ÇUKUROVA ÜNVERSTES FEN BLMLER ENSTTÜSÜ ÇAMLIYAYLA (TARSUS KUZEY) GÜNEY KESMNN JEOLOJS

(1)

ÇUKUROVA ÜN VERS TES FEN B L MLER ENST TÜSÜ

YÜKSEK L SANS TEZ Mehmet GÖK

ÇAMLIYAYLA (TARSUS KUZEY ) GÜNEY KES M N N JEOLOJ S

JEOLOJ MÜHEND SL ANAB L M DALI

ADANA, 2006

(2)

ÇAMLIYAYLA (TARSUS KUZEY ) GÜNEY KES M N N JEOLOJ S

Mehmet GÖK YÜKSEK L SANS TEZ

JEOLOJ MÜHEND SL ANA B L M DALI

Bu tez …./…/…… Tarihinde A a ıdaki Jüri Üyeleri Tarafından Oy Birli i ile Kabul Edilmi tir.

mza ……….... mza ……….. mza ……….

Prof.Dr. Cavit DEM RKOL Prof.Dr. U.Can ÜNLÜGENÇ Doç.Dr. Erol ÖZER

DANI MAN ÜYE ÜYE

Bu tez Enstitümüz Jeoloji Mühendisli i Anabilim Dalında hazırlanmı tır.

Kod No:

Not: Bu tezde kullanılan özgün ve ba ka kaynaktan yapılan bildiri lerin, çizelge, ekil ve foto rafların kaynak gösterilmeden kullanımı, 5846 sayılı fikir ve sanat eserleri kanundaki hükümlere tabidir.

(3)

ÖZ

YÜKSEK L SANS TEZ

ÇAMLIYAYLA (TARSUS KUZEY ) GÜNEY KES M N N JEOLOJ S MEHMET GÖK

JEOLOJ MÜHEND SL ANA B L M DALI DANI MAN: Prof. Dr. Cavit DEM RKOL Yıl : 2006 Sayfa: 52

Jüri: Prof. Dr. Cavit DEM RKOL Prof. Dr. U.Can ÜNLÜGENÇ

Doç. Dr. Erol ÖZER

Bu çalı mada çel ili, Tarsus ilçesi kuzeyinde ve Kozan N33 d2 ve d3 paftaları içerisinde bulunan, Çamlıyayla ve Atda ı yerle im alanlarının içerisinde yer aldı ı yakla ık 72 km² lik alanda yüzeylenen kayaçların tektoni i incelenerek, belirtilen alanın 1/25.000 ölçekli jeoloji haritası yapılmı tır.

Yapılan incelemeler sonucunda; çalı ma alanında 7 adet kaya stratigrafi birimi ayırtlanarak haritalanmı tır. Bu birimler sırasıyla, bölgede temeli olu turan sı denizel ve platform tipi karbonatlardan olu an, Üst Triyas-Kretase ya lı Demirkazık;

Üst Kretase ya lı Mersin ofiyolit melanjı; sı denizel nitelikli Paleosen-Eosen ya lı tabanda çakılta larıyla ba layıp çakıllı kumta ları ve en üstte kireçta ları bulunan Kaleboynu; karasal nitelikli, Oligosen-Alt Miyosen ya lı Gildirli; resif gerisi fasiyesindeki Alt-Orta Miyosen ya lı Kaplankaya formasyonu ve resifal nitelikli Burdigaliyen-Langiyen ya lı Karaisalı kireçta ıdır. nceleme alanındaki en genç çökelimi ise Kuvaterner ya lı alüvyonlar temsil etmekte olup, di er tüm birimleri açısal uyumsuzlukla üzerlemektedir. Üst Triyas-Jura-Kretase ya lı olan ve bölgede temeli olu turan Demirkazık formasyonunun üzerine Üst Kretase ya lı Mersin ofiyolit melanjı uyumsuzlukla gelmektedir. Bu iki birimin üzerine Paleosen-Eosen ya lı Kaleboynu formasyonu açısal uyumsuz olarak bulunmaktadır. Gildirli, Kaplankaya ve Karaisalı formasyonlarından olu an istifin inceleme alanında bu birimin üstüne açısal uyumsuzlukla geldi i ve inceleme alanında en genç çökelimi temsil eden Kuvaterner ya lı alüvyonların ise üzerine geldikleri tüm birimleri açısal uyumsuzlukla örttü ü belirlenmi tir. Kaplankaya formasyonu, Gildirli formasyonu üzerine uyumlu olarak gelmekte, Karaisalı formasyonu ile yanal ve dü ey yönde geçi göstermektedir.

Çalı ma alanının tektonik konumu kapsamında, bölgede genel olarak Ecemi Fay sisteminde yer alan 5 adet fay tespit edilerek haritalanmı tır.

Anahtar kelimeler: Stratigrafi, Tersiyer, Çamlıyayla, Atda ı

(4)

ABSTRACT MSc THESIS

GEOLOGY OF SOUTHERN ÇAMLIYAYLA (NORTH OF TARSUS)

MEHMET GÖK

DEPARTMENT OF GEOLOGY

INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES UNIVERSITY OF ÇUKUROVA

Supervisior: Prof. Dr. Cavit DEM RKOL Year: 2006 Pages: 52

Jury: Prof. Dr. Cavit DEM RKOL Prof. Dr. U.Can ÜNLÜGENÇ

Assoc. Prof. Erol ÖZER

In this study, 1/25.000 scale geological mapping have baen completed at Çamlıyayla and Atda ı regions to the North of the Tarsus ( çel) which covers an area of approximately 72 square km within the Kozan N33 d2-d3 topographical sheets.

Seven stratigraphical units have been distinguished and mapped in this study result. These units, from bottom to the top, are Upper Triassic-Cretaceous age Demirkazık formation; which was form the base of all unit and mainly comprises shallow marine and platform carbonates, Upper Cretaceous age Mersin ophiolithes melange; Palecene- Eocene age Kaleboynu formation which was comprises shallow marine units, from botlom to the tog, conglomera sundy conglomera and limestone;

Oligocene-Lower Miocene Gildirli formation witch have terrestrial origin, Lower- Middle Miocene Kaplankaya formation which is characterized by back reef sediments and finally Burdigaliyen-Langhian aged Karaisalı limestone characterized by reef limestone. The youngest sediments of the study area is Quaternary alluviums.

Tertiary sediments, including conglomerate-standstone-limestone, Gildirli, Kaplankayaformation and Karaisalı limestone cover the upper Cretaceous rock units with angular uncorformity and the youngest sediments Quaternary alluviums overile all units with ungular uncorformity. While the Kaplankaya formation has transitional contact with Karaisalı limestone, it conformably rests on the Gildirli formation.

In tectonic location of studying area, five faults have been distinguished and mapped in this area.

Key words: Stratigraphy, Tertiary, Çamlıyayla, Atda ı.

(5)

TE EKKÜR

Çukurova Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Jeoloji Mühendisli i Anabilim dalında Yüksek Lisans Tezi olarak hazırlanan bu çalı ma Prof. Dr. Cavit DEM RKOL denetiminde gerçekle tirilmi tir.

Öncelikle beni Yüksek Lisans ö rencisi olarak kabul eden ve çalı malarım süresince de erli öneri ve ele tirileri ile yönlendiren, ara tırmalarımın her safhasında benden deste ini esirgemeyen danı man hocam sayın Prof. Dr. Cavit DEM RKOL’a te ekkürlerimi sunarım.

Yapılan bu çalı manın düzenli bir ekilde yürütülmesini sa layan Jeoloji Mühendisli i Bölüm Ba kanım ve jüri üyem sayın Prof. Dr. Ulvi Can ÜNLÜGENÇ’e te ekkürü bir borç bilirim.

Son olarak çalı malarım boyunca yardım ve önerilerini benden esirgemeyen, tezimin tamamlanmasında eme i olan jüri üyem sayın Doç. Dr. Erol ÖZER’e, Çukurova Üniversitesi Jeoloji Mühendisli i Bölümü Ara tırma Görevlisi Ula nan SEV ML ve Jeoloji Mühendisi Fatih KARAO LAN’a, mesai arkada ım Jeoloji Mühendisi Cengiz KÖSE’ye te ekkürlerimi sunarım.

(6)

Ç NDEK LER Sayfa No ÖZ...I ABSTRACT...II TE EKKÜR...III Ç NDEK LER...IV EK LLER D Z N ...VI FOTO RAFLAR D Z N ...VII

1. G R ...1

2. ÖNCEK ÇALI MALAR...4

3. MATERYAL VE METOD...13

3.1. Materyal...13

3.2. Metod...13

3.2.1. Saha Öncesi Çalı malar...14

3.2.2. Saha Çalı maları...14

3.2.3. Laboratuvar Çalı maları...14

3.2.4. De erlendirme ve Tez Yazım Çalı maları...15

4. ARA TIRMA BULGULARI...16

4.1. Stratigrafi...18

4.1.1. Mesozoyik...18

4.1.1.1. Triyas-Jura-Kretase...18

4.1.1.1.(1) Demirkazık Formasyonu...18

4.1.1.2. Üst Kretase...20

4.1.1.2.(1) Mersin Ofiyolit Melanjı...20

4.1.2. Senozoyik...22

4.1.2.1. Tersiyer...22

4.1.2.1.(1) Kaleboynu Formasyonu (Tkb)...22

4.1.2.1.(2) Gildirli Formasyonu (Tgi)...24

4.1.2.1.(3) Kaplankaya Formasyonu (Tkp)...27

4.1.2.1.(4) Karaisalı Formasyonu (Tka)...32

4.1.2.2. Kuvaterner...36

(7)

4.1.2.2.(1) Alüvyon (Qal)...36

4.2. Yapısal Jeoloji...37

4.2.1. Tabaka Do rultu-E im De erleri...37

4.2.2. Açısal Uyumsuzluklar...38

4.2.4. Faylar...39

4.3. Jeomorfoloji...40

4.4. Jeolojik Tarihçe...41

4.5. Ekonomik Jeoloji...43

5. SONUÇLAR...44

KAYNAKLAR...46

ÖZGEÇM ...51

EKLER...52

(8)

EK L D Z N Sayfa No ekil 1.1. Çalı ma alanının yer bulduru haritası...2 ekil 2.1. Stratigrafik korelasyon çizelgesi...12 ekil 4.1. Çalı ma alanının genelle tirilmi stratigrafik kesiti...17

(9)

FOTO RAF D Z N Sayfa No Foto raf 1.1. Çalı ma alanının KB-GD yönlü genel görüntüsü...3 Foto raf 4.1. Demirkazık Formasyonu (TrJKd)nun Gökyar Tepe

Civarında fay düzlemi boyunca GD-KB’ya bakı ………...19 Foto raf 4.2. Gökyar Tepenin güneyinde Mersin Ofiyolitli Melanjının (Kmof) Demirkazık Kireçta ı ile dokanak ili kisi (TrJKd) ile dokanak ili kisi…...20 Foto raf 4.3. Mersin Ofiyolitli Melanjının (Kmof) Gökyar tepe güneyinde (C6) görünü ü (G’den K’e bakı )...21 Foto raf 4.4. Mersin Ofiyolit melanjı (Kmof) ile Demirkazık Formasyonunun (TrJKd) Gökyar Tepe güneyindeki fay düzlemi boyunca görüntüsü (GD’dan KB bakı ) ………...21 Foto raf 4.5. Kaleboynu Formasyonu (Tkb) içerisinde gözlenen kumta ı

merceklerinin görünümü...23 Foto raf 4.6. Atda ı kahvesinin güneyinde Kaleboynu Formasyonu (Tkb)

içerisinde gözlenen kumta ları merceklenmesi (GD’dan KD’ya bakı )...…...23 Foto raf 4.7. Gildirli Formasyonunun (Tgi) arazide genel görünü ü...25 Foto raf 4.8. Fakılar Köyünün güneydo usunda (A1) Demirkazık Formasyonu (TrKJd) ve Gildirli Formasyonu (Tgi) arasındaki dokanak ili kisi...26 Foto raf 4.9. Fakılar Köyü güneyinde Kaplankaya Formasyonu (Tkp) içerisindeki silt, kumta ı ardalanmasında bir görünü ...28 Foto raf 4.10. Fakılar köyü güneyinde Kaplankaya Formasyonunun (Tkp)

tabakalanmasının genel bir görünümü (D’dan B’ya bakı )...29 Foto raf 4.11. Kırıntı Mahallesinin güneyinde; Karaisalı (Tka) ve Kaplankaya (Tkp) Formasyonlarının ili kisi (G’den K’ye bakı )…...32 Foto raf 4.12. Kaplankaya Formasyonu (Tkp) içerisinde bulunan Marn ve üzerine gelen Karaisalı Formasyonunun (Tka) görüntüsü...33 Foto raf 4.13. Erdo dukalesi Tepe civarında Karaisalı (Tka), Kaplankaya (Tkp) ve Demirkazık Formasyonları (TrJKd) arasındaki dokanak ili kilerinin genel görüntüsü (GD’dan KB’ya bakı )...35

(10)

1. G R

nceleme alanı Mersin ili, Tarsus ilçesinin yakla ık 45 km kuzeyindeki Çamlıyayla ilçesi ve güneyinde bulunan Atda ı köyü civarını kapsamaktadır ( ekil 1). Çalı ma alanı 1/25.000 ölçekli Kozan N33 d2, d3 topo rafik paftaları içerisinde yer almakta ve yakla ık 72 km²lik bir alanı kapsamaktadır. Çalı ma alanı içerisinde yer alan ba lıca yerle im yerleri; Çamlıyayla (A1-2), Belçınar Köyü (D3), Fakılar Köyü (D1), Atda ı Mahallesi (E3), Çi rin (G5), Karain (B8-9), Sarıkavak Köyü (F9)’ dür.

Yüksek Lisans Tezi olarak hazırlanan bu çalı mada Mesozoyik ve Senozoyik ya lı kaya birimleri litostratigrafi ve kronostratigrafi esaslarına göre ayırtlanmı olup, bölgenin 1/25.000 ölçekte ayrıntılı Jeoloji haritası hazırlanmı tır. Çalı ma alanında Adana ve Mut-Silifke basenleri Tersiyer istifine benzeyen bir istif gözlenmektedir.

Bölgede temeli Üst Triyas-Kretase ya lı Demirkazık formasyonu olu turmakta olup, üzerine sırasıyla; Paleosen-Eosen ya lı Kaleboynu formasyonu, Oligosen-Alt Miyosen ya lı Gildirli, Alt-Orta Miyosen ya lı Kaplankaya ve Karaisalı formasyonları gelmektedir. Bölgedeki en genç çökelim ise Kuvaterner ya lı alüvyonlardır.

Bu çalı mayla bölgenin 1/25000 ölçekli ayrıntılı Jeoloji haritası, inceleme alanı yakın dolayında yapılan çalı maları içeren stratigrafik korelasyon çizelgesi, birimlerin yanal-dü ey ili kileriyle litolojik de i imleri, kalınlıkları kronostratigrafi ili kilerini gösteren genelle tirilmi stratigrafik kesiti ve jeoloji enine kesitleri hazırlanmı tır. Hazırlanan harita, kesit, ekil ve çizelgeler ile elde edilen arazi bulguları ve yapılan lâboratuar çalı maları sonuçları, araziden derlenen görüntülerle birlikte Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tez yazım kurallarına ba lı kalınarak Bir Yüksek Lisans Tezi halinde sunulmu tur.

1.G R Mehmet GÖK

(11)

ekil. 1.1. Çalı ma alanı yer bulduru haritası.

ANKARA

ADANA

Çalısma Alanı KARA DENIZ

Mersin

TARSUS

ADANA

KARATAS KARA SALI

ALADA

POZANTI

Çiftehan

ÇAMLIYAYLA

0 5 10 20 KM

Kamı lı

1.G R Mehmet GÖK

(12)

1.G R Mehmet GÖK

Foto.1.1. Çalıma alanının KB-GD yönlü genel görüntüsü.

KBGDATDAI ERDODU KALES

(13)

2. ÖNCEK ÇALI MALAR

Çalı ma alanı ve yakın civarında daha önce incelemelerde bulunan önemli çalı malar ve çalı maların içerikleri a a ıda belirtilmektedir. Ayrıca bu çalı malardan oldukça önemli olanların birbirleriyle korelasyonunun daha kolayca yapılabilmesi için çalı ma alanının stratigrafik korelasyon çizelgesi hazırlanmı tır ( ekil 2).

Blumenthal (1947), Adana ile Ni de illeri arasında Jeolojik çalı malarda bulunarak, bölgenin 1/100.000 ölçekli Jeoloji haritasını yapmı tır. Ayrıca Belemedik Tektonik penceresini ve üzerindeki örtü birimleri tanımlamı tır. Çalı ma alanında Paleozoyik zamanında, zengin karekteristik fosillerine dayanılarak Devoniyen ve Karbonifer; Pizolitik kalkerler yardımı ile de Permiyen ya lı birimleri ayırtlamı tır.

Mesozoyik’te kıt fosil içeri i oldu unu, ancak Kretase’de çok az Nümmilit ve Rudist kavkılarının bulundu u ve bunların üzerine ise Eosen fili i ve Fara a peridotitlerinin geldi ini belirtmi tir.

Ternek (1957), Adana havzasında yapmı oldu u Jeolojik çalı masında, Alt Miyosen formasyonları ve bunların di er formasyonlar ile olan ili kilerini ve bölgenin petrol olanaklarını incelemi tir. Çalı macı Paleozoyik ve Miyosen ya lı formasyonlarının petrol emareleri içerdi ini belirtmi tir. Alt Miyosen ya lı formasyonların ana kaya ve hazne kaya karakterli; Orta Helvesiyen ya lı kum ve kalkerler ile Tortoniyen ya lı kumların hazne kaya; Alt-Üst Helvesiyen ya lı Marn ile Tortoniyen ya lı marnlı serilerin örtü tabakası karakterli olaca ını bildirmi tir.

Adana baseninde petrolün resifal olu umlarda, teraslarda, gömülü tepe sırtları civarındaki stratigrafik, tektonik kapanlarda aranması gerekti ini belirtmi tir.

Schmidt (1961) Adana bölgesinin genel stratigrafisi çalı ılarak 47 adet kaya stratigrafisi birimi tanımlamı tır. Yapılan çalı malar sonucunda Bulgurda petrol sahasını belirlemi tir. Bu çalı malar sonucunda Bulgurda Petrol sahasını saptayarak petrolün gömülü tepeyle stratigrafik kapanlarda olabilece ini belirtmi tir.

Özgül ve di . (1973), Do u Toroslar’da Kambriyen-Tersiyer zaman arasındaki birimleri inceleyen çalı macılar, bölgenin Kambriyen’den Lütesiyen’e 2. ÖNCEK ÇALI MALAR Mehmet GÖK

(14)

kadar dü ey salınım hareketleri etkisinde kaldı ını, Lütesiyen sonrasında ise sıkı ma tektoni ine ba lı olarak bölgede kıvrım ve ters fayların geli ti ini belirtmi lerdir.

lker (1975), Adana havzasının kuzeybatı kesiminin jeolojisini inceleyen çalı macı bölgede Paleozoyik’ten Kuvaterner’e de i en ya aralı ındaki birimleri tanımlayarak bölgenin 1/50.000 ölçekli jeoloji haritasını yapmı tır. Ayrıca bu çalı mada bölgenin petrol olanaklarını da incelemi tir. Çalı mada Paleozoik’te fosilli Permiyen mostraları, Mesozoyik’te Yavça Formasyonu dı ında üç erit halinde uzanan kalın karbonat istifinin varlı ını i aret etmi tir. Yavça formasyonunun detritik-karbonatlardan olu tu unu ve Permiyen-Mesozoyik ya lı kireçta ları ile ultrabazik kayaları açısal uyumsuz olarak örttü ünü belirtmi tir. Senozoyik’te ise Alt Eosen’in varlı ı gösterilmi olup, Alt Miyosen’de Sebil, Gildirli, Karaisalı, Orta Miyosen de; Güvenç, Alibeyli, Cingöz; Üst Miyosen’de Kuzgun, Memi li, Sucular formasyonları ile Pliyosen’de Handere formasyonlarını tanımlamı tır.

Demirta lı (1976), Toros ku a ının petrol potansiyelinin belirlenmesi amacıyla yaptı ı çalı mada, Orta-Batı Toroslar’da ortaya çıkan ve petrol bulguları içeren Paleozoyik-Mesozoyik ya lı kireçta larını Teke Torosu kesiminde büyük ölçüde örtülü oldu unu saptamı ve sonuçta; Toros ku a ının her bir bölümünün petrol potansiyeli açısından ayrı bir önem ta ıdı ını belirtmi tir.

Tekeli (1980), Do u Toroslar’da yapmı oldu u ara tırmalar sonucunda, Alada ların yapısal evriminde ba lıca üç farklı evrenin varlı ından söz etmi tir.

Buna göre bölgenin üst Triyas-Alt Kretase döneminde duraylı bir kıta kenarı olmasına ra men, Senoniyen’de kıta kenarının bozuldu u ve ilk ofiyolit yerle iminin gerçekle ti ini, Maestrihtiyen’de ise Senoniyen havzasının kompresyonel kuvvetler etkisiyle sıkı tı ını ve buna ba lı olarak temeliyle birlikte naplı bir yapı kazandı ını belirtmi tir.

Ü enmez (1981), Belemedik ve civarında yaptı ı incelemesinde Paleozoyik- Mesozoyik ya lı Belemedik-Erik, Üst Kretase-Oligosen ya lı Akda ve Miyosen ya lı Gülekda ı formasyonları ile Kuvaterner’de alüvyon bre ini ayırtlayarak bölgenin 1/25.000 ölçekli jeoloji haritasını yapmı tır.

Ü enmez (1982), Çalı macı “Pozantı (Adana) güneyindeki Gülek Da ı Miyosen karbonat istifinin sedimantolojisi” adlı incelemesinde, arazi ve laboratuvar

2. ÖNCEK ÇALI MALAR Mehmet GÖK

(15)

yöntemleri yardımıyla bölgede yer alan kireçta larını mikrofasiyes bazında ayırtlamı tır. Bölgede yer alan kireçta larını ba lıca vaketa ı, istifta ı, tane destekli istifta ı, ba lamta ı, forominiferli-algli istifta ı olmak üzere altı mikrofasiyese ayırtlanabilmi tir.

Nazik ve Toker (1986), Karaisalı yöresinde Güvenç formasyonunda planktonik foraminiferlere dayanarak yaptı ı biyostratigrafik incelemede birim içinde saptadı ı 22 planktonik foraminifer ve ayırtladı ı biyozonlar ile çökelin Langhiyen-Serravaliyen ya ında oldu unu saptamı tır.

Yalçın ve Görür (1984), Adana havzasının sedimantolojik evrimi üzerinde yaptıkları çalı mada Havzadaki Neojen istifinin Burdagaliyen-güncel ya aralı ında farklı fasiyeslerde çökeldi ini, denizel çökelmenin Kuvaterner’de büyük ölçüde sona ermi oldu unu bildirmi lerdir.

Yeti ve Demirkol (1984), Adana Baseni’nin kuzey-kuzeybatısının stratigrafisine ili kin gözlemlerde bulunmu lardır. Bazı yazarlarca öne sürülen Adana Havzası çökel istifinin Burdagaliyen-Güncel aralı ında duruldu u temasına de inen yazarlar, bölgenin ya ının Oligosen belki de Üst Eosen’e indirmek için elde yeterli veri olmadı ını, ancak Adana Havzası kuzeyinde denizel Lütesiyen mostralarının bulundu unu ve bu birimlerin üzerine ise karasal nitelikli Oligosen çökellerinin uyumsuzlukla geldi i sonucuna ula mı lardır.

Lagap (1985), Kıralan-Karakılıç-Karaisalı civarında yaptı ı çalı masında Paleozoyik ya lı, Yerköprü ve Yellikaya formasyonlarını ilk kez adlandırılmı tır.

Çalı macı ayrıca Mesozoyik ya lı Demirkazık, Senozoyik ya lı Gildirli, Kaplankaya ve Güvenç formasyonları ile Karaisalı kireçta ı, alüvyon, taraça ve traverten birimlerini ayırtlamı tır.

Tanar (1985), Körlü (Tarsus-Mersin) ve civarında yaptı ı çalı masında Karaisalı, Kuzgun formasyonları ve Memi li üyesinin kapsadıkları Molluska faunasına göre incelemi tir.

Ünlügenç (1986), Kızılda Yayla (Adana) dolayında yaptı ı çalı mada bölgenin ayrıntılı jeolojik incelemesini yapmı tır. Çalı mada bölgedeki birimler allokton, paraotokton ve otokton konumlu birimler olarak üç farklı grupta toplamı tır. Permokarbonifer ya lı Karahamzau a ı formasyonu ile Mesozoyik ya lı 2. ÖNCEK ÇALI MALAR Mehmet GÖK

(16)

Demirkazık kireçta ı ve Yavça formasyonunun paraotokton, Kızılda melanjı ve Fara a ofiyolitinin ise allokton konumlu oldu unu belirtmi tir. Bölgedeki otokton birimler ise Tersiyer ya lı Gidirli ve Kaplankaya formasyonları ile Karaisalı kireçta ı ile temsil edildi ini belirtmi tir. Ayrıca bölgede ilk kez Permo-Karbonifer ya lı Karahamzau a ı formasyonu ile Üst Kretase (Mestrihtiyen) ya lı Kızılda melanjını ilk kez adlandırmı tır.

Yeti ve Demirkol (1986), “Adana Baseni Batı Kesiminin Detay Jeoloji Etüdü” ba lıklı çalı malarında Adana Baseni’nin temelini Paleozoyik ya lı Yerköprü ve Karahamzau a ı formasyonlarının olu turdu unu, allokton konumlu Kızılda melanjı ve Fara a ofiyolitinin ise bölgeye Mastrihtiyen’de yerle ti ini belirtmi lerdir.

Senezoyikte ise Tersiyer ya lı birimlerin düzensiz bir paleotopo rafya üzerine çökelmi olduklarını belirtmi lerdir.

Ayhan ve Lengeranlı (1986), Alada lar’ın orta ve kuzey kesimlerinin ayrıntılı jeoloji haritasını yapmı , Yahyalı, Siyah Alada ve Minaretepeler naplarının tektono-stratigrafik özellikleri ile Ba yayla ofiyolitli karı ı ı ve Yahyalı granotoidini ayrıntılı olarak incelemi lerdir. Alada lar’da ayırtlanan tüm formasyon ve üyeleri Toroslar’daki benzer olu uklarla dene tirmi lerdir.

Yeti (1988b), Kozan N34 paftası ve civarını kapsayan yakla ık 3000 km2.lik bir alanda Adana Baseni Tersiyer istifinin (Oligosen-Pliyosen) stratigrafik reorganizasyonunu gerçekle tirmi tir. Bu çalı mada Schmidt (1961)’in aynı basen içinde ayırtladı ı 47 litostratigrafik birimi 12 temel birime indirmi tir. Çalı macı Adana Baseni Tersiyer istifinde pre-transgresif, transgresif ve regresif olmak üzere ba lıca üç ana dönem ayırlamı tır. Yazar Pre-transgresif dönemin düzensiz paleotopo rafik çukurlukları dolduran, Oligosen-Alt Miyosen ya lı, karasal Gildirli ve gölsel Karsantı formasyonları ile; Miyosen denizi transgresif döneminin, sı deniz-plaj karekterli kırıntıları içeren Kaplankaya, resifal karbonatlardan olu an Karaisalı, Pelajik foraminiferli, derin denizel Güvenç ve türbiditik Cingöz formasyonları ile ve son olarak regresif dönemin ise basenin sı la masını karakterize eden sı denizel-karasal nitelikli çökellerden olu an Kuzgun (Kuzgun, Salba Tüfit ve Memi li üyeleri) ve Handere (Gökkuyu Jips üyesi) formasyonları ile temsil 2. ÖNCEK ÇALI MALAR Mehmet GÖK

(17)

edildi ini bildirmi tir. Ayrıca Adana Baseni Tersiyer stifinin, Kuvaterner’e ait taraça-kaliçi olu umları tarafından örtüldü ü de bu çalı mada yer almaktadır.

Ünlügenç ve di . (1990), Çalı macılar Adana Baseninin do u ve batı bloklarını inceleyerek do u blokta; temeli Karbonifer ya lı Karahamzau a ı formasyonunun olu turdu u, bu birim üzerine uyumsuz olarak Jura-Kretase ya lı Demirkazık formasyonunun geldi ini ve bu birim üzerine bindirme ile Kızılda melanjı ve Fara a ofiyoliti geldi ini, bunlarında üzerine uyumsuz olarak Eosen- Oligosen ya lı Karsantı formasyonunun geldi ini, bu formasyon üzerinede bir biriyle uyumlu Kaplankaya, Karaisalı, Cingöz, Güvenç, Kuzgun, Handere formasyonlarının uyumsuz olarak geldi ini, en üstte ise alttaki birimlerin üzerine uyumsuz olarak gelen Taraça ve Alüvyonların yer aldı ını belirlemi lerdir. Batı blokta; temeli Devoniyen ya lı Yerköprü formasyonunun olu turdu unu, üzerine Karbonifer ya lı Karahamzau a ı formasyonunun geldi ini, bu birim üzerine uyumsuz olarak Jura- Kretase ya lı Demirkazık formasyonunun geldi ini, bunuda üzerine uyumlu olarak Yavça formasyonunun yerle ti i ve bu birim üzerine bindirme ile Kızılda melanjı ve Fara a ofiyoliti geldi ini, bunlarında üzerine de bir biriyle uyumlu Gildirli, Kaplankaya, Karaisalı, Cingöz, Güvenç, Kuzgun, Handere formasyonlarının uyumsuz olarak geldi ini, en üstte ise alttaki birimlerin üzerine uyumsuz olarak gelen Taraça ve Alüvyonların yer aldı ını belirlemi lerdir.

Ünlügenç ve Demirkol (1991), Çalı macılar Adana ilinin yakla ık 100 km KKD’sunda yer alan Karsantı, Akdam ve E ner arasında kalan bölgenin jeolojisini inceleyerek bölgede yer alan birimleri ba lıca paraotokton, allokton ve otokton olarak sınıflandırılmı lardır. Çalı macılara göre paraotokton olarak kabul edilen temel Devoniyen ya lı Yerköprü ve Permo-Karbonifer ya lı Karahamzau a ı formasyonlarından olu makta olup, Mesozoyik ya lı Demirkazık kireçta ı ve Yavça formasyonları tarafından açısal uyumsuzlukla üzerlenmektedir. Üst Kretase ya lı Kızılda melanjı ve Fara a ofiyoliti ise bölgedeki allokton birimler olarak tanımlanmı tır. Bölgede yer alan Tersiyer birimleri ise Adana Baseni’nin do u kanadının uzantısı olarak de erlendirilmi ve otokton konumlu olarak rapor edilmi tir.

(18)

Uçar (1991), Tarsus kuzeyinde yeralan Bucak ve Çokak yerle keleri civarında Yüksek Lisans Tezini hazırlamı olup, “Bucak-Çokak (Tarsus kuzeyi) alanının stratigrafisi” adlı tez çalı masında farklı stratigrafik dizilim ve yapısal konum sunan; Paleozoyik ve Mesozoyik’te birer; Senozoyik’te ise be formasyon ayırtlamı tır. Yazara göre bu birimler sırasıyla temeli olu turan Permo-Karbonifer ya lı elf ve sı denizel özellikli Karahamzau a ı ve bunu açısal uyumsuzlukla üzerleyen Üst Triyas-Kretase ya lı sı denizel nitelikli Demirkazık formasyonlarıdır.

Bu birimlerin üzerine ise Tersiyer istifi olu turan Oligosen-Alt Miyosen ya lı karasal Gildirli, Alt-Orta Miyosen ya lı sı denizel Kaplankaya ile resifal Karaisalı ve Orta Miyosen ya lı derin denizel Güvenç formasyonlarının açısal uyumsuz olarak geldi i, Kuvaterner’in ise taraça ve kaliçi ile temsil edildi ini belirtmi tir.

Av ar (1992), Namrun ( çel) yöresi paleojen çökellerinde bulunan bentik foraminifer faunasının sistematik incelemesini yaparak bölge paleontolojisi hakkında önemli bilgi sunmu tur. Yörede Üst Kretase, Paleojen ve Neojen ya lı kaya birimleri yüzeylemektedir. Bölgede Üst Kretase ya lı birimlerin üzerine uyumsuzlukla Üst Paleosen ya lı çökellerin geldi ini belirten yazar, Paleosen çökelleri içerisinde lerdiyen’i veren foraminifer türleri tanımlamı tır. Alt Eosen çökelleri lerdiyen ya lı çökeller üzerine uyumlu olarak gelmektedir. Alt Eosen çökelleri içerisinde Alveolin ve Nümmilites türleri tanımlamı tır. Orta Eosen ya lı çökeller, Alt Eosen ya lı çökellerin üzerine uyumlu olarak geldi ini belirten yazar, Orta Eosen çökelleri içerisinde çe itli Alveolin ve Nümmilites türleri tanımlamı tır. Lütesiyen çökellerinin de Neojen ya lı birimler tarafından uyumsuzlukla örtüldü ünü rapor etmi tir.

Özalp (1992), “Gülek-Çamalan (Tarsus) Alanının Stratigrafisi” isimli Yüksek Lisans Tezi kapsamında yaptı ı çalı malar sonucunda Üst Triyas-Kretase ya lı; Demirkazık formasyonu, Oligosen-Alt Miyosen ya lı; karasal nitelikli Gildirli formasyonu, Alt-Orta Miyosen ya lı; Kaplankaya formasyonu ve Karaisalı kireçta ı, Pliyosen ya lı; Gülek çakılta ı birimlerini ayırtlamı tır. Bölgede temeli, ba lıca karbonat yapılı lı, sı denizel Demirkazık formasyonunun (Üst Triyas-Kretase) olu turdu unu, Mesozoyik temel üzerine Tersiyer istifin açısal uyumsuzlukla geldi ini, istifin tabanında, Miyosen öncesi düzensiz topo rafyanın vadi ve çukurlarını dolduran, karasal nitelikli Oligosen-Alt Miyosen ya lı Gildirli 2. ÖNCEK ÇALI MALAR Mehmet GÖK

(19)

formasyonunun bulundu unu, Alt-Orta Miyosen ya lı, sı deniz-plaj kırıntılarında olu an Kaplankaya, resifal karbonatlardan olu an Karaisalı ve derin denizel eyl ve marndan olu an Güvenç formasyonlarının, Gildirli formasyonu üzerine uyumlu bir ekilde geldi ini açıklamı tır. Bölgede Tersiyer istifinin tabanını alttaki birimler üzerine açısal uyumsuz olarak gelen Pliyosen ya lı, karasal nitelikli Gülek çakılta ı olu turur.

Uçar (1997), Gülek-Pozantı-Kamı lı dolayının Stratigrafik ve Sedimanter Petrografik incelemesi adlı doktora çalı masında Ecemi Fay Ku a ını kapsayan bölgenin stratigrafik, sedimantolojik, sedimanter petrografik ve tektonik amaçlı incelemesini yapmı , bölgedeki birimlerin litostratigrafik ve kronostratigrafik konumları, sedimanter birimlerin çökelme ortamları ile bölgedeki tektonik ve yapısal unsurlarını ortaya koymu olup, Ecemi Fay Ku a ının do u ve batı blo una ait birimler ile Ecemi Fay Ku a ı içerisindeki birimleri ayırtlayarak birbirleri ile korele etmi tir.

Ta (2001), Çalı macı Ecemi Fay Ku a ı üzerinde yer alan Gülek-Ardıçlı köyleri civarının detay stratigrafik incelemesini yapmı tır. Çalı ma alanı do u ve batı blok olmak üzere ba lıca iki blokta incelenmi olup, batı blokta temeli Permiyen ya lı Bolkarda mermeri olu turmaktadır. Do u blokta ise temeli olu turan Üst Triyas-Jura Kretase ya lı Demirkazık formasyonu üzerine sırasıyla Oligosen-Alt Miyosen ya lı Gildirli, Miyosen ya lı Kaplankaya ve Karaisalı formasyonları gelmektedir. Bölgedeki en genç çökelimi ise Pliyosen ya lı Gülek çakılta ı ve Kuvaterner ya lı alüvyon ve taraça türündeki olu uklar temsil etmektedir.

Aydo du (2002), “Bo azpınar-Sandal ( çel) Dolayının Stratigrafisi” adlı Yüksek Lisans Tez çalı masında Mesozoyik ve Senozoyik ya aralı ında be farklı litostratigrafi birimi ayırtlamı tır. Bölgede temeli Mesozoyik’e ait Üst Triyas-Jura- Kretase ya lı Demirkazık formasyonu olu turmaktadır. Bu birimin üstüne açısal uyumsuzlukla gelen Oligosen –Alt Miyosen ya lı genellikle paleotopo rafik çukurları dolduran karasal nitelikli çakılta ı, kumta larından olu an Gildirli formasyonu, üzerine uyumlu olarak çakıllı-kumlu-siltli kireçta ı ve marn litolojileri içeren Alt-Orta Miyosen ya lı Kaplankaya formasyonu ve Kaplankaya formasyonu 2. ÖNCEK ÇALI MALAR Mehmet GÖK

(20)

ile yanal ve dü ey geçi li Karaisalı formasyonunun geldi ini ve bölgenin en genç çökelimin ise Kuvaterner ya lı alüvyonlar oldu unu belirtmi tir.

(21)

ekil 2.1. Stratigrafik korelasyon çizelgesi.

(22)

3. MATERYAL VE METOD 3.1. Materyal

nceleme alanı Mersin iline ba lı Çamlıyayla ilçesinin güneydo usunda bulunan Atda ı ve güney civarlarını kapsayan Kozan N33 – d2 ve d3 paftaları içerisinde kalmaktadır. Bölge Ecemi fay ku a ının uzanımında oldu undan, bölgede yapılacak jeolojik amaçlı çalı malar önem ta ımaktadır.

Sarp bir topo rafyaya sahip olan çalı ma alanı yo un çam a açlarından olu an bitki örtüsüyle yayla turizminin geli mesine ve günübirlik piknikçilerin u rak yeri olmasına neden olmu tur. Çalı ma alanı içerisinde yer alan ba lıca yerle im yerleri; Çamlıyayla (A1-2), Belçınar Köyü (D3), Fakılar Köyü (D1), At Da ı Mahallesi (E3), Çi rin (G5), Karain (B8-9), Sarıkavak Köyü (F9)’ dır. Belirtilen bu yerle im yerleri arasında derin vadiler ile bu vadilerden akan çe itli büyüklükteki dereler bulunmaktadır.

Çalı ma alanında ziraat amacıyla ekilebilen alanlarda özellikle kiraz, eftali, üzüm yeti tirilmektedir. Bölgedeki bir di er geçim kayna ı ise yayla turizmi ve tavuk üretim çiftlikleridir.

Bölgeye ula ım Pozantı-Adana otoyolu ve Tarsus üzerinden geçen tali yollarla sa lanmaktadır. Bölge içerisinde köy, mahalle ve yaylalara ula ım için yeterli sayıda asfalt ve stabilize yol ile ormanlık alanlar için ise orman yoları bulunmaktadır.

3.2. Metod

Yüksek lisans tezi olarak yapılan bu ara tırma Mersin iline ba lı Çamlıyayla ilçesinin do usunda bulunan Atda ı ve güney civarını kapsamaktadır. Bu çalı ma saha öncesi, saha, laboratuvar, de erlendirme ve tez yazım çalı maları olarak 4 a amada gerçekle mi tir.

3. MATERYAL VE METOD Mehmet GÖK

(23)

3.2.1. Saha Öncesi Çalı malar

Çalı manın bu evresinde öncelikle çalı ma alanı ile ilgili olarak daha önce yapılmı olan ara tırmalar incelenerek, literatür taraması yapılmı tır. Böylece çalı ma alanının jeolojisi ile ilgili olarak çe itli fikir ve öngörüler elde edilerek arazide yapılacak çalı malara ili kin yakla ımlarda bulunulmu tur. Daha sonra sahada yapılacak i lerle ilgili olarak planlamalar gerçekle tirilmi olup, saha çalı malarında gerekli olan 1/25.000 ölçekli topo rafik harita ve benzeri materyaller temin edilmi tir.

3.2.2. Saha Çalı maları

2005 yılı yaz aylarını kapsayan sürede gerçekle tirilen ve bu çalı manın en önemli bölümünü olu turan arazi çalı maları sırasında öncelikle sa lıklı bir ekilde arazi gözlemleri yapılmı ve gözlenebilen tüm verilerin toplanmasına çalı ılmı tır.

Yapılan gözlemler sırasında, arazide yüzlek veren birimlerden nokta örnekler alınmı olup, bu örneklerden sadece fosil bulgusu elde edilenlere tezde de inilmi tir. Elde edilen bu gözlemler ve de erlendirmeler ı ı ında çalı ma alanının fasiyes ayırdımına dayalı 1/25.000 ölçekli ayrıntılı jeoloji haritası yapılmı , belirlenen farklı formasyonlardan örnekler derlenmi , petrografik ve paleontolojik çalı malarında deste i ile çalı ma alanında gözlenen tüm birimlerin stratigrafik, sedimanter ve petrografik özellikleri ortaya konulmu tur.

3.2.3 Laboratuvar Çalı maları

Labaratuvar çalı maları sırasında arazide alınan örneklerden ince kesit yapılmı tır. Yapılan bu kesitlerden “Mersin Ofiyolit Melanjı” Dr. Ömer Faruk ÇEL K (Kocaeli Üniversitesi) ile birlikte mikroskop altında petrografik olarak incelenmi , di er numuneler ise paleontolojik açıdan incelenmi tir. ncelenen ince kesitlere tezde de inilmi tir.

(24)

3.2.4. De erlendirme ve Tez Yazım Çalı maları

Arazi öncesi, arazi ve laboratuvar çalı maları sonucunda elde edilen tüm veriler de erlendirilmi tir. Bu veriler ı ı ında bölgenin stratigrafik konumunu ortaya koyan, yapılan harita, kesit, diyagram ve tablolar ile çizilen ekiller ve araziden alınan görüntüler yardımıyla, çalı ma alanının detay jeolojisini içeren ve Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü tez yazım kurallarına ba lı kalınarak yazılan bir Yüksek Lisans Tezi hazırlanmı tır. Çalı manın bu a aması yakla ık 3 aylık süreç içerisinde gerçekle tirilmi tir.

(25)

4. ARA TIRMA BULGULARI

Çalı ma alanı Orta ve Do u Toroslar arasındaki sınır zonunda yer almaktadır.

Ecemi Fay Ku a ının parçası olan birçok fay belirlenerek haritaya i lenmi tir.

Bölge Ecemi fay ku a ının etkisi altında oldu undan bölgede yapılacak jeolojik amaçlı çalı malar özel önem ta ımaktadır.

Yukarıda tanımlanan alanda yapılan bu çalı mada Mesozoyik ve Senozoyik ya aralı ında yedi farklı litostratigrafi birimi ayırtlanmı tır. Bölgede temeli Mesozoyik’e ait Üst Triyas-Jura-Kretase ya lı ba lıca kireçta ı, dolomit ve dolomitik kireçta ı litolojili Demirkazık formasyonu olu turmaktadır. Bu birim üzerine çalı ma alanında Gökyar Tepenin güneybatısında (C6) çok küçük bir alanda faylanma sonucunda meydana gelen dü me nedeniyle Mersin Ofiyolitine rastlanılmı tır.

Demirkazık kireçta larının üzerine açısal uyumsuzlukla Senozoyik’e ait Paleosen- Eosen ya lı tabanda çakılta ı ile ba layıp üste do ru kumta ları, çakıllı kumta ları ve en üstte kireçta larının bulundu u Kaleboynu formasyonu gelmektedir. Kaleboynu formasyonu Tersiyer istifinin tabanını olu turmaktadır. Bu birimin üzerine uyumsuz olarak Gildirli formasyonu gelmekte olup, karasal nitelikli çakılta ı, kumta ı, siltta ı ve çamurta ı ardalanmasından olu maktadır. Bu birimin üzerine uyumlu olarak çakıllı-kumlu-siltli kireçta ı ve marn litolojileri içeren Alt-Orta Miyosen ya lı Kaplankaya formasyonu ve Kaplankaya formasyonu ile yanal ve dü ey geçi li bir dokanakla, algli, mercanlı, ekinidli, lamellibran lı, resifal nitelikli kireçta larından olu an Alt-Orta Miyosen ya lı Karaisalı formasyonu gelmektedir. Bölgede gözlenen en genç çökelim Kuvaterner ya lı alüvyonlar ile temsil edilmektedir.

Ayırtlanan litostratigrafi birimlerinin özellikleri ve birbirleriyle olan dokanak ili kileri Genelle tirilmi Stratigrafi Kesitinde sunulmu tur ( ekil 4.1.)

4. ARA TIRMA BULGULARI Mehmet GÖK

(26)

ÜST SSTEM SSTEM SER FORMASYON LTOLOJ

A Ç I K L A M A L A R

KUVATERNER

M E S O Z O Y KS E N E Z O Y K TRYASJURAKRETASET E R S Y E R

ÜST ALT ORTAÜST

ALT ÜST

PALEOSENEOSENOLGOSENALT-ORTA MYOSEN Demirkazık Formasyonu (TRJKd) Mersin Ofi.

(Mof) Çakıltaı-Kumtaı-KireçtaıGildirli Formasyonu (Tgi)

Kaplankaya For.

(Tkp) Karaisalı For.

(Tka)

Alüvyon (Qal)

Dolomit: Ayrı ma yüzeyi grimsi beyaz, taze kırık yüzeyi koyu gri, orta-kalın tabakalı, sert sa lam dayanıklı, kırık ve çatlaklar kalsit dolgulu.

Kireçta ı: Ayrı ma yüzeyi gri,taze kırık yüzeyi koyu gri, sert sa lam dayanıklı. Mikritik yapılı.

Tektonik Dokanak

Ofiyolit: Ayı ma yüzeyi ye il ve kahverengi, taze kırık yüzeyi ye ilin tonları. Dünit

Diskordans

Çakılta ı: Ofiyolit malzeme ve kireçta larından olu uyor.

Kırmızımsı renk tonu ve yuvarlak taneler ile belirgindir.

Kumta ı: Bol miktarda Nümmilites ve Assilina fosilleri içermekte.

Sarımsı krem renkli, taze kırık yüzeyi krem-bej, orta tabakalı.

Kireçta ı: Ayrı ma yüzeyi gri, taze kırık yüzeyi krem, sert sa lam dayanıklı, bol Nümmilites fosili içermekte.

Diskordans

Çakılta ı: Koyu gri-kahve renkli, 3-50 cm boyutlu, kötü boylanmalı, az yuvarlakla mı ve polijenik elemanlı, kum matriksli, orta derecede tutturulmu ve masif görünümlü.

Kumlu-Siltta ı: Sarımsı kahve rankli,ince taneli, karbonat çimentolu, iyi boylanmalı,ince ve yeryer çapraz tabakalı, yuvarlak,polijenik elemanlı, yer yer siltta ı arabantlı.

Çakılta ı-Kumta ı: Sarımsı kahve renkli, kireçta larından türeme taneler içermekte formasyonun tabanını olu turmakta.

Siltta ı: Ayrı ma yüzeyi sarımsı bej, taze kırık yüzeyi bej, ince-orta tabakalı, iyi boylanmalı yuvarlak taneli.

Resifal Kireçta ı: Ayrı mı yüzeyi gri-bej, taze kırık yüzeyi pembemsi sarı, masif görünümlü, sert sa lam dayanıklı.

Diskordans

Çakılta ı-Kumta ı: Kireçta ı, ofiyolit vb. birimlerden olu uyor.

ekil 4.1. Çalı ma alanının genelle tirilmi stratigrafi kesiti.

Kaleboynu Formasyonu (Tkb)

Uyumsuzluk

(27)

4.1. Stratigrafi

Çalı ma alanında Mesozoyik’te iki, Senozoyik’te be olmak üzere toplam yedi adet litostratigrafi birimi ayırtlanmı tır. Bu birimlerin stratigrafik, sedimantolojik, petrografik, paleontolojik özellikleri ile olan konumları a a ıya çıkarılmı tır.

4.1.1. Mesozoyik

Çalı ma alanında Mesozoyik’te iki adet litostratigrafi birimi ayırtlanmı olup, bu birimler Üst Triyas-Jura-Kretase ya lı ve ba lıca kireçta ı, dolomit ve dolomitik kireçta ı yapılı lı Demirkazık formasyonu ve Üst Kretase ya lı Mersin ofiyolitli melanjıdır.

4.1.1.1. Triyas-Jura-Kretase

4.1.1.1.(1) Demirkazık Formasyonu (TrJKd)

Ecemi Fay Ku a ı’nın D-KD’sunda geni alanlar boyunca yayılım sunan açık-koyu gri renkli, orta kalın katmanlı, Involutina sp. ve alg dı ında kıt mikrofosilli, ço unlukla mikritik yapılı lı kireçta ı istifine Yeti (1978 a, b) Demikazık kireçta ı adını vermi tir. Demirkazık kireçta ı adı daha sonra ba ta Yeti (1988 a, b) olmak üzere pek çok çalı macı tarafından Demirkazık formasyonu olarak de i tirilmi tir. Bu çalı mada da, dolomitik ve dolomitik kireçta ları litolojisine sahip olan birim Demikazık Formasyonu olarak tanımlanmı tır.

Demirkazık Formasyonu çalı ma alanında geni alanda yüzlekler vermektedir. Yüzleklerin oldu u ba lıca alanlar, Gökyar Tepe (C6), Körmenli (Karain)’in güneyi (C9), Çamlıyayla’nın güneyi (B4), Kabaardıç Tepe’nin güney ve güneydo usu (D9) dur.

(28)

Genel olarak akarsu yatakları ve benzeri a ınma alanlarında yüzlek veren birim sarp topo rafyası ve açıktan koyuya kadar de i en tonlardaki gri rengiyle belirgindir (Foto. 4.1.).

Demirkazık formasyonu genel olarak dolomit, dolomitik kireçta ı ve mikritik kireçta ı litolojilerini içermektedir. Çalı ma alanında birimin görünür alt kesimlerini dolomit ve dolomitik kireçta ları olu turmaktadır. Bu tabakanın ayrı ma yüzeyi grimsi beyaz, taze kırık yüzeyi gri, oldukça sert, sa lam, dayanımlı, mikritik dokulu çatlaklı ve kırıklı, çatlak ve kırıkları kalsit dolguludur.

+ -

TRJKd

Qal +

-

TRJKd

Qal

Foto.4.1. Demrkazık Formasyonu (TRJKd)nun Gökyar Tepe civarında fay düzlemi boyunca görünü ü (GD’dan KB’ya bakı ).

(29)

4.1.1.2. Üst Kretase

4.1.1.2.(1). Mersin Ofiyolitli Melanjı (Kmof)

Mersin Ofiyolit Melanjı literatürde de i ik adlarla anılmaktadır. Örne in Tepeköy Türlüsü (Yaman, 1991). Bu çalı mada kullanılan Mersin Ofiyolitik Melanjı terimi ilk kez enol ve di . (1995) tarafından kullanılmı tır. Açlan (1995) çalı ma alanının güneyinde yapmı oldu u çalı mada Mersin Ofiyoliti adını kullanmı tır.

Çalı ma alanında bu birimin içerisinde yer yer sedimanter bloklar gözlendi inden Mersin Ofiyolitli melanjı adı kullanılmı tır. Birimin daha ya lı birimler üzerine tektonik dokanakla geldi i daha önceki ara tırmalarda belirtilmi tir. Çalı ma alanında Gökyar Tepenin güneyinde (C6) faylanma ile dü en blok üzerinde çok küçük bir alanda gözlenmektedir (Foto 4.2). Altta Triyas-Jura-Kretase ya lı Demirkazık formasyonu yer almakta olan haritalama alanının güney batısında ise yine Demirkazık formasyonu üzerine tektonik dokanak ile gelmektedir.

Foto 4.2. Gökyar Tepenin Güneyinde Mersin Ofiyolit Melanjının (KMof) Demikazık Kireçta ı (TRJKd) ile dokanak ili kisi. (GD’dan KB’ya bakı ).

(30)

Üst dokana ı çalı ma alanında görülmemektedir (Foto 4.3). Ayrı ma yüzeyi ye il , kahverengi tonlarda, taze kırık yüzeyi ye ilin tonları ve kahverengidir. Çe itli ara tırmacılar tarafından birimin yerle im ya ı Üst Kretase olarak belirtmi tir.

(Juteau,1980; Açlan,1995) (Foto 4.4). Çalı ma alanından alınan numunelerden elde edilen ince kesit incelemesinde; serpantinle mi minerallerin bulundu u, kayacın büyük kesiminin kırıklı çatlaklı olivinlerden meydana gelmekte ve opak mineraller içerdi i gözlenmektedir. Opak mineraller ise ço unlukla krom mineralleridir.

Serpantinle mi dünit, elek dokusu göstermektedir. Piroksenler ise %10’dan az olup altere olmu tur.

Foto 4.3 . Mersin Ofiyolit melanjının (Kmof) Gökyar tepe güneyinde (C6) görünü ü (G’den K’e bakı ).

Foto 4.4. Mersin Ofiyolit melanjı (Kmof) ile Demirkazık kireçta ları (TrJKd) nın Gökyar Tepe güneyindeki fay düzlemi boyunca görüntüsü (GD’dan KB’ya bakı ).

Kmof

(31)

4.1.2. Senozoyik 4.1.2.1. Tersiyer

Çalı ma alanında Tersiyer dönemi içerisinde dört litostratigrafi birimi ayırtlanmı tır. Bu zaman dilimi içerisinde çökelen birimlerin tabanını; Paleosen- Eosen ya lı çakıllı kumta ları, kumta ları ve siltli kireçta larından olu an Kaleboynu formasyonu olu turmaktadır. Bu birimin üzerinde uyumsuz olarak Oligosen-Alt Miyosen ya lı karasal ortamda çökelen Gildirli Formasyonu bulunmaktadır. Gildirli formasyonunun üzerine ise uyumlu olarak Alt-Orta Miyosen ya lı sı denizel özellikli Kaplankaya formasyonu ve bu birimle yanal ve dü ey geçi li resifal karekterli Karaisalı formasyonu gelmektedir.

4.1.2.1.(1). Kaleboynu Formasyonu (Tkb)

Ecemi fay ku a ının do u blo unda Kaleboynu tepesinin güneybatısındaki yüzlekte boz, orta kalın katmanlı, kumlu kireçta ı, kumta ı-çakılta ı nöbetle mesi eklinde devam eden bu birime ilk defa Yeti ve Demirkol (1984) Kaleboynu formasyonu adını vermi lerdir. Bu çalı mada da inceleme alanında da benzer litolojik özellikler sunan birim için aynı adın kullanılması uygun görülmü tür.

Çalı ma alanında Atda ı (E4), Belçınar (D4) in güney kesiminde, Kırıntı mahallesinin (E5) batı kesiminde gözlenmektedir. Bu birimler bölgede Demirkazık kireçta ları üzerine uyumsuz olarak gelmektedir. Tabanda kireçta larından türemi çakılta ları, bunun üzerine kumta ı, kilta ı ve ayrı mı kumlu killi kireçta ları gelmektedir. Çakılta larının ayrı mı yüzeyi kırmızımsı sarı, üste do ru kumta ları, kilta ları ve kumlu-killi kireçta larının gri, taze kırık yüzeyi krem, ince -orta tabakalı, yer yer sert sa lam ve dayanıklıdır. Çakılta ları içerisinde yer yer kumta ı merceklenmeleri gözlenmektedir (Foto. 4.5, 6). Av ar (1992)’ın aynı bölgede yapmı oldu u paleontoloji çalı ması sonucunda tanımladı ı fosiller birimin sı denizel ortamda çökeldi ini göstermektedir.

(32)

Foto.4.5. Kaleboynu formasyonu içerisinde gözlenen kumta ı merceklerinin görünümü.

Foto 4.6. Atda ı Kahvesinin güneyinde Kaleboynu formasyonu içerisinde gözlenen kumta ı merceklenmesi (GD’dan KB’ya bakı ).

(33)

Av ar (1992) yılında aynı bölgede yapmı oldu u paleontoloji çalı masında a a ıdaki fosilleri ayırtlayarak birimin ya ını Paleosen-Alt-Orta Eosen olarak belirtilmi tir.

Alveolina Subpyrenaica Leymerie, Alveolina moussosulensis Hottınger, Nummulites burdigalensis,

Lochartia hunti ovey, Nummilites Lehneri Schaub 4.1.2.1.(2). Gildirli Formasyonu (Tgi)

Adana Baseni’nde gözlenen karasal, gel-git ile sı denizel nitelikli Alt Miyosen ya lı çökeller Schmidt (1961) tarafından Gildirli Formasyonu olarak ayırtlanmı tır. Bu çalı mada da karasal ortamda olu an kötü boylanmalı çakılta ları Gildirli Formasyonu olarak adlandırılmı tır.

Gildirli Formasyonu çalı ma alanında Atda ı’nın kuzey (F2) ve kuzeydo usu (G2, H3) ile Sarıkavak köyünün güneyinde (F9) yüzeylenmektedir. Gildirli formasyonu genel olarak; çakılta ı, kumta ı ve siltta ından olu an bir litolojiye sahiptir. Birimin tabanında iri blok boyutundan çok küçük çakıla kadar de i en çakıllar kum matriksle çimentolanmı tır (Foto 4.7.).

(34)

Foto 4.7. Gildirli Formasyonunun arazide genel görünü ü.

Gildirli formasyonu kötü boylanmalı, Eosen fosilleri içeren ve Demirkazık kireçta larından kopan kö eli çakıllardan olu maktadır. Tabandaki iri çakıl taneleri, üste do ru daha küçük tanelere geçmektedir. Ayrı mı yüzeyi koyu gri taneli, taze kırık yüzeyi koyu gri taneli sert sa lam dayanıklı, orta kalın tabakalıdır. Arazide koyu kahverengi ile kolayca ayırt edilebilmektedir (Foto 4.8.).

(35)

Foto 4.8. Fakılar Köyünün Güneydo usunda (A1) Demirkazık Formasyonu (TrJKd) ve Gildirli Formasyonu (Tgi) arasındaki dokanak ili kisi.

nceleme alanında Gildirli formasyonuna ya verebilecek her hangi bir fosil bulgusuna rastlanılamamı tır. Birim içerisinde Eosen’e ait Nümmilites’ler içeren çakılta larına rastlanılmı tır. Bu bulgu birimin Eosen’den daha genç oldu u sonucunu ortaya çıkarmaktadır. Üzerine ise Alt-Orta Miyosen ya lı, birbiriyle dü ey ve yanal geçi li Kaplankaya ve Karaisalı formasyonları geldi inden bu birime Oligosen-Alt Miyosen ya ı verilmi tir (Ternek 1957; Schmidt, 1961; lker, 1975;

Yeti , 1978 a,b; Yeti ve Demirkol 1984; Av ar 1992). Kırmızımsı-kahve renk birimin hakim renk tonu olup, çapraz tabakalı, a ınmalı tabanlı dönemli, çok kötü boylanmalı ve çok kıt fosil içermesi yanında hiç denizel fosil bulunmaması gibi

(36)

özellikleri Gildirli Formasyonunun akarsu ortamından çökeldi i sonucunu vermektedir.

Gildirli formasyonu, Schmidt (1961)’in, Adana Basenin’de Gildirli formasyonu, lker (1975)’in, Aslan köyü-Çamlıyayla’da Sebil formasyonu, Görür (1979) ve Yalçın ve Görür (1984)’ün, Gildirli formasyonu, Yeti (1984)’in, Adana Baseni kuzeyinde Gildirli formasyonu; Uçar (1991)’ın Bucak-Çokak (Tarsus kuzeyi) alanında Gildirli formasyonu ve Ta (2001)’in Gülek-Ardıçlı (Mersin) dolayında Gildirli formasyonu olarak ayırtlamı oldukları birimlerin e de eridir.

4.1.2.1.(3). Kaplankaya Formasyonu (Tkp)

Adana Baseni’nin kuzeyindeki Kaplankaya Tepe’de tip kesit ve yeri gözlenen ve ba lıca kumlu-siltli kireçta ı, çakıllı kumta ı ve marn litolojilerinden olu an bu birime ilk defa Yeti ve Demirkol (1986) Kaplankaya formasyonu adını vermi lerdir.

Bu çalı mada da inceleme alanında da benzer litolojik özellikler sunan birim için aynı adın kullanılması uygun görülmü tür.

Kaplankaya formasyonu çalı ma alanında geni çe sayılabilecek bir alanda yüzlek vermekte olup, Demirkazık formasyonu ve Paleosen-Alt-Orta Eosen ya lı birimler üzerine uyumsuz olarak, Gildirli formasyonu üzerine ise uyumlu olarak gelmi tir. Birim Kırıntı mahallesinin güneybatısında (E5), Belçınar (D3), Göpter mahallesi (B2), Atda ı (E3), Fakılar (D1), Çamlıyayla (A1) ve Sarıkavak köyü (F9) civarında yüzeylemektedir. Genellikle çakılta ı, kumta ı, kumlu-siltli kireçta ı ve marn litolojileri sunan Kaplankaya formasyonu bol fosil içeri i ve yumu ak topo rafik görüntüsüyle karekteristiktir.

(37)

Foto 4.9. Fakılar köyü güneyinde Kaplankaya Formasyonu içerisindeki silt, kumta ı F ardalanmasında bir görünü .

Kaplankaya formasyonu tabanda, sarımsı kahve renkli, orta yuvarlak, tane destekli, masif görünümlü, kuvars, çört ve ofiyolit ile birlikte genelde kireçta larından türeme, kötü boylanmalı çakılta ı-kumta ı ardalanmasından olu an bir seviye ile ba lar. Üzerine ayrı mı yüzeyi sarımsı-kahve-bej, taze kırık yüzeyi krem, ince-orta tabakalı, yuvarlak, ince-orta taneli, iyi boylanmalı, orta sertlikte kumta ı-siltta ı birimleri gelmektedir. Birimin daha üst seviyelerinde ise, ayrı mı yüzeyi gri, taze kırık yüzeyi sarımsı-gri renkli, ince-orta tabakalı,orta dayanımlı marnlar ile ayrı mı yüzeyi açık gri, taze kırık yüzeyi krem, sarımsı-açık gri renkli, orta kalın tabakalı, orta dayanımlı, çatlak ve kırıkları kalsit dolgulu killi kumlu kireçta ı seviyeleri yer almaktadır (Foto 4.9.). Çalı ma alanında yer yer orta kalın tabakalanmalar olu turmaktadır (Foto 4.10.).

(38)

Foto.4.10. Fakılar köyünün güneyinde Kaplankaya Formasyonunun tabakalanmasının genel bir görünümü (D’dan- B’ya bakı ).

nceleme alanı yakınlarında daha önce çalı malarda bulunan Yeti ve Demirkol (1986)’un derledikleri nokta ve seri numunelerin M.T.A.

paleontologlarınca incelenmesi sonucunda a a ıdaki fosiller ayırtlanarak, birime çalı macılar tarafından Alt-Orta Miyosen ya ı verilmi tir;

Pitadia (Callista) cf. erycynoides Lamarck, Andara (Andara) cf. diluvii Lamarck, Borelis melo Fichtel ve Moll,

Operculina sp., Elphidium sp., Gypsina sp.,

Miogypsinoides sp., Globorotalia sp., Globigerina sp., Soritidae, Rotaliidae.

(39)

nceleme alanının kuzeydo usunda çalı malarda bulunan Ta (2001) ise, araziden derledi i nokta ve seri örneklerin Prof. Dr. Niyazi AV AR (Ç.Ü.) tarafından incelenmesi sonucunda a a ıdaki fosilleri bularak birime Alt-Orta Miyosen ya ını vermi tir;

Borelis melo curdica (Reichel), Orbitolites sp.,

Gypsina sp., Peneroplis sp., Globorotalia sp., Globegerina sp., Textulari sp., Amphistegina sp., Sorites sp.,

Heterostegina sp., Spirrolina sp., Asterigerina sp., Quinqueloculina sp., Textularidae,

Gastropoda, Rotaliidae, Miliolidae, Alg.

Çalı ma alanının do u ve kuzeydo usunda çalı malarda bulunan Aydo du (2002)’nun arazide derlemi oldu u nokta ve seri örneklerin Prof. Dr. Niyazi Av ar tarafından incelenmesi sonucu a a ıdaki fosiller belirlenerek birime Alt Miyosen ya ı uygulanmı tır;

Textularia sp., Amphistegina sp., Peneroplis sp., Operculina sp., Heterostegina sp.,

(40)

Borelis sp., Rotaliidae, Miliolidae,

Önceki ara tırmacıların belirlemi oldukları fosiller dikkate alınarak Kaplankaya Formasyonu’nun ya ı Alt-Orta Miyosen olarak kabul edilmi tir.

nceleme alanında Kaplankaya formasyonu, tabandaki karasal akarsu karekterli Gildirli formasyonu üzerine, denizel lamellibran , gastrapod, ekinid ve çe itli türden foraminiferler içeren çakılta ı, siltta ı ve çakıllı-kumlu kireçta ı ve marn gibi litolojiler sunmakta, sonuçta tabanda kırıntılılarla ba layıp yukarıya do ru kırıntı oranı azalan, buna kar ın karbonat oranı artan bir istif olu turmaktadır. Buna göre Kaplankaya formasyonu litolojik özellikleri, fosil içeri i ve geometrisi ile sı deniz-plaj ortamı ve resif gerisi lagün ortamında çökelmi olmalıdır (Aydo du;

2002).

Kaplankaya formasyonu, yakın çevrede çalı an bazı ara tırıcılar tarafından kimi zaman Gildirli formasyonu, kimi zamanda Karaisalı kireçta ı içerisine dahil edilerek incelenmi tir. Schmidt (1961), Gildirli formasyonunun üst kesimlerinde kırmızı renkli tabakaların kaybolarak genellikle çapraz tabakalı çakılta ı ile az tuzlu denizel faunaların görülmeye ba ladı ını; Abdüsselamo lu (1962), Gildirli e de eri konglomeratik ve karasal karekterli Oligosen-Miyosen ya lı birim üzerine transgresif olarak Burdagaliyen’e ait kumlu-siltli bol makro fosilli kireçta larının geldi ini bildirmi tir. lker (1975), Adana Baseninde Gildirli formasyonunun pembe renkli kumta ı düzeyleri arasında Alt Miyoseni temsil eden fosilli kalkarenit bantlarının bulundu unu i aret etmi tir. Görür (1979, 1980), Yalçın ve Görür (1984), Gildirli formasyonunun tabanında yer alan kırmızı renkli fosilsiz Çakmak üyesi ile daha üstte yer alan sarımsı gri renkli, fosil parçaları ile alg, mercan, bentik foraminifer ve ekinid içeren çakılta ı-kumta ı, siltta ı yapılı lı birimin Karatepe üyesi olarak ayırtlamı tır. Yeti ve Demirkol (1986), çalı ma alanı do u-güneydo u kesimlerinde boz renkli kireçta ı, siltta ı vb. yapılı lı alg, foraminifer, ekinid, lamellibran kapsayan ve Alt-Orta Miyosen ya lı birimi Kaplankaya formasyonu olarak tanımlamı lardır.

(41)

Foto.4.11. Kırıntı Mahallesinin Güneyinde; Karaisalı (Tka) ve Kaplankaya (Tkp) formasyonlarının ili kisi (G’den K’ye bakı ).

4.1.2.1.(4). Karaisalı Formasyonu (Tka)

lk kez Shcmit (1961) tarafından kullanılan Karaisalı kalkerleri adı daha sonraki ara tırıcılar tarafından Karaisalı kireçta ı ve Karaisalı formasyonu olarak de i tirilmi tir. Birim adını, tip kesit ve yerinin gözlendi i ve oldukça geni mostralar sundu u Adana’nın Karaisalı ilçesinden almı tır. Bu çalı mada da Karaisalı formasyonu isminin kullanılması uygun görülmü tür.

Çalı ma alanında geni bir yayılım gösteren Karaisalı formasyonu, genellikle çalı ma alanındaki topo rafik yükseltileri olu turmakta ve sundu u tek düze görünüm, litolojik özellikleri ile sahada kolayca tanımlanabilmektedir (Foto. 4.11.).

Karaisalı formasyonu çalı ma alanında Atda ı civarı (F3), Erdo du Kale Tepe civarı (G6), Sarıkavak köyü civarı (F9), Çatalçe me’nin güneybatı-batısında (A5) ve Çamlıyayla’nın kuzeydo usunda (B1) yüzlekler sunmaktadır.

Tka

Tkp -

Tkp

(42)

Foto.4.12. Kaplankaya Formasyonu (Tkp) içerisinde bulunan marn ve üzerine gelen Karaisalı kireçta larının (Tka) görüntüsü.

Çalı ma alanında genellikle dik evler sunan resifal nitelikli Karaisalı kireçta ı, ba lıca kireçta ından olu maktadır. Kireçta ı; ayrı ma yüzeyi gri, taze kırık yüzeyi krem-bej, sert sa lam dayanıklı bol fosilli; yer yer killi yapı sunmaktadır (Foto 4.12-13).

Çalı ma alanının batısında, Körlü-Tarsus çevresinde çalı an Tanar (1985), derledi i a a ıdaki fosillere göre birime Burdagaliyen ya ını vermi tir;

Clypeaster cf. crassicostatus Sismonda, Clypeaster cf. acimunatus Desor, Archaias sp.,

Rotalia sp., Asterigerina sp., Lithothamnidae.

Yeti ve Demirkol (1986), Adana Baseni’nde yaptıkları çalı mada Karaisalı kireçta ından çok sayıda örnek derlemi lerdir. Derlenen Bu örnekler M.T.A.

paleontologlarından Dr. Sefer ÖRÇEN ve Biler SÖZER tarafından tanımlanarak 4. ARA TIRMA BULGULARI Mehmet GÖK

Tkp

Tka

(43)

a a ıdaki fosiller tayin edilmi tir. Tanımlanan bu fosil kapsamına göre; Yeti ve Demirkol (1986) Karaisalı kireçta ına Burdagaliyen-Langhiyen ya ını vermi lerdir;

Distichoplax sp., Lepidocyclina sp., Amphistegina sp., Globorotalia sp., Victoriellidae, Peneroplis sp., Spiroloculina sp., Rotalia sp., Gypsina sp., Averculina sp., Borelis sp., Operculina sp., Astergina sp., Miogypsina sp., Spirolina sp., Lithothamnium sp., Actinacis sp.,

Borelis melo Fichtel ve Moll.

Çalı ma alanının do u ve kuzeydo usunda çalı malarda bulunan Aydo du (2002)’nun arazide derlemi oldu u nokta ve seri örneklerin Prof. Dr. Niyazi Av ar tarafından incelenmesi sonucu a a ıdaki fosiller belirlenerek birime Alt Miyosen ya ı uygulanmı tır. Ancak bölgede daha önce çalı ma yapmı ara tırmacılara dayanarak Karaisalı formasyonun ya ı Burdagaliyen-Langiyen olarak kabul edilmi tir;

Borelis melo Fichtel ve Moll, Amphistegina sp.,

Peneroplis sp., Textularia sp., Globigerina sp.,

(44)

Miliolidae, Rotaliidae, Algae, Mercan.

Yeti ve Demirkol (1986)’a göre Karaisalı formasyonu muhtemelen Burdagaliyen’de güneyden kuzeye dereceli olarak ilerleyen Miyosen denizinin sı , çalkantılı ılık kesimlerinde ve daha çok Miyosen öncesi topo rafik yükseltilerinde resif kompleksi olarak geli im göstermi tir.

Foto.4.13. Erdo dukalesi Tepe civarında Karaisalı (Tka), Kaplankaya (Tkp) ve Demirkazık (TRJKd) formasyonlarının dokanak ili kilerinin genel görüntüsü.

(GD’dan KB’ya bakı )

Bu çalı mada Karaisalı formasyonu olarak adlandırılan birim Adana Baseni’nde ayırtlanan Karaisalı formasyonunun, Ü enmez (1981)’in Gülek da ı güneyinde ayırtladı ı Gülekda ı formasyonu; Gedik ve di erleri (1979)’nin tarafından Mut-Silifke havzasında ayırtlamı oldukları Mut formasyonu ile litolojik ve kronostratigrafik açıdan kar ıla tırılabilinir.

(45)

4.1.2.2. Kuvaterner 4.1.2.2.(1). Alüvyon (Qal)

Çalı ma alanında gözlenen en genç çökelimi; ba lıca ofiyolit, kireçta ı, radyolarit, kuvars ve çörtten türeme çakıllardan olu an ve genellikle dere yataklarında gözlenen alüvyon olu turmaktadır. Çalı ma alanında birçok küçük dere yata ı bulunmaktadır. Bunların en önemlisi Kale deredir. Kale dere kuzeyden ba layıp güneye do ru akmakta ve çalı ma alanının tamamını katetmektedir.

Alüvyonlar ba lıca bu dere boylarınca ince ku aklar halinde geli mi lerdir.

(46)

4.2. Yapısal Jeoloji

Çalı ma alanı bölgesel ölçekte Ecemi Fay Ku a ı ile birbirinden ayrılan Orta ve Do u Toroslar’ın sınır zonunda ve bu zonun do usunda yer almaktadır. Çalı ma alanı Ecemi Fay Ku a ı ile Do u Toroslar üzerinde bulunmaktadır.

Toros orojenik da ku a ında yer alan Mesozoyik ya lı kıta kenarı ortamı çökellerinin Arap-Afrika kıtasına ait bir temel üzerinde yer aldıkları ve Tetis Okyanusunun Arap-Afrika kıtası ile ili kilerinin duraylı kıta kenarı ko ullarını yansıttı ı bilinen bir görü tür (Ricou ve di ., 1975). Tetis’in Do u Akdeniz kesiminde deniz tabanı yayılması ko ullarına en genç Üst Triyas’ta ula tı ı de i ik ara tırmacılar tarafından ortaya konmu tur (Glennie ve di ., 1974; Stoneley, 1975;

Marcoux, 1978). Buna göre Tetis’in Do u Akdeniz bölümünde Üst Triyas-Alt Kretase zaman aralı ında Tetis okyanusu ile Afrika kıtası arasında duraylı kıta kenarı ko ullarını yansıtan ili kiler bulunmaktadır. Mestirihtiyen’de ise bölgede kıta elfine ait karbonat platformunun faylanmaya u raması ve bölgenin ofiyolit yerle imine sahne olması duraylı kıta kenarı ko ullarının de i ti ini yansıtmaktadır (Yeti ve Demirkol, 1986).

nceleme alanı ve civarında eldeki tektonik verilere göre; Paleozoyik evresinin hemen sonrasında kuzeydo u-güneybatı; Mesozoyik evresinde ise yakla ık do u-batı yönlü bir sıkı ma rejimi etkisi altında kaldı ı Özalp (1992) tarafından belirtilmi tir. Kahramanmara ve civarında çalı malarda bulunan Gözübol ve Gürpınar (1980) ve Pampal (1983) Kahramanmara kuzeyinin tektonik rejiminin Do u Anadolu ve Ölü Deniz faylarının denetiminde özel ko ullar altında geli ti ini ve daha sonraki evrelerde Do u Anadolu ve Kuzey Anadolu faylarının geli mesi ile kuzey-güney yönlü sıkı ma kuvvetlerinin kısmen kar ılanması ile Miyosen ya lı çökellerde do u-batı uzanımlı kıvrımlar olu tu unu belirtmi lerdir.

4.2.1 Tabaka Do rultu-E im De erleri

nceleme alanında yüzlek veren Mesozoyik ve Senozoyik ya lı birimler farklı do rultu ve e im de erleri sunmaktadır. nceleme alanının kuzeydo usu ve güney- 4. ARA TIRMA BULGULARI Mehmet GÖK