1
ُةَّيِماَّسلا ُتاَغُّللاو ُةَّيِبَرَعلا ُة َغُّللا
Arapça ve Diğer Samî Diller
َقَلْطَأ ْنَم ُلَّوَأَو ."ُةَّيِماَّسلا ُتاَغُّللا" اَهْ يَلَع ُقَلْطُي ،ٍةَيربَك ٍةَليِصَف نِم ٌعْرَ ف ُةَّيِبَرَعلا ُةَغُّللا ،َمْسِلاا اذه اَهْ يَلَع "رستولش" ُقِرْشَتْسلما وُه اًذْخَأ نِم ُعِجرَي يذلا ُلَوْدلجا َكلذ ،ِةارْوَّ تلا في ِةَدوُجْولما ،ِبوعُّشلا ِميسْقَ ت ِلَوْدَج ماَس : ِةَثلاَّثلا ِهِدلاْوأ لىإ ،ٍحوُن ِنافوُط َدعَب ،َضْرَلأا ِتَرَمَع تيلا ِبوعُّشلا َّلُك -ماَح – .ثَفَيَ َصَتُْمُ ُةَيِمْسَّتلا هذهو ُه اَمَك ،ٌةَبِساَنُمو ٌةَر َو ُبِجاَولا في لا َّنأ لاإ .ِةَّيِحلاِطْصِْلاا ِتاَيِمْسَّتلا َمْلِع َّمَع ،اَم ٍ دَح لىإ ُفِلَتَْيَ ًائيَش ،َنلآا اَهْ نِم ُمَهْفَ ي ،َثيدَلحا ْ نِم ُهَمِهَف ا ُعُّشلا ِلَوْدَج ُفِ لَؤَُم اَه في ِبو ؛ِةاَرْوَّ تلا ايِس ٍتاَراَبِتْعا ىلَع ُهَميسْقَ ت َنََب ُهَّنَلأ َرْغُج ٍدودُحو ،ٍةَّيِس َينَ يِملاْيَعلا َلَعَج َكِلَذِلو ؛ُبْسَحََف ٍةَّيِفا نِم ،َينَ يِدوُّللاو ِةَّيِروُشلآا ِةَلْوَّدلا َيَاَعَر نِم َنَاَك اَمَُّنَّلأ ؛ماَس ِءاَنْ بَأ ِنْيَذه َْينََب ُدَجوُت لا ُهَّنَأ نِم ِمْغَّْرلا ىلَع ، نِم ٌةَباَرَ ق ِْينََبْعَّشلا َيِحَنَ َباَرَ ق َينَ يِروُشلآا َْينََبو اَمُهَ نْ يَ ب َسَْيَل ُهَّنأ اَمَك ،ٍة َينَ يِقيِنيِفلا َلَعَج اَمَك .ىَرْخُأ ٍةَيِحَنَ نِم ٌة ؛ماَح ِءاَنْ بَأ نِم نِم ِمْغَّْرلا ىلَع ،َينَ يِرْصِلمِبِ ِةَّيِساَيِ سلا ْمِِتِلاِصْ ِبَبَسِب يِْبِْعلا لىإ ِبوُعُّشلا ُبَرْ قَأ ْمَُّنََّأ .َينَ ْرَغْو ٍةَّيِقْرَش :لىإ ًاموُمُع ُةَّيِماَّسلا ُتاَغُّللا ُمِسَقْ نَ تو ِبْرَغلا ُةَّيِماَّسلا ُمِسَقْ نَ ت اَمَك ،ٍةَّيِب ُةَّي :لىإ ،ٍةَّيِلاَِشِ ٍةَّيِبْرَغْ .ٍةَّيِبوُنَج ٍةَّيِبْرَغْو َعْرَفِب ُةَّيِداَّكَلأا َيِهَف ،ُةَّيِقْرَّشلا ُةَّيِماَّسلا اَّمَأ .ِةَّيِروُشلآاو ِةَّيِلِباَبلا :اَهْ ي ِ طَلخِبِ ٌةَبوُتْكَم ،ٌةَفِلَتُْمُ ٌشوُقُ ن اَنْ يَلإ ْتَلَصَْو ْدَقو َأ نِمو . ِفَّفَلمجا ِينَِ طلا ىلَع ،ِ يِراَمْسِلما هذه ِ مَه َوُهو ،" ِبِاَروَُّحَ" :ُنوُناَق ِهِب َن ِوُد يذلا ُشْقَّ نلا :ِشوُقُّ نلا َّشلا ِمَدْقَأ نِم .ِةَّيِضْرَلأا ِعِئاَر ْجِد ،ِنْيَرْهَّ نلا َْينََب اَم ُدلاِب َوُه ،ِةَغُّللا هذه ُنِطْوَمو َّكَلأا ُةَغُّللاو" ، ِقاَرِعلا في ِتاَرُفلاو َةَل ٌمْسِا ،ُةَّيِدا َع ،ِنْيَدِفاَّرلا ِضْرَأ ِبونَج في ،َنوُّيِلِباَبلا ُهَقَلْطَأ ٌعِماَج ِةَّيِلِباَبلا ْمِهِتَغُل ىل ا مِِنَّاَوْخِإ ِةَغُلو ، ِلاَِشِ في ،َينَ يِروُشلآ َدْلمحا ءاَمَلُعلا ِحلاِطْصِْا في َكِلَذَك َيِهَو .ِنْيَدِفاَّرلا ِضْرَأ َّيِلِباَبلا ِتاَجَهَّللا ىلَع اََنَّوُقِلْطُي ،َينَث ِةَّيِروُشلآاو ِة َنَ ب تيلا ِةَنيدلما ُمْسِا :ِلْصَْلأا في )داَّكَأ( و .ِةَفِلَتْخلما اَها ( َبِ ِضْرَأ نِم ِ ِلاَمِ شلا ِءْزُلجا في )نوُجْرَس َْلاَوَح ،َلِب ِةَنَس 2350 ٍةَلْوَد ُلَّوَأ َيِهو ،ِهِتَلْوَدِل ًةَمِصْاَع َنوُكَتِل ؛م ق ."ِنْيَدِفاَّرلا ُضْرَأ اَْتَِدِهَش ،ٍةَّيِماَس َ ي َْلَو ،ِناَمَّزلا ِيمدَق ُذْنُم ُةَغُّللا هذه ْتَتاَم ْدَقو اذه َخيِرَتَ اَهْ نِم اَنْ فَرَع تيلا ،ُشوقُنلا لاإ اَهْ نِم اَنَل َقْب َ ت ًاماَع َينَِعَبْرَأَو ٍةَئاِم َلْبَقَ ف ؛ِةَّيِنَدلمو ِةَراضَلحا نِم ٍيربَك ٍبِناَج ىلَع َناَك يذلا ،ِ يِداَّكَلأا ِبْعَّشلا َْلَ ،ًابيِرْق ِداَّكَلأا ِةَغُّللا نَع ًائيَش ُفِرْعَ ن ْنُكَن َلِبَبِ ْنَع ِءىَّشلا َضْعَ ب ُفِرْعَ ن اَّنُك ًا قَح ،ِةَّيِروُشلآاو ِةَّيِلِباَبلا :اَهْ يَعْرَفِب ،ِةَّي
ب
-
ا ُتاَدَرْفُم
صَّنل
ٌ عْرَ ف Dal, bölüm, kısım : ٌ ةَليِصَف Sınıf, familya, aile : ىَلَعٌَقَلْطَأ İsimlendirmek : ٌَج ٌْدٌَو ٌ ل Liste, indeks : ٌَعٌَم ٌَر Mamur yapmak : ٌَصَتْخمُ ٌ ةَر Özet, kısa, öz : ٌِمْسَّتلا ٌختاَي İsimlendirmeler : ٌخةَّيِحلاِطْصِلاا Terimsel : ٌ ٌخبْسَحَف Sadece, salt : ٌ ٌَيّيِملاْيَعلا Aylâmîler : ٌ ٌَيّيِدوُّللا Lûdîler : ٌ ٌَعَر ٌَيا Teba, vatandaş : ٌخةَّيِروخشلآا Âsurca : ٌ نِمٌِمْغَّرلاٌىلَع ..-e rağmen : ٌ ةَباَرَ ق Akrabalık, yakınlık : ٌ ٌَيّيِقيِنيِفلا Fenikeliler : ٌ ٌ تلاِص Bağlar, ilgiler : ٌَيّيِْبِْعلا İbraniler : ٌخمِسَقْ نَ ت Ayrılır : ٌخةَّيِداَّكَلأا Akkadca : ٌ ٌخةَّيِلِباَبلا Babilce : ٌ ٌ شوخقخ ن Yazıtlar, kitabeler : ٌ ٌُّيِراَمْسِلماٌُّطَلخا Çivi yazısı : ٌخيِّطلا Çamur, balçık : ٌ ٌخفَّفَلمجا Kuru, kurutulmuş : ٌَنِّوخد Yazılmak : ٌ ٌخعِئاَرَّشلا Kanunlar : ٌ ٌْوَم ٌ نِط Vatan, yurt : ٌ ٌ عِماَج Genel, ortak : ٌ ٌَنوُّيِلِباَبلا Babilliler : ٌ ٌخضْرَأ ٌ ٌِنْيَدِفاَّرلا Mezopotamya: ٌ ٌخثَدْلمحا Çağdaş, modern : ٌخءْزخلجا Cüz, parça, bölüm : ٌَْلاَوَح Civarında, yaklaşık : ٌ ةَمِصاَع Başkent : ٌْتَدِهَش Katılmak, görmek : بِناَج ٌٌ يربَك ٌ نِم .. Epey, çok : ٌ اّقَح Gerçekten : ٌِللاِخٌنِم Vasıtasıyla : ٌخيدَقلاٌخدْهَعلا Eski Ahit : ٌَّنَأٌَْيرَغ Ne var ki : ٌخقِئَثََو Belgeler : ٌخرْفَلحا Kazı : لخصْنخ ق Konsolos : ٌْتَّدَأ ٌ لىإ Sepep olmak : ٌ فاشِتْكا Keşif, bulma : ٌ ٌ رْصَق Saray, kasır : ٌ سِراَم Mart ayı : ٌ ٌَلىاَوَ تPeş peşe gelmek :
ٌ ٌخءاَمَلخع ٌ ٌِرَثَلآا Arkeologlar : ٌ ٌ ةَليصَح Hasıla, sonuç : ٌ ٌ ةَعومَْمَ Yekûn, koleksiyon : ٌ ٌ ةَمْخَض
Büyük, iri, hacimli :
ٌ تاَحْوَل Kitabeler : ٌ ٌخقوخرْلمحا Yanmış, pişirilmiş : ٌ فيِلْغوخَيرِلها Hiyeroglif : ٌ ٌَرِثخع ىلَع Bulunmak : ٌخرَجَح ٌ ديشَر :
Reşit Taşı (Rosetta Stone)
ٌ ٌَّوَدلما ٌخن Yazılmış : ٌ ٌ لَح Çözme, deşifre : ٌ ٌ زومخر Simgeler : ٌ ٌخةّيِناَعْ نَكلا Kenanca : ٌ ٌخةَّيِماَرلآاو Ârâmîce : ٌ ٌخلِّثَختُ Temsil eder : ٌ ٌخةَّيِتيِراَجوخلأا Ugaritçe : ٌ ٌِدْعخ بٌىلَع Mesafede : ٌ ٌَّيِقِذلالا ٌخة Lazkiye şehri : ٌ ٌخةَفْدُّصلا Tesadüf, rastlantı : ٌ ٌخةَضْلمحا Sadece, sırf, mahza : ٌ ٌَيِح ّلاَفلا Çiftçiler : ٌ ٌخثخرَْيَ Sürüyor : ٌ ٌَقاَع Engel olmak : ٌ ٌ ثاَرِْمِ Saban : ٌ ٌ ةَأْجَف Aniden, birden : ٌ ٌ ةَلْ تخك
Yığın, öbek, küme :
ج
–
ِّصّنلا نع ُةلئسلأا
١ – أ وه نَم َلط َق ُم َطص َل َح " ُّللا سلا تاغ ِما ي "ة َع ُملمجا هذه ىل َعو ِة ُّللا َغ ِو َّي َّرَم ِلَّوَلأ ِة ٍة؟ ٢ – َع ِلَودَج ُف ِلَؤَُم ُهَميسقَت َنََب ٍساَسَأ ِ يَأ ىل ِةاَروَّتلا في ِبوعُّشلا ؟ ٣ – ًاموُمُع ُةَّيِماَسلا ُتاَغُّللا ُمِسَقنَت َفيَك ؟ ٤ – ُمَدقأ وُه اَم ِضرَلأا ِهجو ىلَع ٍعرَش ِنوناَق ؟ ٥ – " ِبِاروَُّحَ" ُنوناَق َنِ وُد َفيَك ؟ ٦ – ِةَّيِقرَّشلا ِ ةيِماَّسلا ِتاَغُّللا ُماَسقأ يه اَم ؟ ٧ – ِم انَل َيِقَب اذاَم ِةَتِ يلما ِةَّيِداَّكَلأا ِةَغُّللا ن ؟ ٨ – ِ يَأ لىإ ٍءيَش َّتَوب ُتيَِرفَح ْتَّدَأ ِنيَدِفاَّرلا ِدلاِب في ؟ ٩ – يِرَثلأا ِثحَبلا ِة يلَمَع في اوكَراش َنيذلا ِءلاؤَه نَم ِةَقَطنِلما هذه في ؟ ١٠ – "ِة يتِيراَجُلأا ِةَغُللا" ُفاشِتكا ََّتَ َتََّم َك َفيَكو ، َكِلذ َنا ؟د
–
ةَّيِوَْنَ تاَظَحلاُم
:
)ناكَم فرظ( ُفورُّظلا
Zarflar fiil cümlesinin mef’ulün fîh’i şeklinde değerlendirilirler. Eylemin gerçekleştiği mekânı gösteren mansûb kelimelere mekân zarfı adı verilir. Cümlenin fiiline yönelik ( َنْيأ) sorusuna verilen cevabı ifade eder. Genellikle yer, yön, konum bildiren zarflar kalıplaşmış halleriyle kullanılır. Bununla birlikte, cümlede mef’ulün fih konumunda bulunan öge, harf-i cerle de kullanılabilir. Bu durumda mef’ul mahallen mansûb kabul edilir. Mekân ve zaman zarflarının büyük bir kısmı (في) ve ( ِب) harfi cerlerinin manasını içerir.
Zarflar cümlenin ortasında veya sonunda gelebildiği gibi, cümle başında da gelebilir. Zarflardan sonra gelen kelime muzafun ileyh kabul edildiği için, mecrur olur.
Bazı kalıplaşmış mekân zarfları şunlardır:
ه
–
ُليِلَْتَ
ِّصَّنلا ِلَُجُ ِضْعَ ب
١ – ا ُةَغُّللا ُةَّيِماَّسلا ُتاَغُّللا" اَهْ يَلَع ُقَلْطُي ،ٍةَيربَك ٍةَليِصَف نِم ٌعْرَ ف ُةَّيِبَرَعل ".
( ُةَغُّللا) isim cümlesinin mübtedâsı, ( ُةَّيِبَرَعلا) ise onun sıfatıdır. Cümlenin haberi ise ( ٌعْرَ ف) sözcüğüdür. ( ٍةَليِصَف) mevsuf, ( ٍةَيربَك) onun sıfatıdır. Ayrıca ( ُقَلْطُي) ile başlayan fiil cümlesi de ikinci sıfat olarak görev yapmaktadır. Bu fiil meçhul/edilgen kalıpta olduğu için fail yerine nâib-i fâil almaktadır. Bu ise tırnak içinde ifade edilen ( ُتاَغُّللا) merfu sözcüğüdür. Yâ-i nisbet ile mensûb olmuş ( ُةَّيِماَّسلا) kelimesi de onun sıfatıdır. (اَهْ يَلَع) câr-mecrûru ise mahallen mansub olmak üzere meçhul fiilin mefulün bih gayr-i sarihidir.
٢ – اَهْ نِم ُهَمِهَف اَّمَع ،اَم ٍّدَح لىإ ُفِلَتَْيَ ًائيَش ،َنلآا اَهْ نِم ُمَهْفَ ي ،َثيدَلحا َمْلِعلا َّنأ لاإ ِلَوْدَج ُفِّلَؤُم ِةاَرْوَّ تلا في ِبوُعُّشلا .
( َّنأ لاإ) ifadesi ( َّنِكَل) anlamında olup, önceki cümlede geçen hükme bir itiraz/istisnâ konumundadır. ( َمْلِعلا) ise ( َّنأ)’nin ismi, sonrasındaki mansub kelime ise bunun sıfatıdır. ( ُمَهْفَ ي) ile başlayan fiil cümlesi de ( َّنأ)’nin haberidir. Bu cümlenin fiilinin fâili gizli (وه) zamiri olup ( َثيدَلحا َمْلِعلا)’e dönmektedir. ( َنلآا) zaman zarfı olarak cümlenin mefulün fîh’idir. ( ًائيَش) ise mefulün bih’dir. Bu ögeyi takip eden kısım ise sıfat olmak üzere mahallen mansubdur. ( ُفِ لَؤَُم
ِبوُعُّشلا ِلَوْدَج) ifadesinde iç içe iki adet isim tamlaması bulunmaktadır.
٣ – ْتَّدَأ ْدَقو ُتَيَِرْفَح ُه نوُجْرَس" ِرْصَق ِءاَزْجَأ ِفاشِتْكا لىإ ،ِلِصولما نِم ِبْرُقلِبِ "دابَسْرُخ" ِةَيْرَ ق في ُشآ ِكولُم ِدَحأ ،" ِنِاّثلا ِدلايِلما َلْبَ ق ِنِماَّثلا ِنْرَ ق في رو .
( ْدَق) mazinin başına gelerek tahkik ifade etmiştir. Fâil ( ُه ُتَيَِرْفَح) ifadesidir, aynı zamanda isim tamlamasıdır. ( ْتَّدَأ) fiilinin dolaylı tümleci (mefulün bih gayr-i sarihi), ( ِفاشِتْكا لىإ) câr-mecrûrudur. Mecrurdan sonra gelen kısımda iç içe isim tamlamaları mevcuttur. Bir önceki ( ِرْصَق) ögesinin muzafun ileyhi olan (نوُجْرَس) sözcüğü mevsuf, ( ِنِا ثلا) onun sıfatıdır. ( ِدَحأ) ise (نوُجْرَس)’dan bedeldir ve aynı irabı almıştır. Yabancı isimlik nedeniyle gayri munsarif olan mübdel minh ögesi cer alameti olan kesreyi gösterememiş, bunun yerine fetha ile mecrûr olmuştur. Oysa bedel olan ( ِدَحأ) sözcüğü normal bir şekilde kesre ile cer alametini göstermiştir. Geri kalan kısımda birkaç tane iç içe isim tamlaması mevcuttur.
( َّتََّح ْنإ اَم) ifadesi kalıp olarak, “..er –emez, yapar yapmaz, daha yeni …-mıştı ki..” gibi anlamlara gelmektedir. İrab olarak, (اَم) olumsuzluk bildirir, ( ْنإ) zaittir, ( َّتََّح) ise gaye/sınır manasındadır. Cümlenin bu kısmı daha önceki cümleyle bağlantılıdır. ( َرَهَظ) mazi fiilinin faili ( ٌلَخْدَم) kelimesidir. ( َتَْتَ) mekân zarfı ise mefulün fîh’idir ve aynı zamanda muzaftır. Zarftan sonra gelen kelime de muzafun ileyhdir. Zarf ve mecrûru birlikte ( ٌلَخْدَم) kelimesinin sıfatı olarak mahallen merfudur. Devamında yer alan şibih cümle halindeki haber-i mukaddem ve mübtedayı muahhardan oluşan isim cümlesi de ikinci sıfat olarak mahallen/konum gereği merfudur. Ayrıca ( ٌةََبْْقَم) mevsuf, ( ِفْقَّسلا ُةَّوُ بْقَم) ise isim tamlaması halinde sıfattır.
٥ – ِةَقَطْنِلما في اَهَدْحَو ْتَسْيَل اَّنِأ اوُحَّجرو ،َةََبَْقلما ُءاَمَلُعلا َنَياَع .
