U l a ş t ı r m a Hi zm e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
i Ulaştırma Hizmetleri Alanı Meslek Eğitim Çalıştay Raporu Mart 2019, İstanbul
E-ISBN:
http://ulk.ist/kutuphane/
30 Sayfa
Bu çalışma, kullanan kişilere orijinal çalışmadan alıntı yaptıkları sürece, çalışmayı dağıtma, değiştirme ve üzerine çalışma hakkı tanıyan Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) lisansı ile lisanslanmıştır.
©2019, Ulaştırma ve Lojistik Kongreleri
U l a ş t ı r m a Hi zm e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
ii
U l a ş t ı r m a Hi zm e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
iii
Ulaştırma Hizmetleri Alanı Meslek Eğitim Çalıştayı Katılımcıları
Üniversiteler
İstanbul Üniversitesi Ulaştırma ve Lojistik Fakültesi
Kamu Kurumları
İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü
Uluslararası Nakliyeciler Derneği (UND)
Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneği (UTİKAD)
Okullar
50. Yıl Cumhuriyet Feridun Tümer Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi
Abidin Nesimi Fatinoğlu Teknik Ve Endüstri Meslek Lisesi
Ahi Evran Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi Avcılar Firüzköy Çok Programlı Anadolu Lisesi Beykoz Akbaba Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi
Cevat Koçak Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi Çatalca Çok Programlı Anadolu Lisesi
U l a ş t ı r m a Hi zm e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
iv Çavuşbaşı Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi:
Esenler Tuna Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi Fatih Sultan Mehmet Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi
Galip Öztürk Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi Gülten Özaydın Çok Programlı Anadolu Lisesi Hacı Fatma Gül Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi Mahmutbey Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi Mareşal Fevzi Çakmak Çok Programlı Anadolu Lisesi
Mehmet Akif Çok Programlı Anadolu Lisesi Mehmet Emin Horoz Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi
Pendik Hezarfen Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi
Samandıra Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi Sancaktepe Fatih Borsa İstanbul Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi
Sarıyer Mehmet Şam Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi
Silivri Necip Sarıbekir Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi
Sultangazi Atatürk Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi
Şehit Murat Akdemir Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi
U l a ş t ı r m a Hi zm e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
v
Önsöz
İstanbul Üniversitesi (İ. Ü.) ile İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından ortak olarak gerçekleştirilen çalıştaya davetlerinden ve meslek lise eğitimine verdikleri önemden dolayı İstanbul Üniversitesi Ulaştırma ve Lojistik Fakültesi’ne teşekkür ederim.
Özellikle, meslek liselerinde ulaştırma hizmetleri alanında görev yapan öğretmenlerimizin yaşadıkları sorunlara yönelik tespit ve çözüm önerilerinin ele alınacağı bu çalıştayda, sektör katılımcılarının da destekleri, bizler için ayrı bir önem arz etmektedir.
Dinamik ve genç bir ekipten oluşan alan öğretmenlerimizin bir arada üniversite çatısı altında, alanlarında etkin, başarılı ve yenilikçi öğrenciler yetiştirmek, sektörün ihtiyaçları yönünde kaliteli bir eğitim sunmak adına iyi sonuçların elde edileceğine inandığım bu çalıştayın verimli geçmesini temenni ediyorum.
Çalıştayda yer alan kıymetli sektör ve STK temsilcilerinin mesleki eğitimin öneminin farkında olduklarını ve desteklerini görüyoruz. Mesleki ve teknik eğitimin öneminin farkında olarak, eğitim süreçlerine yönelik yeni düzenlemelerle, eğitimde kat edilecek yolları belirliyor; hayal ettiğimiz sonuçlara ulaşmak adına etkin bir şekilde çalışıyoruz. Bu anlamda, sektörle
U l a ş t ı r m a Hi zm e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
vi entegre bir mesleki eğitim planlaması içerisinde olan Milli Eğitim Bakanlığı, hem üniversiteler hem de sektörle beraber ortak projelere imza atmaktadır.
Lojistik alanında 2007-2014 verilerine baktığımızda öne çıkan ülkelerin Singapur, Almanya, Hollanda ve Belçika olduğunu görüyoruz. Bu alanın önemini ve katkısını fark eden Türkiye için de bu sıralamanın içinde var olmanın en önemli unsurlarından birinin eğitim olduğunun farkındayız. Ülkelerin küresel rekabette dikkatle ve uzun vadeli stratejiler geliştirdiği bu alanda, eğitim faaliyetlerimizi, sektörün ihtiyaçlarını da dikkate alarak, daha çok katma değer oluşturan bir hale dönüştürmek en önemli görevlerimizden biridir.
Sektör ve mesleki eğitim noktasından bakacak olursak, lojistik sektörünün yetişmiş insan gücüne olan ihtiyacının her geçen gün arttığını; bu nedenle, kurumlar arası işbirlikleri geliştirmenin önem arz ettiğini görüyoruz. Mesleki eğitimde Türkiye’nin birçok alanda yenilikçi bir bakış geliştirmeye çalıştığı son yıllarda,
“güçlü mesleki eğitim, güçlü Türkiye” sloganı ile mesleki eğitime verdiğimiz önemi ortaya koymaktayız.
Türkiye, Avrupa – Kafkasya - Asya koridorunda, stratejik açıdan önemli bir konuma sahiptir. Söz konusu koridorun kullanılması, ülkemizi hizmet ihracatı üreten bir konuma yükseltmiş; lojistik sektörünün önemini
U l a ş t ı r m a Hi zm e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
vii arttırmış; tüm taşıma modlarına yatırım yapmayı gerekli kılmıştır.
Küresel endekslerde, ekonomide, üretimde, kalkınmada yukarıları zorlamanın en önemli kaynağı, insandır. Söz konusu kaynağı üreten en önemli kurumlardan birisi ise, mesleki ve teknik eğitim liseleridir. Mesleki teknik eğitim anlamında, ülkemizin öncelikli alanlarında ve ihtiyacına yönelik güncel eğitim içeriklerinin ve politikaların üretilmesi gerekmektedir. İstanbul Milli Eğitim Müdürlüğü’nün mesleki ve teknik eğitim yaklaşımı, Okul – Sanayi iş Birliği İstanbul Modeli projesi ile birlikte, sektör - mesleki eğitim entegrasyonunu gerçekleştirmeye yönelik bir yaklaşımdır. 2014 yılından bu yana, belirlediğimiz ilkelerle, söz konusu model ile uyumlu olarak okul - sektör işbirliklerine yönelik çalışmalar yürütüyoruz.
Mesleki eğitimde görev alan öğretmenlerin, sektöre destek veren değerli STK üyelerinin sunacakları katkı ile çeşitli işbirlikleri geliştirerek, ulaştırma hizmetleri alanında eğitim kalitesini güçlendirmek için gerekli girişimleri başlatmak istiyoruz. Lojistik alanında özellikle sektör – üniversite - okul hareketliliğinin var olması, bu alanda mevcut eğitimin gücünü ve önemini daha da iyi göstermektedir. Okul – sanayi - üniversite işbirliği ile nitelikli öğrenci yetiştirmek noktasında önemli bir noktaya dönüşen bu alanda, sektörün istediği nitelikte öğrenci yetiştirebilmek için tek koşulun, sektörle birlikte
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
viii olmak, onların görüşlerini almak ve danışmak olduğunun altını çizmekte fayda vardır. Dünyada var olan mesleki ve teknik eğitim standartlarının hiçbirinde, sektörü dışarıda bırakan bir alan bulunmamaktadır.
Buna ek olarak, sektörün katkısı da hukuki düzenlemelerle belirlenmektedir. Sektörle milli eğitim kapsamında işbirliklerinin örneklerini, Türkiye’de de görmek mümkündür. Örneğin, 2 adet GSM şirketinin bir meslek lisesinde tamir atölyesi; bir tekstil firmasının da pazarlama lisesinde 5 adet mağazası bulunmaktadır.
Ayrıca İstanbul’da yer alan yaklaşık 100 okul, Sanayi ve Ticaret Odaları hamiliğine alınmış; İTO’daki makine sektöründen bu konuda destekler alınmıştır. Arçelik, bu anlamda en iyi ve önemli örneklerden bir tanesidir.
İstanbul’daki 2 meslek lisesinde mevcut servisi ve laboratuvarı ile güncel ve teknolojik altyapısını, öncelikle işbirliği yaptığı liselerin öğretmenlerini eğiterek öğrenciler ile paylaşmaktadır.
19. Milli Eğitim Şurası’nda, okul – sektör işbirliklerinin önemi vurgulanmış; bu konuda yapılabilecek düzenlemeler üzerinde çalışılmıştır. Bu süreç üzerinde hassasiyetle durulmakta ve planlanmaktadır.
Bakanlığımızın mesleki eğitimi odak aldığı politikaları ve imzaladığı protokoller ile mesleki eğitim yeni bir ivmelenme kazanmıştır. Sektör destekleri ile beraber öğretmenlerin de güncel bilgiye ve teknolojiye ulaştığı birliktelikler, öğrencilerin istihdam noktasında daha öncelikli olmasına yol açacaktır.
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
ix Üretim ve hizmet alanında verimliliği arttırmak ve gençleri daha dinamik ve ekonomiye katkı yapan bireyler haline getirmek noktasında önemli bir misyona sahip olan eğitim kurumlarımız arasında da işbirliklerinin artarak devam etmesi, çalıştayın başarılı geçmesi ve sonuçlarının tüm paydaşlara katkı yaratması temennisiyle katılımcılara teşekkür ederim.
Serkan GÜR Müdür Yardımcısı
İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
1
Giriş
Dünyada yaşanan bilimsel ve teknolojik gelişmelerin her gün bir şeyleri değiştirdiği bir ortamda, rekabetçi, yüksek katma değerli ürünler üreterek ihraç edecek bir Türkiye markası oluşturmak hedefi, ülkemizde mevcut mesleki ve teknik eğitimin nitelik, yeterlilik ve kalitesini yukarılara çekmekten geçmektedir. Bu anlamda, genç ve dinamik insan kaynağımızın çağın gerektirdiği teknolojik ve bilimsel bilgilerle donatılmasının ardından doğru kişinin doğru işe yerleştirilmesi ile birlikte, ülkemizin hedeflerine daha hızlı ulaşmak adına karşılaştırmalı bir üstünlüğe sahip olacağı açıktır. Daha güçlü, daha zengin ve daha mutlu bir ülke olabilmek için üzerimize düşen sorumluluğun bilinciyle, İ. Ü. Ulaştırma ve Lojistik Fakültesi, bir başka deyişle, lojistik meslek eğitiminin ilk ve öncü kuruluşu olarak, ortak aklı harekete geçirmek, beşeri sermayemizi nasıl zenginleştirebileceğimiz konusunda istişarede bulunmak adına bir “Ulaştırma Hizmetleri Alanı Meslek Eğitim Çalıştayı” düzenleyerek katkı sağlamayı arzu etmekteyiz.
Çalıştay kapsamında, lojistik alanında iş gücü talep eden meslek birlikleri, bu alanda eğitim yapan mesleki ve teknik liselerin öğretmen ve yöneticileri, meslek çalışan ve akademisyenleri bir araya gelecektir. Ahilik
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
2 kurumu, esnaf birlikleri, loncalar gibi mesleki ve teknik eğitimin dünden bugüne gelen izlerini de dikkate alarak, lojistik alanındaki eğitim ve gelişim modellerindeki güncel gelişmeleri, tecrübe ve yenilikçi yaklaşımları paylaşmak, eğitim ve sektör profesyonelleri arasındaki iletişim ve işbirliğini arttırmak hedefinde olan Fakültemiz adına, bütün katılımcılara teşekkür ederiz.
Prof. Dr. Abdullah Okumuş Dekan
İ. Ü. Ulaştırma ve Lojistik Fakültesi
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
3
Çalıştaydan Kareler
Çalıştaya ait tüm görsellere http://ulk.ist/galeri adresinden erişilebilmektedir.
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
2
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
3
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
4
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
2
Çalıştay Ana Başlıkları ve Kullanılan Metodoloji
Çalıştayın başlangıç aşamasında, çalıştay katılımcıları, çalıştayın amacı ve çalıştay süresince kullanılacak metodoloji ile ilgili olarak bilgilendirilmişlerdir. Katılımcı sayısının fazla olması nedeniyle, çalışmada nominal grup tekniğinin kullanılmasına karar verilmiştir. Bu nedenle, çalıştaya katılan toplam 78 ulaştırma hizmetleri alan öğretmeni, sektör ve sivil toplum kuruluşları temsilcileri ile İ.Ü. Ulaştırma ve Lojistik Fakültesi öğretim üyeleri, gruplara ayrılmıştır.
Grupların çalışma masalarına dağılımının ardından, çalıştayın ilk aşamasında, çalıştay katılımcılarından, aşağıda sunulan ana başlıklar çerçevesinde, bireysel düzeyde, belirli bir süre ile çalışmaları istenmiştir.
1. Ülkemizde lojistik alanına yönelik mesleki teknik eğitim hangi açılardan üstündür?
2. Söz konusu üstünlüklerin üzerine neyi, nasıl koymalıyız?
3. Ülkemizde lojistik alanına yönelik mesleki teknik eğitim hangi açılardan zayıftır?
4. Söz konusu zayıflıkları nasıl gideririz?
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
3 5. Ülkemizde mevcut lojistik mesleki ve teknik eğitimin önündeki fırsatlar nelerdir? Bu fırsatlardan yararlanabilmek için neler yapılmalıdır?
6. Ülkemizde mevcut lojistik mesleki ve teknik eğitimin önündeki tehditler nelerdir? Bu tehditleri bertaraf için neler yapılmalıdır?
7. Daha iyi bir lojistik mesleki ve teknik eğitimi olabilir mi? Bunun için ne yapılmalıdır? İyi eğitim örneklerini bizimle paylaşır mısınız?
8. Ülkemizde lojistik alanına yönelik mesleki ve teknik eğitim veren ortaöğretim kurumlarımızın ulusal / uluslararası düzeyde işbirlikleri açısından mevcut düzeyleri nedir?
9. Potansiyel işbirliği alanları nelerdir? Mevcut ve potansiyel işbirliklerini ileri götürmek adına neler yapılabilir?
10. Öğretmen ve öğrencilerimizin ulusal / uluslararası açıdan saygınlık / bilinirlik / tanınırlık düzeyi nasıldır?
11. Söz konusu saygınlık / bilinirlik / tanınırlık düzeyi nasıl yukarıya çekilebilir? Bunun için neler yapılmalıdır?
Söz konusu bireysel çalışmanın ardından yürütülen çalıştayın ikinci aşamasında, bireysel düzeyde alınan kararların grup kararına dönüştürülmesi sağlanmıştır.
Bu anlamda gerçekleştirilen grup çalışmasında, her bir grup üyesi, bireysel çalışma sonuçlarını, diğer grup üyelerinin görüşlerine açmış; beyin fırtınası tekniği ve
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
4 istişare yolu ile eksikler, hatalar, fazlalıklar belirlenerek, etkenler, tespitler, eğitim kurumlarına etkisi, ne yapmalı soruları da dikkate alınarak listeye son hali verilmiştir.
Her bir grubun kendi kararını oluşturmasının ardından, seçilen grup sözcüsü, kendi grubunun kararlarını, diğer tüm grupların önünde sözlü olarak dile getirmiş;
çalıştayda mevcut tüm grupların bilgilendirilmesi sağlanmıştır.
Çalışmanın bu aşamasında, yukarıda kısaca özetlenen tartışmalar çerçevesinde, mevcut duruma ilişkin görüşler; eğitim ve öğretimi daha iyi noktalara taşıyabilmek adına örnek iyi uygulamalar ve geliştirilecek işbirlikleri farklı başlıklar halinde derlenerek sunulacaktır.
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
5
Meslek Liselerinde Mevcut Durum Tespiti
İ. Ü. Ulaştırma ve Lojistik Fakültesi ile İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından ortak olarak gerçekleştirilen çalıştayda, ulaştırma hizmetleri alan öğretmenleri, sektör ve sivil toplum kuruluşları temsilcileri ile İ.Ü. Ulaştırma ve Lojistik Fakültesi öğretim üyeleri yer almıştır. Bireysel ve grup düzeyinde yürütülen çalışmalardan elde edilen veriler aşağıda başlıklar halinde özetlenmiştir.
Sektörün Bilinirliği
Lojistik sektörünün büyüme ve gelişme potansiyelinin yüksek olması, sektörel anlamda eğitim gereksinimini ortaya çıkarmış; söz konusu alanda yürütülen eğitim programı ve gerçekleştirilen bilimsel çalışmaların sayısının artışına neden olmuş; eğitim içeriklerinin de düzenli olarak değişmesine yol açmıştır.
Dünyada üreten ülkelerin en önemli operasyonları arasında yer alan taşıma ve depolama faaliyetlerine ek olarak, küresel düzeyde bilginin de taraflar arasında transferini gerekli, hatta zorunlu hale getirmiştir. Sektör temsilcilerinin de belirttiği üzere, nitelikli çalışan ihtiyacının ortaya çıkması, sektörde faaliyet gösteren
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
6 işletmelerin eğitime verdikleri önemin artmasına neden olmuştur.
Dinamik yapısı, nitelikli işgücü istihdam talebi, mezunların birçok alanda görünürlüklerinin de artmasıyla birlikte, lojistik sektörü, gençler tarafından özellikle istenen, bilinçli olarak tercih edilen bir sektör haline gelmiş; gençlerin bu alanda eğitim görmek istemelerine vesile olmuştur.
Dijitalleşme süreci ile birlikte e-ticaret hacminin artması, teknolojik dönüşümün hızla gerçekleştiği lojistik sektörünü de daha ileriye taşıyacaktır.
Üniversite - Lise İşbirliği
Üniversite – lise işbirliklerinin hali hazırda mevcut olduğu; buna karşın, sektörün artan nitelikli işgücü ihtiyacı çerçevesinde işbirliklerinin yetersiz kaldığı; bu nedenle, söz konusu kurumlar arası işbirliklerinin artması; nitelik ve nicelik olarak geliştirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Alan Öğretmen Yetkinliği ve Eğitimi
Türkiye’de ulaştırma hizmetleri alanında görev alan öğretmen sayısının 200’e ulaştığı; söz konusu alandaki meslek liselerinde öğretmen ihtiyacının, lojistik mezunları aracılığıyla giderilmesinin önem arz ettiği belirtilmiştir. Gerek lojistik eğitiminin görece yeni olması;
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
7 gerekse bu alanda görev yapan öğretmenlerin genç olması, bu alanda eğitim veren liselere, gerek sektör entegrasyonu gerekse mesleki alanın öneminin artması anlamında, bir dinamizm kazandırmaktadır.
Ulaştırma alanına yönelik altyapı ve teknolojiye yapılan yatırımların artması, bu alanda görev yapan öğretmen ve öğrencilerin nicelik ve niteliklerinin arttırılması adına Bakanlık dâhilinde müfredat güncelleme çalışmalarının yapılmasını; bu anlamda çeşitli çalıştaylar düzenlenmesini gerektirmektedir.
Özellikle Avrupa Birliği projelerinde partner olarak yer alan liselerin ortaya çıkması ile birlikte, lojistik, hem Bakanlıkların hem de kamuoyunun ilgi gösterdiği bir alan olmaya başlamıştır.
Sektör ve Sivil Toplum Kuruluşları İşbirliği
Sektör ve sivil toplum kuruluşları arasındaki işbirlikleri, son dönemde daha fazla önem kazanmıştır. Genç alan uzmanı öğretmenlerin, sektörün inceliklerine vakıf olmaları ile birlikte, taraflar arası işbirliği çalışmaları gerek nicelik gerek nitelik olarak artmaya başlamıştır.
Buna karşın, eğitim alanında faaliyet gösteren kamu kurumları ile sektör entegrasyonu noktasında, tarafların birbirleriyle yaşadıkları iletişim sorunları nedeniyle çeşitli sorunlar yaşanmaktadır.
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
8 Ulaştırma Hizmetleri Alan Öğretmen Önceliği
Ulaştırma Hizmetleri Alanı, genç, yetişmiş ve nitelikli bir öğretmen kadrosuna sahip güçlü bir alandır.
Alan öğretmenlerinin çoğunlukla belirli bir süre özel sektörde çalıştıktan sonra öğretmen olmaları, sektörün inceliklerine vakıf olmalarına, dolayısıyla, gerek eğitim gerekse mesleki staj içeriklerini iyileştirmeye yönelik faaliyetlerde bulunmalarına olanak tanımaktadır.
Aynı zamanda ulaştırma hizmetleri alanında görev yapan öğretmenlerin birçoğu, aynı fakülteden mezun olduğu için birbirlerini tanımakta; bu durum farklı liselerde görev yapmalarına karşın, aralarında hızlı bir koordinasyon ve işbirliği kurulmasına yol açmaktadır.
Türkiye’de mevcut 3.786 mesleki ve teknik eğitim kurumunun, 113’ünde ulaştırma hizmetleri alanı bulunmaktadır. Özellikle lojistik sektörünün en önemli merkezi olan İstanbul’da bulunan 365 mesleki ve teknik eğitim kurumunun yalnızca 32’sinde ulaştırma hizmetleri alanında eğitim alınabilmektedir. Bu anlamda, arz ve talep dengesi dikkate alınarak, lojistik faaliyetlerin yoğun olarak gerçekleştirildiği bölgelerde, ilgili sivil toplum kuruluşları, sanayi ve ticaret odaları ve sektörde faaliyet gösteren işletmelerin de görüşleri çerçevesinde, eğitim ihtiyaçlarının tespit edilmesi, alanın kontrollü biçimde büyümesi sağlanmalıdır.
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
9 Bu alana yönelik alan öğretmenlerine verilen önceliğin artması, önemli bir gelişme olarak görülebilir. Ancak, alan dışı olmalarına karşın, bu alanda eğitim ve öğretim faaliyetlerinin yürütülmesinden sorumlu olan öğretmenlerin alana ilişkin yeterliliklerinin de geliştirilmesi gerektiği açıktır.
Mesleki ve teknik eğitim kurumlarında, ulaştırma hizmetleri alanına ilişkin olarak yürütülen bölüm tanıtımlarının yetersiz olması, öğrencileri ve velilerin eksik bilgilendirilmesine neden olmaktadır.
Mesleki ve teknik liseler açısından öncelikli alanların belirlenmesi, alan öğretmenlerine yönelik düzenlemeler geliştirilmesine olanak sağlayacaktır. Sektörün ön planda olduğu bazı bölgelerde, alan uzmanlıkları yeteri kadar güçlendirilememiştir.
Milli Eğitim Bakanlığı ve Eğitim İçerikleri
Milli Eğitim Bakanlığı’nın Mesleki Eğitim ve Öğretim Sistemini Güçlendirme Projesi (MEGEP), eğitim ve öğretimin çerçevesinin çizilmiş olması, önemli bir avantajdır. Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Merkezi’nin düzenli olarak yaptığı çalıştaylar da, öğretmenlerin gelişimi açısından önemli bir diğer faaliyettir.
Lise müfredatlarının MEGEP modüllerine bağlı olarak oluşturulması, eğitim içeriklerinin standart hale
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
10 getirilmesini sağlamıştır. Buna karşın, eğitim içeriklerinin sektörün ihtiyaç duyduğu nitelikli ara eleman gereksinimi sağlamak açısından yeterli olmasına rağmen güncel olmadığı belirtilmiştir. Bu anlamda, alan öğretmenlerinin sahip olduğu güncel bilgilerle, eğitim içerikleri zenginleştirilmektedir.
Öğrencilerin edindikleri teorik bilgileri, yaptıkları staj sayesinde kazandıkları pratikle harmanlayabilmeleri, kendilerine büyük bir avantaj sağlamaktadır.
Meslek Liseleri ve Yeni Yaklaşımlar
Lise öğrencilerinin lojistik, depolama, taşıma alanlarında iş bulma imkânları oldukça fazladır.
Mesleki ve teknik eğitim kurumları bağlamında, lojistik eğitimi, “tematik liseler” kapsamında değerlendirilmeye en uygun alanlardan biridir. Sektör temsilcilerinin bu konuya gösterdiği ilgi de, bu alanda tarafların işbirliğine açık olduklarını göstermektedir.
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
11
Öneriler
Sektörün Bilinirliği
Öğrenciler açısından bilinirlik yeterli düzeyde değildir.
Ulusal ve uluslararası alanda işbirlikleri ve seminerler ile öğrenciler, veliler, istihdam sağlayan kamu kurum ve kuruluşlarında alana yönelik farkındalık arttırılmalıdır.
Sektörün bilinirliğinin arttırılması çerçevesinde, alan öğretmenlerinin eğitim kurumu ve içerisinde düzenleyecekleri etkinliklere destek sağlanmalıdır.
Gerek alan gerekse mesleki tanıtım anlamında planlamalar yapılmalı; “tanıtım günleri ve etkinlikleri”
benzeri uygulamalar ile öğrenci ve veliler alana yönelik olarak bilinçlendirilmelidir.
Üniversite – Lise İşbirliği
Mesleki ve teknik lise eğitiminde yetiştirilen öğrencilerin başarılı olanları, mutlaka üniversitelere yönlendirilmeli;
sektörde daha etkili ve donanımlı hale gelmelerine olanak tanınmalıdır.
Lojistik sektörünün nitelikli çalışan ihtiyacına yönelik olarak çalışan üniversiteler ve liseler, ortaklaşa çalışmalar yapmalı; gerekli niteliklerin kazandırılması adına birlikte hareket etmelidirler.
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
12 Mesleki kariyer günlerine katılım sağlanmalı ve eğitim kurumları arası, akran danışmanlığı entegre edilmelidir.
Bu alanda yapılan akademik çalışmalara, lise öğrencileri de dâhil edilmeli; bilimsel çalışmaların kapsamları genişletilmelidir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile işbirliği yapılarak, staj sırasında öğrencilerin performansını ölçecek ve iyileştirecek çalışmalar yürütülmelidir.
Öğrencilerin staj dönemlerinin takip edilmesine yönelik bir portal hazırlanmalı ve kişisel ve mesleki açıdan gelişmeleri ölçülmelidir.
Yaz döneminde öğrencilerin katılabileceği “lojistik kampları” düzenlenmesine destek ve teşvik verilmelidir.
Üniversite – lise işbirlikleri arttırılarak öğretmenlerin yüksek lisans olanakları arttırılmalı; hatta zorunlu hale getirilmelidir.
Alan Öğretmen Yetkinliği ve Eğitimi
Ulaştırma Hizmetleri Alanında görev yapacak öğretmenlerin de özellikle alan bilgisi sınavından geçirilmesi sağlanmalıdır.
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
13 Özellikle meslek alanında eğitim veren öğretmenlerin bilgilerinin güncel tutulmasına yönelik işbirliği çalışmaları yapılmalı; eğitim içerikleri hazırlanmalıdır.
Öğretmenlerin kişisel gelişimleri açısından, farklı dönemlerde, sektörle ortaklaşa düzenlenecek eğitim programlarından faydalanması sağlanmalıdır.
Öğretmen, öğrenci ve sektörde faaliyet gösteren işletmelerle entegre uygulama yapma olanakları geliştirilmelidir.
Ulusal ya da uluslararası kuruluşlarca verilen sertifika programlarına katılım için destek verilmelidir.
Sektörün ihtiyaç duyduğu nitelikli işgücüne yönelik eğitim ihtiyaç analizleri yapılmalıdır. Farklı ülkelerdeki eğitim modelleri incelenmeli; ülkemize entegre etmenin yol ve yöntemleri bulunmalıdır.
Sektör ve Sivil Toplum Kuruluşları İşbirliği
Sektörün öncü işletmeleri ile Milli Eğitim Bakanlığı işbirlikleri geliştirmeli, belirli zaman aralıkları ile teknik gezi, tecrübe paylaşımı, seminer, vb. çeşitli etkinlikler düzenlenmeli, söz konusu etkinlikler tüm platformlarda duyurularak, alan öğrenci ve öğretmelerin gelişimlerine katkıda bulunulmalıdır. Bu anlamda, ulaştırma alanına yönelik liselerde düzenlenecek sektör katılımlı
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
14 faaliyetler, işbirliklerini arttıracak; daha dinamik bir yapının kurulabilmesine altyapı oluşturacaktır.
Sektöre yönelik olarak yürütülen akademik çalışmalar, hem lise hem de üniversite platformlarında paylaşılmalı;
elde edilen sonuçlar etkin bir iletişimle tüm paydaşlara yönlendirilmelidir.
Dünya çapında düzenlenen organizasyonlar, proje yarışmaları vb. etkinliklere, öğrenci, öğretmen ve sektör temsilcileri ile birlikte takım halinde katılım sağlanmalıdır.
Sektörün öncelikle gençlere yönelik projeler gerçekleştirmesine destek ve katkı sağlanmalı;
gençlerin söz konusu projelere aktif olarak katılımı teşvik edilmelidir.
Ulaştırma hizmetleri alanında eğitim veren mesleki ve teknik kurumlar, fiziksel açıdan daha donanımlı hale getirilmeli; kendilerine, lojistik atölyeleri kurulmalı;
atölye, depolama, depoda kullanılan makineler anlamında gerekli araç, gereç, donanım sağlanmalıdır.
Söz konusu kurumların, üreten iş atölyeleri biçimine dönüştürülmesi için kurum yöneticilerinin bilgilendirilerek gerekli girişimlerin yapılması bu alanda atık zorunluluk haline gelmiştir.
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
15 Sektörde faaliyet gösteren işletmeler ve alanda eğitim faaliyeti yürüten kurumların birlikte gerçekleştireceği, Avrupa Birliği (AB) projelerine destek verilmelidir.
Ulaştırma Hizmetleri Alan Öğretmen Önceliği
Ulaştırma hizmetleri alanının mevcut olduğu mesleki ve teknik eğitim kurumları iyileştirilmeli; öğrenci ve öğretmenlerin sektörden gelen alan uzmanlarından da ders alabilmeleri sağlanmalıdır.
Ulaştırma hizmetleri alanında mevcut öğretmen ihtiyacının, getirilmesi önerilen alan sınavı ile alan sınavında başarılı olan alan mezunlarından karşılanmasına yönelik altyapının kurulabilmesi için gerekli çalışmalar yapılmalıdır.
Milli Eğitim Bakanlığı ve Eğitim İçerikleri
Ulaştırma hizmetleri alanında çalışacak nitelikli işgücünün gereksinim duyacağı matematik altyapısının oluşturulabilmesi için gerekli müfredat çalışmaları yapılmalı ve güncellenmelidir.
Ulaştırma hizmetleri alanında eğitim veren mesleki ve teknik eğitim kurumları bünyesinde uygulamaya yönelik bilgisayar laboratuvarları bulunmalı; söz konusu laboratuvarlarda, sektörde kullanılan KKP (Kurumsal Kaynak Planlaması, ERP vb. )yazılımlar aracılığıyla eğitim verilmelidir.
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
16 Ulaştırma hizmetleri alanında eğitim veren mesleki ve teknik eğitim kurumlarının fiziksel altyapıları geliştirilerek, teknolojik alt yapının söz konusu olduğu farklı eğitim modülleri tasarlanmalıdır.
Lojistik mesleğinin küresel bir meslek olduğu bilincinden hareketle, gerekirse hazırlık sınıfları eklenerek, İngilizce eğitimine önem ve ağırlık verilmelidir.
Ulaştırma hizmetleri alanında mevcut eğitim modülleri, özelikle kitaplar güncellenmeli ve sektörle beraber içerik çalışması yapılmalıdır. Müfredata, özellikle, küresel ekonominin en önemli parçasını oluşturan yenilikçilik dersi eklenmelidir.
Ulaştırma hizmetleri alanında eğitim veren mesleki ve teknik eğitim kurumlarında mevcut koordinatörlük işlemleri, eğitimin yalnızca son yılında değil; bir öğrencinin tüm eğitim hayatı boyunca yapılmalıdır.
Koordinatörlük görevi ile ilgili düzenlemeler tekrar gözden geçirilerek değerlendirilmelidir.
Öğrencilere edindikleri teorik bilgileri pratiğe dökebilmeleri için daha fazla imkân sağlanmalıdır.
Öğrencilerin, bilgisayar programlama gibi diğer mesleki ve teknik eğitim alanlarıyla disiplinler arası ortak projeler geliştirmesi teşvik edilmeli; kendilerine destek ve katkı sağlanmalıdır.
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
17 10. sınıftan itibaren staj ile ilgili bilgilendirme yapılmalı;
stajın içeriği ve öğrenci açısından önemi ayrıntılı olarak ele alınmalıdır.
12. sınıf öğrencilerinin staj süreleri uzatılarak 5 gün olarak güncellenmeli; söz konusu süre boyunca, öğretmen tarafından daha etkin biçimde denetlenmeli ve kendileri ile ilgili gelişim tabloları hazırlanmalıdır.
Meslek Liseleri ve Yeni Yaklaşımlar
8 döngülü lojistiğin ana ve alt ögeleri belirlenerek ihtiyaçlara yönelik tematik lise yapılanmasına gidilmelidir. Bölgenin ihtiyacı göz önünde bulundurularak, öğretmen, öğretim üyesi, sivil toplum kuruluşları, sektör temsilcilerinin de görüşlerinin alındığı bir platformda görüşler alınmalı, alt tematik alanlara yönelik bir yapılanma da göz önünde bulundurulmalıdır.
Örneğin denizyolu, demiryolu, karayolu taşımacılığı, depolama, liman işletmeciliği ve sivil havacılık gibi alt tematik alanlar geliştirilebilir.
Ulaştırma hizmetleri alanında eğitim veren mesleki ve teknik eğitim kurumlarında öğrenci alımlarına yönelik olarak kişisel yetkinliklerin ön plana alınması sağlanmalı; öğrencilerin bu doğrultuda tercih yapmaları teşvik edilmelidir.
U l a ş t ı r m a Hi z m e t l e r i A l a n ı Me s l e k E ğ i t i m Ç a l ı ş t a y Ra p o r u
18 Mesleki ve teknik eğitim açısından uluslararası işbirlikleri arttırılarak AB projeleri, yurtdışı staj gibi uygulamalar desteklenmelidir.
