• Sonuç bulunamadı

LOJĐSTĐK HĐZMETLERDE DIŞ KAYNAKLARDAN YARARLANMANIN ĐŞLETME BAŞARISINA ETKĐSĐ:

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2023

Share "LOJĐSTĐK HĐZMETLERDE DIŞ KAYNAKLARDAN YARARLANMANIN ĐŞLETME BAŞARISINA ETKĐSĐ: "

Copied!
108
0
0

Yükleniyor.... (view fulltext now)

Tam metin

Üçüncü bölümde Çorum Organize Sanayi Bölgesi'ndeki 39 işletmeye yönelik lojistik konusunda dış kaynak kullanımı konusunda bir anket yer almaktadır. Anahtar Kelimeler: Lojistik, dış kaynak kullanımı, lojistik dış kaynak kullanımı, üçüncü taraf lojistik, dördüncü taraf lojistik.

Tablo 3.27.   Đşletmelerin Kendi Yetersizliği ...........................................................
Tablo 3.27. Đşletmelerin Kendi Yetersizliği ...........................................................

Lojistik Kavramının Tarihsel Gelişimi

1966 yılında Lojistik Mühendisleri Derneği (SOLE) olarak kurulan ve günümüzde Uluslararası Lojistik Derneği olarak devam eden kuruma göre lojistik; hedefleri, planları ve operasyonları destekleyecek şekilde mühendislik ve teknik faaliyetleri yönetme bilimi ve sanatı olarak tanımlanıyor. kaynakların tasarlanması, sağlanması ve bakımı için gereklidir (Erdal ve Saygılı, 2007: 1). Dünyadaki teknolojik gelişmeler, değişen talep yapısı ve değişen pazar koşulları lojistik sektörünün yapısını değiştiren diğer faktörler olarak sayılabilir.

Lojistiğin Amacı ve Önemi

Lojistik Yönetimi ve Lojistik Maliyetleri

Üreticiler ve lojistikçiler bugüne kadar çeşitli uygulamalarla yoğun bir şekilde lojistik maliyetlerini düşürmeye çalışıyorlar. Ancak bu çalışmalarda üreticiler ve lojistik şirketleri, nakliye maliyetlerini ve depolama maliyetlerini mümkün olduğunca optimize etmek ve birçok ortamda sınırları zorlamak için işletme düzeyinde çözülebilecek birçok konuyu ele aldılar (Çancı, t.y.).

Lojistikte Yaşanan Değişim ve Yeni Trendler

  • Tedarik Zinciri Yönetimi
  • Tedarik Zincirinin Küreselleşmesi
  • Tedarikçi Kontrolündeki Envanter Yönetimi
  • Negatif Stok (Garanti Maliyet)
  • Süt Dağıtımı (Milk Run:Döngüsel Sefer) Yaklaşımı
  • Çapraz Dağıtım (Cross Dock)
  • Kombine Taşımacılık
  • Tersine Lojistik
  • Bütünleşik Lojistik

Tedarik zinciri yönetimi, zincirin tüm üyeleri arasında yakın işbirliğini, özellikle bilgi alışverişini gerektirir. ABD'deki Wal-Mart ve benzeri büyük hipermarketler başarılı olmuştur çünkü iyi işleyen bir tedarik zinciri kurmuşlardır (ibid.).

Şekil 1.3. de göründüğü gibi bir araç tarafından bir  program çerçevesinde çeşitli  noktalardan  aynı  veya  farklı  yüklerin    alınarak  bir  veya  birden  fazla  noktaya  teslim  edilmesi  ve  teslimatlar  sırasında  boş  kapların  toplanması    veya  t
Şekil 1.3. de göründüğü gibi bir araç tarafından bir program çerçevesinde çeşitli noktalardan aynı veya farklı yüklerin alınarak bir veya birden fazla noktaya teslim edilmesi ve teslimatlar sırasında boş kapların toplanması veya t

Lojistiğin Geleceği ve Küreselleşme

Đç Kaynak Kullanımı (Insourcing)

Ancak Toshiba'nın müşteriye söylemediği bir şey var: UPS, Toshiba dizüstü bilgisayarı yalnızca alıp teslim etmiyor. Benzer şekilde Avrupa ve Latin Amerika'da arızalanan HP (Hewlett-Packard) yazıcılar da UPS tarafından onarılmaktadır.

Dış Kaynak Kullanımı (Outsourcing)

Dış Kaynak Kullanımının Uygulama Alanları

Stratejik yönetimde en çok tartışılan konulardan biri “temel yetkinlik” kavramıdır. Honda'nın motor üretimindeki uzmanlığı, Sony'nin her şeyi küçültme yeteneği ve Nike'ın tasarım gücü temel yetkinliklerin örnekleridir (kuresellogics, 2008). DKK'nın tarihsel gelişimine baktığımızda gıda, güvenlik, çevre bakımı gibi hizmetler öncelikli olarak dışarıdan temin ediliyordu.

Günümüzde DKK'nın en yaygın ve yaygın olarak kullanıldığı ve geliştirildiği alanlar lojistik ve bilgi teknolojileri uygulamaları olarak bilinmektedir (age.).

Lojistik Sektöründe Dış Kaynak Kullanımı

Esneklik kazandırma, maliyetleri düşürme, hizmet kalitesini artırma, teknolojik üstünlükten yararlanma, rekabet avantajı sağlama ve benzeri faydalar sağlaması nedeniyle günümüz işletmelerinin giderek daha fazla tercih ettiği bir yönetim uygulaması olan dış kaynak kullanımı, bir işletmenin üstlendiği hizmet ve üretim faaliyetleridir. Daha önce kendi bünyesinde gerçekleştirilen belirli anlaşmalara dayalı olarak dış tedarikçilerden temin edilmesidir (Sandıkçı, t.y.).

Lojistikte Dış Kaynak Kullanımının Önemi

Küresel ticaretin hızla artması, küresel üretimin daha fazla paylaşılması, ürünlerin raf ömrünün kısalması ve küresel rekabetin artması sonucunda lojistik hizmetleri "stratejik rekabet avantajı" kazanmıştır. Ayrıca Türkiye'nin 2007 yılı sonunda 227 milyar dolarlık dış ticareti bulunuyor ve bu rakam 2010 yılında 500 milyar dolara yaklaşacak. GSYİH ve nüfus açısından dünya ekonomisinde önde gelen ülkeler arasında yer almak, Türkiye'nin potansiyelini de artırıyor. lojistik üssü.

Avrupa'nın lojistik pazarındaki payı 750 milyar Euro iken Türkiye'nin payı sadece 15 milyar Euro'dur. Yukarıdaki coğrafi avantajlar, Türkiye'nin lojistik pazarından daha fazla pay alması için yeterli olmayacaktır.

Lojistikte Dış Kaynak Kullanım Sürecinde Dikkate Alınması

Şirketler lojistik dış kaynak kullanımı kullanmak istediklerinde, kullanabilecekleri farklı lojistik dış kaynak kullanımı fonksiyonlarının oldukça farkında olmaları gerekir. Bu kararı verecek olan yöneticilerin, verecekleri lojistik dış kaynak kullanımı kararından ürünlerinin ve işletmelerinin etkileneceğini bilmeleri gerekmektedir (Razzaque ve Sheng, 1998:93). Öncelikle daha iyi hizmet verebilecek yeni bir partner ve lojistik dış kaynak sağlayıcı seçilmelidir.

İkincisi, dış tedarikçi seçerken güvenilir bir ortaklık sağlayacak bir sistem oluşturmak önemlidir.

Lojistikte Dış Kaynak Kullanımının Sağladığı Yararlar

Hedeflerimize ulaşmak için lojistik faaliyetlerinde “dışarıdan kaynak sağlama” ya da “kendi kaynaklarımızı kullanma” kararını alırken fayda-maliyet analizi yaptık mı? Lojistik dış kaynak sağlayıcıları arasında güvenilir ve uygun maliyetli bir ortaklık kurmak işletmeler için önemlidir ancak göründüğü kadar kolay değildir. Yeni projelere hızlı geçiş sağlayın: Dış kaynak kullanımını başarıyla uygulayan bir işletme, bir projeye uygulanacak kaynakları anında sağlayabilir.

Hedeflere ulaşmak için, dış kaynak kullanımı sözleşmelerinin uzun yıllara yayılması, ölçek ekonomisi sağlanması ve maliyetlerin etkin bir şekilde düşürülmesi gerekmektedir (Çetinkaya Jiang, vd., 2006).

Dış Kaynaklardan Yararlanmanın Sakıncaları

Bir kalite sistemi olarak dış kaynak kullanımı uygulamalarının başarısı, şirketin temel yetkinliklerinin ötesinde faaliyetler gerçekleştirecek daha kaliteli bir tedarikçi firmanın bulunmasına bağlıdır. Dış kaynak kullanımı kararı sonrasında dış kaynaklara aktarılan faaliyetlerin şirket bünyesinde yürütülmesini sağlayacak personel sayısını azaltabilirler. Teknik açıdan vasıfsız ve yetersiz bir dış kaynak sağlayıcı, şirketi zor durumda bırakabilir, hatta ortada bırakabilir (ibid.).

Dış kaynak kullanımının kuruluşa sağladığı önemli faydaların yanı sıra, yanlış uygulamalardan kaynaklanabilecek önemli dezavantajları da vardır.

Lojistikte Dış Kaynak Kullanımında Başarı Faktörleri

Bir hizmeti kurum içinden almak yerine dışarıdan temin etmek her zaman başarılı sonuçlara yol açmaz. Bu bağlamda dış kaynak kullanımı ile amaçlanan sonuçların elde edilebilmesi için dikkate alınması gereken bazı faktörler bulunmaktadır (İnsan Kaynakları, 2002:37). Öncelikle dış kaynak kullanımı sonrasında ulaşılacak noktaya ilişkin 'ulaşılabilir' ve 'gerçekçi' hedeflerin belirlenmesi gerekmektedir.

Bundan sonra dış hizmet alınacak işletme ile yapılacak sözleşmede bu kriterlerin nasıl karşılanacağı ve karşılanamaması halinde ise bu kriterlerin karşılanacağı anlatılmaktadır.

Lojistik Dış Kaynak Kullanımı Sözleşmelerinde Dikkat Edilmesi

Dış kaynak kullanımı kullanılmadan önce organizasyon yapısı ile ilgili gerekli anlaşmaların yapılması ve ihtiyaç duyulan ancak boş olan pozisyonlar için gerekli niteliklere sahip çalışanların işe alınması çok önemlidir. Özellikle ana çalışma alanının gerektirdiği fonksiyonlarda, o alanda uzman çalışanların organizasyon içerisinde görevlendirilmesiyle ortaya çıkabilecek birçok sorun önceden önlenebilir (a.g.e.). Hangi hizmetlerin kapsam dışı olduğunu, hangi hizmetlerin kapsam dışı sayıldığını açıkça belirtmek faydalı olacaktır.

Kapsam dahilindeki hizmetler, kapsam dışı hizmetler ve ek ücrete tabi hizmetler ayrıntılı olarak belirtilmelidir.

Üçüncü Parti Lojistik Hizmet Sağlayıcıları

Üçüncü Parti Lojistiğin Büyümesinin Önündeki Engeller

Her işletmede olduğu gibi, üçüncü taraf bir lojistik şirketinde de bir alıcı ve bir satıcı bulunur. İlk sınırlama, diğer üçüncü taraf lojistik sağlayıcılarından ve müşterinin işletmesindeki bölümlerden kaynaklanan rekabettir. Üçüncü taraf bir lojistik hizmet sağlayıcısının kullanılmasına yönelik herhangi bir talep, müşterinin organizasyonundaki bir veya daha fazla departmanın kapatılmasıyla sonuçlanacaktır.

Bu nedenle, üçüncü taraf lojistik sözleşmelerinin çoğu doğrudan şirketin genel müdürü ve finans müdürü tarafından imzalanır.

Dördüncü Parti Lojistik Servis Sağlayıcıları (4PL)

Bu eksikliği gidermek için tedarik zinciri dış kaynak kullanımında tedarikçiler ve işletmeler arasında yeni bir ilişkiyi içeren yeni bir kavram ortaya çıkmıştır: "Dördüncü Taraf Lojistiği". Aslında dördüncü taraf bir lojistik sağlayıcı, teknolojisi, kaynakları ve yetenekleriyle kapsamlı tedarik zinciri çözümleri sunan bir tedarik zinciri entegratörüdür. Geleneksel olarak üçüncü taraf lojistik sağlayıcıları uygulama ve yürütme gibi operasyonel konulara odaklanırken, tedarik zinciri yöneticileri ve danışmanları yeniden değerlendirme ve dönüşüm gibi stratejik ve teknoloji destekli tedarik zinciri çözümlerine odaklanır.

Bu aşamada 4PL sağlayıcısı, taşıma yönetimi ve depolamanın ötesine geçen çeşitli tedarik zinciri fonksiyonlarının sorumluluğunu üstlenir.

Lojistik Dış Kaynak Kullanımında Risk Analizi

Dördüncü taraf lojistik konsepti; Aynı zamanda BT, danışmanlık ve finansal hizmet şirketlerinin üçüncü taraf lojistik pazarına girmesine de olanak sağladı. Ancak yukarıda belirtilen olumlu yönlerin dışında, uygulamada şirketler dördüncü taraf lojistik sağlayıcılarla işbirliği yapma konusunda isteksiz olabiliyor. Ayrıca özellikle perakendecilerin maliyetten ziyade bu yaklaşımı ön planda tutması dördüncü parti lojistik işletmeleri için sorun yaratıyor.

Dört partili lojistik şirketlerinin müşteri taleplerini karşılamak ve gerçek zamanlı tedarik zincirini yönetmek için büyük bir BT yatırımı yapması gerekiyor.

Üçüncü Parti Lojistik ile Dördüncü Parti Lojistik Arasındaki Farklılıklar

İletişim eksikliği, yanlış anlamalar ve güven eksikliği, yaygın bilgi ve kalite sorunlarına ve teslimatta gecikmelere yol açar. 4PL ise tüm bu üçüncü tarafları tedarik zinciri boyunca koordineli bir şekilde kullanarak zincirin performansını artırır. Çalışmanın ilk iki bölümünde lojistik kavramı ve önemi ile dış kaynak lojistiğinin kullanımı değerlendirildi.

Aynı zamanda sanayi şirketlerinin çeşitli özellikleri ile lojistik dış kaynak kullanımı tercihleri, süreleri ve maliyetleri arasındaki ilişkilerin belirlenmesi de amaçlanmaktadır.

Araştırmanın Hipotezleri

Birçok çalışmada (Rabinovich vd., 1999; Aktaş ve Uluengin, 2005) sanayi işletmelerinde çalışan sayısı, sektörlerindeki faaliyet süreleri ve yıllık satış rakamları ile lojistik süreçlerinde dış kaynak kullanımı ve dış kaynak kullanımı için yaptıkları harcamalar.

Araştırmanın Yöntemi

Veri Toplama Yöntemi

Araştırmada kullanılan anket formu Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler öğrencisi Seda Derinalp'in hazırladığı yüksek lisans tezinden bazı düzeltmelerle alınmıştır. Anket formu açıklayıcı bir metinle başlamakta ve toplam 16 çoktan seçmeli sorudan oluşmaktadır. Hazırlanan anket formunun şirketin muhasebe yöneticilerine ulaştırılması için öncelikle telefon görüşmeleri yapılmış, daha sonra anket formu yöneticilere çoğunlukla elden, e-posta ve bazılarına faks yoluyla ulaştırılmıştır.

Verilerin Analizi ve Elde Edilen Bulguların Değerlendirilmesi

Güvenilirlik Analizi

Bir ölçekte belirli sayıda soruya verilen yanıtların değerleri toplama yoluyla belirleniyorsa, o ölçekteki soruların birbirine benzerlik derecesini ortaya çıkarmak için güvenirlik analizi yapılır.

Tanımlayıcı Bilgiler

  • Đşletmelerin Sektörlere Göre Dağılımı
  • Đşletmelerin Faaliyet Alanı
  • Đşletmelerin Faaliyet Gösterdikleri Sektördeki Deneyimleri
  • Đşletmelerin Yıllık Satış Hacimleri
  • Ortalama Çalışan Sayısı
  • Çalışanların Öğrenim Düzeyi

Firmaların faaliyet alanlarına göre dağılımı şu şekilde: Firmaların %33,3'ü makine mühendisliği, %17,9'u mobilya sektörü, %15,4'ü gıda sektörü, %15,4'ü diğer sektörlerde, %12,8'i diğer sektörlerde yer alıyor. tekstil giysileri. Firmaların yıl içindeki ortalama satış tutarları ABD doları cinsinden tablo 3.6'da verilmektedir. Şirketin satış hacminin lojistik dış kaynak kullanımı üzerinde ne gibi bir etkisinin olduğunu öğrenmek amacıyla sorulan bu soruya göre Tablo 3.6'da görüldüğü üzere şirketlerin %64,1'inin yıllık satış hacmi 1.500.001 ABD Doları ve üzerindedir.

Ankete göre bu soru, lojistik dış kaynak kullanımında şirketlerdeki çalışan sayısının ne kadar etkili olduğunu görmek için soruldu.

Tablo 3.3. Đşletmelerin Endüstri Kolu
Tablo 3.3. Đşletmelerin Endüstri Kolu

Đşletmelerin Lojistik Hizmetlerde Dış Kaynak Kullanımı ve Elde59

  • Đşletmelerin Lojistik Dış Kaynak Kullanım Oranları
  • Đşletmelerin Lojistik Süreçlerinde Dış Kaynak Kullanım Süreleri
  • Dış Kaynak Kullanım Hizmetinden Đşletmelerin Bilgilenme Şekli
  • Lojistik Harcamalarının Yüzdesi
  • Lojistikte Dış Kaynak Hizmetinden Faydalanılan Alanlar
  • Đşletmelerin, Lojistik Dış Kaynak Kullanım Hizmeti Veren
  • Đşletme Đçerisindeki Fonksiyonel Birimlerin Dış Kaynak Kullanım . 63
  • Đşletmelerin Lojistik Süreçlerinde Gelecekteki Dış Kaynak Kullanım
  • Đşletmelerin Dış Kaynak Kullanımına Yönelmelerini Etkileyen

Ankette sorulan soruya göre şirketlerin lojistik süreçlerde dış kaynak kullanımına nasıl aşina oldukları soruldu. Bu sorunun amacı lojistik dış kaynak kullanımı sırasında firmaların bu hizmetten hangi süreçlerde yararlandığını anlamaktır. Lojistik faaliyetlerde gerçekleşen çok sayıda işlemin firmaların lojistik dış kaynak kullanımı kararına etkisine bakıldığında kısmen etkili olduğu görülmektedir.

İşletmelerin %36,36'sı üçüncü taraf tedarikçilerden rekabetçi düzeyde kaliteli hizmet sunulmasının lojistik dış kaynak kullanımı kararında çok etkili olduğunu, %27,27'si kısmen etkilediğini, %18,18'i etkisinin olmadığını ve %27,27'si bunun etkili olduğunu belirtmektedir. %13,64'ü etkisi olmadığını, %4,55'i etkisinin olmadığını, %4,55'i etkisi olup olmadığından emin olmadığını söylüyor.

Tablo 3.13’te işletmelerin   en    sık    hangi    alanda    dış    kaynak    hizmetinden  faydalandıkları sorulmuştur
Tablo 3.13’te işletmelerin en sık hangi alanda dış kaynak hizmetinden faydalandıkları sorulmuştur

Araştırma Hipotezlerinin Test Edilmesi

Ho: İşletmedeki çalışan sayısı ile lojistikte dış kaynak kullanımı arasında anlamlı bir ilişki yoktur / H1: Vardır. Bu çalışmaya göre işletmedeki çalışan sayısı ile lojistik dış kaynak kullanımı arasında anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır. Bu çalışmaya göre işletmedeki çalışan sayısı ile lojistik dış kaynak harcamaları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır.

H0: Firmanın sektör tecrübesi ile lojistik maliyetlerinin dış kaynak kullanımı arasında anlamlı bir ilişki yoktur. H1: Şirketin sektör tecrübesi ile lojistik harcamalarının dışarıdan sağlanması arasında anlamlı bir ilişki vardır. Bu çalışmaya göre şirketin yıllık satış hacmi ile dış kaynak harcamaları arasında anlamlı bir ilişki bulunmaktadır.

Tablo 3.30. Đşletmede Çalışan Sayısı Đle Lojistikte Dış Kaynak Kullanım                                  Harcamaları Arasındaki Đlişki
Tablo 3.30. Đşletmede Çalışan Sayısı Đle Lojistikte Dış Kaynak Kullanım Harcamaları Arasındaki Đlişki

Şekil

Tablo 3.27.   Đşletmelerin Kendi Yetersizliği ...........................................................
Şekil 1.3. de göründüğü gibi bir araç tarafından bir  program çerçevesinde çeşitli  noktalardan  aynı  veya  farklı  yüklerin    alınarak  bir  veya  birden  fazla  noktaya  teslim  edilmesi  ve  teslimatlar  sırasında  boş  kapların  toplanması    veya  t
Tablo  1.1.  Geleneksel  Satın  Alma  Yaklaşımı  ile  Dış  Kaynak  Kullanımı  Arasındaki  Fark (bilgisite,t.y.)
Tablo 2.1. Dış Kaynak Kullanımının Fayda ve Sakıncaları
+7

Referanslar

Benzer Belgeler

Fabrikada ve çamaşırhanede çalışan, restoranda servis yapan ve satış elemanlarında yapılan çalışmada, statik olarak çalışan, çok az ve yavaş yürüyerek çalışanlarda