SÜRDÜRÜLEBĐLĐR BĐNALAR I. BÖLÜM. Prof. Dr. Olcay KINCAY

(1)

SÜRDÜRÜLEBĐLĐR

“YEŞĐL”

BĐNALAR

Prof. Dr. Olcay KINCAY I. BÖLÜM

(2)

Geçmişten Geleceğe …

Prof. Dr. Olcay KINCAY

(3)

ĐKLĐM DEĞĐŞĐKLĐĞĐ

GERÇEK BĐR GLOBAL

PROBLEM!

(4)

Neler Yaptık ?

(5)

Sanayi devrimi

Hızla artan üretim

Tüketim ağırlıklı yaşam biçimi

Sadece kendi çıkarlarını düşünen insanoğlu

Hırs

Fosil yakıt bağımlılığı

CO₂salınımının artması

Çevre kirliliğinin hızla artması

Neler Yaptık ?...

(6)

Đklimlerin kayması

Küresel ısınma

Buzulların erimesi ve deniz seviyesinin yükselmesi

Orman yangınları

Göllerin küçülmesi, ırmakların kuruması

Kıyı şeritlerinin erozyona uğraması

Mercan resiflerinin azalması

DÜNYA Tepki Veriyor…

(7)

Đnsanların bilinçlenmesi

Gelecek nesillere ve diğer türlere saygı

Sosyal sorumluluk anlayışının gelişmesi

Bireysel ve sektörel çaba

Sürdürülebilirlik kavramını benimsemek

Đnşaat sektöründe

“Yeşil” bina

uygulamalarını yaygınlaştırmak

Ne Yapmalıyız ?...

(8)

“Yeşil” bina ?

(9)

Doğal kaynakları verimli kullanabilecek şekilde tasarlanan, inşa edilen, yenilenen ve işletilen binalara verilen isimdir.

“Yeşil” bina

(10)

Yeşil binalar;

Đnsanların doğayla en verimli şekilde bütünleşmesini hedeflemek

içinde yaşayanların sağlığını korumak

çalışanların verimini arttırmak

suyu, enerjiyi ve diğer kaynakları daha verimli kullanmak

oluşabilecek çevresel olumsuz etkileri en aza indirmek,

amacıyla inşa edilmektedir.

(11)

Yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmek (Güneş, Rüzgar, Toprak)

Yapının kendi enerjisini üretmesi

Atık suların geri kazanımı

Gün ışığından mümkün olduğunca faydalanmak

Etkin ısı yalıtımı

Peki ama nasıl ?

(12)

Peki ama nasıl ?...

Çevreye uyum sağlamış peyzaj

Yerel malzeme kullanımı

Nebati toprağın korunumu

Isı adası oluşumunu engellemek

Katı atık yönetimi

(13)

Yağmur sularının toplanması

Atık suların toplanması

Toplanan suların arıtılması

Arıtılan suların bahçe sulama gibi alanlarda kullanılması

Düşük kapasiteli rezervuarlar

Ekonomik armatürler

Atık Suların Geri Kazanımı

(14)

Tasarım sırasında hakim güneş yönünü dikkate almak

Güney cephede büyük pencere açıklıkları

Güneyde yapraklarını döken ağaçlar, kuzeyde iğne yapraklı ağaçlar

Binaların birbirlerine göre doğru konumlanması

Işık boruları

Gün Işığından Faydalanmak

(15)

Çatıda izolasyon

Mantolama sistemleri

Güneş ve rüzgar yönlerinin dikkate alınması

Pencere ebatları

Binaların birbirlerine göre doğru konumlanması

Etkin Isı Yalıtımı

(16)

Çevreye uyum sağlamış bitkilerin kullanılması

Fazla su tüketen bitkilerin tercih edilmemesi

Bölgenin ana unsurlarını peyzaja dahil etmek

Nebati toprak (üst toprak) korunumunu sağlamak

Hafriyat öncesi nebati toprağı ayırmak ve koruyarak saklamak

Peyzaj esnasında saklanan nebati toprağı kullanmak

Çevreye Uyumlu Peyzaj

(17)

Isı Adası Oluşumunu Engellemek

(18)

Đnşaat süresince oluşan atıkların ayrıştırılması

Geri dönüşüm sürecine dahil edilmesi

Yeni malzeme kullanımında geri dönüşümlü malzeme seçilmesi

Katı Atık Yönetimi

(19)

Yapılan işin belgelenmesini sağlar

Kurumlara prestij sağlar

Yaygınlaşan bilinçli tüketicilerin potansiyeli dolayısıyla teşvik sağlar

Bölgelere göre çeşitlilik gösterirler

Sertifika Sistemleri

(20)

Gönüllü Başvurulan Sertifikalar

BEES (Building for Environmental and Economic Sustainability),

BREEAM (Building Research Establishment Environmental Assessment Method),

CASBEE (Japon’ların devlet destekli oluşturulan sertifikası),

DGNB (Alman Yeşil Bina Konseyinin yeni oluşturulan sertifikası)

ECO-QUANTUM (simülasyon bazlı bir model),

ECOPROFILE (var olan büro binaları için),

GBC (Green Building Challenge),

GREENSTAR (LEED ve BREEAM ölçütleri incelenerek, Avustralya Yeşil Bina Konseyi tarafından oluşturuldu),

LCAid (Yaşam döngüsü analizine dayalı),

LEED (Leadership in Energy and Environmental Design)

SBtool (Sustainable Building Tool-Canada)

(21)

En Yaygın Kullanılanlar

LEED, BREEAM ve yeni olarak DGNB bina

bazındaki projelerin çevre üzerindeki etkilerini ve doğal kaynakları korumadaki duyarlılıklarını ortaya çıkarmada ölçülebilir bir referansın olmasına olanak sağlayan bir tür sertifikasyon sürecini içeren

derecelendirme sistemi

LEED (Sorumlu kuruluş: GBCI)

BREEAM (Sorumlu kuruluş: BRE-Global)

DGNB (Sorumlu kuruluş: DGNB)

(22)

BREEAM

Đngiltere’de Yapı Araştırma Kurumu (BRE) tarafından geliştirilerek, 1990 yılında kuruldu.

Günümüze kadar 115.000’den fazla yapıyı sertifikalandırmış ve 700.000’den fazla yapı da sertifika için başvuruda bulunulmuştur.

BREEAM ile (tümü yeni yapılar olmak üzere), ofisler, çekirdek aileler için ekokonutlar, apartmanlar, okullar, alışveriş merkezleri, yurtlar, bakımevleri, endüstri yapıları, adalet sarayları, hastaneler ve hapishane binaları değerlendirilebilmektedir.

(23)

BREEAM…

Ayrıca Đngiltere dışındaki ülkelerde yapılacak değerlendirmeler için BREEAM International, (Türkiye’yi de içine alan) BREEAM Europe ve körfez bölgesindeki ülkeler için BREEAM Gulf geliştirilmiştir. Breeam yurtdışı uygulamalara 2008 yılından itibaren başlamıştır. Oteller, laboratuarlar, tatil kompleksleri ve konaklama tesisleri ile karma fonksiyonlu yapılar, talep üzerine BREEAM Bespoke (Sipariş) hazırlanmakta ve değerlendirme kriterleri yapı türüne özgü olarak belirlenmektedir.

(24)

BREEAM…

BREEAM Europe performans kategorileri ve dağılım oranları

(25)

Bir Binaya Nasıl BREEAM Sertifikası Alınır?

Başvurudan sonra projenin hangi değerlendirme türüne uygun olduğuna karar verilmekte, daha sonra her yapı türü için, aşağıda genel başlıkları verilen aşamalardan projeye uygun olanı seçilerek çalışmalar başlatılmaktadır.

- Tasarım ve Satın Alma (Design and Procurement):

Tasarım aşaması değerlendirmesidir.

- Đnşaat Değerlendirmesi (Post Construction): Tasarım aşamasında belirlenen BREEAM konularının uygulamasının değerlendirilmesidir.

- Yönetim ve Operasyon (Management and Operation):

Mevcut binaların işletme sürecine ilişkin olarak değerlendirilmesidir.

(26)

BREEAM Sertifikaları

BREEAM’e göre değerlendirilen bir yapının çevresel performansının belgelendirilmesi için gösterge

puanlarının en az % 30’unu toplaması gerekmektedir.

Bunun üzerinde performans gösteren yapılar kademeli olarak Geçer (30-45 puan), Đyi (45-55 puan), Çok Đyi (55-70 puan), Mükemmel (70-85 puan) ve Seçkin (85 puan üstü) olmak üzere derecelendirilir.

(27)

L E E D

Yapının değerlendirmeye alınması için öncelikle her performans kategorisi için tanımlanan önkoşulların yerine getirilmiş olması şarttır.

Tasarım ve yapım olmak üzere, iki aşamada, yapının sağladığı kriterlere ilişkin gerekli belgelerin internet ortamında sisteme yüklenmesinden sonra, ABD Yeşil Bina Konseyi (U.S. Green Building Council - USGBC) tarafından bu belgeler incelenmekte ve açıklığa kavuşturulması istenen konular ya da ek döküman talepleri iletilmektedir.

(28)

L E E D…

Bu çalışmaların yapılıp USGBC’ye gönderilmesi ile beraber, yukarıda belirtilen bölümlerdeki her kriter için bir puan kazanılmaktadır. Bu puanların toplamı yapının alacağı sertifika düzeyini belirlemektedir.

LEED sertifikasyonunda 4 kademe

bulunmaktadır. Bunlar; Sertifika, Gümüş, Altın ve Platindir.

(29)

L L E E E E D D … …

LEED NC (Yeni Yapılar ve Büyük Onarımlar) v 3.0 performans kategorileri ve dağılım oranları

(30)

Sertifika Sistemleri

Arasındaki Farklar

Denetleme

Leed: USGBC (ABD Yeşil Bina Konseyi) Breeam:Yetkilendirilmiş Birim Denetçisi Sertifika Tipi

Leed: Đnşaat sonrası tek bir sefer

Breeam: Tasarım ve inşaat sonrası iki tip

Ön koşul

Leed: Her kategoride ön koşul var

Breeam: Uluslararası projelerde henüz ön koşul yok

(31)

Sertifika Genel Maliyetleri

LEED BREEAM

Sertifika ve Denetleme

2.250-22500 $ £1500 (Denetçi)

Danışman Zorunlu değil

(+1 puan)

Zorunlu değil

Enerji

Modellemesi

5000-5000$ Zorunlu değil

Commissioning

(sistemsel devreye alma)

%0,3-%1,5 Zorunlu değil

Personel Maaşları 2.000-20.000$ 2.000-20.000$

*Diğer maliyetler: Gün ışığı modellemesi,fizibilite vb.

(32)

(33)

Takım çalışması

Yeşil bina entegre bir tasarımdır. LEED’de, alışkın olduğumuz bina yapım süreçlerinin dışında bir süreç tanımlanır. Proje aşamasında mal sahibinin

başkanlığında mimar, peyzajcı, inşaat mühendisi, makina mühendisi, elektrik mühendisi, çevre

mühendisi, kimya mühendisi, sosyolog, işletmeci biraraya gelerek yeşil bina için sistemleri

optimize ederler.

(34)

Neden binalara sertifika?

Bir gıda ürünü satın alan müşteri nasıl gıdanın bütün bileşenlerini paketin üstündeki yazılardan öğrenebiliyorsa ☺ binalarda yaşayan bizlerinde, binanın içinde soluduğumuz hava kalitesinden,

kullandığımız enerjinin sonucu salınan karbon miktarına kadar her türlü bilgiye erişebilme

hakkımız olmalıdır.

METRICS

(35)

Test

ÇEVRE DOSTU

BĐNALARDA KARLILIK

ENERJĐ FATURALARI

30-35%

KARBON EMISYONUNDA

AZALMA

35-40%

SU

KULLANIMI 30-50%

ATIK

KULLANIMI

50-90%

Kaynak: Capital E

(36)

Test

ÜRETKENLĐK

ARTIYOR !! %20

DAHA ĐYĐ ÖĞRENCĐ PERFORMANSI

OKULLAR

2 ½ Gün ERKEN TABURCU

HASTANELER

ÜRETĐMDE ARTIŞ

FABRĐKALAR

%2-16 ÜRETKENLĐK

ARTIŞI

OFĐSLER

SATIŞLARDA ARTIŞ

ALIŞVERĐŞ MERKEZLERĐ

Kaynak: WGBC

(37)

AB Endüstri Komitesi

(EU Industry Committee)

2018’de bütün binalar kendi enerjilerini üretecek

Güneş panelleri

Isı pompaları

Üye ülkeler ulusal hedef belirleyecek

AB Bölgesel Gelişim Fonu (EU Regional Development Fund)

31 Mart 2010, enerji performansını hesaplamak için ortak metodoloji geliştirilecek

(38)

Türkiye’de Neler Oluyor?

Enerji Verimliliği Yasası Tasarısı 22.05.2007 tarihinde TBMM Gündemine gelmiş ve 5627 Sayılı yasa olarak kabul edilmiştir.

Enerji Kaynaklarının ve Enerji Kullanımında Verimliliğin artırılmasına dair yönetmelik- 25.10.2008.

4 milyar TL’ye ulaşan toplam enerji tasarruf potansiyelinin %30’unun binalardan

sağlanabileceği belirtiliyor (kaynak EĐE).

(39)

Kent Enerji Hedefleri

Bayındırlık ve Đskan Bakanlığı –Strateji Geliştirme Başkanlığı-Kentleşme Şura Raporu (Komisyon 6)

2020 hedefleri

Kentlerde sera gazı emisyonlarının %20 azaltılması

Fosil enerjileri payının ayni sürede %20 oranında azaltılması

%20 oranında temiz enerji

%20 oranında enerji tasarrufu

2050 hedefleri

%50 temiz enerji

(40)

“A global problem that requires local action”

(Yerel aksiyon almayı gerektiren global bir problem)

William J. Clinton

Climate Change (Đklim Değişikliği)

(41)

California -25% 2020 (1990)

London -30% 2025 (1990)

New York City -30% 2030 (2007)

Paris -75% 2050 (2004)

Rotterdam -50% 2025 (1990)

Stockholm -60-80% 2050 (1990)

Tokyo -25% 2020 (2000)

Emissions – Targets & Commitments (Emisyon-Düşürme Hedefleri)

(42)

1. Đnşaat ve kullanım süreçlerinde dünyadaki tatlı su kaynaklarının yaklaşık 16%’nı,

2. Ağaç kaynaklarının 25%’ni, malzeme kaynaklarının 30%’nu,

3. Enerji kaynaklarının 40%’nı tüketmektedir.

4. Küresel ısınmaya neden olan CO²’in 35%’i inşaat kaynaklıdır.

Geleneksel inşaat

sektöründeki binalar

(43)

5. Toprak israfının 40% inşaat süreci ve devamında açığa çıkan atıkların depolanması sonucu meydana gelir.

6. Stratosferdeki ozon tabakasında azalmaya neden olan kimyasalların 50%’si geleneksel bina sektörü tarafından üretilir

(44)

“Yeşil” Yapı Karakteri

1.

Yeşil binalar, yeni yapı ve eski binaların kısmen ya da tamamının tadilatı ile oluşturulur.

2. Etkin ısı yalıtımı vardır.

3. Yenilenebilir enerji kaynaklarından güneş, rüzgar, toprak ve su enerjisi kullanımı esastır.

4. Dönüşebilen malzeme kullanımı için gerekli üretim yöntemleri ve kullanım sahaları geliştirilmiştir.

(45)

5. Tüm cihaz ve donanımların otomatik kontrolü sağlanmıştır.

6. Aydınlatma ve elektrik kullanım veriminin yükseltilmesi esastır.

7. Yağmur suyundan yararlanılır.

8. Bina ve çevresinde bitkilendirme oranı fazladır.

9. Korozyon etkiden korunma önlemleri alınmıştır.

(46)

Geleneksel binalarla “yeşil” binaların kullanılan malzemeler açısından

karşılaştırılması

Dünya ölçeğindeki bina ve yapı faaliyetlerinde,

her sene 3 milyon ton işlenmemiş malzeme tüketimi vardır.

Bu küresel kullanımın 40%’na karşılık gelir.

Geleneksel bir evin yapımında yalnızca 5%’de geri dönüşümlü malzeme kullanılır.

Geleneksel binalar

(47)

(48)

“Yeşil” binalar

Yeşil binalarda kullanılan malzemelerin hemen tamamı geri dönüştürülmüş kaynaklardan temin edilir.

Kullanılan betonun 80%’i,

Tuğlanın 80%’i,

Çeliğin 65%’i,

Alüminyumun 79%’u,

Yalıtım malzemelerinin 80%’i,

Camın 21%’i geri dönüşüm süreçleri ile üretilmiş ürünlerden temin edilir.

Yeşil bina malzeme ve ürünlerini kullanmak yenilenemez kaynak korunumunu dünya çapında arttırmaktadır.

(49)