Faizlerin Belirlenmesi

Faizlerin Belirlenmesi

Para Piyasasında Denge

 Denge para miktarı, para arz ve talebinin eşitlenmesiyle gerçekleşir.

 Daha önce, piyasadaki denge para miktarının belirlenişinde üç faktörden bahsetmiştik:

1. Şahısların nakit tutma tercihi,

2. Bankaların fazla rezerv tercihi,

3. Merkez bankasının politikaları.

Para Piyasasında Denge

 Burada şahıslar ve bankaların tercihlerinin piyasanın talep yönünü, merkez bankası’nın tercihlerinin ise arz yönünü oluşturduğunu kabul ediyoruz.

 Daha önce de gördüğümüz gibi, şahısların nakit tercihi ve bankaların fazla rezerv tutma tercihi, piyasa faiz oranından etkilenebilmektedir.

 Merkez bankasının ise, faizi değil, para arzını belirlediğini kabul edelim:

Para Piyasasında Denge

r

M M

M

r*

Para Arzındaki Bir Artışın Etkisi

r

M M

M

r

M

r

Gelirdeki Artışın Etkisi

r

M M

M

(Y1)

r

M

(Y2)

r

Likidite Tuzağı (Keynes)

 Faizler çok düşük bir seviyedeyse ve bu nedenle yükselmesi bekleniyorsa, bono ve tahvil fiyatları düşme eğilimine girer.

 Bu durumda para talebinde bir artış olur.

 Faiz oranları sıfıra yakınsadıkça, merkez bankasının arz ettiği tüm para talep edilir. Bu durumda, genişletici para politikası etkisizdir:

Likidite Tuzağı

r

M M

M

M

r*

Faiz Oranları Neden Önemli?

 Tasarruflar

 Faiz oranları ile toplam tasarruflar arasında yakın bir ilişki olduğu kabul edilir. Bu bakış açısından, faizlerin çok düşük seviyelerde olmaması önemlidir.

 Bu görüş, özellikle 1980’lerde gelişmekte olan ülkeler açısından önemli kabul ediliyordu (McKinnon-Shaw malî baskılama hipotezi).

Faiz Oranları Neden Önemli?

 Borçlanma

 Faizlerin yüksekliği, borçlanma maliyetini belirler.

 Bu, Türkiye gibi, borcu büyük oranda yeniden borçlanarak ödeyen ülkeler açısından önemlidir.

 Yurt içinde ise, faizler, borçlular ve alacaklılar arasındaki gelir transferinin boyutunu etkiler.

Faiz Oranları Neden Önemli?

 Harcamalar

 Yatırım ve tüketim harcamaları, faiz oranlarından büyük ölçüde etkilenir.

 Bu harcamalar, kısmen kredi kullanılarak yapılırlar.

 Değişken faizli kredi söz konusu olduğunda, faizlerin önemi artar.

Faiz Oranları Neden Önemli?

 Döviz kuru

 Ekonomideki faiz oranları yükseldiğinde, yurt dışından döviz

cinsinden kredi girişi olur. Yurt içinde döviz ucuzlar; yerli para ise değerlenir.

 Dolayısıyla, fiyatı döviz cinsinden belirlenen mallar ucuzlar, yerli malları ise pahalanır.

 Buna bağlı olarak ithalat artar, ihracat azalır. Dış ticaret açığı

meydana gelir (istisnai koşullardan daha sonra bahsedilecektir).