2014-2015 RİSKLİ YAŞAM ŞARTLARINDAN KORUMA, ÖNLEME VE MÜDAHALE HİZMETLERİ SAMSUN İLİ EYLEM PLANI
DURUM TESPİTİ Risk faktörleri
Okulda - Çevrede
Hâlihazırda bulunan bütün verilerin, bilgilerin ve risk/olay ile ilgili tüm rapor ve haberlerin bir araya getirilmesi ve kategorize edilmesi ile belirlenir. Risk faktörlerinin genelinde dağılımı nasıldır? Belli bölgelerde ve konularda
yoğunlaşma var mıdır?
Okula Dayalı Risk Faktörleri
Okulların fiziki mekânlarının yetersizliği Okul servislerinin olumsuzlukları,
Okula ait alanlara izinsiz ve kontrolsüz gelen kişiler Okul aile birliklerinin okul çalışmalarına aktif katılmamaları ve yeterli düzeyde işbirliğinin sağlanamaması
Disiplin yönetmeliği ve Öğrenci davranışları değerlendirme kurulu çalışmaları, okullarda uyulması gerekli kurallar konusunda öğrenci, öğretmen ve velilerin bilinçli olmaması. Okullardaki
bilgilendirmelerin yeterli olmaması.
Mesleki rehberlik çalışmalarının yürütülmesi için gerekli olan materyal ve fiziki ortam gibi donanımların yeterli olmaması.
İlkokul ve ortaokullarda sınıf geçme ve devam- devamsızlık uygulamalarındaki caydırıcı etkenlerin yetersizliği
Öğrencilerin sosyal kültürel, ekonomik, cinsiyet v.b.
durumlarına göre ayrımcılığa maruz kalması.
Ders müfredatlarının okulların fiziki koşullarının Sınıf mevcutlarının olması gerekenden fazla olması Özel eğitime ihtiyacı olan gereksinimlerine uygun eğitim ortamının oluşturulamaması.
Öğretmenler tarafından çocukların bireysel özelliklerinin fark edilememesi.
Öğrencilerin gelecek beklentilerinin ve başarıları motivasyonlarını sağlamaması
Toplum-Çevreye Dayalı Risk Faktörleri İnşaat halindeki boş bina ve arsaların varlığı Okul çevresinde kesici, yaralayıcı madde satışı yapan kırtasiye vb. yerler
Okul çevresindeki internet kafe, oyun salonu gibi öğrencinin vakitlerini geçirdiği uygunsuz mekânlar
Okul çevrelerinde sigara ve alkol satışı yapan büfeler
Çocukların gelişim düzeylerine uygun olmayan, gelişim alanları olumsuz etkileyen ve ayrıca bol şiddet içerikli yayınların sıklıkla yayınlanması.
Çocuklar arasında argo kelimeler ve küfür kullanılması ve lakap takılması
Sosyal medyanın takip edilememesi.
Toplumsal ayrımcılığın yoğun şekilde yaşanması.
Toplumun çocuk ve gençlerin geleceklerini planlama, siber zorbalık ile ilgili beklentilerini karşılayamaması.
Aileye Dayalı Risk Faktörleri
Aile içinde alkol, sigara ve benzeri zararlı madde kullanımının öğrencilere olumsuz örnek teşkil etmesi Sosyo-ekonomik düzeyleri ve eğitim seviyeleri düşük olan ailelerin öğrencilerin sosyal ve kültürel gelişimleri üzerinde olumsuz etkide bulunması
Ailelerin eğitim konusundaki olumsuz tutumları Çocukların aile içi şiddete maruz kalmaları, ebeveynlerin anne-baba tutumları ve çocuk eğitimi konusunda yetersiz bilgiye sahip olması
TV izleme, uzun süreli bilgisayar ve internet kullanımı ile ilgili veli rehberliğinin yetersizliği
nedeniyle öğrenciler üzerinde sosyal beceri eksiklikleri görülmesi
Okul, meslek ve alan seçimi sürecinde ailelerin belirleyici olumsuz tutumları
Boşanmış ve parçalanmış aile sayılarının artması.
Bireye Dayalı Risk Faktörleri
Kişilik özellikleri (Saldırganlık, anti-sosyal kişilik vb.)
Çocukların öğrenme düzeylerindeki farklılıklar Ergenlik dönemi özellikleri
Risk faktörleri açısından öncelik oluşturan okullar
Şiddet davranışlarının ve risk etmenlerinin göç alan ve sosyo-kültürel ve ekonomik düzeyi düşük bölgelerdeki okullarda, fiziki şartları yetersiz ve sosyal etkinliklerin olmadığı okullarda daha yaygın olduğu görülmektedir.
Okullarda belirlenen öncelikler Etkilenen öğretmen, öğrenci ve velilerin psikolojik durumu, güvenlik, fiziki, sosyal, psikolojik, eğitimsel ihtiyaçların ve önceliklerin belirlenmesi.
Öğretmen
Öğretmenlerin ihtiyaçları belirlenerek gerekli eğitimlerin verilmesi (Travma Yaşantısı, Motivasyon Azalması ve Stres, Öğretmen-Öğrenci ve Veli
İletişimi, Eğitimde Yeni Yaklaşımlar, ihmal ve istismar gibi)
Öğretmenlerin öğrencilere karşı ortak tutum ve davranışlar sergilemesi
Yeni eğitim uygulamalarına ilişkin karşılaşılan güçlüklerle baş etme konusunda öğretmenler arası destek grupları oluşturulması
Okullardaki fiziki ortamlar düzenlenirken öğretmenlerin güvenlik, sosyal ve psikolojik gereksinimleri ve çalışma şartlarının gözetilmesi (örneğin şube öğretmenlerinin şube odalarının olması, ders esnasında sınıflara velinin çıkmaması v.b.)
Veli
Veli ihtiyaçları belirlenerek gerekli eğitimlerin verilmesi
(Aile Eğitim Programları, Travma Yaşantısı, Kaygı ve Stresle Baş Etme, İletişim Becerileri ile İlgili Veli Bilgilendirme Seminerleri, ihmal istismar eğitimleri v.b.)
Velilere oryantasyon eğitimi (okulun kurallarının tanıtımı, diğer sınıf velileri ile kaynaştırılması v.b.)
Veli bekleme ve görüşme odalarının olması Risk grubundaki öğrencilerin velileri ile destek gruplarının oluşturulması
Öğrenci
Öğrencinin psikolojik ihtiyaçları belirlenerek gerekli eğitimlerin verilmesi (Travma yaşantısı, Motivasyon Azalması, Stres ve Kaygıyla Baş Etme)
Akademik başarının artırılmasına yönelik destek çalışmaları
Öğrencileri uygun sosyal kulüp ve aktivitelere yönlendirilme
Öğrencilerin öğrenme gelişim ve kişilik özelliklerinin belirlenmesi, ihtiyaçlarının karşılanmasının
sağlanması.
Güvenlik İhtiyaçları
Okul çevresinde emniyet kontrollerinin arttırılması, güvenli eğitim projesinin uygulamasının devam etmesi Okul kantinlerinin ve servislerin denetiminin
sağlanması
Okul servislerinde yardımcı elemanın
bulundurulması ve servis çalışanlarının eğitimleri Okul polisleri ile işbirliği yapılması ve okul polisinden faydalanması
Her okula profesyonel güvenlik görevlisinin verilmesi
ADEY konusunda öğretmenlerin bilgilendirilmesi ve çalışmaların yürütülmesinin sağlanması
Öğrencilerin geçecekleri güzergâhların kontrol edilmesi (riskli davranışları olan bireyler ile ilgili tedbirlerin alınması, başıboş hayvanların kontrolü ve ışıklandırma v.b. iyileştirilmeler)
Fiziki İhtiyaçlar
Derslik ve sosyal aktivite alanlarının sayılarının arttırılması
Okul araç-gereçlerin zenginleştirilmesi
Sınıf ortamlarının yaş düzeyleri dikkate alınarak yeniden düzenlenmesi (Sıra, ders araç gereçleri, yapılacak faaliyetlere göre sınıfın düzenlenmesi v.b.)
Okul ortamlarının yaş düzeylerine göre
düzenlenmesi (tuvalet, lavabo, kantin, oyun alanları v.b.)
Okulların sosyal aktiviteler için il gençlik spor müdürlüğü, belediyeler, Atatürk Kültür Merkezi, Bilgi evleri, TEGEV v.b. ile işbirliği yaparak belirli bir plan dâhilinde sosyal ve sportif tesislerinden yararlanmasını sağlamak
Psikolojik ihtiyaçlar
Okullarda şiddet, istismar vb nedenlerle etkilenmiş, travmaya maruz kalmış bireylere yönelik psiko-sosyal müdahale hizmetleri yürütülerek uzman yardımı ve desteği alınması.
Okullarda rehberlik servisleri, yaşam becerilerinin geliştirilmesi amacıyla grupla psikolojik danışma hizmetlerinin yürütülmesi.
Çocuğun içinde bulunduğu aile ortamının onun gelişimine olan olumlu olumsuz etkilerinin belirlenmesi.
Sosyal İhtiyaçlar
Sosyal kulüp etkin hale getirilmesi ve tiyatro vb.
okul aktivitelerinin arttırılması
Okulların sosyal aktiviteler için il gençlik spor müdürlüğü, belediyeler, Atatürk Kültür Merkezi, Bilgi evleri, TEGEV v.b. ile işbirliği yaparak belirli bir plan dâhilinde sosyal ve sportif tesislerinden yararlanmasını sağlamak
Cinsiyet ayrımına gidilmeden arkadaşlık ilişkilerinin geliştirilmesi, grup çalışmalarında kız erkek
dağılımının dengeli yapılması
Eğitimsel ihtiyaçlar
Okul kütüphanelerinin aktif hale getirilmesi ve güncellenmesi
Her okula rehberlik hizmetlerinin ulaştırılması Hizmet içi eğitimlerin yaygınlaştırılması ve arttırılması, eğitimlerin uzman kişiler tarafından verilmesi.
Risk faktörlerini en aza indirmek için alınması gereken tedbirler
Okulda-Çevrede
Okul/kurum ziyareti yapılması, tüm olası kaynaklardan doğru bilgi toplanması, bilgi eksikliklerinin giderilmesi, medya ile iletişim, hizmet-içi eğitimler ve okul programlarının incelenmesi
ADEY’in işletilmesi
Öğretmenlerin nöbet görevlerini aksatmamaları Aileye ve topluma yönelik yapılacak bütün
çalışmalarda basın yayın organlarından yararlanılması Okul çevresi güvenlik kontrollerinin arttırılması Okulla bağlantısı olmayan kişilerin okula girmesinin engellenmesi
Öğretmen veli görüşmelerinin bir plan dahilinde uygulanması
Okul sınıf rehberlik programlarının aktif hale getirilmesi
Sosyal faaliyetlerin arttırılması, okulda veya ilde sosyal içerikli öğrenci kulüplerinin desteklenmesi
Akran arabuluculuğu programının okullarda yaygınlaştırılması
Okullarda, okul çevresinde yer alan internet
kafelerin, büfe ve oyun salonlarının, servis şoförlerinin vb. kişi ve birimlerin bilinçlendirilmesini sağlayacak ekiplerin oluşturulması. Bu ekiplere okul aile birliği üyeleri ve mahalle sakinlerinin de katılımının
sağlanması ve konu ile ilgili broşürlerin hazırlanması Turnuva, yarışma, vb. etkinliklerin arttırılması Hizmet içi eğitimlerin ihtiyaçlar doğrultusunda verilmesi
Okulların fiziki yapılarının yenilenmesi veya uygun şekilde inşa edilmesi
Okul sınıf mevcutlarının azaltılması
Öğretmenlere yönelik ihtiyaçları doğrultusunda eğitimlerin verilmesi
Aile eğitimlerinin verilmesi
Ailelerin meslek seçim süreçleri hakkında
bilgilendirilerek çocuklarına karar sürecinde bilinçli bir destek sağlamalarına yönelik eğitimler verilmesi
Öğrencilerin okul, meslek ve alan seçimlerinde ilgi, yetenek ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak, doğru mesleki yönlendirmelerin yapılması
Mesleki Bilgi Sistemi hakkında aile ve öğrencilerin bilgilendirilmesi
Bireyin kendisini tanımasını sağlayacak çalışmaların etkin hale getirilmesi
Sağlık Müdürlüğü ve Rehberlik ve Araştırma Merkezleri ile işbirliği kurularak ergenlik dönemi ve cinsel eğitim gibi konularda öğrencilerin fiziksel gelişimine ve yaşına uygun bilgi verilmesini sağlamak
Risk yaratan etmenler ve risklere karşı gerekli tedbirlerin alınabilmesi kapsamında ilgili tüm kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılması
Öğrencilerin okul içerisinde ve ders esnasında cep telefonu kullanımlarının engellenmesi için gerekli önlemlerin alınması.
Halk eğitimi ve yaygın eğitim programlarında bir uzman planlaması dâhilinde aile eğitimi, madde bağımlılığı ve zararlı alışkanlıklardan korunma gibi hususlarda kısa süreli bilinçlendirme çalışmalarının yapılması.
Valiliğimizin 2006-1 Genelgesi kapsamında belirtilen tedbir ve hususlara dikkat edilmesi
2014/20 nolu genelge (Uyuşturucu Kullanımı ve Bağımlılıkla İlgili Mücadele) doğrultusunda çalışmalar yapılması
Toplumsal seferberlik oluşturmada Güçlü ve zayıf yanlar
İldeki olanaklar, insan kaynağı, araç-gereç tespiti, bilgilendirme toplantıları ve işbirliği yapılacak kurum ve kuruluşlar, finans
kaynakları oluşturulması, destek verecek kişi, kurum ve kuruluşların belirlenmesi, medya ile iletişim, kurum ve kuruluşlar arası eş güdüm.
Güçlü Yanlar Üniversiteler Akademisyenler
Savcılık- adliyenin çocuk şubesi- Denetimli Serbestlik Birimi
Aile Danışma Merkezi Belediye-zabıta AMATEM
Emniyet müdürlüğü-narkotik şube Yerel basın ve yayın organlar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Sağlık il müdürlüğü
Okul öncesi eğitim kurumları Halk eğitim
Sivil Toplum Kuruluşları İl eğitim ve gençlik komisyonu Okul aile birlikleri
Mahalle muhtarları İl özel idare
Ve ilgili diğer kurumlarla işbirliği yapılması Zayıf Yanlar
Göç alan bir bölge olması
Ailelerin sosyo-kültürel ve sosyo-ekonomik yapıları İstihdam olanaklarının kısıtlı olması
PLANLAMA
Amaca en kısa sürede ulaşmak üzere izlenecek yol.
Koruma, önleme ve müdahale hizmetleri Tüm okullarda genel olarak koruma, önleme ve müdahale amacıyla alınacak tedbirlerin
belirlenmesi ve duyurulması
Risk altındaki öğrencilere bireysel ve grupla psikolojik danışma çalışmalarının yapılması.
Okul polisi çalışmasının daha aktif hale getirilmesi bu ve benzeri önlemlerin okulların kendi özellikleri doğrultusunda eylem planlarına ayrıntılı olarak eklenmesi.
Okul polisi ile işbirliği yapılması
Okul kriz müdahale ekiplerinin kurulması Okul acil eylem planının hazırlanması ve uygulanması
Sınıf rehberlik çalışmalarının aktif yürütülmesi
Sosyal kulüp ve aktivitelerin etkin bir şekilde uygulanması
Risk altındaki öğrenci velilerine yönelik destek gruplarının oluşturulması
Öğrenci gelişim özelliklerinin tanılanmasının sistematik hale getirilmesi
Danışman grup üyeleri
Üniversite ve/veya meslek mensuplarından danışman grup oluşturulması
Prof. Dr. Yıldız PEKŞEN Prof. Dr. Sennur DABAK Doç.Dr. Sevgi CANBAZ
Doç. Dr. Seher AKBAŞ ’dan oluşan bir destek komisyonunun oluşturulması)
Eğitim Ekibi üyeleri
Psikolojik danışmanlardan oluşturulması Rehberlik ve Araştırma Merkezi başkanlığında Naciye ÇAVUŞ KASİK
Arzu TERZİ Musa AKIN
İdris BAYRI Eğitim Ekibine verilecek Eğitimler
İl eğitim ekibinin eğitim ihtiyaçları ve eğitimlerin planlanması
Temel önleme ve riskli davranışlarla baş edebilme becerileri eğitimi
Çalışma takvimi
Öncelikli okullarda/kurumlarda yapılacak uygulama (hangi okullar, kimle, hangi program, ne kadar süre? )
Temel önleme programlarının uygulanması;
Ortaöğretim Kurumları
Anne-baba eğitimleri; Tüm Okullar grupla psikolojik danışma etkinlikleri; Tüm Okullar
ŞİDDET İL EYLEM PLANI DOĞRULTUSUNDA OKULLAR HANGİ İŞ VE İŞLEMLERİ YÜRÜTECEK
Merkezi ve il eylem planları çerçevesinde, okul/kurum müdürlükleri aşağıdaki görevleri yerine getirir:
Okul müdürünün başkanlığında, bir müdür yardımcısı, bir rehber öğretmen/psikolojik danışman, bir öğretmen, bir öğrenci temsilcisi ve okul aile birliği başkanının yer aldığı okul/kurum çalışma ekibinin oluşturulması, okul/kurum personelinin konuyla ilgili görev ve sorumluluklarının tanımlanması,
Okul/kurum düzeyinde uygulanacak Okul/Kurum Eylem Planının hazırlanması ve bu planın i/ilçe milli eğitim müdürlüğüne gönderilmesi,
Okul/Kurum Eylem Planının geliştirilmesi ve uygulamasında okul/kurum rehberlik ve psikolojik danışma servisi, şube, branş ve zümre öğretmenleri, yönetim, öğrenci temsilciliği ve okul-aile birliği arasında gerekli koordinasyonun sağlanması,
İl/ilçe milli eğitim müdürlüğümüm eş güdümünde sağlık, sosyal hizmet, emniyet, üniversite, sivil toplum kuruluşları, eğitim sendikaları gibi birim, kurum ve kuruluşların desteklerinin alınması,
İl/ilçe eylem planları çerçevesinde okul rehberlik ve psikolojik danışma servisi- rehberlik ve araştırma merkezleri ile koordineli olarak okul/kurumunda programların yürütülmesine uygun ortam hazırlanması, personelin görevlendirilmesi, toplantıların düzenlenmesi hususlarında her türlü kolaylığın sağlanması
Şiddete neden olabilecek risk faktörlerini, okuldaki akran ilişkilerini ve çevre
özelliklerinin dikkate alınarak belirlenmesi ve bu faktörleri ve/veya etkileri en aza indirecek tedbirlerin alınması,
Öğretmenler, öğrenciler ve ailelerin psikososyal olarak gelişimlerine yönelik hazırlanan rehberlik ve temel önleme programları, diğer rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri, sosyal etkinlikler, spor ve serbest zaman etkinliklerini bütünleştirerek okulda olumlu psikolojik ortamın oluşturulması,
Okul/kurum içinde eylem planı kapsamında yapılan çalışmaların değerlendirilmesi, değerlendirme sonuçlarını uygulamada karşılaşılan sorunlar ve öneriler ile birlikte Ocak ve Mayıs ayının son haftasında milli eğitim müdürlüğüne gönderilmesi.
