• Sonuç bulunamadı

Perakendeci Markalı Ürünlere Yönelik Tutum Ölçeği

Belgede PDF Akdeni̇z Üni̇versi̇tesi̇ (sayfa 103-108)

3.2. Araştırmanın Bulguları ve Yorumları

3.2.3. Perakendeci Markalı Ürünlere Yönelik Tutum Ölçeği

s.118) aşılmış olsa da S4 ifadesinin ölçeğin geneli ile olan korelasyonu literatürde belirtilen 0.50 değerinden (Tablo 3.7.) ve ifadeler arası korelasyonunun 0.30 değerinden (Tablo 3.8.) düşük olduğu için ölçekten çıkarılmasının, tutum ölçeğinin güvenilirliğini arttıracağı düşünülmüştür (Hair vd. 1998 s.118).

Tablo 3.7. İfade-Toplam İstatistikleri

İfade silinirse ölçek ortalaması

İfade silinirse ölçek varyansı

Düzeltilmiş ifade-toplam

korelasyon

İfade silinirse Cronbach’s

Alpha S1-Ödediğim parayı düşündüğümde

perakendeci markalı ürünleri diğer markalı ürünlere tercih ederim.

24,67 44,482 ,524 ,721

S2-Pek çok ürün kategorisi için, en hesaplı alışveriş perakendeci markalı ürünlerdir.

24,28 47,522 ,509 ,726

S3-Satın aldığım ürünler içinde perakendeci markalı ürünlerin olması

hoşuma gider 24,53 44,433 ,627 ,695

S4-Genelde, perakendeci markalı

ürünler düşük kalitededir 25,12 50,448 ,275 ,790

S5-Perakendeci markalı bir ürün satın aldığımda, iyi bir alışveriş yaptığımı düşünürüm.

24,85 44,483 ,596 ,702

S6-Perakendeci markalı ürünler almak

kendimi iyi hissetmeme neden olur. 24,86 45,993 ,534 ,719

Tablo 3.8. İfadeler Arası Korelasyon Matrisi

İfadeler S1 S2 S3 S4 S5 S6

S1 1,000

S2 ,393 1,000

S3 ,455 ,504 1,000

S4 ,287 ,124 ,266 1,000

S5 ,394 ,377 ,457 ,199 1,000

S6 ,290 ,394 ,447 ,128 ,617 1,000

S4 ifadesi ölçekten çıkarılarak yinelenen analiz sonucunda ulaşılan Cronbach’s Alpha değeri 0.790’a ulaşmıştır. Cronbach’s Alpha değerinin ölçekte bulunan ifade sayısı ile doğru orantılı olarak arttığı (Malhotra 2006, s. 285) göz önüne alındığında ifade çıkarılmasının bu değeri arttırmış olması da güvenilirlik açısından olumlu bir gösterge olmaktadır.

Güvenilirlik analizi sonucu elde edilen beş ifadenin oluşturduğu ölçeğin ifade-toplam ve ifadeler arası korelasyonlarının da literatürde kabul edilen değerlerin üzerinde olduğu görülmüştür. Elde edilen 5 soruluk ölçeğin tek boyutluluğu test etmek amacıyla keşfedici faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla öncelikle ifadeler arası korelasyonlar incelenmiş (Tablo 3.9.) ve sadece S1 ile S6 arasındaki korelasyon katsayısının 0,290 olduğu görülmüştür.

Tablo 3.9. Tutum Ölçeğinin İfadeler Arası Korelasyon Matrisi

İfadeler S1 S2 S3 S4 S5

S1 1,000

S2 ,393 1,000

S3 ,455 ,504 1,000

S5 ,394 ,377 ,457 1,000

S6 ,290 ,394 ,447 ,617 1,000

KMO: 0.779

Bartlett Test of Sphericity: 640.765, df: 10, Anlamlılık: 0.000

Faktör analizi için yöntem olarak temel bileşenler analizi (principal component analysis) kullanılmış ve ortaya çıkacak faktör sayısını belirlemek amacıyla da latent kök kriteri olan özdeğerlerin 1’in üzerinde olması tercih edilmiştir (Hair vd., 1998 s.123). Beş soruya düşürülen ölçek faktör analizine tabi tutulmuştur. Analiz sonucunda KMO testinde elde edilen değer 0.779 olmuştur ki bu değer de alt sınır olan 0.50 değerinin oldukça üzerindedir (Hair vd., 1998, s.122). Bartlett test sonucu da anlamlı çıkarak (anlamlılık: 0,000) veri setinin faktör analizi için uygunluğu kanıtlanmıştır.

Sonuç olarak özdeğeri 1’in üzerinde tek faktör elde edilmiştir (Tablo 3.10.) ve bu faktör de toplam varyansın % 54.7’sini açıklamaktadır. Açıklanan varyans her ne kadar kabul edilebilir alt sınır değerlerinde olsa da (Hair vd., 1998, s.114) ölçeğin tek faktörlü ve 5 ifadeden oluştuğu göz önüne alındığında yeterli olduğu düşünülmektedir. Burton vd. (1998) tarafından elde edilen ölçek sonuçlarıyla karşılaştırıldığında, S4 ifadesinin ölçekten çıkarılması dışında tutarlılık sağlanmıştır.

Genel olarak güvenilirlik testlerinde uygulanan kriter olan sadece Cronbach’s Alpha değeri dikkate alınırsa bu ifadenin de çıkarılması gerekmemektedir. Ancak ölçek içindeki ifadeler arası uyumun mümkün olduğunca ortaya konmasının, ilerideki analizlerde boyutlar arası ilişkilerin incelenmesi sırasında sonuçların daha tutarlı olmasını sağlayacağı düşünülmüştür.

Tablo 3.10. Tutum Ölçeğinin Bileşen Matrisi

Bileşen 1 S1-Ödediğim parayı düşündüğümde perakendeci markalı ürünleri diğer markalı

ürünlere tercih ederim ,668

S2-Pek çok ürün kategorisi için, en hesaplı alışveriş perakendeci markalı ürünlerdir ,716 S3-Satın aldığım ürünler içinde perakendeci markalı ürünlerin olması hoşuma gider ,780 S5-Perakendeci markalı bir urun satın aldığımda, iyi bir alışveriş yaptığımı düşünürüm ,778 S6-Perakendeci markalı ürünler almak kendimi iyi hissetmeme neden olur. ,751

3.2.3.2. Perakendeci Markalarına Yönelik Tutum Ölçeğinin Demografik Özelliklere Göre Karşılaştırılması

İfadeler ortalamaları açısından incelendiğinde cinsiyetler arasında anlamlı bir farklılığının olup olmadığı gerçekleştirilen t-testleri ile anlaşılmaya çalışılmıştır. Öncelikle Levene testi ile varyansların eşit olup olmadığına bakılmıştır. Analiz sonucunda grup varyanslarının homojen olduğu görülmüştür. Ancak uygulanan t-testi sonucunda cinsiyete göre ortalama değerleri arasında anlamlı bir farklılığa rastlanamamıştır. Bir başka deyişle kadın ve erkeklerin perakende markalı ürünlere yönelik tutumları arasında anlamlı bir farklılık gözlenememiştir.

Tüketicilerin bölümlenmesine yönelik bir başka demografik değişken olan medeni durum açısından ortalama farkları incelenmiştir. Bu analiz sonucunda evli katılımcıların tutum ortalamalarının, bekar katılımcılara oranla anlamlı bir farkla daha yüksek olduğu görülmüştür.

Bu durumda, evli tüketicilerin perakendeci markalı ürünleri bekar tüketicilere oranla daha fazla tercih ettiklerini söylemek mümkündür (Tablo 3.11).

Tablo 3.11. Medeni Durum Açısından Ortalama Farkları

Medeni Durum n Ort. S.S. t değeri p değeri Tutum

Evli 288 5,26 1,318

4,716 0,000

Bekar 158 4,59 1,497

Tüketicilerin perakendeci markalı ürünlere yönelik tutumlarında, yaşlarının etkisini araştırmak üzere tek yönlü varyans analizi yapılmıştır. Bu analizlerde, varsayımlardan varyansların homojenliği gerekliliğinin sağlanamadığı görülmüş ve bu nedenle verilere tek yönlü varyans analizinin non-parametrik karşılığı olan Kruskal-Wallis testi uygulanmıştır. Bu analiz sonucunda tüketicilerin yaşları açısından, perakendeci markalı ürünlere yönelik tutumları arasında anlamlı bir fark olduğu gözlenmiştir. Grupların ortalamalarının sıralanışına bakıldığında ise, en yüksek ortalamanın 56 yaş ve üzeri tüketicilere ait olduğu görülmüştür ve bu durumda, bu tüketicilerin perakendeci markalı ürünlere yönelik tutumlarının, diğer yaş gruplarındaki tüketicilere göre daha olumlu olduğu, bu ürünleri daha çok tercih ettikleri söylenebilir (Tablo 3.12.).

Tablo 3.12. Yaş Grupları Açısından Ortalama Farkları

Yaş Grupları n Ort. Sıra

Tutum 16-25 119 175,16

26-35 126 222,21

36-45 93 258,74

46-55 65 217,26

56 ve üzeri 37 270,09

Total 440

Ki-kare: 29,351

df: 4 Anlamlılık: 0,000

Perakendeci markalı ürün tutumunda eğitim seviyesine göre ortalama farklarını belirlemek için yapılan tek yönlü varyans analizinde gruplar arasında anlamlı bir fark olduğu sonucu elde edilmiştir (df=4, F=3,578, p=0,007). Hangi gruplar arasında fark olduğunu belirlemek için Scheffe ve Bonferroni yöntemleri ile gerçekleştirilen post-hoc analizlerin sonuçlarına göre, lise mezunlarının perakendeci markalı ürünleri yüksek lisans ve üzeri eğitime sahip olanlara göre daha fazla tercih ettikleri; ilköğretim ve lise mezunu olanların, yüksek lisans ve üzeri eğitime sahip olanlara göre perakendeci markalı ürünlerin en hesaplı alışveriş olduğunu daha fazla düşündükleri görülmüştür.

Ailede yaşayan kişi sayısı açısından ortalamalar karşılaştırıldığında grup ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Tüketicilerin bulunduğu yedi gelir grubu arasında perakendeci markalı ürünlere yönelik tutumları ölçen ifadeler arasında ortalama farklarını belirlemek için yapılan ANOVA analizi sonucunda varyansların homojen olduğu ancak grup ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür (Tablo 3.13.).

Tablo 3.13. Gelir Grupları Açısından Ortalama Farkları

Kareler

Toplamı df Ort. karesi F değeri p değeri

Gruplar arası 30,701 8 3,838 1,935 ,053

Grup içi 860,881 434 1,984 Toplam 891,582 442

Belgede PDF Akdeni̇z Üni̇versi̇tesi̇ (sayfa 103-108)