Araştırmanın Problemi
Günümüzde devletler artık bürokratik engellerden uzaklaşıyor ve yoksullara doğrudan sosyal aktarım mekanizmaları olan yerel yönetim birimlerini tercih ediyor. Yerele daha yakın ve sahada bulunan SYDV'ler, SYDTF'den aktarılan parayla ülke genelinde hizmet veriyor, yoksul ve ihtiyaç sahiplerinin ihtiyaçlarının karşılanması konusunda önemli görevler üstleniyor. SYDV'lerin etkinliği, faaliyetlerini yürüttükleri ve sosyal yardımlarda bulundukları hizmet anlayışı bu dönemde önem taşıyor.
Araştırmanın Modeli
Etkinliğin yalnızca sosyal yardım yararlanıcı sayısı ve sağlanan toplam kaynak miktarı üzerinden ölçülmesi sınırlı bir tablo ortaya koyabilir.
Trend Analizi’nin Bulguları Tartışma ve Değerlendirmeler
- Sosyal Yardım Harcaması Toplamı ve Dağılımı
- Sosyal Yardım Sınıfları Açısından Etkinliğin Değerlendirilmesi
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü tarafından sağlanan sosyal yardım miktarı 2019 yılında 2018 yılına göre %45 arttı. Sosyal yardımdan yararlanan hane sayısının 2018 yılına göre %6,1 oranında azaldığı dikkate alındığında Müdürlüğümüz tarafından sağlanan bu sosyal yardımların etkinliğinin 2019 yılında azaldığı görülmektedir. 2019 yılında eşi ölen kadın başına sosyal yardımda yüzde 16,9 oranında azalma yaşandı.
