Görsel okuma ve görsel sunu beceri ve kazanımları son yıllarda yoğun çalışılan bir beceri alanı olmuştur

Firdevs GÜNEŞ danışmanlığında hazırladığım "Dördüncü sınıf Türkçe Dersi Öğretim Programının Görsel Okuma ve Sunum Becerilerinin Gelişimi Açısından İncelenmesi" başlıklı yüksek lisans tezimin bilimsel ve etik kurallara uygun özgün bir çalışma olduğunu beyan ederim. değer ve kuralları, aksinin tespiti halinde her türlü hukuki yaptırımı kabul edeceğimi beyan ederim. . Bu değişim eğitim alanında da görülmekte ve Türkçe Öğretim Programında yer alan dinleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerinin yanı sıra görsel okuma ve sunum becerilerini de gündeme getirmektedir. Görsel okuma ve görsel sunum becerileri ve kazanımları son yıllarda üzerinde yoğun olarak çalışılan bir beceri alanı olmuştur.

Bu çalışma öğrencilerimizin görsel okuma ve sunum becerilerinin geliştirilmesi, öğretmenlerimizin görsel okuma ve sunum becerilerine dikkat çekilmesi açısından önemlidir. Öğretmenlerin cinsiyeti, kıdemleri ve öğrenim gördükleri okul türü arasında görsel okuma ve sunu becerilerini kazanma açısından yapılan analizlerde istatistiksel sonuçlar arasında anlamlı bir farklılık olmadığı görülmektedir. Araştırmanın sonunda öğrencilerin görsel okuma ve sunum becerilerinin daha üst düzeyde geliştirilmesine yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Problem Durumu

Araştırma, ülkemizde 2005 yılında uygulamaya konulan Türkçe Öğretim Programı (1-5.sınıflar) Öğretim Programı ve kitaplarında yer alan görsel okuma ve sunum becerilerine yönelik kazanım ve etkinliklerin, öğrencilerin ulaştığı beceri düzeylerinin ve dördüncü sınıf öğrencilerinin görüşlerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Öğretmenlerin okuma ve görsel sunum becerilerine ilişkin problem durumu, amacı, önemi, varsayımları, sınırlılıkları ve tanımları aşağıda verilmiştir. Günümüz öğrencileri görsel materyallerle dolu bir ortamda yaşadıklarından (Lowe, 2000: 1), eğitimde ilk kez İlköğretim (1-5.sınıflar) Müfredatında “Türkçe Dersi” olarak ayrı bir öğrenme alanına sahiptirler. Milli Eğitim Bakanlığının Türkçe eğitimine yeni katkılar sağlamak amacıyla gündeme getirdiği görsel okuma ve sunum alanının uygulamadaki işlevselliğinin belirlenmesi, programdaki eksikliklerin tespit edilmesi ve giderilmesi için gerekli önlemlerin alınması önem arz etmektedir. .

Bu bağlamda 4. sınıf Türkçe dersi öğretim programında görsel okuma ve görsel sunu öğrenme alanının etkililiğini ortaya koymayı ve alandaki önemli bir eksikliği gidermeyi amaçlamaktadır.

Araştırmanın Amacı

Alt Amaçlar

Araştırmanın Önemi

4. sınıf Türkçe dersi müfredatında yer alan görsel okuma ve görsel sunu öğrenimi alanının uygulamadaki etkililiğini ortaya çıkarmayı ve alandaki önemli bir eksikliği gidermeyi amaçlamaktadır.

Sayıltılar

Sınırlılıklar

Tanımlar

Kısaltmalar

Türkçe (1 – 5. Sınıflar) Öğretim Programı (TDÖP)

Programın Temel Yaklaşımı

Programın Yapısı

Türkçe müfredatının (1-5.sınıflar) kapsadığı öğrenme alanları ve kazanımlarla öğrencilerin aşağıdaki temel becerileri geliştirmelerini destekleyecektir. Türkçe müfredatı (1 – 5. sınıflar); Dinleme, konuşma, okuma, yazma, GOGS olmak üzere beş farklı öğrenme alanında oluşturulmuştur. Program içerisinde öğrenme alanları hem kendi içinde hem de diğer alanlarla bir bütünlük içerisinde ilişkilendirilmektedir.

Bu şekilde bağlantı kurma, öğrencinin dil ve düşünme becerilerini geliştirme, dili etkili kullanma, doğru öğrenme, sorgulama ve bilgiyi zihinde yapılandırma sürecini kolaylaştırır. Bu alan sembolleri, şekilleri, resimleri, tabloları, grafikleri, beden dilini, çevresel ve sosyal olayları okumayı, anlamayı ve zihinsel olarak tanımlamayı içerir.

GÖRSEL OKUMA VE GÖRSEL SUNU (GOGS)

Görsel Nedir?
Görselleri Oluşturan Unsurlar
Neden Görsellik?
Görsel Okuma
Görsel Sunu
Görsel Okuryazarlık
Eğitimde Görseller

Türk ilkokul müfredatında (1-5.sınıf) öğrenme alanlarından birinin “görsel okuma ve sunum” olarak belirlenmesi sağ beyni etkili kullanan öğrenciler için olumlu bir gelişmedir (Kırkkılıç ve Akyol, 2009). Bu nedenle öğretmenlerin görsel okuma konusunda yeterli bilgiye sahip olmaları ve gerektiğinde öğretime katılmaları gerekmektedir (Ateş, 2006, 5). Yine konuyu pekiştirmeye yönelik problem çözerken salt metinden oluşan problemlerde öğrenciler metindeki bilgiler ışığında olayı zihinlerinde canlandıramamakta ve bu nedenle şeklini (tablo, grafik vb.) kendileri çizememekte ve hatta okudukları ödevde verilenleri ve sorulanları anlıyorlar.

Eğitim kurumlarında öğrencilerin görsel okuma ve görsel sunum becerilerini geliştirmek yerine ders ve çalışma kitaplarındaki az sayıdaki görsellerin incelenmesine yönelik çalışmalar yapılmaktadır. Görsel okuma ve görsel sunum alanına yer verilerek öğrencinin dil, zihinsel, sosyal, iletişimsel, öğrenme, anlama vb. Ayrıca okuma ve görsel sunu öğretiminin önemi ve bu alandaki becerilerin çok yönlü etkinliklerle nasıl geliştirilebileceği uygulamalı olarak anlatılmaktadır (Güneş, 2013).

İlgili Araştırmalar

Deneysel desenin kullanıldığı çalışmada deney grubunda görsel okumaya dayalı bir yöntem kullanılmış; Kontrol grubunda ise geleneksel yöntemi kullandık. Araştırma sonucunda görsel okumaya dayalı yöntemin öğrencilerin fiziksel hareket ve optik dersindeki başarısını arttırmada geleneksel yönteme göre daha etkili olduğu tespit edilmiştir. Akpınar (2009) tarafından yapılan araştırmanın amacı, görsel okuma öğretim alanı ve yeni tanıtılan Türkçe öğretimi programlarının (1-5. sınıflar) sunumunun pratik etkililiğini öğretmen görüşleri dikkate alınarak belirlemektir.

Araştırma sonucunda öğretmenler görsel okuma ve sunum alanında elde edilen bazı kazanımların uygulamada olumlu etkilerinin olduğunu tespit etmişlerdir. Araştırmanın uygulamalı kısmında ders kitaplarındaki sözlü ve sanatsal metinleri inceleyerek gösterge bütünlüğünü kontrol ettik. Öğrencilerin görsel ayırt etme, görsel okuryazarlık ve görsel dil açısından seviyeleri de oldukça yüksektir.

Birinci Sınıf Türkçe Dersi İlk Okuma Yazma Programı sese dayalı cümle yönteminde görsel okuma ve görsel sunum kazanımlarının öğrenci düzeyinde uygunluğu. Ayrıca katılımcılar görsel okuma ve sunumla öğrenme kazanımlarının sınıf ortamında elde edilmesinde herhangi bir zorluk yaşanmadığını belirtmişlerdir. Öğretmenlerin ilkokul birinci sınıf Türkçe ders kitaplarındaki görsel okuma etkinliklerine ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla yapılan çalışmada Güldaş (2012) uygulanmıştır.

Araştırmada öğretmenlerin ilkokul birinci sınıf Türkçe ders kitaplarındaki görsel okuma etkinliklerine ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla öğretmenlere 10 anket maddesi uygulanmıştır. Baş ve Kardaş (2014) tarafından yapılan çalışmada ilkokul öğrencilerinin görsel okuma becerileri ile okuduğunu anlama becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesini amaçlayan araştırma yönteminde ilişkisel model kullanılmıştır. Araştırmada öğrencilerin görsel okuma becerilerini ölçmek amacıyla Pixar tarafından hazırlanan beş grafik animasyonlu kısa film için görsel okuma testi ve öğrencilerin okuduğunu anlama becerilerini ölçmek amacıyla okuduğunu anlama testi geliştirilmiştir.

Buradan yola çıkarak yapılan araştırma sonucunda okullarda görsel okuma ve görsel sunu öğrenimi alanında kullanılan materyal sayısının oldukça sınırlı olduğu tespit edilmiştir.

Araştırmanın Deseni

Evren ve Örneklem

Araştırmaya katılan 15 öğretmenden 11'inin eğitim fakültesi, 2'sinin eğitim fakültesi ve 2'sinin ise diğer fakültelerden mezun olduğu belirlendi.

Tablo 4. Cinsiyetlere Göre Öğretmenlerin Dağılımı.

Veri Toplama Araçları

Bu konuda başta ölçme ve değerlendirme uzmanları olmak üzere beş farklı alandaki uzmanların görüşleri alınmıştır. Ayrıca o yıl bir devlet okulunda görev yapan ve dördüncü sınıfa ders veren iki farklı sınıf öğretmeninin görüşleri alınmıştır. Testteki sorulardan hangisi görsel okuma ve sunum becerilerini ölçmeye yönelik değildir?

Hazırlanan anketin amacına uygun olup olmadığını anlamak için iki sınıf öğretmeni, bir ölçme ve değerlendirme uzmanı ve beş konu alanı uzmanından görüş alınmıştır. Gerekli düzeltmeler yapıldıktan sonra görsel okumaya ve performansa ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla 19 maddelik bir anket hazırlandı. Tezbaşaran'a (2008) göre; Öğrenci anketi, genellikle anket maddelerini yanıtlayan öğrencilerin motivasyonları ve gelişim düzeyleri dikkate alınarak dörtlü Likert tipinde hazırlanmıştır.

İlk kızım için araştırmaya katılan öğretmenlere ilişkin kişisel bilgileri içeren 6 soru, ikinci bölümde Türkçe öğretim programında görsel okuma ve görsel sunu becerisi kazanımlarının yaş ve sınıfa uygunluğuna ilişkin ifadeler içeren 25 soru yer almaktadır. Üçüncü bölümde deşifre ve görsel sunum becerilerini kazanma sürecine ilişkin 19 soru yer almaktadır.

Verilerin Toplanması

Verilerin Analizi

Birinci Alt Probleme İlişkin Bulgu ve Yorumlar

Bunlar incelendiğinde bilgileri, düşünceleri, izlenimleri; resimler, şekiller ve semboller kullanılarak görselleştirme; Bilgilerin tablo ve grafiklerle sunumu; Sunumların içeriğe uygun bilgi teknolojilerini kullanma çabasını gerektirdiği görülmektedir. Bu kazanımların öğrencilere aktarılmasında Türkçe dersi müfredatının önerdiği görsel okuma ve sunum etkinliklerine de yer verilmektedir. Görsel okuma ve görsel temsil becerilerine yönelik sunulan örnek etkinlikler, öğrencilerin görselleri anlama, okuma ve yorumlama becerilerini geliştirmelerine yardımcı olmakla kalmıyor; Ayrıca öğrencilerin duygu, düşünce ve bilgilerini görsel araçlar yardımıyla ifade etmelerine yardımcı olur.

Programda başarıya yönelik Türkçe dersi müfredatında yer alan etkinlikler aşağıda Tablo 9'da verilmiştir.

İkinci Alt Probleme İlişkin Bulgu ve Yorumlar

Her temada dinleme ve serbest okuma metinleri dışındaki metinler incelenerek metin başına görsel okuma ve sunum kazanımları ile bu kazanımlara ilişkin etkinlik sayılarına yer verilmiştir. Görsel okuma ve sunu becerilerini öğretmeye yönelik ders kitabındaki metinlerin kazanımları aşağıda Tablo 10'da gösterilmektedir. Görsel sunum performanslarına yönelik çalışma kitabında 17 etkinlik bulunurken, rehberli etkinlik sayısı ise 9 olarak belirlendi.

Hiçbir şekilde elde edilemeyecek faydalar olsa da öğrencilerin okuma ve görsel sunum becerilerini geliştirmelerini beklemek mümkün değildir. Bu bakımdan günümüzde maruz kaldığımız kitle iletişim araçları, reklamlar ve toplumsal olayları anlamlandırmamızı sağlayacak etkinliklere yer verilmemesi öğrencilerin elektronik araç kullanımını geliştiremediklerini göstermektedir. Bu yönüyle dördüncü sınıf Türkçe dersi not defterinde sözlü ve defterde yeterli sayıda etkinliğe yer verildiği görülmektedir.

Tablo 10. Görsel okuma ve görsel sunu kazanımlarının okuma metinlerine göre dağılımı.

Üçüncü Alt Probleme İlişkin Bulgu ve Yorumlar

Dördüncü Sınıf Öğrencilerinin Görsel Okuma Ve Sunu Kazanımlarına Yönelik

1. Sınıf Türkçe dersinin görsel okuma ve sunum kazanımları arasında yer alan “Sunuma hazırlanır, sunum yöntemini belirler ve sunumları değerlendirir”. Başarılarını gerçekleştiremeyeceklerini düşünüyorlar. Dördüncü sınıf Türkçe dersinde görsel okuma ve sunum becerilerinin geliştirilmesine yönelik ölçeğe ilişkin bulgu ve yorumlar.

Tablo 13. Anket Maddelerine Verilen Yanıtlara İlişkin Frekans ve Yüzde Değerleri.

Dördüncü Sınıf Türkçe Dersi Görsel Okuma Ve Sunu Becerilerini Geliştirme

Öğrencilerin sadece %39,0'unun tam not alması, öğrencilerin grafik ve tablolarda yazılanları yorumlamada başarılı olduklarını göstermektedir. Öğrencilerin %66,1'inin tam not alması, öğrencilerin resim ve fotoğrafları yorumlama becerisinde başarılı olduklarını göstermektedir. Öğrencilerin %59,3'ünün tam not alması, öğrencilerin resim ve fotoğrafları yorumlama konusunda başarılı olduklarını göstermektedir.

Kazanımın elde edilmesine yönelik hazırlanan 7. etkinliğin puan dağılımları incelendiğinde 22 öğrencinin 3 puan, 3 öğrencinin ise 4 puan aldığı görülmektedir. Kazanımın elde edilmesine yönelik hazırlanan 8. etkinliğin puan dağılımları incelendiğinde 2 öğrencinin 3 puan, 4 öğrencinin ise 4 puan aldığı görülmektedir. Öğrencilerin %45,8'inin tam puan alması öğrencilerin metin ve görsel arasında ilişki kurmada başarılı olduklarını göstermektedir.

Tablo 15. 13. Etkinliğin-2. kazanıma ulaşabilirliği.

Dördüncü Alt Probleme İlişkin Bulgu ve Yorumlar

"Birinci sınıf öğrencilerinin görsel okuma ve sunum performansına ilişkin görüşlerini belirlemeye yönelik anket" sonuçları istatistiksel olarak analiz edildi. TCC'de dördüncü sınıf görsel okuma ve görsel sunu kazanımlarının incelenmesi amacıyla yapılan araştırmanın sonuçlarına dayalı olarak öneriler aşağıda sunulmuştur. Bu araştırma TCC'de dördüncü sınıf görsel okuma ve görsel sunu becerilerini incelemeyi amaçlamaktadır.

Bu araştırma TLC'deki beş temel dil becerisinden biri olan görsel okuma ve görsel sunum becerileri üzerine yapılmıştır. Beşinci sınıf Türkçe dersi öğretim programında görsel okuma ve görsel sunu becerilerinin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi. Sevgili öğrencilerimiz, "Dördüncü sınıf Türkçe dersinde deşifre ve sunum başarısını artırmaya yönelik test" 14 sorudan oluşmaktadır.

Ek 3: 4. Sınıf Türkçe Dersi Ders Programının Görsel Okuma ve Sunum Sonuçlarının Değerlendirilmesine Yönelik Öğretmen Anketi. Türkçe ders planında; Görsel okuma ve görsel sunum becerilerinin yanı sıra diğer dört becerinin (dinleme, okuma, konuşma, yazma) kazanımlarına da yer verilmektedir. 3 Dinleme, okuma, konuşma ve yazma becerileri kadar görsel okuma ve görsel sunumun da önemli olduğuna inanıyorum.

8 Türkçe dersi müfredatında yer alan görsel okumaya ve görsel temsilin edinilmesine yönelik etkinlik örnekleri öğrencilerin anlayabileceği düzeydedir. 9 Öğrencilerin görsel okuma ve görsel temsili edinmelerine yönelik yaptığım etkinlikler sırasında sınıf oyun alanına dönüşüyor. 12 Sınıfın fiziki koşulları görsel okumaya ve görsel temsilin edinilmesine yönelik çeşitli etkinliklere uygun değildir.

13 Öğrencilere okuma ve görsel sunum becerilerini kazandırmak amacıyla yaptığım etkinliklerde farklı araç ve gereçler kullanabilirim. 14 Ekipmanların yetersiz olması görsel okumaya ve görsel sunumun edinilmesine yönelik bazı etkinliklerin uygulanmasını zorlaştırmaktadır. 16 Türkçe dersi müfredatı; Görsel okuma ve görsel temsil başarısının değerlendirilmesinde yeterince faydalıdır.