 ARİF ÖZBEYLİ

 ARİF ÖZBEYLİ

"Ey Âdemoğulları, her mescide

"Ey Âdemoğulları, her mescide gidişinizde temiz ve güzel

gidişinizde temiz ve güzel elbiselerinizi

elbiselerinizi

giyin. Yiyin için, fakat israf giyin. Yiyin için, fakat israf

etmeyin.

etmeyin.

Çünkü Allah israf edenleri Çünkü Allah israf edenleri

sevmez"(el-A'raf, 7/31).

sevmez"(el-A'raf, 7/31).

 "Kadınlara, oğullara, kantar kantar altın ve gümüşlere, besili atlara, hayvanlara ve ekinlere karşı duyuları aşırı istek, insanlara süslü gös- terildi. Oysa bunlar, sadece dünya hayatının geçici

malıdır. Varılacak güzel yer

ise Allah'ın katındadır" (Âl-i

İmrân, 3/14).

 "Biz herhangi bir ülkeye bir uyarıcı göndermişsek, oranın zengin ve şımarık ileri gelenleri, mutlaka;

"Biz, sizin getirdiklerinizi inkâr ediyoruz"

demişlerdir" (Sebe', 34/34)

 Ondokuz yıl evveldi.

Stockholm e gitmiştim. Bir otele indim. Geceydi.

Sabahleyin, tıraş olmak için lâvaboya gittiğimde,

aynanın yanında ilginç bir

yazı gördüm.

 Lütfen diyordu, tıraştan sonra jiletinizi çöpe at-

mayın.Yanda bir kutu var, oraya bırakın. Bir tek

jiletle dahi olsa,İsveç çelik sanayiine yardımcı olun.

Doğrusu hayretler içinde

kaldım.

 Çocukluğumdan beri çelik eşya denince akla İsveç çeliği gelir.

Birçok eşya üzerinde " İsveç çeliğinden yapılmıştır" diye

yazardı. İşte o ülke,kullanılmış bir tek ufacık jiletin bile çöpe

gitmesini istemiyor, ona sahip çıkıyor, gelen turistlere rica

yollu uyarıda bulunuyordu.

 Yedi yaşında idim, rahmetli

babaannem pirinç ayıklıyordu.

Bir tane yere düştü. Babaan- nem eğildi, aramaya başladı.

Sağa bakıyor, sola bakıyor, bulmaya çalışıyor. Çocukluk

işte, aman babaanne dedim. Bir

pirinç tanesi için bu kadar çaba

harcamaya, yorulmaya değer

mi? Rahmetli ilk defa sertleşti

bana karşı, öfkeyle doğruldu.

 “Sen oturduğun yerden ahkâm kesiyorsun, dedi. Hiç pirinç

üretilirken gördün mü? İnsanlar ne kadar zorluk çekiyorlar. Bir

pirinç tanesinde kaç insanın göz nuru, alın teri,emeği, çilesi var

biliyor musun?” Utancımdan

kıpkırmızı olmuştum.

 Aradan yıllar geçti. Hukuk Fa- kültesinde öğrenciyim. Alain in proposlarını okuyorum. Birden

irkildim. Babaannemi hatırla-dım.

Alain, bir insan yerde bir iğne görüp de eğilip almazsa, bütün uygarlığa karşı ihanet etmiş olur diyordu. İlâve ediyor-du. Bir

iğnenin üretiminde binlerce

insanın alın teri, göz nuru, el

emeği vardır diyordu.

 Japonlar son derece sade, basit, yalın mütevâzı yaşa- yan insanlardır. Evlerini

mobilya ile eşya ile doldu-

ranlar Japonlara göre ruhen tekâmül edememiş, hayatın mânâsını anlayamamış,

zavallı kimselerdir.

 Böyleleriyle, zavallı, evini belediye mezat salonuna çevirmiş diye eğlenirler.

Bir insanın gösteriş için

eşyanın esiri olması ne

kadar acıdır.

 Vaktiyle Japon ekonomisi bir dar- boğazdan geçiyor. İç borçlar, dış borçlar gırtlağı aşıyor. Zamanın

başbakanı meclisi toplar. Kürsüye çıkar.Durumu olanca açıklığı ve

tehlikeleri ile anlatır ve şu andan itibaren der,Allah şahidim olsun ki, Japonların iç ve dış borçları son

kuruşuna kadar ödenmeden, pi-

rinçten başka bir şey yemeye-

ceğim.

 Şu üstümdeki elbiseden başka elbise giymeye-

ceğim. Dediklerini yapar, en üstten en alta bir israf- tan kaçınma kampanyası açılır. Japonya bütün

borçlarını öder.

 Amerika ve Avrupa'da köpek ve kedileri beslemek için

milyonlarca ton besin maddesi üretilir. Batı dünyasında

hayvan maması üretimiyle

çocuk maması üretimi birbiriyle yarışır. Batı'da hayvanlar için

yapılan harcamaları kat kat

aşar.

 Eğer Güney ülkelerinde milyon- larca çocuk eksik beslenmeyle karşı karşıya olmasaydı, Kuzeyli ailelerin hayvan sevgisi hoş

görülebilirdi. Ancak çocukların sağlıklı olarak beslenmediği bir dünyada hayvanların iyi

beslenmesi, israf kültürünün

ulaştığı boyutlarla birlikte insan

hayatının hiç önemsenmediğini

gösterir.

 İslam kültüründe bir yandan insanın gurur istekleri ahlaki ilkelerle dizginlenirken, diğer yandan da tasarruf özen-

dirilerek, eğitim, sağlık ve

yapı gibi, getirisi kıyamet'e

kadar devam eden yatırım-

lara doğru yönlendirilir.

 İslam'da ekonomi siyasal ve kültürel hayatın özürü, ne

kadar küçük olursa olsun,

hiçbir iyilik ve kötülüğün hesap gününde karşılıksız kalma-

yacağı inancı oluşturur. Dünya

ve ahiret ekonomik, siyasal ve

kültürün boyutlarıyla birbirinden

ayrılmayan bir bütünün değişik

yüzleridir.

 Peygamber Efendimiz:

“Cömertliğin afeti israftır”

buyuruyor. Çünkü bu,

zenginlerle fakirler arasında hoşnutsuzluk ve kin

uyandıracak biçimde farklılık doğurur, toplumda lüks içinde yaşayanların bozulmasına,

kötülüğün ve bozgunculuğun

yayılmasına yol açar.

 Her millette lüks ve israf içinde yaşayan tabaka, hep ahlakî bozulmanın kaynağı olmuş, toplumu sefillik, düşkünlük ve

gerilikten kurtarmaya

çalışanların hep önüne

engel olarak çıkmış-tır.

 Peygamber Efendimiz bir hadis-i şeriflerinde: “Kim savurganlık yaparsa,

Allah onu yoksul bırakır.”

buyu-ruyor. Sanki bu günün Türkiye’sini

Peygamber Efendimiz

asırlar önce gör-müş

gibi.

 Çünkü birçok yer altı ve yer üstü zenginliklerine rağmen ülkemiz lüks yaşam, savur- ganca harcamalar ve

beceriksiz yönetimler yüzünden yoksul hale gelmiş, ekonomi dibe vurmuş ve 70 sente

muhtaç hale getirilmişiz.

 Kanaat



 Filozof Diyojen çeşme başına oturmuş, çorba yapmak üzere mercimek ayık-

lıyordu. O esnada imparato yakınlığıyla tanınan Aristippus adlı başka bir filozof kendisini farkedip yanına yaklaştı.

Aristippus da filozoftu, ama bilgisini

etrafındakileri aydınlatmaktan çok ,

imparatora dalkavukluk etmek için

kullanırdı.

 Bu şekilde keyif için kolay ve rahat bir hayat sürmenin yolunu bılmuştu.

Alaycı sesle Diyojen’e “Sen de im- paratora yakın olmayı becerebilsey-

din, böyle çeşma başlarında mercimek ayıklamaya mecbur kalmazdın” dedi.

Diyojen şu cevabı verdi. “Sen de böyle mercimek çorbasına kanaat etmeyi becerebilseydin, imparatora dalkavukluk etmek zorunda

kalmazdın.”

 “Çardaklı ve çardaksız bahçe-leri, çeşit çeşit hurmaları ve ekinleri, birbirine benzeyen ve benzemeyen zeytin ve

narları yaratan O’dur. Meyve verdiği zaman meyvesinden yiyin. İsraf etmeyin. Allah

israf edenleri sevmez.”

(En’am/141)

 Mikdam bin Ma’dikerb

radıyalla-hu anh şöyle bir hadis rivayet et-mektedir:

 “Ademoğlu karnından daha kötü bir kap doldurmamıştır.

Adem-oğluna belini

doğrultacak bir kaç lokma yeter. Bundan fazlasını

yemesi icap ederse, midesini

üçe bölsün.

 Üçte birini yemek için,

 Üçte birini su için,

 Üçte birini de nefesi

için ayırsın.” (Tirmizi)

 Çok yemekten

sakınmakla beraber

yiyecek ve içecek-lere bağımlı olmaktan,

herhangi bir yiyecek ve içeceğin tiryakisi

olmaktan da sakınmak

gerekir.

 Mübah olan yiyecek ve içeceklerin de tiryakisi olmamalıyız. Çünkü

tiryakisi olduğumuz şeyleri elde edebilmek için

haramlara, şüphelilere

dalar, zamanla haram-

helal hassa-siyetimizi

kaybedebiliriz.

 Hz. Ömer radıyallahu anh, çok et satın alan birisini gördüğü zaman onu azarlar ve şöyle derdi:

 “İçki tiryakiliği gibi etin de

bir tiryakiliği olduğunu

bilmez misin?”

 Malik bin Dinar:

 “Doğrusu üç günde bir defa helaya gidip gel-mekten

utanıyorum.” diyor.

 Erzurumlu İbrahim Hakkı

hazret-leri açlığın, az yemenin faziletini şöyle nazm eylemiş:

 Açlık ki tok eyler, ol kamu azayı.

 Açlıkta bu nefs terk eder dünyayı.

 Hem açlık açar hem rumuz manayı.

 Açlıkta bulur bu can, bu dil

Mevla’yı.

 Nandan boş olan pür hikmettir.

 Gönlü gözü uyanık, işi ibrettir.

 Açlık ki tamam hiffet ve iffettir.

 Her derde şifadır, ol tene

sıhhattir.

 Türkiye'de günlük kişi başı- na 400 - 500 gram ekmek

tüketildiğini, üretilen ekmek miktarının da yüzde 15 -

20'sinin israf olduğu bil-

dirildi.

 Bir Kese İnci

 Basra mücevhercileri bir araya toplanmıştı.

İçlerinden biri başından geçen bir olayı şöyle

anlattı:

 “Bir zaman çölde yolumu kaybet- miştim. Yanımda yiyecek ve

içecek hiçbir şey kalmamıştı. Tam hayattan ümidimi kestiğim sırada içi dolu bir kese buldum. Bunu

kavrulmuş buğday sandığım andaki zevki ve sevinci , inci

olduğunu öğrenince de duyduğum acıyı ve hüznü hiçbir zaman

unutamam..”

 “Kuru çöllerde, kumların ortasında susuzun ağzında inci olmuş, sedef olmuş, ne çıkar? Azıksız adamda ha

altın olmuş ha saksı kırığı!”

 Çöplerin tamamen ayrılması yöntemi uygulandığında

“Herşeyin Artık Çöp

Bidonlarına Atılması”

yöntemine göre yüzde 30 ile 60 arasında

tasarruf edildiği görülür.

 Zamanın çoğu saatler

değil, dakikalar halinde boşa harcanır. Dibinde

ufak bir delik bulunan bir kova da kasten boşaltılmış bir kova kadar boştur.

 Paul J. Meyer

 Sen onu taşırsın.

Sasani hükümdarlarından Andşir Babegan, tabibine :

 -Bir günde ne kadar yemek yemeli?diye sordu.

 Doktoru:

 -Üç yüz gram kadar yeter, diye

cevap verdi.

 Babegan:

 -Bu kadarcık şey insana ne

kadar kuvvet verir ki? Diyerek bunu az bulunca, tabip şu

karşılığı verdi:

 -Bu kadarı seni taşır. Bundan

fazla olursa sen onu taşırsın.

 Su,hareket,perhiz

 Meşhur tıp üstadı Falcon, son demindeyken etrafında toplanan meslektaşlarına :

 -Ölümüme üzülmeyin, dedi arkamda üç tane büyük hekim bırakıyorum.

 Başucundaki doktorlar hemen ağzından çıkacak isimleri işitmek için heyecanla üzerine eğildiler.

 Falcon saydı: “Su,hareket,perhiz!”

 İnsanlar iki şeyde

aldanmıştır: Sağlık ve boş vakit.

 Hadis-i şerif

 İki günü birbirine eşit olan ziyandadır.

 Hadis-i şerif

 Evlatlarınızı devriniz için değil, onların devirleri

için yetiştiriniz.

 (Hz. Ali)

 "Hepimiz hayatın kısalığından söz

ederiz de, boş geçen zamanımızı

nasıl kullanacağımızı

bilmeyiz"

 Ana ve babaların çocuklarına

bağışlayabilecekleri en güzel miras, günlük

zamanlarından bir kaç dakikadır.

 (O.A. Batista)

 Hastalık gelmeden

sağlığın,ihtiyarlık gelmeden gençliğin,fakirlik gelmeden zenginliğin, ölüm gelmeden hayatın kıymetini bilin.

 Hadis-i şerif

 Berlin ev çöplerinin oluşumu*

 (bilgiler ağırlık cinsinden yüzde olarak)

 Kâğıt / Karton 23%

 Cam 14%

 Ambalajlar 10%

 Biogut (Biyolojik Çöp) 30%

 Artık Çöp 23%

 *Artık Çöp + ayrı

biriktirilme‚ Dönüştürülebilir

Maddeler %54

 Bir hikmet erbabı, ilmi sevmekle beraber yaşının büyük

olmasından dolayı utanan bir ihtiyara,şu ikazı yapmıştı :

 -Ey kişi, ömrünün sonunda,

ömrünün evvelinden daha faziletli bir halde olmaktan mı

utanıyorsun ?

 Amerika’da yanlış

gelen e-postaları temiz- lemenin Amerikan

ekonomisine maliyeti 22

milyar dolar.

 ATIKLAR VE GERİ KAZANIM

 Geri Kazanım: Atıkların yeniden kullanılmak, enerji elde etmek (yakma vb.) veya fiziksel yada

kimyasal işlemlerden geçirilerek yeni bir ürün elde etmek amaçları ile

toplanmasıdır. Geri Dönüşüm ise atıkların fiziksel veya kimyasal

işlemlerden geçirilerek tekrar ham madde yada yeni bir ürüne

çevrilmesidir.

 Türkiye'de ne kadar atık üretiliyor?

 Devlet İstatistik Enstitüsü'nün 1993 yılında yaptığı çalışma, evlerden

kaynaklanan atık miktarını yaz

aylarında kişi başına 0,6 kg/gün, kış aylarında 0,7 kg/gün olarak veriyor.

1998 yılı nüfus verileri ise şöyle;

 Yılda 13 milyon ton evsel atık,

 Yılda 19-20 milyon ton Belediye atığı.

 Hangi Atıklar Geri Kazanılıyor?

 Kağıt-Karton: Atık kağıt karton,

özellikle ambalaj kartonu üretimi için geri kazandırılıyor. Ülkemizde atık

kağıt geri kazanımı ve geri dönüşümü için çalışan, orta ve büyük ölçekli

30'un üzerinde işletme mevcut. Yılda

yaklaşık 600.000 ton kağıt/karton geri

kazanılıyor. Atık kağıt geri kazanım

oranı %32.

 Cam: Şişe-Cam Grubu, bayileri kanalı ile her yıl yaklaşık 65-70 bin ton atık cami işleyerek tekrar geri kazanıyor. Cam şişe kazanım oranı %36.

 Plastik/Pet: Atık PET şişeler

SASA tesisinde tekrar elyaf olarak değerlendiriliyor. Her yıl 10 bin

ton PET şişe geri kazanılıyor.

 PE/PP: Polietilen ve polipro- pilen türü plastik atıklar küçük ölçekli çok sayıda işletme

tarafından geri kazanılıyor.

Yılda yaklaşık 150-200 bin ton

civarında atık plastik işlenerek

geri dönüştürülüyor.

 Metal: Yılda yaklaşık 2 mil- yon ton civarında hurda metal toplanarak geri kazanılıyor.

Hurda demir/çelik kullanımı bu alandaki en büyük miktarı

oluşturuyor. Evsel atıklar

arasında ise alüminyum içecek

kutuları önemli bir ham madde

ve enerji kaynağı.

 Ecomelt her yıl yaklaþýk 5

bin ton içecek kutsunu geri

dönüştürüyor. Yaklaşık 5

bin civarında alüminyum

kutu ise yurt dışına ihraç

ediliyor.