/ 33 1
9. Üniversite Hastaneleri Birliği Toplantısı, 24-25 Haziran 2011, Erzurum
Dünya Örnekleri Işığında Tıp Eğitiminde
Önemli Noktalar
Zekeriya Aktürk, Prof. Dr., Atatürk Üniversitesi, http://aile.atauni.edu.tr
Bu sunumda;
• Dünyadan tıp eğitimi örnekleri
• Müfredat çeşitleri
• Ülkemizdeki durum
• Gelecek projeksiyonları
Gevher Nesibe’den Flexner’e ve Günümüze
• Gevher Nesibe (1206) ilk tıp medresesi olarak kabul edilmektedir. Usta-çırak ilişkisine dayalı bir eğitim veriliyordu.
• Flexner (1910): uzmanlaşmayı esas alan standart bir eğitim.
• Günümüzde: arayışlar devam ediyor.
/ 33 3
Millis ve Willard Raporlarından (1966)
• “İntörnlükte, stajyerlikle elde edilen
deneyimlerin gereksiz yere tekrar mı edildiği konusunda ciddi sorular sorulmuştur. Benzer sorular, intörnlük dönemi sadece kendi içinde ele alındığında asistanlık eğitiminin bir yılının gereksiz yere mi geçtiği konusunda da
sorulmuştur.”
/ 33 5
AVICENNA Tıp Veritabanı
http://avicenna.ku.dk
• DSÖ 1953’ten beri tıp fakülteleri listesi yayınlıyor
• 2007’den beri DSÖ-WFME işbirliği var
1. Temel tıp eğitimi programı olmalı 2. Yüz yüze eğitim için düzenli öğrenci
almalı
3. Bulunduğu ülkenin bireyleri kaydolabilmeli
4. En az bir kampüsü olmalı
5. Ülkenin resmi otoritesi tarafından
tanınmalı
DSÖ/WFME işbirliği
• 2004’te yayınlanan rapora göre;
• Bölgesel ve ulusal
standartlar teşvik ediliyor
• İç ve dış değerlendirme
teşvik ediliyor
Bologna Süreci: Ana Öncelikler
1. Yaşam boyu öğrenme 2. İş bulabilirlik
3. Eğitim, araştırma, buluş
4. Öğrenci merkezli (%25 elektif) 5. Karşılaştırılabilir dereceler
6. Hareketlilik
7. Uluslararasılaşma
8. Sosyal boyut – eşit erişim 9. Üç aşamalı model
10. Kalite güvencesi
/ 33 7
The Bologna Process 2020 - The European Higher Education Area in the new decade (Leuven/Louvain-la-Neuve Communiqué, April 2009)
http://www.ehea.info/article-details.aspx?ArticleId=3
Yatay ve Dikey Entegrasyon
• Yatay: Yıl içerisinde değişik bölümlerin ve başlıkların birbiriyle entegrasyonu
• Dikey: Eğitim boyunca yıllar arasındaki
müfredatın entegrasyonu
Teorik / Pratik Eğitim Dengesi
/ 33 9
TEORİK
PRATİK
1 2 3 4 5 6
Y I L L A R
Spiral Müfredatlar
Dundee Cooper (2007). The Foundation Programme curriculum – where
to now? In: Monograph on the Foundation Programme. ASME, Edinburgh, 2007.
SPICES Modeli
/ 33 Harden 1984 11
SPICES KLASİK .
Öğrenen Merkezli ……… Eğitici Merkezli
Probleme dayalı ……… Bilgi edinme (Ezber) Entegre/Multidisipliner ……… Disiplin Temelli
Topluma dayalı ……… Hastaneye dayalı
Seçmeli ……… Standart/Tekdüze
Sistematik ……… Usta-çırak ilişkisi
__________________________________________________________________________
İstenen yeterlilik eğitimi belirler Eğitim süreci yeterlilikleri belirler
Dünyadan Örnekler
• 1. Sınıf
– Hedef, dersleri eğitimin %40’ından az tutmak. Geri kalan zaman laboratuvarda, küçük grup
tartışmalarında, vaka ve ekip temelli öğrenme, akran öğrenmesi ve simülasyonlarda geçer.
• 2. Sınıf
– 2. sınıfta eğitim boyunca haftada yarım gün bir
eğiticinin yanında poliklinikte veya aile hekimliğinde
Staj (Longitudinal Clerkship) da yapılır.
• Probleme dayalı bir müfredat izlenir. Ardışık bloklar halinde, hastalarla erken karşılaşmayı sağlayan ve vaka yönetimini içeren bir yapı var.
• Yeterliliğe dayalı, longitudinal müfredat yedi başlığa odaklanmıştır:
– Etkili iletişim
– Yaşam boyu öğrenme
– Moral anlayış ve etik karar verme – Toplum sağlığı
– Profesyonellik ve rol benimseme – Öz farkındalık ve öz bakım
– Sağlığın sosyal ve kültürel boyutu
/ 33 13 http://www.fhs.mcmaster.ca/mdprog/
McMaster MD/PhD Derecesi
• Entegre, sistem temelli bir müfredat
• Programın daha ilk haftalarında klinik eğitim
• Başka sağlık profesyonelleriyle birlikte çalışma fırsatı
• Dördüncü yılda derinlemesine eğitim
• Beşinci stajda klinik staj
/ 33 http://www.som.soton.ac.uk/undergrad/course/bm5/ 15
Southampton
• Dönem 1 60 AKTS
• Dönem 2 60 AKTS
• Dönem 3 90 AKTS
• Dönem 4 90 AKTS
/ 33 17
Rochester – (Çift sarmal müfredat)
Maastricht
/ 33 19
http://www.maastrichtuniversity.nl/web/Faculties/FHML/TargetGroup/ProspectiveStudents/BachelorsProgramm es/Programmes/Medicine/ProgrammeInformation.htm
Rize Üniversitesi Dönem 1
Marmara Dönem 1
• 182+155+173+157=667 saat
/ 33 http://tip.marmara.edu.tr/ 21
Trakya Dönem 1
• Tıbbi Bilimlere Giriş 364
• Normal Yapı ve İşlev-Sol., Dol., Kan-Lenf., Boşaltım 280
• Normal Yapı ve İşlev- Sind., Met.- Endokrin 224
• Toplam 868
http://tipfak.trakya.edu.tr/ogrenci/2010-2011/doc/T%c4%b1p%20Fak.%202010-
Atatürk Üniversitesi Dönem 1
127 +130 +123 +119 +108 + 82
=689 saat
/ 33 23
Bunun 180 saati pratik (LAB+Beceri eğitimi)
http://aile.atauni.edu.tr/ogrenciler/dersnotu/2010_2011/AtaUniTip10_11Program.xls
Gelecek
-Sanal üniversiteler ?-
• International Virtual Medical School
• Health Services Management
• Healthcare Reimbursement
• Master of Business Administration - Healthcare
• Medical Office Administration
/ 33 25 http://www.vconline.edu/online-degree-programs/online-medical-degrees.cfm
Walden University (ABD)
• Richard W. Riley College of Education and Leadership
• College of Management and Technology
• College of Health Sciences
• College of Social and Behavioral Sciences
• Center for Undergraduate Studies
Entegre Sağlık Kuruluşları Tıp Fakültesi
• Tıp fakültesi hastanesi
• Devlet hastanesi
• Diğer hastaneler
• Aile Sağlığı Merkezleri
• Toplum Sağlığı Merkezleri
ile entegre eğitim veren bir tıp fakültesi modeli düşünülebilir
/ 33 27 Eichbaum Q, An Alternative Model for Medical Education. The Permanente Journal 2010;14(3):44-49
Türkiye için projeksiyon
Sağlıkta Dönüşüm Uygulaması Geçiş Dönemi Sonu
• 2017 yılından sonra Sağlık Bakanlığı birinci basamakta pratisyen hekim istihdam
etmeyecek. Birinci basamakta çalışacak hekimlerde aile hekimliği ihtisası yapma şartı aranacak.
/ 33 29 Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık bülteni Mart 2009 Yıl 3 Sayı 27: Sayfa 2
http://www.saglik.gov.tr/TSHGM/dosyagoster.aspx?DIL=1&BELGEANAH=36404&DOSYAISIM=28.pdf
100 bin hekimin 20 bini birinci basamakta
• 2013 yılında aile hekimliği uzmanlık
öğrencisi sayısının 2300, eğitim merkezi
sayısının 115 ve saha eğiticisi sayısının 575 olması gerektiği öngörülebilir.
Türkiye'de Aile Hekimliği
0 1000 2000 3000 4000 5000 6000 7000
Sayı
Yeni kadrolar AHU 40 45 46 329 158 331 286 111 380 128
Yeni kadrolar Diğer 3748 4040 4121 4810 4376 5262 5846 1778 6195 2201 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010
Yıllara Göre AHU/Toplam Asistan Kadroları Yüzdesi (2000-2009)
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9
%
Yeni kadrolar 1,1 1,1 1,1 6,8 3,6 6,3 3,7 3
Mevcut asistan 1,9 1,4 1,1 3 3,4 4,1 4,2 3,2
Mezunlar 4,8 2,8 2,5 1,9 1,4 2,7 4,8 8,6
2000_2001 2002_2003 2003_2004 2004_2005 2005_2006 2006_2007 2007_2008 2008_2009
Set T. Aktürk Z. Turkiye’de 2001-2010 Yılları Arası Aile Hekimliği Uzmanlık Eğitimi Kadroları: Nispi Artışla Birlikte Yeterli Olmaktan Uzak. Sağlıkta Nabız Dergisi 2010;26:42-45
/ 33 31
Ustaların Görüşleri
• Tıp eğitimi dinamik bir süreçtir
• Küçük grup eğitimlerine ağırlık verme
• Ayaktan hastalarla daha çok zaman geçirme
• Standardize hastalar ve mankenlerde eğitim
• Sanal hastalar ve bilgisayarlı mankenler
• Toplumun ihtiyaçlarını takip etme
• Kanıta dayalı tıp uygulaması yapan
Prof. Darrell Kirsch, AAME
Prof. Stefan Lindgren, WFME
Steven Louis, AMA
Flexner’in 100. Yılında Carnegie Raporu
1. Öğrenci kayıtlarında çeşitlilik sağlanmalı 2. Standartların koordinasyonu sağlanmalı
3. Hizmet ve eğitim dengesi sağlanmalı, programlar ihtiyaca uygun hale getirilmeli
4. Eğitim hastanesi ve dekanlıklar daha fazla işbirliği yapmalı 5. Eğitim hastanesi ve dekanlıklar kaynakların şeffaf ve adil
dağılımını sağlamalı
6. Tıp Eğitimi toplumun malıdır ve devlet tarafından desteklenmelidir
7. Sağlık işgücü belirleme politikaları tarafların işbirliği ile hazırlanmalı
Cooke M, Irby DM, O’Brien BC. Educating physicians: a call for reform of medical school and residency. San Francisco:
Sonuç ve Düşünme Noktaları
• Tıp eğitiminde arayışlar devam etmektedir
1. Tıp eğitiminin bir kısmının uzmanlıktan sayılması
2. Uzmanlık eğitiminde tezin kaldırılması, MD/PhD programları 3. Seçmeli eğitime daha fazla önem verilmesi
4. Tıp eğitiminde tarihi köklerimiz de incelenerek Türkiye’ye özgü yöntemlerin uygulanması
5. Eğitimin hastane ortamı yerine daha fazla topluma dayalı olması
6. Sağlık bilimleri temel eğitimlerin birleştirilmesi, geçişlerin kolaylaştırılması
7. Aile hekimliği uzmanlık eğitimi için ekip ve ortam sağlanması
/ 33 33
