• Sonuç bulunamadı

Allah’ın konuşma Keyfiyeti

Belgede FONETİK AÇIDAN KUR'ÂN İ'CÂZI (sayfa 101-114)

3.2. Mütekellim İsminin Tecellisi Olarak Kur’ân

3.2.5. Allah’ın konuşma Keyfiyeti

İslam bilginleri arasında, Allah’ın mütekkellim olduğu ve hakikat manasında O’nun kelâmının bulunduğu hususunda ittifak mevcuttur.339Kelâmcılar Allah’ın

335 Nursi, Said, “Şualar”, Yeni Asya Neşriyat, İstanbul 2001, s.135.

336 Bkz. İşeri, agm.

337 Şûra, 42/ 51.

338Yazır, Elmalılı M. Hamdi, Hak Dini Kur’an Dili, s. 35.

339 Kelam sıfatı için bkz.: Mâtürîdî, Kitabü’t-Tevhid, Ebû Mansûr Muhammed, Kitabu’tTevhid, (thk.

Fethullah Huleyf), Beyrut 1970, ss. 53-55;

kelâm ismi ile ilgili birbirinden farklı açıklamalarda bulunabilmişlerdir. Örneğin Mûtezile Kelâm’ı Allah’ın bir sıfatı değil, Allah’ın bir fiili olarak değerlendirmişlerdir.340 Ehl-i Sünnet ise, Allah’ın kadim bir Kelâm sıfatı olduğunu ve bu sıfatın da Allah’ın zatıyla kaim olan manevi sıfatlardan olduğunu kabul etmişlerdir.341

Fiilî veya zâtî olması hasebiyle Kelâm sıfatına atfedilen farklılığın çoğunlukla kelâma getirilen tanım farklılığından kaynaklandığı gözlerden kaçmamaktadır. Zira Mutezile Kelâm’ı, “sarih gayelere delalet eden bir araya getirilmiş harfler ve fasılalı seslerden ibarettir”, şeklinde tanımlarken, Ehl-i Sünnet’ten Cüveynî ise onu, “ortak olarak kullanılan işaretler ile ibarelerin delalet ettiği, nefs ile kaim olan bir sözdür”

diye tanımlamıştır.342

Kur’ân’ın kelâmullah olduğu hakikatinin ortak kabulüne de dayalı olarak kelâm ilmiden Allah’ın Kelâm ile ilgili ismine dair yapılmış farklı açılardan farklı tanımlamalar mevcuttur. Ancak biz esas konumuz bu tanımlar olmadığı için Allah’ın konuşma keyfiyetini, Mütekellim ismi ile de insandan ve diğer canlılardan farklı olarak söz sahibi oluşunu değerlendirmeye çalışacağız.

“Eğer yeryüzündeki ağaçlar kalem, deniz de mürekkep olsa, arkasından yedi deniz daha ona katılsa, Allah’ın sözleri (yazmakla) yine de tükenmez”343Buyrulan bu âyet ile kelâmının sonu olmadığını bildiren Allah’ın sözlerinin kıyısında gezinen bizler için bir işaret olduğu gerçeği ile konuyu anlamaya çalışacağız.

Mütekellim olarak Allah’ın konuşma keyfiyeti ile ilgili Said Nursî şöyle demektedir:344 “Göklerin ve zeminin müteharrik, mevcudları ve hareketleri, onların o konuşmalarındaki kelimelerdir ve teharrük ise tekellümdür.”345 “Göklerin kelimeleri güneşler, aylar, yıldızlar, berkler, şimşekler, ra’dlar, katrelerdir. Zeminin kelimeleri ise hayvanat, nebatat, ağaçlar, yapraklar, çiçekler, meyveler,

340 Kadı Abdulcebbar, el-Muğni fi Ebvabi’t-Tevhid ve’l-Adl, thk. İbrahim el-Ebyarî, Daru’lKütübi’l- İlmiyye, Beyrut 2012, VII, ss. 84-86, 218-219.

341 Cüveynî, Ebu’l-Me’ali Kitabu’l-İrşad ila Kavâti’i’l-Edilleti fi Usuli’l-İ’tikad, thk. Muhammed Yusuf Musa, Mektebetu’l-Henci, Kahire 2002, s. 63.

342 Yüce, Mustafa, “Allah’ın Başka Varlıkların Diliyle Konuşması - God’s Speech With the Language of Other Beings”,Kelam Araştırmaları 12:1. 2014., s.235-256.

343 Lokman, 31/27.

344 Bkz.İşeri, agm.

345 Nursi, Mektubat, 24. Mektup, 1. Makam, 2. Remiz, s.278.

tohumcuklardır.”346 Risale-i Nur Külliyatı’nda bitkiler ve hayvanların “kelime-i tesbihfeşan”,347 “kelime-i hikmet”,348 “hayattar kelîmât”349ve “manidar kelimeler”350 şeklinde ifade edilişi bu açıdan manidardır. Yine aynı bakış açısı yıldızların “kelime-i hükmetnüma,”351 “nurefşan kelîmât,”352 “şehadet kelimeleri”353 gibi ifadelerle vasıflandırılmasında da aynı bakış açısı söz konusudur. Fakat kâinatın bu manevi konuşmasını işitmek için “nur-u iman’a sahip olmak gerekmektedir.354 “O nûr’u iman sayesinde rüzgârların terennümatını, bulutların na’ralarını, denizlerin dalgalarının nağamatını ve hakeza yağmur, kuş vs. her nev’iden Rabbani kelamları ve ulvî tesbihatı işitir. Sanki kâinat ilahi bir musiki dairesidir.”355

Said Nursî’nin bu ifadeleri Kur’ân’da yer alan kelimelerin alliterasyon ve onomatopik konularında verilen örnekleri, âlemdeki seslerin âdeta birer yansıması hâlindeki lafızları, sesin anlam ile paralel oluşu, belâğat ve fesâhatindeki İ‘câz konularının her birini anlaşılır kılacak mahiyettedir. Allah’ın konuşması kâinatın değişik hallerinin canlılıkları ile ve bunları îman kulağı ile işitmek olarak anlatılırken insan için gönderilen ilâhi beyân da insanların kelimelerinden Arapça’ya sığdırılmış bir âlem sesi olarak yine îman kulağı ile işitilebilecek mûcizededir. Bu bağlamda Kur’ân’daki kelimelerin sahibi olan Allah, kâinatına varlıklar olarak serpiştirdiği kelimelerini bir kez de Arapça ile lafız halinde insanın müşahadesine sunmuştur.

Belki de burada konuşma ile ilgili vurgulu olan âyeti bir kez daha zikretmek gerekir:

“Göğün ve yerin Rabbine andolsun ki (size va’dolunanlar), sizin konuşmanız gibi gerçektir.”356

346 Nursi, Sözler, 33. Söz, 19. Pencere, s.610.

347 Nursi, Sözler, s.128, 337, 339.

348 Nursi, Sözler, s.273.

349 Nursi, Sözler, s.394.

350 Nursi, Sözler, s.610.

351 Nursi, Sözler, s.128, 337, 399.

352 Nursi, Sözler, s.394.

353 Nursi, Şualar, s.45; Tarihçe-i Hayat, s.333

354 Bkz. Mesnevi-i Nuriye, 10. Risale, s.179.

355 Nursi, Said, İşaratü’l İ’caz, Yeni Asya Neşriyat, İstanbul 2004, s. 71.

356 Zariyat, 51/23.

SONUÇ

Fonetik açıdan Kur’ân i‘câz’ı adlı çalışmamızın bütüne yönelik sunmaya çalıştığımız tespitler ile aşağıdaki sonuçlara ulaşmış bulunuyoruz.

Fonetik ilmi hakkında genel anlamda yapılmış tanımlar ve bu tanımların zaman içerisinde Arapça çalışmalar içinde kazanmış olduğu disiplin ve Kur’ân ile ilişkilendirilmesi neticesinde ortaya çıkan Kur’ân’ın fonetik yönüyle i‘câz’ı değerlendirildi.

“De ki: Andolsun, bu Kur'an'ın bir benzerini ortaya koymak üzere ins’ü cin bir araya gelseler, birbirlerine destek de olsalar, onun benzerini ortaya getiremezler.”357 İ‘câz’ın bir vechi olan Kur’ân lafızlarının benzersizliği Kur’ân-ı Kerîm inzâl edildiğinden itibaren her ortam ve durumda kendisine inanan veya inanmayanlarca ikrâr edilmiş ve aksi iddia edilememiştir.

Kur’ân’daki fonetik i‘câz ile ilgili konuya geçmeden önce genel olarak fonetik kavramı, Arapçanın fonetik yapısı için mahreç sistemi, harflerin sıfatları gibi konuları temel olmak üzere bazı fonetik ile alâkalı sanatları ele aldık.

İ‘câz konuları arasından fonetikle ilgisi sebebiyle; Beyan, Belâğat, Fesâhat, Nazım, Psikolojik etkileme yönüyle i’câz konularını tercih ettik. Müzikâl boyutu içinde Kur’ân Fonetiğindeki i‘câzı; Kur’ân’ın harf, kelime yapıları, ritmik ölçü içerisindeki ses benzerliğine dair bilgiler, âyetlerdeki içsel mûsîkiye dair örnekler, fevâsıl ile ilgili birçok açıklama ve tekrarlar gibi konular ile de araştırmamızın deryada bir damla misaline tanık olduk. Zira insanın fonetik i’câz’ı duyabilmesi mûcizeye karşı mûtî duruşuyla da ilgili olmalı.

İlâhi sese kulak verip O’nun i’câzına tanık olmak, en az bir müzisyenin çalınan bir bestenin notalarını ve o notalara ait tüm bilgileri anlayabilmesi için müzik kulağına duyacağı ihtiyaç kadar Kur’ân ile ilgili bilgi ve donanıma sahip olmak; duru bir duyuş ve objektif bir bakışa sahip olmanın da gerekliliğini fark ettik.

357 İsra, 17/88.

Fonetik orkestrasyon, Tecvîd ile ilgili bölümler ve husûsen ses ve anlama dair konuların bölüme katacağı ses ve renkle çalışmalarımızın Kur’ân’ı dinleyenler üzerindeki etkilerini araştırdık.

Sese dair bâzı müfessirlerde bulduğumuz merâmımızı, yoğunlukla zikrettiğimiz ifadeleri ile taçlandırdık. Böylece çalışmamızda hâsıl olmasını istediğimiz maksadımız açısından Kelâm ilminden küçük bir kuple ile son bölümde Kelâm sahibinin sözüne kulak verdik.

Ses üzerine çalışan araştırmacıların zaman içinde daha fazla çalışmalar yapması gerektiğine ve bu alanda yeterli olmasa da giderek artan çalışmaların varlığı ile Kur’ân sesine dair çalışmaların çoğalacağına dair kanaatimiz bu çalışma ile hâsıl oldu.

Vurgulanacak bir diğer husus ise araştırma konumuzun Kur’ân’ın bütün konularına kıyası, teşbih edilir ise bir beden uzvuna kıyasla dil’in çıkardığı sözler ölçüsüncedir. Ancak elbette hiçbir mesele diğerinden daha mühim ve önde değildir.

Böylece bilgimizin ve idrâklerimizin duruluğu ile uzaktan sesini duyup varlığını anlamaya çalıştığımız bir sesi anlamaya çalışır gibi Zât’ına dair işaretleri lafızları ile duymaya ve anlamaya çalışmamıza benzeyen bu tez ile Kur’ân’ın eşsiz fonetik yapısını ele aldık.

KAYNAKÇA

Abdülcebbâr, Ebû’l- Hasen b. Ahmed, el- Muğnî fî Ebvâbi’t-Tevhîd ve’l- ‘Adl, nşr.

İbrahîm el-Ebyâri, Kahire 1961.

Aksan, Doğan, Her Yönüyle Dil; Ana Çizgileriyle Dilbilim, TDK Yay., Ankara 1980.

Antâkî, Muhammed, Dirâsât fî fikhi’l-luğa, Beyrut 1969.

Aktaş, Kubilay, Kur’an Terapisi, Selis yay. İstanbul, Eylül 2014.

Aktaş, Mehmet Nurullah, Buruç Sûresinin Tefsiri, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Diyarbakır 2001.

Akdoğan, Bayram, “Kur’ân-ı Kerim Âyetlerinin İfade Ettiği Anlamlara Göre ve Makamlı Okunması Konusunda Bir Örnek”, Erciyes Üniversitesi İlahiyat

Fak. Dergisi. 2013 / 2, sy. 17.

Albayrak, Halis, “Kıraat Sorunu”, Dini Araştırmalar, Eylül-Aralık 2001, c.4, ss.19- 34.

Aldemir, Yusuf, “Kıraatlerin Ortaya Çıkışı Meselesine Yeni(den) Bir Bakış”, Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, c.VIII /2, ss.143-170

Aralık 2004.

Arpa, Enver, “İ’câzü’l-Kur’an Konusuna Farklı Bir Yaklaşım”, AÜİFD c. XLIII (2002) sy.1, ss.81-107.

Askeri, Ebu Hilal,Furûku’l-Luğaviyye, thk. Muhammed İbrahim Selim, Daru’l İlm Li’s-Sekafe, Kahire 1997.

Ateş, Süleyman, Kur'ân-ı Kerim'in Yüce Meâli, Şura Yayınları, İstanbul ts.

Aydın, Hayati, “Kur'an'da Anlam’ı Güçlü KıIan Üç Unsur: Teşhis-intak, Ses-Anlam Uyumu, İstiâre”, Akademik Araştırmalar Dergisi, 2003, sy.16, ss. 103-114.

Bağdadî, Celâl el- Hanefî, Kavâ‘idü’t- Tecvid ve’l-ilkâu’s-Savtî, nşr. Irak Cumhuriyeti Evkaf ve Din İşleri Bakanlığı, Bağdat 1987.

Bereke, Abdülganî Muhammed Sa’d, Üslûbü’d-Da’veti’l-Kur’âniyye Belâğaten ve Münhâcâ, Mektebetü Vehbe, Kahire 1983.

Beydâvî, Nâsuriddîn Ebû Sâid Abdullah b. Ömer b. Muhammed, Envâru’t-Tenzîl ve Esrâru’t-Te’vil, Dâru’t-Tıbâ’ati’l-Âmira, İstanbul 1885.

Bint’i-ş-Şâtı’, Âişe, el-İ’câzü’l- Beyâni fî’l-Kur’ân, Dâru’l-Meârif, Kâhire ts.

Bilmen, Ömer Nasuhi, Kur’ân’ı-Kerîm’in Türkçe Meâli Âlisi ve Tefsiri, Akçağ Yay., Ankara 1991.

Bostancı, Ahmet, “Kur’an-ı Kerim’de Fâsıla Uyumu; Arap Dili Kaideleri Açısından Bir İnceleme”, İslâmi İlimler Dergisi, Yıl 2, sy. 1, Bahar 2007, ss.87-118.

Bûti, Muhammed Sâid Ramazan, Ahsenü’l-Hadis, el-Mektebetü’l-İslâmi, Şam 1968.

Câhız, Ebû Osman Amr. b. Bahr el- Kînanî, El- Beyan ve’t-Tebyin, nşr. Abdusselâm M.Harun, Mısır 1975.

Cerrahoğlu, İsmail, Tefsir Usulü, T.D.V. Yayınları, Ankara 1991.

Cevherî, İsmail b. Hammad, es- Sıhâh, (thk. Ahmed Abdulgafur Attar), Daru’l-ilm li’i-Melâyîn, Beyrut 1984.

Cezerî, Ebu’l-Hayr Muhammed b. Muhammed, en- Neşr fi’l-Kırââti’l-Aşr, Lübnan ts.

Cüveynî, Ebu’l-Me’ali, Kitabu’l-İrşad ila Kavâti’i’l-Edilleti fi Usuli’l-İ’tikad, thk.

Muhammed Yusuf Musa, Mektebetu’l-Henci, Kahire 2002.

Cürcani, Abdülkahir, er-Risaletu'ş-Şafiye (Selasu Resail fi'l-İ‘câz içinde) thk.

Ahmed Halefullah, Muhammed Zeğlul Selam, Darü'l-Mearif, Mısır ts.

Cürcanî, Ali b. Muhammed b. Ali, et- Ta’rifat, Darü’l-Kitabi’l-Arabi, Beyrut 1992.

Çağıl, Necdet, Kur’ân Belâgati ve Fonetiği Yönünden Kıraatler, İlahiyat Yayınları, Ankara 2005.

Çimen, Abdullah Emin, “Kur’ân’da Ritmik Yapı: Fâsıla ve Uslûp Açısından Bir Deneme”, Dini Araştırmalar, c.9, s.189-236, Ocak-Nisan 2007.

Dağdeviren, Alican, “Kur’ân’ın Fonetik İ’câzı”, Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sayı:20 (2009/2), s. 69-88.

Dartma, Bahattin, “Kur’ân’ın, Ses, Söz, Anlam Uygunluğu”, Marife Dergisi, Yıl 4, Sayı I, Bahar 2005, ss. 65-66.

Dârimî, Ebû Muhammed Abdillâh b. Abdirrahman b. el-Fadl, Sünen-i Dârimî, Beyrut ts.

Demir, Kerim, “Fonem Teorisinin Önemi Hakkında”, Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 6/2 Spring 2011, s. 359-366, Turkey.

Doidge, Norman, Kendini Değiştiren Beyin, Pegasus Yayınları, İstanbul 2012.

Draz, Muhammed, Kur’ân’ın Anlaşılmasına Doğru, (İnitation Au Koran), Trc. Salih Akdemir, Mim yay. İzmir 1994.

_____________En Mühim Mesaj Kur’ân, çev. Suat Yıldırım, Yeni Akademi Yay , İstanbul 2006.

Elmalılı, Hamdi Yazır, Hak Dini Kur'an Dili, Eser Kitabevi, İstanbul 1971.

Eldemir, Aysu, “Saussure’den sonra yapısal dilbilimde sözdizimi konusunda tutumlar yöntemler ve dönüşümlü üretimsel dilbiligisinde Chomsky” Dilbilim ve Dilbilgisi Konuşmaları 1, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Doruk Matbaacılık Sanayii, ss.129-148.

Emoto, Masaru, Sevgi Kristali (Shape Of Love) -New york Times Bestssellinj Author, trc. Ayşegül Arıtan, Arıtan Yayın evi, İstanbul 2011.

Encyclopedia International, I-XX, Grolier of Canada Ltd., U.S.A, 1968

Eren, Cüneyt, “Kur’ân’ı Kerim'de Tekrar Olduğu İddiasının Belagat Açısından Değerlendirilmesi”, Ekev Akademi Dergisi c. III sy. 2 (Güz 2001).

Eroğlu, Ali, “Kur’ân-ı Kerîm’de Fâsıla” Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy.. 10. Yıl 1991, S.259.

Erten, Mevlüt, “Kur’ân ve Yorum”, Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, c.2, sy.3 Temmuz 2013.

Farmer, Henry George, “The Music of İslam” (Wellesz, Egon, Ancient and Ori ental Music, London Oksford University, New York, Toronto 1957.

Fenâri, Şemsüddîn Muhammed, Fevâid (İsâgacî Şerhi), İbrahim Efendi Matbaası, İstanbul 1888.

Ferâhîdi, Ebû Abdirrahim Halil b. Ahmed, Kitabü’l-Ayn, nşr. Mehdî el-Mahzûmî- İbrahim es- Sâmerrâi, Beyrut 1988.

Fikret, Tevfik Rübâb-i Şîkeste, nşr. Tanîn İdârey-i Memuru Hasan Tahsin, İstanbul 1909.

Fîrûzâbâdî, Muhammed b. Yâkub, el-Kamûsu’l-Muhit, Beyrut 1991.

Gülle, Sıtkı, Açıklamalı Örnekleriyle Tecvîd İlmi, Huzur Yayın Dağıtım, İstanbul 2005.

Gündüzöz, Soner, “el-Kitab’ın Kuramsal Temelleri: Sibeveyhi’nin Kitabındaki Kodifikasyonun Çözümü”, O.M.Ü İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy.17, Samsun 2004.

Hafaci, Emir Ebû Muhammed Adbullah b. Muhammed b. Said b. Sinân el-Halebi, Sırru’l- Fesâha, Dâru’l- Kütübi’l- ‘İlmiyye, Beyrut 1982.

Hamidulah, Muhammed, Kur’an-ı Kerim Tarihi, çev. Abdülaziz Hatip, 2.Baskı, Beyan yay, İstanbul 2010.

Hasnâvî, Muhammed, el-Fâsıla fi’l-Kur’ân, nşr. el- Mektebetü’l-İslâmî, Beyrut 1986.

Hafâci, Emir Ebû Muhammed Adbullah b. Muhammed b. Said b. Sinân Sırru’l- Fesâha, Dâru’l- Kütübi’l- ‘İlmiyye, Beyrut 1982.

Hassân, et-Temmâm, Menâhicu’l-Bahs fi’l-Luğa, Kahire 1995.

Helis, Yusuf “İlmu’s-Sabtiyyât el- Mevcî ve ‘s-Sem’î ‘inde ‘Ulemâ’i’l- Muslîmîne’l-Kudemâ”, el-Mecelletu’l-‘Arabiyye li’d-Dirâsâti’l-Lugaviyye, c.

III, sy: 2, 1995.

Fırat, Yavuz, “Kıraat, Tertîl ve Tilâvet Kavramlarının Anlamsal Araştırma ve Karşılaştırması”, Erzurum Üniversitesi İ.F. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Sy. 13, 2002, ss.257-273.

Hilal, Abdülgaffâr Hâmid, İlmü’l-Lüga, Mısır 1989.

Hurmalı, Gönül, Kur’ân ve Şan Tekniği Hû, Timaş yayınları, İzmir 2013.

İbrahim, Enîs, “Cuhûdu ‘Ulemai’l- ‘Arab fi’d-Dirâseti’s-Savtiyye”, Mecelletu Mecma’ı’l-Lüğati’l- ‘Arabiyye, c.15, Kahire 1962.

İbn Arabî, Ebû Bekir Muhammed b Ali, Futûhat’ı Mekkiye Harflerin Sırları, Trc.

Ekrem Demirli, Litera yayıncılık, İstanbul 2015.

İbn Atıyye, Ebû Muhammed Abdülhak el-Endelüsî (541/1147); el-Muharraru'l- Vecîz fî Tefsîri'l-Kitâbi'l-Azîz, Thk. Abdüsselâm Abdüşşâfî, Dâru’l-Kütübi'l- İlmiyye, Beyrut 2001.

İbn Cinnî, İbn, Cinnî, Ebu’l Feth Osmân el- Mevsılî el- Bağdâdî, el-Hasâis, nşr, M.

Alî en-Neccâr, Beyrut ts.

_______Sırru Sınâ ‘ati’l- İ ‘râb, nşr. Hasan Hindâvi, Şam 1985.

İbn Manzur, Muhammed b. Mukerrem, Lisânu’l-Arab, Beyrut, 1994, V,189, “n-b- r”. Md.

İsfehani, Rağıp, Müfredât, çev. Yusuf Türker, Pınar Yayınları, İstanbul 2007.

İşeri, Mustafa Said, “Bir Medeniyet Dili Olarak Risale-i Nur”, Köprü. 102. sy. Bahar 2008.

Kabaklı, Ahmet, “Cınas”, Türk Edebiyatı,Türk Edebiyat Vakfı Yayınları, İstanbul 2006.

Kadı Abdulcebbar, el-Muğni fi Ebvabi’t-Tevhid ve’l-Adl, thk. İbrahim el-Ebyarî, Daru’lKütübi’l-İlmiyye, Beyrut 2012.

Karaçam, İsmail, Kur’ân’ı Kerîm’in Faziletleri ve Okunma Kaideleri, M.Ü. İlahiyat Fakültesi Vakfı Yay. İstanbul 2014.

Kazvînî, Muhammed b.Abdirrahmân el-Hatib, Telhîsu’l-Miftâh, Salah Bilici Kitabevi, ts. İstanbul.

Kurtubî, el-Câmi’ li Ahkâmi’l- Kur’ân, Müessesetü Menahili’l- Kur’ân Baskısı.

Kutub, Seyyid, Kur’ân’da Edebî Tasvir, trc. Kâmil M. Çetiner, Bekâ Yayınları, İstanbul ts.

Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed, Kitabu’t-Tevhid, thk. Fethullah Huleyf, Beyrut 1970.

Kâysî, Ebû Muhammed Mekki b. Ebi Talib, el-Keşf ‘an Vücuhi’l Kıraâti’s-Seb’

ve’llelihâ ve Hıcecihâ, nşr. Muhyiddîn Ramazân, Beyrut 1997.

___________ Nihayetü’l-Kavli’l- Müfîd fî İlmi’t-Tecvîd, Kahire 1308.

Meydan Larousse, “Fonetik” md., Meydan Yayınevi, İstanbul 1971.

Mısrî, İbn Ebi’l-İsbâ‘, Ebu Muhammed Zekiyyüddîn, Abdülazîm, Bedî’u’l-Kur’ân, nşr. Hıfnî m.Şeref, Mısır ts.

Muallimoğlu, Nejat, Bütün Yönleriyle Hitâbet, Avcıol Matbaası, İstanbul 1994.

Muhtar, Ahmet Muhtar Paşa, Mûsikî Tarihi, Devlet Matbaası, İstanbul 1927.

Nef’i, Dîvân-ı Nef’i, Cerîde-i Havâdis Matbaası, İstanbul 1852.

Nursi, Bediüzzaman Said, Şualar, Yeni Asya Neşriyat, İstanbul 2001.

__________Sözler, Yeni Asya Neşriyat, İstanbul 2001.

__________Şualar, Yeni Asya Neşriyat, İstanbul 2001.

__________Tarihçe-i Hayat, Yeni Asya Neşriyat, İstanbul 2001.

__________Mesnevi-i Nuriye, Yeni Asya Neşriyat, İstanbul 2001.

Özdemir, İbrahim, İslam Düşüncesinde Dil ve Varlık, İz yayıncılık, İstanbul 2006.

Palabıyık, Hanefi, “Hz. Ömer’in Müslüman Oluşu”, Ekev Akademik Dergisi, 12. yıl, sy: 37, ss.137-148.

Pei, Mario, Glossory of Linguistic Terminology, Anchor Books, New York 1996.

Porzig, Walteri, Dil Denen Mucize, çev. Ülkü Vural, Ankara 1995.

Rafiî, Mustafa Sâdık, İ’câzü’l-Kur’an, nşr. M.Sâid el-Uryân, Kâhire 1952.

Râzî, Fahruddîn Muhammed b. Ömer el- Hüseyn, et-Tefsiru’l-Kebîr, Dâru’l- Kutubi’l-İlmiyye, Beyrut 1990.

Rudeynî, Muhammed Alî Abdulkerîm, Fusûl fî ‘İlmi’l-Luğa’l- ‘Am, Beyrut 2002.

Rummâni, Ebu’l-Hasen Alî b.Îsâ, en- Nüket fî İ’câzi’l-Kur’ân (Selâsü Resâil isimli mecmua içerisinde), nşr. M.Halefullah ve M. Zeğlûl Sellâm, Mısır 1968.

Sarıkaya, Muammer, “Araplarda Fonetik İlminin Doğuşu”, Bilimname IV, 2004/1,ss.117-131.

Sîbeveyh, Ebû Bişr Amr b. Osmân b. Kanber (180/ 796), el-Kitâb, Bulak, Mısır 1898.

Suyûti, Celâleddîn Abdurrahmân, el-İtkân fî ‘Ulûmi’l-Kur’ân, I-IV, nşr. M.Ebu’l- Fadl İbrâhîm, Kahire 1967.

Şenbay, Nüzhet, Söz ve Diksiyon Sanatı, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 1993.

Taberi, Ebû Ca’fer Muhammed b. Cerîr, Câmiu’l-Beyân an Te’vili Âyi’l-Kur’ân, Kahire 1968.

Tatar, Burhaneddin, “Kur’ân’ı Yorumlama Sorunu”, Dil Bilim ve Hermenötik Sempozyumu, Van 2001.

Tetik, Necâti, “Ses ve Anlam İlişkisi Bakımından Kur’ân ve Kıraat”, Dil Bilim ve Hermenötik Sempozyumu, Van 2001.

Teyyan, Muhammed Hassan,“İlmu’l Esvat İnde’l-Arab”,Mecmeu’l-Lugati’l- Arabiyye, 69/4, Teşriu’l- Evvel, Dimaşk 1994.

Topuzoğlu, Tevfik Rüştü “Halil b. Ahmed”, DİA, XVI/162.

Türkçe Sözlük, TDK Yayınları, Ankara 2011.

Türkmen, Hasan, “Ebu Haşim el-Cübbai’nin Kelam Kavramına Fonetik Eksenli Yaklaşımı - The Phonetics-Oriented Approach of Abu Hashim al-Cubbai to the Concept of Kalam” Kelam Araştırmaları 12:1 (2014), ss.353-370.

Üngör, Ethem Ruhi, “Farabî’nin Musikî Yönü”, Uluslararası İbn Türk, Harizmi, Farabi, İbn Sîna Sempozyumu Bildirileri, Ankara 1990.

Vardar, Berke, Açıklamalı Dilbilim Terimleri Sözlüğü, Multılıngual Yabancı Dil Yayınları, İstanbul 2007.

Yavuz, Yusuf Şevki, “Kelâm” , Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, c. 25, Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara 2002.

Yıldırım, Kadri, “Arap Dilinde Nebr”, Dicle Üniversitesi İlahiyat Fak. Dergisi, sy.

XVII, İzmir 2003, ss. 163-191.

Yüce, Mustafa, “Allah’ın Başka Varlıkların Diliyle Konuşması - God’s Speech With The Language of Other Beings”, Kelam Araştırmaları 12:1, 2014.

Yüksel, Ahmet, “İlk Dönem Arap Dilcilerinde Fonetik Çalışmalar: el- Halil b.Ahmed el- Ferâhidi Örneği”, OMÜ İHL Dergisi, sy: 24-25, Samsun 2007.

Zebîdî, Muhammed Murtedâ, Tacü’l-Ârûs, Kuveyt 1975, “A-ce-ze” md.

Zeccâc, Ebu İshâk İbrâhîm b.es-Serî, Ma’âni’l-Kur’ân ve İ’râbuh, nşr. Abddulcelil Abduh Şelebî, Beyrut 1988.

Zerkânî, Muhammed Abdülazim, Menahilü’l-İrfan fi Ulumi’l-Kur’ân, Darü’l-Fikr, 2.Baskı. Beyrut ts.

Zerkeşi, Bedruddin Muhammed, el-Burhân fî Ulûmi’l- Kur’ân, thk. Muhammed Ebu’l-Fazl İbrahim, Dâru İhyâi’l Kutubi’l-Arabiyye, Beyrut 1957.

Zemahşeri, el-Keşşâf ‘an Hakâiki Gavâmizi’t- Tenzîl ve ‘Uyûni’l-Akâvîl Fî Vücûhi’t-Te’vîl, nşr. Mustafa el-Bâbî, Kahire 1966.

https://www.youtube.com/watch?v=g0dAyf6d8H0. (4 Kasım 2015’de yayımlandı) https://www.youtube.com/watch?v=scXcXiHPdmg. (23 Ağustas 2014’de

yayımlandı)

https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=411881299018896&id=305880439618 983&refsrc=https%3A%2F%2Fm.facebook.com%2F305880439618983%2F videos%2F411881299018896%2F&_rdr&pnref=story (9 Eylül 2015’de yayımlandı)

Belgede FONETİK AÇIDAN KUR'ÂN İ'CÂZI (sayfa 101-114)