B İ B L İ O G R A F Y A :
LE C A L C U L P R A T I Q U E D E S
C O N S T R U C T I O N S A I N E R T I E
V A R I A B L E
P. C H A R O N Neşreden : E Y R O L L E S 61, Boulevard Saint - Germain Paris - 5 e / FranceKesiti değişen çubuklardan yapılmış iperstatik sistemlere tatbikatta sık sık rast-lanmaktadır. Bunların incelenmesi ve hesap-lanması çok uzun zaman istemektedir. Mü-hendisler de, vakitleri pek az olduğundan böyle sistemlerin çözümünde yaklaşık for-müller kullanılmaktadır. Fakat, çoğu zaman, yaklaşık kabul edilen formüller, hakikatten oldukça uzak ve bazan da yanlış sonuçlar vermektedir.
Kitabın yazarı, bu mahzurları ortadan kaldırmak gayesiyle, sabit kesitli çubuklar-dan yapılmış bir sistemin hesabı kadar ko-lay ve onun kadar kesin ve doğru sonuç ve-ren bazı metodları bu eserinde açıklamak-tadır.
Değişen atalet momentli sistemlerin çö-zümü için kullanılmakta olan metodları açıkladıktan sonra, hesapta lâzım olan kat-sayıların hemen bulunabilmesini sağlayan bir çok tablo ve abak da vermiştir. Tablo ve abaklar, kullanılmakta olan bütün hesap usulleri için faydalanılacak tarzda hazırlan-mıştır (Cross. dönme açıları, odak nokta-ları v.s.).
İleri sürülen metodlar, hem değişen hem de sabit kesitli sistemlerin her ikisine de ay-nen. uygulanabilmektedir. Tablo ve abaklar-dan da her iki sistem için süratle ve tered-düde düşmeden faydalanmak imkânı sağlan-mış ve bir çok nümerik örnek verilmiştir. Bundan başka değişen kesitli sistemler için derhal uygulanabilecek bir formüler de ilâ-ve edilmiştir. Bu sebeplerle, eseri, iperstatik hesap metodları veren bir (traite) olarak ka-bul edebiliriz.
Esas gaye olarak pratikte kullanılmak için hazırlanmış olan bu kıymetli eseri büro mühendislerine ve iperstatik hesaplarla ilgi-lenenlere tavsiye ederiz.
İ ç i n d e k i l e r d e n :
Değişen kesitli kirişler: K katsayıları-nın hesabı, gusseleri bir doğru veya para-bol olan veya sürekli olarak değişen kirişler. Redör ve intikal katsayılarının ve tan an-kastrman momentlerinin hesabı. Dairesel gusseli kirişler. T kesitli kirişler. Kesiti bir-den değişen kirişler.
İperstatik sistemlerin hesap metodları: Düğüm noktalarının sabit ve hareketli hal-leri, iki hamlede, bir hamlede, çözüm me-todları. Önemli özel haller. (Simetrik
sis-temler, eğik dikmeli çerçeveler, köşeli ve açılı kirişler, tempirim değişikliğinin etki-leri, merkezsel kuvvetin etkietki-leri, tam olma-yan ankastrman halleri v.s.). Çeşitli iper-statik hesap metodlarında nümerik tablo ve abakların kullanışı.
Âli T O N K A Y
Î L K D E V İ R C S M A N L I
M İ M A R İ S İ N D E C A M İ
Yazan: Aptullah Kuran Orta Doğu Teknik Üniversitesinde Yardımcı Profesör
1 9 6 4
Profesör Aptullah Kuran kitabını, dinî mimarimizin önemli bir rüknü olan cami konusuna hasretmiş olup. Osmanlı mimari-sinin ilk devirlerindeki camileri: tek üniteli, çok üniteli ve çapraz mihverli camiler diye üç bölüme ayırmıştır.
İncelemelerini bu yönden yürüten ya-zar, kare bir plân esasına dayanan ilk de-vir Osmanlı camilerinin geçirdiği gelişme-leri ve aralarındaki farklart misaller ile anlatmaktadır.
I. bölümde, dış kitle tertibi ve iç me-kân teşekkülü bakımlarından değişiklik gösteren, tek üniteli camiler incelenmiş-tir. Örnek olarak verilen, Bursa'da Alâad-din Bey camii ilk olarak (1335) de inşa edil-diği, sonradan esaslı tamir gördüğü keza ilk camilerden İznik'deki Hacı Özbek ca-mii (1333) de yapıldığı kare plân üzerine yarım küre şeklinde birer kubbeleri, bulun-duğu anlaşılmaktadır. Sonraları dış kitle tertibi bakımından değişiklik gösteren ca-milerden, Bursa'da Emir Sultan camii, Edir-ne'de Beyazıt Sultan camii (1366) örnek olarak verilmektedir.
II. bölümde çok üniteli camilerden ve aralarındaki farklardan bahsedilmektedir.
III. bölüm ise, çapraz - mihverli ca-milere hasredilmiştir
Yazar, netice olarak ilk Osmanlı devri camiinin en basit şekli olan kare bir plân üzerine kubbe örtülü bir yapı olduğunu ve temanın sonradan daha kompleks cami tip-lerinde de hüviyeti bozulmaksızın, merkezî kubbenin devam ettiğini ifade etmektedir.
Tek üniteli Osmanlı cami tipinin baş-lanmanın menşei Selçuklu cami olduğu, sen cemaat mahallinin ise Osmanlı mima-risine has olmakla beraber, belki ilk Yu-nan mabetlerinden mülhem olabileceğini K. Söylemezcğlu'na atfen yazmaktadır.
Kitabın IV. bölümü konuyu incele-mekte ve müellifin düşüncelerini aksettir-mektedir. Tavsiye ederiz.
Biçim sentezi üzerine notlar
«NGTES O N THE S Y N T H E S İ S
OF F O R M »
Yazan: Christopher AIexander. Harvard University Press
Cambridge, Massachusetts 1964
«Bu notlar dizayn işlemi üzerinedir. Fonksiyona tâbi olarak, yeni bir fizikî çev-re. düzen ve biçim yaratma işlemi.»
Bu sözlerle başlayan kitap, dizayn işle-mi üzerinde yepyeni bir teori ortaya at-maktadır.
Mr. Alexander. kitabın ilk bölümünde, insanî ihtiyaç ve taleplerin yarattığı muh-tevaya uygun biçimin, nasıl geliştiğini araş-tırıyor. Bu çeşit bir işlemin bir defada biti-rileceğine; safha safha geliştirildiğinde, ba-şarılı olacağına işaret ediyor.
Geleneksel, kendi şuuruna varamamış kültürlerde, dizayncılar tarafından şekillen-dirilmeyen fakat, gelenek içinde küçük kü-çük değişikliklerle olgunlaşan biçimler, bu sebeple o kadar çevrelerine uygun, güzel ve düzenli olmaktadırlar.
Bizim şuurlu kültürümüzde ise öze uy-gun biçimler yaratması istenilen dizayncı; problemin özünü teşkil eden gerçek eleman-lar: kendisinin problemi çözmekte kullan-dığı hazır kalıplara uymakullan-dığı için başarısız-lığa uğramakta ve bu sebeple, modern şe-hirleri ve modern yapıları gelişigüzelliğe, peşin fikirliliğe ve anlayışsızlığa sürükle-mektedir.
İkinci bölümde Mr. Alexander, dizayn-cının bütün yaratıcılığını ortaya koyma-sına imkân veren; bununla beraber yersiz peşin fikirlerin tuzağına da düşürmeyen bir metod takdim etmektedir. Bir problem ve-rildiğinde; mevcut kavramları unutup bir yana bırakarak; bazı yeni kavramla-rın yaratılabileceğini göstermektedir. «Uy-gulama işlemine yardımcı sistemler» adını verdiği bu kavramların problemin kendi yapısından doğacağını söylemektedir.
Dizayncı bu yardımcı sistemlerin her birini ayrı bir yardımcı problem olarak ele almak suretiyle yeni kavramları biçim ha-line getirebilir. Biçim ancak bu işlem sa-yesinde düzenli, doğru ve muhtevasına iyi uydurulmuş olıır.
Kesin bir teoriye dayanan bu metodun temelindeki matematik; kitabın sonunda uzun bir ekte bütünüyle açıklanmıştır. İkin-ci bir ek metodun: bir Hint köyü dizaynına uygulanışını gösterir.
Bu kitap kavram yaratılmasına ilgi duyan herkes için ilgi çekici olacak; özel-likle dizayncılara çok önemli bir kavram modeli olarak hizmet edecektir.
B İ B L İ O G R A F Y A :
Christopher Alexander, Avusturya'da doğmuş, İngiltere'de okumuştur. Cambridge Üniversitesinden matematik ve mimarî dip-lomaları almış, sonradan Society of Fel-lovvs'da Junior Fellow unvanını aldığı Harvard Üniversitesinde mimarî doktorası yapmıştır. Serge Chermayef ile birlikte (Ce-miyet ve mahre(Ce-miyet: Yeni bir Hümanizm mimarisine doğru) adlı kitabı yazmıştır. Şimdi de California Üniversitesi Mimarlık bölümünde öğretmenlik yapmaktadır.
D. TEKELİ
F E N S T E R
Pencereler Adolf S C H N E C K
Verlag
Neşreden : Julius Hoffman Leuschnerstrase 44 Stııttgart/ Allemagne 1963
Adolf SCHNECK'in yıllardan beri ya-yınladığı pencere ve kapılar hakkındaki ki-taplarına bu defa bir yenisi ilâve edilmiştir. Ahşap ve madenî pencereler imalinde son zamanlarda elde edilen yenilikler ve bulu-nan bazı yeni metodlarla imal edilmiş pen-cereleri, çok iyi tasnif edilmiş bir şekilde mimarların, doğrama fabrikalarının istifa-desine sunmaktadır.
Bilhassa, pencerelerde kullanılan men-teşe, sürgü, kilit vesaire gibi araçlardaki zenginlik, dikkati çekmektedir.
Ahşap, maden ve miks pencere sistem-leri, güneşlikler, geniş açıklıklarda tatbik edilen camekânlar mimarlara yeni fikirler aşılayacak değerdedir.
Kitap esas itibariyle iki kısımdır: Birinci kısım, ahşap pencerelerden bah-setmekte. Tek ve çift kat, kanat, sürme, mih-verli pencereler, storlardan seçkin örnekler vermektedir.
İkinci kısım madenî pencerelere hasre-dilmiştir. Burada, kanat, dikey düzey sürme, ağırlıklı pencereler, vitrinler, storlar ve vit-raylar'dan örnekler verilmiştir.
Kitabın sonunda ayrıca Almanca teknik terimlerin İngilizce ve Fransızca karşılıkla-rını gösteren bir sözlük ilâve edilmiştir.
Tavsiye ederiz.
Z. S.
G E N E R A L H O S P I T A L S
Umumî Hastahaneler Başlıca kısımlardaki mühim
fonksiyon çalışmaları B O U W C E N T R U M (Rotterdam) dan
alınmıştır.
Neşreden : ELSEVIER Publishing Company Amsterdam.
Hastahane plânının, hastaların iyileş-mesi ve idarî kolaylığının inkişafındaki rolü s;n yıllarda daha iyi bilinmektedir. Elli sene evvelinin, sıhhatsız, kifayetsiz bilgilerinden bu'j'jn eser kalmamıştır.
Bu kitap, modern hastahane kısımları-nın özelliklerini ve icaplarını belirtmektedir. Geçen Dünya Savaşı sırasında çeşitli mem-leketlerde inşa edilmiş sayısız hastahaneler üzerinde detaylı bir analiz yapılmış ve bü-tün yenilikler gösterilmiştir. Kitapta güve-nilir mukayeseler yapabilmek için. mevzuu bahis esasları tahlil edebilen ehemmiyetli sayıda z:min kat plânlan incelenmiştir.
Bu eser şüphesiz ki, standart bilgi ver-mesi itibariyle gelecek yıllardaki hastahane dizaynına hizmet edecektir. Tavsiye ederiz.
Yıldız ÜSTÜNEL
Y A P I M A L Z E M E S İ O L A R A K
K E R P İ Ç VE K E R P İ Ç İ N Ş A A T
S İ S T E M L E R İ
E. A. K Ö M Ü R C Ü O Ğ L U Doçent Y. Müh.-Mimar İ. T. Ü. Mimarlık Fakültesi Yayınları 1962 — 10.— T.L.Anadolu'da kerpiçin tarihi daha ilk çağ-lardan başlamaktadır. Köylerimizin hemen hepsi kerpiç yapılarla meydana gelmiştir. Halkın geleneksel usullerle kurduğu kerpiç konutlar belirli bir metoddan yoksun olarak alışılmış ve ampirik bilgilerle yapılmakta el'an devam etmektedir.
Köy yapılarında daha uzun yıllar de-vam edeceği muhakkak olan k e r p i ç ' i
geliştirmek, daha dayanıklı bir hale getir-mek için resmî makamlar bir hayli çaba sarfetmektedirler. Bu münasebetle kerpiç imali, kerpiçle konut inşasında zaman zaman araştırmalar, etüdler yapılmıştır.
Prof. Eyüp Kömürcüoğlu'nun kitabı da, yurdumuzda çok yaygın bir kullanış sahası olan k e r p i ç yapımına ve kerpiç binalara bir metod, bir sistem getirmek amaciyle yapılmış değerli bir çalışmadır.
Yabancı memleketlerden de örnekler veren kitap şu bölümlerden ibarettir:
Kerpiç ve kerpiç yapı hakkında umumî bilgiler - kerpiç - inşaat sistemleri - kerpiç inşaatta detaylar - Netice - Bibliografya.
Kitabı tavsiye ederiz.
Z. SAYÂR
C O U R S DE BETON
P R E C O N T R A I N T
Yazan : Prof. J. R. ROBINSON Dunod - 92 Rııe Bonapaı te
Paris 6. İlkel gerilimli betonun kullanılmasın-daki teknik, son senelerde çok hızlı olarak gelişmiş olduğundan bugüne kadar elde edil-miş olan bilgileri yeniden gözden geçirmek lüzumu hasıl olmuştur. Bu sebepten yazar, kitabın 2. baskısını yeniden ele almış ve özellikle, flüaj ve rölaksasyon olaylarını, betcn dökülmeden kabloları koruyan rijit kılıfların kullanılması şartlarını ve eriye-bilen yağlarla yağlama konularını kesin bil-giler vererek incelemiştir.
Okuyucuya, pratikte kullanılan çeşitli metodlar açıklanmada ve kabloların geril-mesi sırasında alınması gereken tedbirler belirtilmektedir. Keza, gerilmelerin bilim-sel kontrolü için yapılan deneylere ve bu ko-nudaki gelişmelere de yer verilmiştir.
Kolay okunabilecek bir üslûpla yazıl-mış olan bu eseri inşaatla ilgili herkese tavsiye ederiz.
D U N O D kitabevi, 163 sahife 1 6 x 2 5 , 75 şekil, 3. baskı, 1964. Fiatı: 19 NF.
