• Sonuç bulunamadı

MONOSÜBSTİTÜE BENZEN TÜREVLERİNİN ELEKTROFİLİK YERDEĞİŞTİRME REAKSİYONLARI

N/A
N/A
Info
İndir
Protected

Academic year: 2021

Share "MONOSÜBSTİTÜE BENZEN TÜREVLERİNİN ELEKTROFİLİK YERDEĞİŞTİRME REAKSİYONLARI"

Copied!
30
0
0

Yükleniyor.... (view fulltext now)

Şimdi indir ( 30 sayfa )

Tam metin

(1)

MONOSÜBSTİTÜE BENZEN

TÜREVLERİNİN ELEKTROFİLİK

YERDEĞİŞTİRME REAKSİYONLARI

(2)

Toluen’in nitrolanması

CH

3

Toluen Metilbenzen

Toluen, alkilbenzen türevi bir bileşiktir ve alkil sübstitüentleri benzen halkasının elektron yoğunluğunu artırır yani halkayı aktive eder (+I etki).

Halkayı aktive eden gruplar orto, para yönlendirme yapar.

CH

3

orto

para orto

CH

3

HNO

3

/ H

2

SO

4

CH

3

NO

2

o-nitrotoluen

%60

+

CH

3

p-nitrotoluen

%36

NO

2

(3)

Alkiloksibenzen türevlerinin nitrolanması

Anisol bileşiğinde benzen halkası oksijen atomu ile bağ yapmıştır. CH

3

O- sübstitüentinde, oksijen üzerindeki bir elektron çifti benzen halkası ile konjugasyona girerek halkanın elektron yoğunluğunu artırır (+M etki) ve orto, para yönlendirme yapar.

O

Anisol CH 3

O CH 3 O CH 3 O CH 3 O CH 3

(4)

O

orto

para

orto CH

3

O

HNO

3

/ H

2

SO

4

O

NO

2

o-nitroanisol

%31

+

O

p-nitroanisol

%67 NO

2

CH

3

CH

3

CH

3

(5)

Nitrobenzen’in nitrolanması

Benzene bağlı nitro fonksiyonel grubu halkanın elektron yoğunluğunu azaltırar halkayı desaktive ederek (-M etki) meta yönlendirme yapar.

NO

2

Nitrobenzen

NO

2

meta meta

N O

O N

O

O N

O

O N

O O

NO

2

HNO

3

/ H

2

SO

4

NO

2

m-dinitrobenzen

NO

2

(6)

Asetofenon’un nitrolanması

Benzene bağlı karbonil grubu halkanın elektron yoğunluğunu azaltarak halkayı desaktive eder (-M etki) meta yönlendirme yapar.

C

Asetofenon CH

3

O

C O

CH3 C

O

CH3 C

O

CH3 C

O CH3

C

meta meta

CH3

O

C

HNO

3

/ H

2

SO

4

C

m-nitroasetofenon NO

2

O CH

3

O CH

3

(7)

Klorobenzen’in nitrolanması

Benzene bağlı halojen atomları (F, Cl, Br, I) halkanın elektron yoğunluğunu azaltmalarına (halkayı desaktive etmelerine) karşın orto, para yönlendirme yaparlar.

Klorobenzen Cl

Cl

HNO3 / H2SO4

Cl

NO2

o-kloronitrobenzen

%35

+

Cl

p-kloronitrobenzen

%64 NO2 Cl

orto

para orto

(8)

Disübstitüe benzen türevlerinde elektrofilik yerdeğiştirme reaksiyonları

m-Ksilen bileşiği nitrolandığında hangi ürün ya da ürünler oluşur?

CH

3

orto orto

para orto para orto

CH

3

CH 3

HNO 3 / H 2 SO 4 CH 3

m-ksilen

(9)

CH 3

HNO 3 / H 2 SO 4 CH 3

m-ksilen

CH 3

CH 3 O 2 N

CH

3

HNO

3

/ H

2

SO

4

p-nitrotoluen

NO

2

(10)

p-nitrotoluen bileşiğinde metil sübstitüenti orto, para yönlendirme yaparken nitro sübstitüenti meta yönlendirme yapmaktadır.

CH 3

p-nitrotoluen NO 2 metil'e göre orto nitro'ya göre meta

CH

3

HNO

3

/ H

2

SO

4

NO

2

CH

3

NO

2

NO

2

(11)

ÇEŞİTLİ AROMATİK BİLEŞİKLER

VE REAKSİYONLARI

(12)

Alkilbenzen türevlerinde alkil grupları elektrofilik yerdeğiştirme reaksiyonlarında orto, para yönlendirme yaparlar.

CH

3

HNO

3

/ H

2

SO

4

CH

3

NO

2

o-nitrotoluen

%60

+

CH

3

p-nitrotoluen

%36 NO

2

Alkil

Alkil

orto

para orto

CH

3

CH

3

Cl +

CH

3

Cl Cl

2

/ AlCl

3

Alkilbenzen türevleri ve reaksiyonları

(13)

Alkilbenzenler benzenin Friedel-Crafts reaksiyonu sonucu elde edilebilirler.

+ AlX 3

+ HCl + AlCl 3 R

R X

Alkilbenzenler açilbenzen türevi bileşiklerin redüksiyonu ile de elde edilebilirler.

Wolff-Kishner Redüksiyonu

C O

R C R

H Zn (Hg) H

HCl C

O

R 1) H

2

N NH

2

2) KOH

C R H H

Clemmensen redüksiyonu

(14)

Alkilbenzenlerde oksidasyon reaksiyonları

CH

3

MnO

2

O C H

H

2

C

CrO

3

CH

3

O C CH

3

CH

3

KMnO

4

O C OH

H

2

C CH

3

O C OH KMnO

4

KMnO

4

C CH

3

H

3

C CH

3

Reaksiyon vermez

(15)

Alkilbenzenlerde yan zincir reaksiyonları

Cl

2

/ uv

H

2

C CH

3

Cl CH

3

Cl

2

/ uv

CH

2

Cl CH

3

Cl

2

/ uv Cl

Cl

Cl

Cl Cl

Cl

(16)

Arildiazonyum Tuzlarının Oluşumu

Arildiazonyum tuzları, primer aromatik aminlerin nitröz asit (HNO

2

) ile 0-5°C’de elde edilir. Nitröz asit reaksiyon ortamında hidroklorik asit veya sülfürik asit ile sodyum nitrit (NaNO

2

) kullanılarak elde edilir.

Arildiazonyum tuzları ısıyla aril katyonuna dönüşür.

(17)

Aril katyonu çok etkin ve kararsızdır, ortamdaki çözücü veya nükleofil ile etkileşerek çeşitli fonksiyonel grupların sentezi gerçekleştirilir.

Su ile hidroliz reaksiyonu sonucunda fenoller elde edilir.

Cl OH

+ KOH CuSO

4

300

o

C

O OH

+ FeCl

3

3

3

Fe

(18)

Diazonyum tuzları sulu asit çözeltileriyle aril halojenürlere dönüştürülemez.

Diazonyum tuzlarından aril klorürler, aril bromürlerin veya aril iyodürlerin eldesi Sandmeyer reaksiyonu ile gerçekleştirilebilir.

Aril fluorürler Sandmayer reaksiyonu ile elde edilemezler. Arildiazonyum tuzlarının tetrafluoroborat ile reaksiyonu sonucunda elde edilebilirler (Schiemann reaksiyonu).

 

(19)

Diazonyum tuzlarının H

3

PO

2

(hipofosforöz asit) ile reaksiyonuyla arenler,

CuCN ile reaksiyonuyla ise arilsiyanürler elde edilir.

(20)

Kolbe-Schmitt Reaksiyonu

O OH

O O

CH

3

Asetilsalisilik asit, Aspirin

(21)

+ H

2

Pt

Naftalen

Na / EtOH

1,2-Dihidronaftalen H

2

/ Ni

1,2,3,4-Tetrahidronaftalen

Dekahidronaftalen

Dekalin cis-dekalin trans-dekalin H

H H

H

Aromatik Halka Redüksiyonu

(22)

5α-Androstan Estran

(23)

Aromatik Alkoller

Fenol bileşiğinde aromatik halkaya bağlı bulunan oksijen atomu mezomerik olarak halkaya elektron verecektir (halkayı aktive edici grup) ve oksijen üzerindeki elektron yoğunluğu sikloheksanol’e göre daha düşük olacaktır. Sonuçta oksijene bağlı olan hidrojen sikloheksanole göre daha kolay ayrılacaktır.

Fenol sikloheksanolden daha asidik bir bileşiktir.

OH OH

OH

NO

2

Sikloheksanol Fenol m-nitrofenol 2,4,6-Trinitrofenol pKa= 16 pKa= 9.89 pKa= 7.15 Pikrik asit pKa=0.38

OH

NO

2

O

2

N

NO

2

(24)

OH

+ RCOOH

O C O

R

Ar-OH + RCOCl Ar-O-CO-R Ar-ONa + R-X Ar-O-R + NaX

Ar-OH + PCl 5 Ar-Cl Ar-OH + SOCl 2 Ar-Cl

Ar-OH + HCl Reaksiyon Vermez

(25)

Aromatik Aminler

Anilin bileşiğinde aromatik halkaya bağlı bulunan azot atomu mezomerik olarak halkaya elektron verecektir (halkayı aktive edici grup) ve azot üzerindeki elektron yoğunluğu sikloheksilamine göre daha düşük olacaktır.

Anilin bileşiğinin bazikliği sikloheksilamine göre daha düşüktür.

NH

2

Sikloheksilamin Anilin pKb= 3.34 pKb= 9.13

NH

2

(26)

Primer aromatik aminler nitro grubunun redüksiyonu ile ya da arilhalojenürlerin özel koşullarda amonyak ile reaksiyonu ile elde edilebilirler.

Fe / HCl

NH

2

NO

2

Fe / HCl

NH

2

NO

2

NH

3

NH

2

Cl

200

o

C

(27)

NH

2

H N R

Ar-NH

2

+ RCOCl Ar-N-CO-R NH

2

+ HCl

NH

3

NH

2

+ HCl

NH

3

N R R

R-Cl R-Cl R-Cl N R

R

R

NH

2

+ RCOOH

H N C O

R

(28)

Diazoik Kenetlenme Reaksiyonları

NH

2

+

N N

H

2

N N N

p-aminofenilazobenzen

OH +

N N

HO N N

p-hidroksifenilazobenzen

OH +

N N

N N

Naftol

OH

(29)

Benzensülfonik asitler

SO3H

Benzensülfonik asit

SO3H

p-Toluensülfonik asit p-TsOH p-TsOH H3C

+ Der.H2SO4

S

+ HSO3Cl

OH O O

S OH O O

+ SOCl2 veya PCl5

S Cl O O

S Cl O O

S Cl O O

+ Ar-NH2 S

HN O

O Ar

(30)

Kaynaklar

1.Organik Kimya, Craig Fryhle, Graham Solomons, 7.

Basımdan Çeviri, Literatür Yayıncılık, 2003.

2.Organic Chemistry, L. G. Wade (6th Edition) Prentice

Hall, 2005.

Referanslar

Şimdi indir ( PPT - 30 sayfa - 801.00 KB )

Benzer Belgeler

Akut Oksijen Tedavisi

KOAH ve solunum yetmezliği ile birlikte olan 23 hastanın alındığı başka bir çalış- mada, hastalara %28 oksijen verilmiş ve PaCO 2 17 hastada ortalama 4 mmHg artmıştır..

TRANSMİSYON ELEKTRON

• Bu flamanın yüksek derecede ısıtılması ile (-) yüklü elektronlar elde edilir ve bu elektronlar flaman karşısındaki (+) yüklü anot tarafından toplanıp,

Oksijen Tüketimi

Isı değişikliklerine uyum becerisinde görülen değişiklikler: Bu beceri, sıcak ortamda daha rahat çalışılmasına olanak veren fizyolojik adaptasyonları

Sapanca Gölü’nde dezenfeksiyon yan ürünlerinin belirlenmesi

DYÜ oluşumu ile ilgili yapılan başka çalışmalarda iki aromatik halkaya bağlı fenol ve karboksilik asit ile dokuz alifatik karbonlu karbosilik asitten oluşan FA’in

Oksijen köprülü fenil trifloro metil sülfit bağlı tetra ftalosiyaninler

Tercih olarak sodyum ya da lityum gibi bazik reaktif olan alkoloidler kullanılırsa metalli ftalosiyanin yani alkali metal kompleksleri elde edilir ve elde edilen

Subglottik halkaya bağlı beklenmeyen zor entübasyonUnexpected difficult intubation due to subglottic ring

Prematür doğan ve yo- ğun bakım ünitesinde uzun süre entübe kalan ve 5 yaşında efor dispnesi nedeniyle muayenesi yapılan olgunun entübasyonu sırasında larengoskopla yapı-

Elektron aktarım tipleri

• Aerobik organizmalarda karbonhidratların, yağların ve aminoasitlerin yıkılmaları sırasında NAD+ (Nikotinamid adenin dinükleotid) ve FAD’ın (Flavin adenin dinükleotid)

Oksijen Tedavisi

Nazal kanül Vital bulguları normal hasta Basit yüz maskesi. Rezervuar