Elektronik Haberleşme Sektörü
3 Aylık Veriler Raporu (2015 –4. Çeyrek)
ŞUBAT 2016
B T H K
Bilgi Teknolojileri ve Haberleşme Kurumu
Elektronik Haberleşme Sektörü 3 Aylık Veriler Raporu (2015 –4. Çeyrek)
Sektörel Rekabet Bölümü
06/2012 sayılı Elektronik Haberleşme Yasası uyarınca, Kurumumuzun görev ve yetkileri arasında ‘Elektronik haberleşme sektöründeki gelişmeleri takip etmek, sektörün gelişimini teşvik etmek amacıyla gerekli araştırmaları yapmak veya yaptırmak ve bu konularda ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği halinde çalışmak’ yer almaktadır.
İlgili görev ve yetkilerden yola çıkarak, Kurumumuz işbu raporu hazırlayarak kamuoyuna sunmuştur. Burada paylaşılan bilgiler genel bilgi amaçlıdır. Yayımlanan tüm raporlarda bulunabilecek farklılıklardan ötürü, Kurum, değişiklik yapma hakkını saklı tutar.
Bu rapor, Bilgi Teknolojileri ve Haberleşme Kurumu’nun resmi yayını olup, barındırdığı bilgilerin kısmı ve/veya tümü kaynak gösterilmeden kullanılamaz.
http://www.bthk.org
İÇİNDEKİLER
Terimler Sözlüğü ... 3
Giriş ... 4
Detaylı Veriler ... 13
SEKTÖR BAZINDA GELİRLER ...
13
Mobil Haberleşme Sektörü ... 15
ABONE SAYISI VE PENETRASYON ...
15
MOBİL TRAFİK HACMİ ...
21
MOBİL GELİRLER ...
23
ABONE BAŞINA VE ÇAĞRI BAŞINA AYLIK GELİR ...
26
AYLIK KULLANIM MİKTARI (MOU) ...
28
EN ÇOK TRAFİK GÖNDERİLEN VE ALINAN ÜLKELER ...
31
KISA NUMARALAR ...
32
SMS – SHORT MESSAGING SERVICE ...
33
AKILLI TELEFON VE DATA KULLANIMI ...
34
İSTASYON DAĞILIMI ...
39
Sabit Haberleşme Sektörü ... 40
SABİT PAZARDA TRAFİK HACMİ ...
42
SABİT PAZARDA GELİRLER ...
44
ABONE BAŞINA AYLIK GELİR (ARPU) ...
46
AYLIK KULLANIM MİKTARI (MOU) ...
47
EN ÇOK TRAFİK GÖNDERİLEN VE ALINAN ÜLKELER ...
48
Sabit İnternet ve Genişbant Sektörü ... 50
SABİT İNTERNET HİZMET TÜRLERİNE GÖRE DAĞILIM ...
51
SABİT İNTERNET GENİŞBANT BAĞLANTI HIZLARI ...
53
SABİT GENİŞBANT İNTERNET PAZARINDA GELİRLER ...
54
ABONE BAŞINA AYLIK GELİR (ARPU) ...
56
Çağrı Taşıma Sektörü ... 60
TAŞINAN DAKİKA ...
60
ÇAĞI TAŞIMA PAZARINDA GELİRLER ...
61
Detaylı Tablolar ... 62
Elektronik Haberleşme Sağlayıcılar ... 67
Terimler Sözlüğü
ARPM Average revenue per minute - dakika başına ortalama gelir. Haberleşme sağlayıcıların veya sektörün ses görüşmelerinden elde edilen gelirin, aktif kullanıcıların görüşme süresi toplamına bölünmesi ile elde edilen rakam.
ARPU Average revenue per user - abone başına ortalama gelir. Haberleşme sağlayıcıların veya sektörün seçilmiş gelir kalemlerinin, o gelir grubuna ait toplam aktif kullanıcı sayısına bölünmesi ile elde edilen rakam.
Genişbant Her zaman açık ve çevrimiçi olan, aynı zamanda da hızı 128 KBit/s üzeri olan internet bağlantılarına verilen genel isim.
Cepten İnternet Akıllı telefonlar aracılığı ile 3G teknolojisi üzerinden internete ulaşım.
Dial-Up Özel bir telefon numarası aranarak modem aracılığı ile internete ulaşan, hızı 128 KBit/s altında olan bağlantılarına verilen isim.
xDSL Digital subscriber line - sayısal abone hattı. Bakır telefon kabloları üzerinden evlere ve ofislere yüksek bant genişliği sağlayan bir internet teknolojisi.
Hotspot Halka açık yerlerde kablosuz internet ya da ağ hizmetlerinin sağlandığı yerel alanlardır. Abonelik sözleşmesi gerektirmeden internete ulaşmak için kullanılmaktadır.
MBit/s Megabits per second. Sayısal bilginin aktarım hızının ölçülmesinde kullanılan bir hız birimi.
MOU Minutes of usage - abone başına aylık ortalama kullanım. Bir kullanıcının aylık ortalama konuşma süresini ölçen bir hesaplama yöntemidir.
Mobil İnternet Ses kullanımına kapalı olan data GSM hatları kullanılarak 3G modem üzerinden internete ulaşım.
M2M Cihazların kablosuz olarak birbirleri ile iletişim kurmasını sağlayan platform ve teknolojilere verilen genel tanımdır.
SMS Short Message Service - Kısa Mesaj Hizmeti. Cep telefonu aracılığı ile yazılan azami 160 karakterlik mesajın bir cep telefonundan diğer bir cep telefonuna gönderilmesi, mesajlaşması hizmetidir.
Telemetri Bir sistem ya da tesisin uzaktan izlenmesi veya kontrol edilmesine olanak sağlayan mobil teknolojidir.
Wireless Radyo dalgaları ile çalışan ve kullanıcının hanesine monte edilen bir antenin, internet servis sağlayıcısının istasyonu ile bağlantı kurarak aldığı genişbant internet hizmetindir.
1.
Giriş
Elektronik haberleşme sektöründeki gelişmeleri, haberleşme sağlayıcılar tarafından tarafımıza bildirilen veriler ışığında derlerken, 2011-2015 yıllarına ait veriler uygun olduğu ölçüde kullanılmıştır. Bunu takiben, ilgili veriler Kuzey Kıbrıs’taki elektronik haberleşme sektörüne ilişkin performans göstergeleri olarak kullanılmak üzere raporda işlenmektedir.
2015 yılı dördüncü çeyrek sonu itibarıyla Kuzey Kıbrıs elektronik haberleşme sektörünün durumu, yaşanan gelişmeler ve geçmiş yıllar ile yapılan kıyaslama takip eden sayfalardaki özet şekiller aracılığı ile görselleştirilmiştir. 2015 yılı dördüncü çeyreğini kapsayan döneme dair (Ekim-Kasım-Aralık) sektörel detaylar ve dağılımlar ise raporun ileriki bölümlerinde işlenmektedir.
Bu raporda kullanılan veriler aşağıdaki haberleşme sağlayıcıların BTHK’ya yapmış olduğu resmi bildirimlerden derlenerek hazırlanmıştır.
Çeyrek Veri Sağlayan Haberleşme Sağlayıcılar
32
İNTERNETSERVİS SAĞLAYICISI
2
MOBİL HABERLEŞMESAĞLAYICI
1
SABİT HABERLEŞMESAĞLAYICI
3
ÇAĞRI TAŞIMAİŞLETMECİSİ
4 |BTHK
ELEKTRONİK HABERLEŞME SEKTÖRÜ 2015 Gelişmeleri
Yetkilendirme Sayıları
*2014 – Q4 2015 – Q3 2015 – Q4
Mobil Haberleşme Kullanıcı Sayıları
2014 2015
42 43
34
% 26
2015 - 3
2014 - 4
Mobil Ses
(Kayıtlı ve Aktif abone bazında)Bilgisayardan İnternet
(3N mobil)
ş
34,127 14,894
Cepten İnternet
(cepten internet kullanıcıları ses aboneleri sayısına dâhildir)
297,145 248,510
* Haberleşme saylayıcılar, sundukları hizmet türüne göre birden fazla yetkilendirmeye sahip olabilmektedir.
A kt if 465 ,961 Kay ıtlı 593 ,47 7
A kt if 428 ,19 2 Kay ıtlı 534 ,933
Mobil Haberleşme Kullanıcı Sayıları
*2014 2015
Sabit Haberleşme Kullanıcı Sayıları
2014 2015
Makineden Makineye (M2M)
23,402 20,283
Telemetri
31,471
156,992
96,767 97,200
95,503
SES
21,526
xDSL
1,264
DİĞER
* Kullanılan tüm rakamlar, aksi belirtilmedikçe aktif kullanıcı sayılarına dayanmaktadır.
808
612
2,981
2,192
Sabit Genişbant Kullanıcı Sayıları
2014 2015
Aylık Genişbant İnternet Data Trafiği Abone Başına Aylık Data Trafiği
2014 2015
Wireless
35,045
38,399 xDSL
21,526 20,778 Hotspot
7,333 6,333
(Terabyte) (Gigabyte)
12.66 46.69
İNDİRME YÜKLEME
Elektronik Haberleşme Sektör Gelirleri
2014 2015
276.7 MİLYON 283.6 MİLYON 214.4M
2015209.9M
2014Mobil Haberleşme
%2 artış
47.8
201550.7
2014Sabit Haberleşme
%6 düşüş
18.4M
201516.1M
2014Sabit Genişbant İnternet
%14 artış
₺ ₺ ₺
₺ ₺ ₺
₺ ₺ ₺
₺
₺ ₺ ₺
₺ ₺ ₺
₺ ₺ ₺
Akıllı Cihazlar
2014 2015
%48 %57
2014 2015
Abonelerin Akıllı Cihaz Kullanım Oranı
2014 2015
205,694 264,605
DİĞER
%29 %67 %4
Platform Bazında Akıllı Cihazlar
Trafik
Sabit Mobil
1,394,547,905
2015 TOPLAM GİDEN + GELEN DAKİKA
Abone Başına Ortalama Aylık Dakika (MoU)
2014 2015
Abone Başına Aylık Ortalama Çağrı Başlatma
Sabit Mobil
153 dk. 167 dk.
% 81
%19
215 223
254 219
Abone Başına Aylık Gelir
2014 2015
37.66 ₺
201428.76 ₺
201542.59 ₺
201439.37 ₺
2015Mobil ARPU
Sabit ARPU
23.71 ₺
201523.48 ₺
2014Genişbant İnternet ARPU
Elektronik Haberleşme Sektörü İstihdam Rakamları
2014 2015
941
İSTİHDAM964
İSTİHDAM%29 %41 %30
Mobil Haberleşme Sabit Haberleşme İnternet
Servis Sağlayıcılar
Kim, Nerede Çalışıyor?
2.
Detaylı Veriler
2015 yılı dördüncü çeyrek sonu itibarıyla ülkemizdeki elektronik haberleşme sektöründe faaliyet gösteren 43 yetkilendirilmiş elektronik haberleşme sağlayıcısı bulunmaktadır. İlgili dönemde mobil şebeke elektronik haberleşme sağlayıcıları (Kıbrıs Mobil Telekomünikasyon Ltd. & Vodafone Mobile Operations Ltd.) ve sabit şebekede elektronik haberleşme sağlayıcısı (KKTC Telekomünikasyon Dairesi) net satış gelirleri yaklaşık 66.71 Milyon ₺ olarak gerçekleşmiştir. Diğer haberleşme sağlayıcılar olarak adlandırılabilecek olan internet servis sağlayıcılarının net satış gelirleri 2015 yılı dördüncü çeyrekte yaklaşık 4.79 Milyon ₺, çağrı taşıma işletmecilerinin gelirleri ise 2.93 Milyon ₺ olarak gerçekleşmiştir.
SEKTÖR BAZINDA GELİRLER
Mobil haberleşme sağlayıcıların, sabit haberleşme sağlayıcısının ve internet servis sağlayıcılarının 2011 yılından itibaren yıllık net satış gelirlerine Tablo 1’de yer verilmektedir. 2015 yılında toplam net satış gelirleri bir önceki yıla göre %2.5’lik artışla 284 Milyon ₺’ye ulaşmıştır.
Kaynak: BTHK
Sektörlerin Yıllık Net Satış Gelirleri, ₺
NET SATI Ş ( ₺) 2011 2012 2013 2014 2015
MOBİL HABERLEŞME
SAĞLAYICILAR 169,103,924 176,352,726 185,811,762 209,871,001 214,444,127 SABİT HABERLEŞME
SAĞLAYICI 33,976,399 37,496,778 37,496,778 50,700,5201 47,798,951 İNTERNET SERVİS
SAĞLAYICILARI 8,407,215 8,669,816 11,466,346 16,090,333 18,415,628 ÇAĞRI TAŞIMA
İŞLETMECİLERİ - - - - 2,928,440
TOPLAM 211,487,538 222,519,321 234,058,450 276,661,854 283,587,146
1 KKTC Telekomünikasyon Dairesi tarafından Kurumumuza sunulmuş olan 2014 gelirleri güncellendiğinden, söz konusu veri bu dönemde değişmiştir.
Tablo 1
14 |BTHK
₺
Şekil I’de 2014 ve 2015 yılında elde edilen toplam gelirin sektörler arasında yüzdesel dağılımına yer verilmektedir. Buna göre mobil şebekede faaliyet gösteren haberleşme sağlayıcılar, 2015 yılında 214 Milyon ₺, sabit haberleşme sağlayıcı yaklaşık 48 Milyon ₺, sabit genişbant haberleşme sağlayıcıları yaklaşık 18 Milyon ₺ ve çağrı taşıma işletmecileri 2.9 Milyon ₺ gelir elde etmişlerdir.
2015 yılında elde edilen toplam gelirlerin yaklaşık %76’sını mobil haberleşme sağlayıcılar, %17’sını sabit haberleşme
sağlayıcı, %6’sını internet servis
sağlayıcıları ve %1’ini çağrı taşıma işletmecileri elde etmiştir. Bir önceki yıla (2014) bakıldığında ise, elde edilen toplam gelirlerin %76’sını mobil haberleşme sağlayıcılar, %18’ini sabit haberleşme
Kaynak: BTHK
Sektörlerin Toplam Gelirden Aldığı Pay, %
Şekil I
2011 → 2015
SON DÖRT YIL İÇERİSİNDE ELEKTRONİK HABERLEŞME
SEKTÖRÜNDE 72 MİLYON ₺ BÜYÜME GERÇEKLEŞTİ
sağlayıcı ve %6’sını internet servis sağlayıcıları
elde etmiştir.
2014 2015
KKTC TELEFON DAİRESİ
İNTERNET SERVİS SAĞLAYICILARI ÇAĞRI TAŞIMA İŞLETMECİLERİ
%76
%18
%6 %17%6
%76
%1
2
84 Milyon ₺
2.1
Mobil Haberleşme Sektörü
2015 sonu itibarıyla Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde yaklaşık %238 penetrasyon oranına karşılık gelen toplam 805,422 kayıtlı mobil abone bulunmaktadır. Mobil haberleşme sektöründe yetkili olan iki haberleşme sağlayıcı bulunmakta olup, bunlar Kıbrıs Mobil Telekomünikasyon Ltd. (K.K. Turkcell
-) ve Vodafone Mobile Operations Ltd. (Telsim
-) şirketleridir. 2015 yılı dördüncü çeyrek dönemi itibarıyla kayıtlı abone sayısına göre K.K. Turkcell’in %61.3, Telsim’in ise %38.7 pazar paylarına sahip oldukları görülmektedir.
ABONE SAYISI VE PENETRASYON
2015 yılı dördüncü çeyrek itibarıyla ülkemizde yaklaşık %2382 penetrasyon oranına karşılık gelen toplam 805,422 kayıtlı mobil abone ve 656,394 aktif abone bulunmaktadır. (Şekil A)
Kaynak: BTHK & Devlet Planlama Örgütü
Mobil Haberleşme Sağlayıcı Bazında Abone Sayıları
32 KKTC 2011 De-facto nüfusu 294,600 olup, 2013 ve 2014 yıllarına ilişkin olarak nüfus DPÖ tarafından projeksiyon alınarak hesaplanmıştır. (2013 DPÖ Projeksiyonu: 306,368 & 2014 DPÖ Projeksiyonu: 320,884 & 2015 Projeksiyonu: 338,537)
3Raporda kullanılan logolar Kıbrıs Mobile Telekomünikasyon Ltd. ve Vodafone Mobile Operations Ltd.’nin tescilli markalarıdır.
Q1 2013 Q4 2015
Şekil A
428.424 424.340 424.042 419.960 414.778 416.541 421.557 429.799 452.738 461.333 485.813 493.939
167.200 168.246 171.804 176.973 172.638 183.059 194.031 207.410 222.329 232.395 307.320 311.483
%199 %196 %196 %195 %189 %191 %194 %199 %207 %210
%237 %238
16 |BTHK
Kaynak: BTHK
Mobil Abone Dağılımı (Kayıtlı - Üst &
Aktif - Alt)
Mobil haberleşme sağlayıcı bazında, haberleşme sağlayıcıların üçer aylık dönemler itibarıyla toplam kayıtlı abone sayıları önceki sayfada yer alan şekilde verilmektedir. 2015 yılının dördüncü çeyreğinde, önceki üç aylık döneme kıyasla kayıtlı abone sayıları bakımından K.K. Turkcell’de
%1.6 artış, Telsim’de ise %1.4 artış yaşanmıştır.
Şekil B’da, mobil kayıtlı abonelerin, haberleşme sağlayıcı bazında ayrımı görülmektedir. Burada görülebileceği üzere, 805,422 kayıtlı abonenin 493,939 tanesi K.K. Turkcell şebekesinde kayıtlı bulunmakta olup, buna göre ilgili haberleşme sağlayıcının pazar payı yaklaşık olarak %61’e denk gelmektedir. Kayıtlı abonelerin 311,483 tanesi ise Telsim şebekesinde olup, haberleşme sağlayıcının pazar payı yaklaşık
%39 olarak izlenmektedir.
Şekil B
%61
%39
SES
%63
M2M
Yine aynı şekilde, aktif
mobil abonelerin,
haberleşme sağlayıcı
bazında ayrımı
görülmektedir. Şekilde de görülebileceği üzere, 656,394 aktif abonenin 413,392 tanesi K.K.
Turkcell şebekesinde kayıtlı bulunmaktadır.
Aktif abonelerin 243,002 tanesi ise Telsim
şebekesinde kayıtlı
oldukları izlenmektedir.
%37
Şekil C’de ülkemizdeki faturalı-ön ödemeli ayrımında mobil abone sayılarına yer verilmektedir.
2015 yılı dördüncü çeyrek itibarıyla ön ödemeli mobil abone sayısı 269,022, faturalı mobil abone sayısı ise 387,372 olarak gerçekleşmiştir4. Ön ödemeli kullanıcıların sayısı, 2015 yılının, dördüncü çeyreğinde, bir önceki üç aylık döneme göre yaklaşık %13.7 oranında artarken, faturalı abonelerin sayısı ise %18.5 oranında artış göstermiştir.
Toplam mobil kullanıcı sayılarına bakıldığında, mobil abonelerin yaklaşık %41’ini ön ödemeli abonelerin oluşturduğu, son bir yıl içerisinde faturalı abonelerin oranının %42.6’dan %59’a yükseldiği görülmektedir.
Şekil C
4 Faturalı/Faturasız abone oranları, aktif abone sayıları temel alınarak hesaplanmaktadır.
5Telsim tarafından sunulan ön ödemeli abone rakamları bu çeyrekte değişmiştir, buna bağlı olarak haberleşme sağlayıcı verilerini geriye dönük olarak güncellemiştir.
Kaynak: BTHK
Ön Ödemeli Ve Faturalı Mobil Aboneler , Bin (K)
5
₺ Faturalı Ön Ödemeli
Q1 2013 Q4 2015
% Değişim
%2.6
%18.5
38 7.3 72 26 9. 0 22
656K
16 2. 45 3 170 .4 90 20 7.9 15 214 .4 38 222. 60 6 22 4. 986 22 5. 005 24 1.7 64 270 .72 2 285 .2 98 32 6. 809
23 0 .4 34 23 8. 0 10 240 .50 5 23 1.0 72 244. 06 2 25 0 .26 8 24 8. 123 268 .140 27 3. 68 4 259 .53 6 26 2. 110
393K 409K
448K 446K 467K 475K 473K
510K 544K 545K
589K
18 |BTHK
Alt görselde ise, (Şekil D) ülkemizdeki mobil haberleşme sağlayıcıların ön ödemeli/faturalı dağılımları görülmektedir6. Oransal olarak en fazla faturalı aboneye Telsim’in sahip olduğu ve abonelerinin %62.9’unun faturalı abonelerden oluştuğu görülmektedir. Telsim’i %56.8 ile K.K.
Turkcell takip etmektedir.
Ön ödemeli abonelere bakıldığında ise, Telsim şebekesine kayıtlı ön ödemeli abonelerin %37.1 oranında olduğu, K.K. Turkcell şebekesine kayıtlı ön ödemeli abone oranının ise %43.2 olduğu görülmektedir. Önceki döneme bakıldığında, K.K. Turkcell faturalı abonelerinin bir önceki döneme kıyasla %4.5 oranında, Telsim faturalı abonelerinin bir önceki döneme kıyasla %45.7 oranında arttığı görülmektedir. Aynı dönemde, K.K. Turkcell ön ödemeli abonelerinin bir önceki döneme kıyasla %2 oranında arttığı, Telsim ön ödemeli abonelerinin bir önceki döneme kıyasla
%3.9 oranında arttığı görülmektedir.
Kaynak: BTHK
Mobil Haberleşme Sağlayıcılar Bazında Ön Ödemeli Ve Faturalı Oranları, 2015 – 4. Çeyrek
Faturalı Ön Ödemeli
Şekil D
6 Mobil haberleşme sağlayıcıların, faturalı/faturasız abone oranları, aktif abone sayıları temel alınarak hesaplanmaktadır.
% Ön Ödemeli/Faturalı
% Ön Ödemeli/Faturalı
%37.1 %62.9 %43.2 %56.8
₺
Şekil E’de bazı Avrupa ülkeleri ve ülkemizdeki ön ödemeli ve faturalı mobil abone oranları karşılaştırılmaktadır. Avrupa ülkelerinde ortalama ön ödemeli/faturalı abone oranı %41/%59 civarında iken ülkemizdeki ön ödemeli/faturalı oran da %41/%59 seviyesindedir.
Kaynak: GSMA Wireless Intelligence
Bazı Avrupa Ülkeleri Ve Ülkemizdeki Ön Ödemeli/ Faturalı Abone Oranları, %
Şekil E
8 12
24 25 28 31 33 33 38 39 41 45 47
53 60
70 75 83
92 88
76 75 72 69 67 67 62 61 59 55 53
47 40
30 25 17
Fi nl and iya Fra ns a D an imar ka N or ve ç İs pa nya İs veç A vu st ury a Ho lla nd a İs viç re İng ilt er e KKT C A lm anya B elç ik a Türk iye Po rt eki z Y una ni st an Ma lta İta lya
20 |BTHK
KURUMSAL BİREYSEL
31.901
180.145
Şekil F’de 2015 yılının dördüncü çeyreğini de kapsayacak şekilde 2013 yılının başından günümüze kadar gerçekleşen mobil haberleşme sağlayıcıların abone kayıp oranlarına7 yer verilmektedir. Abone kayıp oranı farklı tarifeler, hizmet çeşitliliği ve hizmet kalitesi açısından yoğun rekabet yaşanan mobil telekomünikasyon hizmetleri sektöründe yaygın olarak kullanılan bir göstergedir. İlgili dönem itibarıyla K.K. Turkcell ve Telsim’in abone kayıp oranları faturalı hatlarda sırasıyla %2.1 ve %2.3, ön ödemeli hatlarda ise sırasıyla %16.2 ve %20.4 olarak gerçekleşmiştir.
Kaynak: BTHK
Mobil Abone Kayıp Oranları (Churn Rate), %
8 9Şekil F
Şekil G’de mobil haberleşme sağlayıcıların abone portföyü içerisinde yer alan faturalı abonelerin bireysel /kurumsal (kurumsal abonelik sözleşme imzalayan) ayrımı incelenmektedir. Toplam faturalı aktif mobil abonelerin yaklaşık %85’i bireysel, %15’i ise kurumsaldır.
Kaynak: BTHK
Faturalı Mobil Abonelerin Bireysel-Kurumsal Bazda Ayrımı
10,
%, 2015- 4. Çeyrek
7 Abone kayıp oranı haberleşme sağlayıcılar tarafından kaybedilen müşterilerin miktarını ölçmek için kullanılan bir orandır. Abone kayıp oranı belli bir dönemde haberleşme sağlayıcıdan aldığı hizmeti sona erdiren abonelerin sayısının o dönemdeki mevcut ortalama abone sayısına bölünmesiyle hesaplanmaktadır. Özellikle abone kitlesine sahip sektörler için kullanılan bir ölçüttür. Genellikle yıllık, çeyrek ve aylık olarak hesaplanmaktadır. Abone kayıp oranı haberleşme sağlayıcıların tüm abone kitlesi için bilgi veren bir ölçüttür.
8 Telsim tarafından kullanılan hesaplama yöntemi 2014 3. Çeyrekte değişmiştir, buna bağlı olarak haberleşme sağlayıcı verilerini geriye dönük olarak güncellemiştir.
9 Tarihsel verileri gösteren detay tablosu raporun son bölümünde bulunmaktadır.
10 Kurumsal abonelerin kapsamına, Araç Takip, Telemetri, POS cihazları ve El Terminalleri dâhil edilmemiştir.
16.2
Ön Ödemeli Ön Ödemeli
Faturalı Faturalı
Şekil G
Q1 2013 Q4 2015
%15 %85
MOBİL TRAFİK HACMİ
2015 yılının dördüncü çeyreğinde toplam mobil trafik hacmi 297.6 Milyon dakika olarak gerçekleşmiştir.
2015 yılının dördüncü dönemine ait trafik bilgileri, bir önceki üç aylık dönemle kıyaslandığında toplam trafiğin %12.1 oranında arttığı,
geçen senenin aynı dönemi ile kıyaslandığında ise %6.8
oranında arttığı
görülmektedir. Elektronik
haberleşme sağlayıcı bazında incelendiğinde ise bir önceki döneme göre K.K. Turkcell’in trafiğinin %13.7 oranında arttığı, Telsim’in trafiğinin ise %9.1 oranında arttığı görülmektedir.
Geçen senenin aynı dönemine göre kıyaslandığında K.K. Turkcell’in trafik hacminde
%5.9 artış, Telsim’in trafik hacminde ise %8.5 artış olduğu görülmektedir. Mobil trafik hacmindeki bu değişim dönemler itibarıyla Şekil H’de verilmektedir.
Kaynak: BTHK
Mobil Haberleşme Sağlayıcıların Dönemlere Göre Toplam ( Giden/Originating + Gelen/Terminating ) Trafikleri, Milyon Dakika
Şekil H
249,7
288,8
258,8 266,6 265,1 286,5
255,7 278,8 267,5 294,1
265,3 297,6
Q1 2013 Q4 2015
+
22 |BTHK
Şekil J’de mobil haberleşme sağlayıcılar tarafından üretilen toplam trafiğin dağılımına yer verilmektedir. Raporlama döneminde, şekilde de görüleceği üzere, söz konusu trafiğin büyük bir kısmını (%68.4) mobil haberleşme sağlayıcıların kendi aboneleri arasındaki trafiği ifade eden şebeke içi trafik oluşturmaktadır. Mobil haberleşme sağlayıcılardan diğer operatöre doğru giden trafik ise toplam trafiğin %13.2’sini oluşturmaktadır. Toplam mobil şebeke içi trafik miktarı, 2015 yılının dördüncü çeyreğinde, bir önceki üç aylık döneme göre yaklaşık %15.7 oranında artarak 162.2 Milyon dakika, karşı mobil operatöre doğru trafik miktarı ise %8.1 oranında artarak yaklaşık 31.4 Milyon dakika olarak gerçekleşmiştir.
Kaynak: BTHK
Mobil Trafik Dağılımı, Giden/Originating Milyon Dakika (M)
Şekil J
162,2M 38,0M 31,4M 5,7M
140,2M 33,6M 29,0M 5,7M
163,4M 33,0M 33,5M 5,7M
151,7M 30,5M 26,3M 5,4M
155,9M 34,3M 26,4M 5,7M
ŞEBEKE İÇİ YURTDIŞI VE DİĞER DİĞER OPERATÖR SABİT OPERATÖR
MOBİL GELİRLER
Aşağıdaki şekilde (Şekil K) 2011 yılından bu yana mobil telekomünikasyon hizmetlerinden elde edilen net satış gelirlerine yıllık olarak yer verilmektedir. Yıllar itibarıyla artış eğiliminde olan mobil gelirler 2012 yılında 176.35 Milyon ₺ olarak gerçekleşirken 2013 yılında bir önceki yıla göre
%5.4 oranında artış göstererek 185.81 Milyon ₺’ye yükselmiştir. 2014 yılına bakıldığında mobil gelirler 209.87 Milyon ₺’ye ulaşmış ve bir önceki yıla kıyasla %13 oranında artış göstermiştir.
2015 yılında mobil gelirler 214.44 Milyon ₺’ye ulaşırken, bir önceki yola kıyasla artış %2.2 olarak gerçekleşmiştir.
Kaynak: BTHK
Yıllar İtibariyle Mobil Hizmetlerden Elde Edilen Gelir, Milyon ₺
Şekil K
Çeyrek verilerine bakılacak olursa (Tablo 2), ülkemizde faaliyet gösteren mobil haberleşme sağlayıcıların dönemsel net satış gelirleri aşağıdaki tablolarda verilmektedir.
Kaynak: BTHK
Geçen Döneme Ve Geçen Yılın Aynı Dönemine Kıyasla Net Gelirler, ₺
2015 - 4 2015 - 3 2014 - 4
ABONELİK 1,025,010.28 988,693.84 1,104,654.00
SES 26,534,148.94 25,532,919.87 28,479,208.81
İNTERNET 11,708,193.07 10,576,690.41 9,209,510.25
DATA (M2M) 404,792.50 389,761.71 245,481.33
ARABAĞLANTI 3,662,342.64 3,547,698.35 5,415,847.40 ROAMING 3,521,639.95 4,869,051.86 4,996,511.24 KATMA DEĞERLİ SERVİSLER 1,501,865.16 1,395,436.00 1,810,497.08 SMS/MMS 3,051,412.08 2,942,529.26 2,888,407.30 DİĞER GELİRLER 3,823,994.99 3,687,311.98 3,026,618.65 TOPLAM GELİR 55,233,399.62 53,930,093.28 57,176,736.06
↑%4.3 ↑%5.4
Tablo 2
↑%13 ↑%2.2
169,10 176,35 185,81 209,87 214,44
2011 2012 2013 2014 2015
24 |BTHK
Buna göre, mobil haberleşme sağlayıcıların son dönemdeki (2015 dördüncü çeyrek) net satış gelirleri bir önceki çeyreğe (2015 üçüncü çeyrek) göre %2.4 artarak 55,233,399 ₺ olarak gerçekleşmiştir. Mobil haberleşme sağlayıcıların son dönemdeki (2015 dördüncü çeyrek) net satış gelirleri bir önceki yılın aynı çeyreğiyle (57,176,736 ₺ - 2014 dördüncü çeyrek) kıyaslandığında ise %3.4 azalma gerçekleştiği görülmektedir. Aşağıdaki Şekil L’de 2015 yılı üçüncü ve 2015 yılı dördüncü çeyrek itibarıyla mobil haberleşme sağlayıcıların gelir dağılımı gösterilmektedir.
Şekil L
Kaynak: BTHK
Gelir Dağılımı,
2015 – 4. Çeyrek, Milyon ₺
2015 – 3. Çeyrek & 2015 – 4. Çeyrek, Milyon ₺
ABONELİK KATMA DEĞER SERVİSLERİ SMS ROAMING ARABAĞLANTI INTERNET SES
ABONELİK INTERNET &
M2M DATA
KATMA DEĞER
SERVİSLERİ ROAMING SES SMS/MMS
ARABAĞLANTI
₺
1,03 3,66
12,11
1,50 3,52
26,53
3,05
1,0 3 0 ,99 1,50 1,40 3, 05 2,9 4
3,52 4,87
3,66 3,55
12,11 10,97
26,53 25,53
2015 3. Çeyrek
53.93 Milyon ₺
2015 4. Çeyrek
55.23 Milyon
Şekil M’de her bir mobil haberleşme sağlayıcısının 2015 yılı dördüncü çeyreği itibarıyla toplam gelirlerine ait dağılıma karşılaştırmalı olarak yer verilmektedir. Konuşma gelirleri K.K. Turkcell’in gelirlerinin %47.5’ini ve Telsim’in gelirlerinin %48.8’ini oluşturmaktadır. İnternet ve M2M Data gelirleri K.K. Turkcell’in gelirlerinin %26.8’ini ve Telsim’in gelirlerinin %14.9’unu oluşturmaktadır.
Ara bağlantı gelirleri ise K.K. Turkcell ve Telsim’de sırası ile %7.6 ve %4.6’lık paya sahiptir.
Konuşma gelirleri K.K. Turkcell’in gelirlerinin %47.5’ini ve Telsim’in gelirlerinin %48.8’ini oluşturmaktadır. SMS+MMS gelirleri K.K.
Turkcell’in gelirlerinin %5.4’ünü ve Telsim’in gelirlerinin %4.6’sını oluşturmaktadır. İnternet ve Data gelirleri ise K.K. Turkcell’de %26.8 ve Telsim’de %14.9’luk paya sahiptir.
Kaynak: BTHK
Mobil Haberleşme Sağlayıcılar Bazında Gelir Dağılımı,
2015 – 4. Çeyrek
Şekil M
SES SES
ARABAĞLANTI
KATMA DEĞERLİ SERVİSLER ABONELİK
DATA (M2M)
DİĞER GELİRLER İNTERNET
ROAMING SMS/MMS İNTERNET
ROAMING ARABAĞLANTI
SMS/MMS
KATMA DEĞERLİ SERVİSLER ABONELİK
DATA (M2M)
%47,5
%25,8
%8,1
%7,6
%5,4
%48,8
%16,9
%14,5
%5,8
%4,6
%4,6
26 |BTHK
ABONE BAŞINA VE ÇAĞRI BAŞINA AYLIK GELİR
Şekil N’de ülkemizde hizmet veren mobil haberleşme sağlayıcıların 2013 yılından itibaren üç aylık ortalama ARPU rakamlarına yer verilmektedir. 2015 yılı dördüncü çeyreği itibarıyla K.K.
Turkcell için aylık kullanıcı başına ortalama gelir 26.76 ₺ ve Telsim için 30.76 ₺’dir11.
Şekil N
Aynı şekilde 2015 yılı dördüncü çeyrek dönemi için mobil haberleşme sağlayıcıların ön ödemeli, faturalı ARPU ve ses & Data ARPU rakamlarına yer verilmektedir. Ön ödemeli ARPU rakamları incelendiğinde, 2015 yılı dördüncü çeyreği itibarıyla K.K. Turkcell’in ön ödemeli ARPU’sunun 20.58
₺ ve Telsim’in 19.40 ₺ olduğu görülmektedir. Faturalı ARPU rakamları incelendiğinde son çeyrekte K.K. Turkcell’in faturalı ARPU’sunun 31.71 ₺ ve Telsim’in 33.74 ₺ olduğu görülmektedir. Ses ARPU rakamları incelendiğinde son çeyrekte K.K. Turkcell’in ses13 ARPU’sunun 20.36 ₺ ve Telsim’in 25.15
₺ olduğu görülmektedir. Son olarak, Data ARPU rakamları incelendiğinde son çeyrekte K.K.
Turkcell’in Data ARPU’sunun 15.23 ₺ ve Telsim’in 9.99 ₺ olduğu görülmektedir.
ARPU AVERAGE REVENUE PER USAGE ARPU ABONE BAŞINA ORTALAMA GELİR
11 Toplam ARPU Hesaplama Yöntemi: Toplam Gelir / Dönem Ortalama Aktif Abone Sayısı (Toplam gelire, taahhüt karşılığı satılan cihazlardan elde edilen gelirler dâhil edilmemiştir.)
12 Tarihsel verileri gösteren detay tablosu raporun son bölümünde bulunmaktadır.
13 Ses ARPU: Toplam Ses Geliri/Ortalama Aktif Ses Hattı Sayısı - Data ARPU: Toplam İnternet Geliri/Ortalama İnternet Kullanıcı Sayısı Kaynak: BTHK
Faturalı Faturalı Genel ARPU Genel ARPU Ses
Ön Ödemeli Ses
Ön Ödemeli Data Data
2013 2014 Q4 2015
26,76 30,76
20,58 19,40 331,71 33,74
20,36 25,15
15,23 9,99
Mobil ARPU, (₺/ay)
12Şekil O’da Avrupa ülkeleri ile ülkemizin mobil ARPU rakamları kıyaslanmaktadır. Şekilde incelenen Avrupa ülkelerinde ortalama ARPU14 €19.29 (Eylül 2015) seviyelerinde iken ülkemizde 2015 yılı dördüncü çeyrek için ise €8.5115 seviyelerindedir.
Kaynak: GSMA Wireless Intelligence & BTK Türkiye & MCA
KKTC Ve AB’de Mobil ARPU, Ortalama, 2015 4. Çeyrek €
Şekil O
Şekil P’de ülkemizde hizmet veren mobil haberleşme sağlayıcıların 2013 yılı üçüncü çeyreğinden itibaren üç aylık ortalama ARPM rakamlarına yer verilmektedir. 2015 yılının dördüncü çeyreğinde K.K. Turkcell için dakika başına aylık gelir 0.09 ₺ ve Telsim için 0.12 ₺’dir.16 Aynı şekilde, faturalı ve ön ödemeli ARPM endüstri ortalamaları da verilmektedir.
Kaynak: BTHK
Mobil ARPM, (₺/ay)
17Şekil P
14 Malta dışında Avrupa ülkeleri için Wireless Intelligence 2015-3. çeyrek verileri, Türkiye ve Malta için 2015-3. Çeyrek verisi kullanılmıştır.
15 Türk Lirası-Euro kuru olarak KKTC Merkez Bankası döviz kuru kullanılmıştır (1 Euro =3.3021 ₺ - 16 Şubat 2016)
16 Genel ARPM Hesaplama Yöntemi: Toplam Ses Geliri / Abonelerin Oluşturduğu Toplam Trafik
17 Tarihsel verileri gösteren detay tablosu raporun son bölümünde bulunmaktadır.
AVRUPA KKTC AB ORTALAMASI
Genel ARPM Genel ARPM
Q3 2013 Q4 2015
Endüstri Ortalaması (Faturalı)
Endüstri Ortalaması (Ön Ödemeli)
ARPM AVERAGE REVENUE PER MINUTE ARPM DAKİKA BAŞINA ORTALAMA GELİR
€ 7,8 3 € 8,5 1 € 10,0 1 € 10 ,28 € 12, 27 € 13 ,07 € 15, 38 € 15,5 9 € 16 ,3 2 € 16 ,7 1 € 16 ,88 € 19, 29 € 19 ,9 8 € 20,0 6 € 22, 07 € 23 ,22 € 24, 73 € 25,6 3 € 31 ,05 € 34,6 3
Türkiye KKTC Portekiz Yunanistan İtalya Almanya İspanya Malta Danimarka Finlandiya Avusturya Avrupa Ortalaması Hollanda Fransa Belçika İsveç İngiltere İrlanda Norveç İşviçre
0,09 0,12 0,12
0,08
28 |BTHK
AYLIK KULLANIM MİKTARI (MOU)
MoU18 terimi ‘Minutes of Usage’ yani abone başına aylık ortalama dakika kullanımı, mobil telefon kullanım seviyesinin ölçümünde yaygın olarak kullanılan bir gösterge olup bir abonenin aylık ortalama konuşma süresi olarak tanımlanmaktadır. Aşağıdaki şekilde ülkemiz, Avrupa Birliği ve Amerika Birleşik Devletlerinde gerçekleşen ortalama aylık MoU rakamları paylaşılmaktadır. (Şekil R)
Şekil R
MOU MINUTES OF USAGE
MOU ABONE BAŞINA AYLIK ORTALAMA KULLANIM
18 MoU değerleri aktif kullanıcıların görüşme süresi ortalamasını dakika olarak veren bir değer olduğu için değerler toplam hat sayısından ses hizmetine açık olmayan mobil hatlar (M2M hatları ve mobil bilgisayardan internet hatları gibi yalnızca veri iletmek amaçlı kullanılan hatlar) düşülerek hesaplanmaktadır.
Kaynak: GSMA Mobile Economy 2014 & Wireless Intelligence
901 DAKİKA
AVRUPA A.B.D.
201 DAKİKA
215 DAKİKA
Şekil S’de mobil haberleşme sağlayıcıların 2013 yılı üçüncü çeyreğinden itibaren gerçekleşen çeyreklik MoU değerleri aylık bazda verilmektedir. 2015 yılı dördüncü çeyrek itibarıyla K.K.
Turkcell’in MoU değeri 223 dakika ve Telsim’in ise 206 dakika olarak gerçekleşmiştir19.
Kaynak: BTHK
Mobil Haberleşme Sağlayıcı Bazında MoU Değerleri, Dk./Ay
20Şekil S
Şekil Ş’de bazı Avrupa ülkeleri ile ülkemizdeki ortalama mobil telefon kullanım sürelerine yer verilmektedir. 2015’in dördüncü çeyreğinde 215 dakika olan ortalama aylık mobil dakika kullanımı diğer Avrupa ülkelerinde gerçekleşen (2015 3. Çeyrek verileri) ile aşağıda kıyaslanmaktadır.
Kaynak: GSMA Wireless Intelligence & BTK Türkiye & MCA
KKTC ve AB’de Mobil Abone Başına Ortalama Görüşme,
Ortalama, 2015 4. Çeyrek, Dk./Ay
Şekil Ş
19Genel MOU Hesaplama Yöntemi: Toplam Dönem Trafiği/ Ortalama Aktif Ses Hattı Sayısı
20 Tarihsel verileri gösteren detay tablosu raporun son bölümünde bulunmaktadır.
Q3 2013 Q4 2015
Endüstri Ortalaması (Faturalı)
Genel MOU Genel MOU
Endüstri Ortalaması (Ön Ödemeli)
AVRUPA KKTC AB ORTALAMASI
223 206 287
150
404 329 307 292 25 0 25 0 215 20 5 20 4 203 201 192 16 6 16 4 16 0 137 126 117 112
Türkiye Fransa İsveç Norveç İtalya Yunanistan KKTC İspanya Finlandiya Danimarka Avrupa Ortalaması İngiltere Belçika Avusturya Hollanda Portekiz Almanya Malta İsviçre
30 |BTHK
Aşağıdaki şekilde (Şekil T), 2009 yılının ikinci çeyreğinden günümüze kadar çeyrek dönemler itibarıyla gerçekleşen Avrupa ve Türkiye aylık ortalama mobil telefon kullanım sürelerine yer verilmektedir. Ülkemize ait aylık ortalama mobil telefon kullanım süreleri ise Kurumumuzun kuruluş tarihi dolayısı ile 2012 yılı üçüncü döneminden itibaren elimizde bulunmaktadır.
Kaynak: GSMA Wireless Intelligence & BTK Türkiye
KKTC, Türkiye ve AB’de Mobil Abone Başına Ortalama Görüşme,
Ortalama, Dk./Ay
Şekil T
Üstteki şekilde görülebileceği üzere, Türkiye ortalama görüşme süresi 2009 yılı ikinci döneminde Avrupa ortalamasının üzerine geçerek, günümüze dek Avrupa ortalamasından yüksek seyretmiştir. Öte yandan ülkemiz MoU değerleri (endüstri ortalaması), Avrupa ortalamasının üzerinde olsa da, Türkiye MoU değerlerinin (endüstri ortalaması) altında seyretmektedir.
Q1 2009 Q4 2015
201 404
215
EN ÇOK TRAFİK GÖNDERİLEN VE ALINAN ÜLKELER
Aşağıda 2015 yılı dördüncü çeyreğinde mobil şebekelerden en fazla trafik gönderilen ve alınan ülkelere yer verilmektedir. Bu üç aylık dönemde en çok trafik gönderilen ülkeler Türkiye, İngiltere, Nijerya, Tunus ve Pakistan olmuştur. Mobil şebekelere en fazla çağrı gönderen ülkeler ise Türkiye, İngiltere ve Nijerya şeklinde sıralanmaktadır.
↑ EN FAZLA TRAFİK GÖNDERİLEN ÜLKELER
↓ EN FAZLA TRAFİK ALINAN ÜLKELER
↑↓
İNGİLTERE
#2
↑↓
TÜRKİYE
#1
↑
#4
↑
PAKİSTAN
↑↓
#5 NİJERYA#3
TUNUS
Türkiye ve İngiltere dışında kalan ülkeler incelendiğinde, Nijerya yönüne gönderilen ve alınan trafiğin ülkede bulunan öğrencilerden, Pakistan yönüne gönderilen trafiğin ise ülkede bulunan yabancı iş gücünden kaynaklandığı görülmektedir.
KISA NUMARALAR
Şekil U’da 2015 yılı dördüncü çeyreğinde mobil şebekelerden en fazla aranan (arama sayısına göre) kısa numaralar görülmektedir. Buna göre, 2015 yılının dördüncü çeyreğinde en fazla aranan kısa numaralar arasında 600 (K.K. Turkcell müşteri hizmetleri), 155 (Polis İmdat), 192 (Bilinmeyen numaralar) ve 166 (Meteoroloji) yer almaktadır.
Kaynak: BTHK
En Sık Aranan Kısa Numaralar,
2015 4. Çeyrek
Şekil U
600 192
155 166
32 |BTHK
SMS – SHORT MESSAGING SERVICE
2013 yılı ilk çeyreğinden itibaren gönderilen aylık ortalama SMS sayısına Şekil Ü’de yer verilmektedir. Buna göre aylık SMS ortalaması sayısı 2013’ün ilk çeyreğinde 37.33 Milyon adet iken, 2015 yılının dördüncü çeyreğine kadar geçen 3 yıllık süre zarfında artışlar ve düşüşler yaşamış, sonuç olarak yaklaşık %2.7’lik artışla 38.33 Milyon adet seviyesine yükselmiştir. SMS sayıları çeyrekler itibariyle incelendiğinde; bir önceki dönem olan 2015 yılının üçüncü çeyreğinde SMS sayısı yaklaşık 30.98 Milyon adet civarında gerçekleşirken, bu dönemde
%23.8’lik artışla 38.33 Milyona yükselmiştir.
Kaynak: BTHK
Çeyreklere Göre Gönderilen Mobil SMS Miktarı, Milyon Adet
Şekil Ü
Q1 20 13 Q4 20 15
37,33
45,03 43,92
58,76
46,23 49,74 38,62
45,76
37,62
47,09 30,98
38,33
+
34 |BTHK
AKILLI TELEFON VE DATA KULLANIMI
Akıllı telefonların kullanımının yaygınlaşması ve bununla birlikte Data kullanımında gerçekleşen artış, Dünyada olduğu gibi ülkemizde de gözlemlenmektedir. Bu doğrultuda, aşağıdaki şekilde, ülkemizde faaliyet gösteren mobil haberleşme sağlayıcılar tarafından bildirilmiş olan, 2013 yılı ilk çeyreğinden 2015 yılı dördüncü çeyreğine kadar geçen dönemde, abonelerin akıllı cihaz kullanım oranları ve cihazlarında kurulu olan işletim sistemine yer verilmektedir. (Şekil V)
Kaynak: BTHK
Akıllı Cihaz Kullanım Sayıları
21
Şekil V
Veriler incelendiğinde, abonelerin akıllı telefon kullanım oranında, 2013 yılının ilk çeyreğine kıyasla yaklaşık olarak %130’luk bir artış yaşandığı görülebilmektedir. Aynı şekilde, 2015 yılının dördüncü çeyreği, bir önceki çeyrekle kıyaslandığında ise, yaklaşık olarak %14’lük bir artışın yaşandığı gözlemlenmektedir.
21 Kurumumuz tarafından verilen toplam izin adedi akıllı ve akıllı olmayan cihazların tümünü içermektedir.
iOS (APPLE) ANDROID BLACKBERRY OS WINDOWS PHONE DİĞERLERİ
Kurumumuz tarafından verilen
cihaz ithal izinleri
Kullanımdaki akıllı cihazlar
114.914 125.469 132.493
155.684 166.969 175.771 178.172
205.694 208.346 205.411
232.480
264.605
2013-1 2013-2 2013-3 2013-4 2014-1 2014-2 2014-3 2014-4 2015-1 2015-2 2015-3 2015-4
+18,378
+26,904
+18,522
+26,934
+17,386
+22,107
+31,435
+28,061 +12,681
+20,520
+20,378
+25,255
“2013 yılında 115 bin akıllı telefon ve tablet kullanıcısı bulunurken, 3 yıllık bir sürede
%130’luk artışla 2015 sonu itibarıyla 264 bin’i aşmıştır”
2014 yılı birinci çeyreğinden 2015 yılı dördüncü çeyrek sonuna kadar Kurum tarafından ithal izni verilen IMEI’li cihaz sayısı 308,343 adettir. Söz konusu cihazlar içerisinde yer alan, IMEI kullanan
fakat kişisel kullanım cihazı (akıllı ve akıllı olmayan cihazlar) kategorisinde olmayan POS makinesi, araç takip cihazları gibi aygıtlar genel toplamdan düşüldüğünde, söz konusu rakamın 177,793 olduğu görülmektedir. Aşağıdaki şekilde (Şekil Y), ithal izni verilen kişisel kullanım cihazların marka ve dönemlere göre dağılımı gösterilmektedir.
Kaynak: BTHK
Kurum Tarafından İthal İzni Verilen Cihazlar
22Şekil Y
22 IMEI kullanan fakat kişisel kullanım cihazı (akıllı ve akıllı olmayan cihazlar) kategorisinde olmayan POS makinesi, araç takip cihazları gibi aygıtlar dâhil edilmemiştir.
iOS (APPLE) ANDROID BLACKBERRY OS WINDOWS PHONE DİĞERLERİ
1.550 1.761 1.943 2.997 1.290 1.348 1.802 3.159
10.897 12.749
19.289 17.598
9.238 12.310 13.921
19.544 4.887
7.556
10.070
7.444
2.153
6.856 4.430
2.498
17.386
22.107
31.435
28.061
12.681
20.520 20.378
25.225
2014-1 2014-2 2014-3 2014-4 2015-1 2015-2 2015-3 2015-4
36 |BTHK
2008 yılında kullanılmaya başlanan ve bu yılın son çeyreği itibarıyla yedi yıla yakın bir süredir 3G hizmetlerini sunan mobil haberleşme sağlayıcılardan elde edilen verilere göre, mobil bilgisayardan ve cepten internet abone sayısı bir önceki çeyreğe göre yaklaşık %5.5 oranında artarak 312,039’a yükselmiştir.
Şekil Z’de mobil haberleşme sağlayıcıların 2015 dördüncü çeyrek itibarı ile abone profiline (2G ve 3G toplam) yer verilmekte ve bu sayılar, geçmiş dönemler halinde belirtilmektedir. Buna göre, dördüncü çeyrekte toplamda 168,750 aktif 2G ve 312,039 aktif 3G abonesi bulunmaktadır. Aktif 3G kullanıcıların sayısı, aktif 2G kullanıcılarının önüne seyretmektedir.
Kaynak: BTHK
Toplam Aktif Abone Sayısı (Teknoloji Bazında)
Şekil Z
%64.9
%35.1
3G
2G
Q1 2013 Q4 2015
193.714 195.042 210.281 213.967 198.770 185.848 181.314 164.541 177.039 171.988 165.708 168.750
182.609 197.436 202.235 197.742 231.262 234.308 245.540 282.637 286.783 278.643 295.853 312.039
%51,5 %49,7 %51,0 %52,0 %46,2 %44,2 %42,5 %36,8 %38,2 %38,2 %35,9
%48,5 %50,3 %49,0 %48,0 %53,8 %55,8 %57,5 %63,2 %61,8 %61,8 %64,1
Şekil AA’de 3G hizmetlerine ilişkin ek detaylı veriler yer almaktadır. 2015 yılı dördüncü çeyreğinde 3G cepten internet kullanan abone sayısı 297,145’e ulaşırken; 3G mobil bilgisayardan internet hizmeti alan mobil genişbant abone sayısı da 14,894’de23 kalmıştır. 2015 yılı dördüncü çeyrekte toplam bant hacmi talebi ise 4,921 Gbit olarak gerçekleşmiştir.
Şekil AA
23 2014 ve 2015 hariç, faturalı hatlar için mobil bilgisayardan ve cepten internet hizmeti alan mobil genişbant abone sayısı, ön ödemeli için mobil internet hizmeti alan abone sayısı toplanmıştır. 2014 öncesi kullanılan cepten internet abone sayısı varsayımsal olarak hesaplanmıştır.
Kaynak: BTHK
Mobil Genişbant Kullanıcıları, Gbit
% 713
İnternet Bant Talebi
%5
Mobil İnternet
%95
Cepten İnternet
Q1 2013 Q4 2015
157.344 173.925 179.079 175.253 211.677 214.300 220.819 248.510 248.991 249.477 255.690 297.145
7.483
7.366 14.714 13.437
19.585 20.00824.721
34.127
16.096 15.789 19.913
14.894
605 763 659
1.939 2.020 1.835 2.194 2.785
4.041 4.341 4.277
4.921
38 |BTHK
Cep telefonundan internet kullanımına bakılacak olursa, Şekil AB’de cepten internet abonelerinin kullanım miktarına göre dağılımı verilmektedir. Buradaki dağılıma göre aboneler tarafından %27’lik oran ile en fazla tüketim 1-4 GB ve 8 GB üzeri kullanım aralıklarında yapıldığı görülmektedir. Aynı şekilde, mobil bilgisayardan internet abonelerinin kullanım miktarına göre dağılımı da verilmektedir. Şekil incelendiğinde 8 GB ve üzeri kullanımı olan abonelerin oranının yaklaşık olarak %46 olduğu anlaşılmaktadır. En az kullanımı gösteren 50-100 MB aralığında ise abonelerin %1’i bulunmaktadır.
Kaynak: BTHK
Mobil Cepten Ve Bilgisayardan İnternet Abonelerinin Kullanıma Göre Dağılımı
Şekil AB
Mobil İnternet
Cepten İnternet
%11
%2
%5
%14
%27
%14
%27
%39
%1
%1
%3
%6
%4
%46
0-50 MB 50 MB-100 MB 100 MB-250 MB 250 MB-1 GB 1 GB-4 GB 4 GB-8 GB
> 8 GB
İSTASYON DAĞILIMI
Ülkemizde faaliyette bulunan mobil haberleşme sağlayıcıların kurulu bulunan istasyon sayılarına ve ilgili istasyonların ilçe bazında dağılımlarına aşağıdaki şekilde yer verilmektedir.
İlgili şekilde (Şekil AC), 2015 yılı dördüncü çeyrek itibarı ile kurulu istasyonların sayıları yer almaktadır. Toplam istasyon sayısının 2013 yılının ilk çeyreğinden günümüze kadar 521’den 587’ye çıkmıştır.
Kaynak: BTHK
Baz İstasyonlarının İlçelere Göre Dağılımı,
2015 - 4. Çeyrek
24LEFKOŞA MAĞUSA GİRNE GÜZELYURT İSKELE TOPLAM
21
Şekil AC
24 Tarihsel verileri gösteren detay tablosu raporun son bölümünde bulunmaktadır.
173
115
177 52 70 587
2.2
Sabit Haberleşme Sektörü
2015 yılı dördüncü çeyreği itibarıyla Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde yaklaşık %28.6 penetrasyon oranına karşılık gelen toplam 96,767 kayıtlı sabit şebeke kullanıcısı bulunmaktadır. Sabit şebekede ülkemizde yetkili bulunan tek haberleşme sağlayıcı KKTC Telekomünikasyon Dairesi’dir. Aynı dönemde, Telekomünikasyon Dairesi’nin sabit telefon gelirleri yaklaşık 11.48 Milyon ₺
25olarak gerçekleşmiş olup bir önceki döneme göre %4.4 oranında azalmıştır.
2015 yılı dördüncü çeyreği itibarıyla 96,767 sabit şebeke abonesi bulunan ülkemizde penetrasyon oranı bir önceki çeyreğe göre %0.6 oranında azalmış olup, 2014 yılının dördüncü çeyreğine göre ise %1.7 azalarak yaklaşık %28.626 seviyesine gerilemiştir. Ülkemizin ortalama hane halkı büyüklüğünün 2.9527 olduğu göz önünde bulundurulduğunda sabit telefon hizmetlerinin azalmakla birlikte halen önemli bir kesimine ulaştığını söylemek mümkündür.
Kaynak: BTHK
Sabit Abone Sayısı Ve Penetrasyon, 2015 4. Çeyrek
Şekil AÇ
Q4 2013 Q4 2015
10 1.15 7 99 .74 5 99 .86 8 97. 20 3 97 .2 00 96 .9 75 97 .0 77 97. 59 0 96 .7 67
%33 %32,2 %31,8
%30,6 %30,3 %29,8 %29,3 %29,2 %28,6
25 Telekomünikasyon Dairesi’nin gelir verileri geriye dönük olarak güncellenmiştir.
26 KKTC 2011 De-facto nüfusu 294,600 olup, 2013 ve 2014 yıllarına ilişkin olarak nüfus DPÖ tarafından projeksiyon alınarak hesaplanmıştır. (2013 DPÖ Projeksiyonu: 306,368 & 2014 DPÖ Projeksiyonu: 320,884 & 2015 Projeksiyonu: 338,537)
27 DPÖ Verisi – 2011 Nüfus sayımı sonuçlarına göre
40 |BTHK
94.645
84.185
70.307 67.907
55.067
35.535
21.604
Aşağıdaki Şekil AD’de sabit ses
aboneliği yanında,
Telekomünikasyon Dairesi’nin altyapısını sunmakta olduğu xDSL teknolojisine dayalı hizmetlerden
yararlanan aboneler
görülmektedir. Burada
görülebileceği üzere, 96,767 kayıtlı abonenin 21,526 tanesi ilgili hizmetlerden yararlanmakta, bu rakam da toplam ses abonelerinin yaklaşık olarak %22.2’sine denk gelmektedir. Ön ödemeli (chip) kartlar ve data devreleri (1,264) ise kayıtlı aboneler içerisinde %1.3 paya sahiptir.
Sabit telefon hizmetlerini sunan KKTC Telekomünikasyon Dairesi (Telekomünikasyon Dairesi) ön ödemeli (chip) kartlar ile de son kullanıcılara arama hizmetleri sunmaktadır. Telekomünikasyon Dairesinin 2015 yılının dördüncü çeyreği itibarıyla sattığı toplam ön
ödemeli kart adedi 21,604 olarak gerçekleşmiştir.
Kaynak: BTHK
Telekomünikasyon Dairesi’nin Toplam Ön Ödemeli Kart Satış Adedi
Şekil AE
Kaynak: BTHK
xDSL Aboneler
Şekil AD
↓%16
↓%11
↓%3
73,977 SADECE SES
SES + xDSL - 21,526
CHIP KART + ÖZEL DEVRELER – 1,264
Q2 2014 Q4 2015
↓%19
↓%35
↓%39
%76
%22,2
42 |BTHK
266,58 265,14 286,52
255,70 278,78
267,46
294,08
265,35
297,56
81,44 80,99 82,16
75,98 73,07 69,60 68,38 69,32 62,79
SABİT PAZARDA TRAFİK HACMİ
2015 yılının üçüncü çeyreğinde yaklaşık 69.32 Milyon dakika olan Telekomünikasyon Dairesi’nin ses trafiği, 2015 yılının dördüncü çeyreğinde 62.79 Milyon dakika olarak gerçekleştiği ve bir önceki döneme göre yaklaşık olarak %9.4 oranında azaldığı, geçen senenin aynı dönemi ile kıyaslandığında ise %14.1 oranında azaldığı görülmektedir. Sabit trafik hacmindeki bu değişim dönemler itibarıyla Şekil AF’de verilmektedir.
Kaynak: BTHK
Telekomünikasyon Dairesinin Dönemlere Göre Toplam ( Giden/Originating + Gelen/Terminating ) Trafiği, Milyon Dakika
Şekil AF
Q4 2013 Q4 2015
+
Telekomünikasyon Dairesi
2015 4. Çeyrek
2014 4. Çeyrek
“2015 yılının dördüncü
dönemine ait trafik bilgileri incelendiğinde toplam trafiğin
%83’ünün mobil, %17’sinin ise
sabit şebekede gerçekleştiği
görülmektedir. Geçen yılın
aynı döneminde toplam trafik
dağılımı %79 mobil - %21 sabit
olmuştur. ”
Çeyrek dönemler itibarı ile Telekomünikasyon Dairesinin şebekesinde gerçekleşen trafik dağılımının seyrinin gösterildiği aşağıdaki Şekil AG’de, 2015 yılının üçüncü döneminde %35.5 olan şebeke içi trafiğin toplam trafik içindeki payının 2015 yılı dördüncü çeyrek döneminde
%36.8 olarak gerçekleştiği görülmektedir. Bununla birlikte 2015 yılının üçüncü çeyreğinde toplam trafiğin %36.4’ünü oluşturan mobile doğru trafik (K.K. Turkcell + Telsim) 2015 yılının dördüncü çeyreğinde aynı seviyede kalmıştır. Sabit şebekede üretilen ve alınan son 5 dönemdeki toplam trafik dağılımına aşağıda yer verilmektedir.
Kaynak: BTHK
Telekomünikasyon Dairesi’nin Trafik Dağılımı, Giden/Originating + Gelen/Terminating Milyon Dakika, (K=Bin)
Şekil AG
23,1 16,7 14,8 8,1 92K
24,6 19,4 15,0 10,2 93K25,8 18,6 15,7 8,3 90K26,8 19,7 15,1 8,0 90K26,4 20,4 16,6 9,5 91K
ŞEBEKE İÇİ YURTDIŞI KKTCELL TELSİM DİĞER
44 |BTHK
SABİT PAZARDA GELİRLER
Aşağıdaki şekilde (Şekil AĞ) 2011 yılından 2015 yılına kadar gerçekleşen sabit telekomünikasyon hizmetlerinden elde edilen net satış bilgilerine yıllık olarak yer verilmektedir.
Elde olan 4 yılın verisi birbiri ile kıyaslandığında, sabit gelirler 2011 yılında 33.98 Milyon ₺ olarak gerçekleşirken, 2012 yılında bir önceki yıla göre %10.36 oranında artış göstererek 37.50 Milyon
₺’ye yükselmiştir. 2014 yılının sonunda sabit gelirler 50.70 Milyon ₺’ye ulaşarak 2012 senesine kıyasla %35.2 oranında artmıştır28. 2015 yılı sonunda sabit gelirler 47.8 Milyon ₺ olarak gerçekleşmiş, 2014 senesine kıyasla %5.7 oranında gerilemiştir.
Kaynak: BTHK
Yıllar İtibariyle Sabit Hizmetlerden Elde Edilen Gelir,
Milyon ₺
29Şekil AĞ
Çeyrek verilere bakıldığında, 2015 yılının dördüncü çeyreğinde Telekomünikasyon Dairesinin toplam gelirleri 11,477,010.07 ₺ olarak gerçekleşmiş, bir önceki döneme kıyasla (12,004,939.99
₺ - 2015 3. Çeyrek) %4.4 oranında azalmıştır. Diğer sayfadaki Şekil AH’de sabit pazarda Telekomünikasyon Dairesi’nin son çeyrekteki net gelirlerinin dağılımına yer verilmektedir.
Aynı şekilde, Telekomünikasyon Dairesi’nin son iki çeyrekteki (2015 dördüncü çeyrek ve 2015 üçüncü çeyrek) gelir getiren farklı hizmetlerinin, toplam geliri üzerinde olan dağılımı yer almaktadır. Buna göre Telekomünikasyon Dairesi’nin abonelik, altyapı ve parselasyon, xDSL, data abonelik ve erişim gelirleri bir önceki döneme göre artış gösterirken, PSTN, GSM arabağlantı, Daire üzerinden yapılan yurtiçi ve uluslararası trafik taşıma, kartlı telefon, rehberlik hizmeti ve data devresi gelirlerinin azaldığı gözlemlenmektedir. En yüksek düşüş, %79 (610,299
₺ - 2015 3. Çeyrek & 123,744 ₺ - 2015 4. Çeyrek) ile rehberlik hizmetlerinden elde edilen gelirlerinde yaşanmıştır.
28 KKTC Telekomünikasyon Dairesi tarafından Kurumumuza sunulmuş olan 2014 gelirleri güncellendiğinden, söz konusu veri bu dönemde değişmiştir.
29 Tarihsel verileri gösteren detay tablosu raporun son bölümünde bulunmaktadır.
↑ %35 ↓%5.7
33,98 37,50
50,70 47,80
2011 2012 2014 2015
↑ %10
0 ,3 4 0 ,20 0 ,64 0 ,67 0, 94 0 ,9 8 0 ,88 0 ,84
1,48 1,63
3,03 3,07
4,33 4,14
Kaynak: BTHK
Gelir Dağılımı,
2015 – 4. Çeyrek, Milyon ₺
2015 – 3. Çeyrek & 2015 - 4. Çeyrek
Şekil AH
2015 üçüncü çeyrekte toplam gelirlerin %36.1’ini oluşturan PSTN hizmetlerinin 2015 dördüncü çeyrekte toplam gelirlerdeki payı aynı seviyede kalmıştır. 2015 üçüncü çeyrekte toplam gelir içinde %25.3’lük bir paya sahip olan abonelik gelirlerinin, 2015 dördüncü çeyrekte toplam gelir içindeki payı %26.7’ye yükselmiştir. 2015 üçüncü çeyrekte chip kart gelirleri, toplam sabit gelirlerin %2.8’i iken; aynı hizmetin payı 2015 dördüncü çeyrekte %1.8’e gerilemiştir.
ARABAĞLANTI
CHIP KART & DİĞER xDSL DATA DEVRESİ ERİŞİM ABONELİK PSTN (SES) 2015 3. Çeyrek
12 Milyon ₺
PSTN
(SES) CHIP KART xDSL ARABAĞLANTI
& DİĞER
ERİŞİM DATA
DEVRESİ ABONELİK
(SES)
2015 4. Çeyrek
11.5 Milyon ₺
4,14 ₺
3,07
0,20
0,98 0,84
1,63
0,67
46 |BTHK
ABONE BAŞINA AYLIK GELİR (ARPU)
Şekil AI’de Telekomünikasyon Dairesi’nin ses hizmetlerine ilişkin 2013 son çeyrekten ve 2015 yılı dördüncü çeyreğe kadar gerçekleşen aylık bazda ortalama ARPU (Average Revenue per User: Abone Başına Aylık Ortalama Gelir) değerlerine yer verilmektedir. 2015 yılı dördüncü çeyrek verilerine göre Telekomünikasyon Dairesi’nin abone başına aylık geliri 39.37 ₺30 olarak gerçekleşmiştir. Ses ve Data ARPU rakamları incelendiğinde 2015 dördüncü çeyrekte Telekomünikasyon Dairesinin ses ARPU’sunun 25.30 ₺ ve Data ARPU’sunun ise 53.26 ₺ olduğu görülmektedir.31
Kaynak: BTHK
SABİT ARPU, (₺/Ay)
32Şekil AI
ARPU AVERAGE REVENUE PER USAGE ARPU ABONE BAŞINA ORTALAMA GELİR
30 ARPU Hesaplama Yöntemi: Toplam Gelir / Ortalama Kayıtlı Abone Sayısı
31 Ses ARPU: Toplam Ses Geliri / Ortalama Aktif Ses Hattı Sayısı - Data ARPU: Toplam Data Geliri / Dönem Ortalama Data Abone Sayısı
32 Tarihsel verileri gösteren detay tablosu raporun son bölümünde bulunmaktadır.
Data
Genel ARPU
Ses
Q4 2013 Q4 2015
39,37
25,30 53,26
AYLIK KULLANIM MİKTARI (MOU)
Şekil AJ’de 2013 yılı son çeyreği ve 2015 yılı dördüncü çeyreği itibarıyla sabit telefon abonelerine ait MoU (Minutes of Usage - Abone başına aylık ortalama kullanım miktarı) değerleri gösterilmektedir. 2015 yılı son üç aylık döneminde 219 dakika olarak gerçekleşen sabit MoU33, bir önceki döneme (242) göre %9.3 oranında azalmıştır.
Kaynak: BTHK
Sabit MOU, Dakika/Ay
34Şekil AJ
MOU MINUTES OF USAGE
MOU ABONE BAŞINA AYLIK ORTALAMA KULLANIM
33 MOU Hesaplama Yöntemi: Toplam Dönem Trafiği/ Ortalama Kayıtlı Ses Hattı Sayısı
34 Tarihsel verileri gösteren detay tablosu raporun son bölümünde bulunmaktadır.
Kaynak: BTHK & BTK TÜRKİYE
